Auschwitz Bulletin, 1990, nr. 03 Augustus

download Auschwitz Bulletin, 1990, nr. 03 Augustus

of 8

  • date post

    23-Mar-2016
  • Category

    Documents

  • view

    214
  • download

    0

Embed Size (px)

description

Joods cultureel festival het restaurant brengt het dansorkest een nummer van de Canadese Joodse trouba- dour Leonard Cohen ten gehore. Maar zou- den de musici weten dat het een Joodse componist betreft? Of spelen ze zijn werk alleen omdat het zo Slavisch klinkt? 34e jaargang nr. 3, augustus 1990. Verschijnt 6x per jaar Toch lijkt dat op surrealistisch theater. Het

Transcript of Auschwitz Bulletin, 1990, nr. 03 Augustus

  • nederlands auschwitz c o m i t

    34e jaargang nr. 3, augustus 1990. Verschijnt 6x per jaar

    Waarnemend secretaris, drs. Nico Boeken, Raphaelstraat 12hs, 1077 PS Amsterdam. Tel 79 06 43. Postbus 53142, 1007 AC Amsterdam. Penningmeester J.M. Waterman, Ommerenhof 79, 1106 XM Amsterrdam Tel. 96 43 34 Bankrek.: AMRO BANK, bijk. van Baerlestr. 58,1071 BA Amsterdam, spaarrek.: 40.01.75.088. Postgiro: 293087 en 4875500 t.n.v. NAC. Redaktie: Drs. Eva Tas, Amsteldijk 23, tel. 020-795716, 1074 HS Amsterdam. Administratie krant: D. v. Geens, Renkumhof 50,1106 JB Amsterdam, tel.' 020-972869.

    Voor het gordijn opgaat

    D o o r ' W e n d e ' land

    Het IJzeren Gordijn hangt er nog - nog even. De metershoge lampen, de betonnen muren, de wachtposten van dc Oostduitsc 'Volkspolizei': ze hebben hun functie verlo-ren, maar zij nog niet uit het landschap ver-wijderd. Ik kan me dc weg van Braun-schweig naar Berlijn ook nauwelijks voor-stellen zonder dat bizarre decor. De 'Vopo's' zijn wel veranderd: minder grimmig dan vroeger, vriendelijk haast. Onderweg -op de Autobahn- heerst de omgekeerde wereld. Westduitse Volkswa-gens en B M W s zoeven de trage Oostduitse Trabants voorbij. De Bondsrepublikeinse achterruiten zijn voorzien van stickers met opschriften als 'Geef fascisten geen kans' en 'Vrede'. De automobilisten uit voorheen de eerste vredesstaat op Duitse bodem huldi-gen een andere moraal: 'Wij zijn n volk'. 'Stem CDU' . De radio meldt dat de 'Volks-kammer' - het parlement van de D D R -vandaag excuses heeft aangeboden aan Isral en de Joden die de Tweede Wereldoorlog hebben overleefd. Beter laat dan nooit. We nemen de afslag Magdeburg om wat te drinken. Er staat een rij voor de bakker. Kooplustigen lezen geduldig een boek. In de binnenstad steekt hotel Moskwa overal bovenuit. Een wervend reclame-opschrift vestigt de aandacht op de Cubaanse speciali-teiten in de Juanita Bar ('Hier waait een frisse wind door de stad'). Maar als Gran Canaria en Tcnerife eenmaal bereikbaar zijn, zal Cuba ook wel snel zijn vergeten. De sui-kerklontjes die bij de Oostduitse bonenkof-fie worden geserveerd, zijn onverwoestbaar als altijd. J e kunt cr je tanden op stuk-bijten.

    Nog meer bossen

    Een paar dagen arriveren we bijna weer in Magdeburg - ditmaal onbedoeld. De 'Vopo' bij Checkpoint Charlie (dan ook nog niet gesloopt) heeft meegedeeld dat ons reisdoel via die grensovergang niet kan worden bereikt. Dat reisdoel is Polen. We moeten

    Berlijn weer uit om een andere grens-post te vinden. Geallieerde voorschriften -niets aan te doen. Na enige omzwervingen belanden we in Cottbus, vlak bij de Poolse grens. Er wapperen veel vlaggen. West-duitse. Bij de douane staan wr lange rijen. Dc oorzaak blijkt een Poolse beambte te zijn. terwijl aan DDR-kan t legers 'Vopo's' de zaken geroutineerd afhandelen, heeft het buurland slechts n functionaris ingezet. Waar hij precies is, kan niemand vertellen. In elk geval zit hij niet achter zijn loket. De Oostduitse grenswachters lachen schampe-rend om hun afwezige collega. Tussen de Duitsers cn dc Polen zal het wel niet snel goedkomen.

    Bossen. N o g meer bossen. Plaatsnamen als Gozdnica, Luboszow en Lukaszow schieten voorbij. Aan de kant van de weg vindt levendige handel plaats. Bewoners van de streek verkopen eigengemaakte honing en jam. Via rood-wit tc borden -opgesierd met een adelaar- laat de overheid haar onderda-nen weten dat zij t rots op Polen mogen zijn. De communisten plachten dat ook te doen. Solidarnosc heeft die traditie gehandhaafd.

    Medegevangenen

    Dc eerste grote stad is Wroclaw, vroeger Breslau en toen een bolwerk van Duits nationalisme. Tegen het eind van de oorlog bleven eenheden van de Hitier Jugend de stad verdedigen tot er geen steen meer op de andere lag. Breslau mocht niet in 'vreemde' handen vallen. N u staan er moderne flats - zoals overal in Oosteuropa in de eenheidskleur grijs uitgevoerd. We overnachten in een hotel dat ook de naam Wroclaw draagt. Een bejaarde kruier heet ons van harte welkom. Nederlanders? Hij heeft nog samen met Nederlanders in krijgsgevangenschap gezeten. In Duitse krijgsgevangenschap uiteraard. Hij zal die periode niet gauw vergeten. Vertederd geven wc ccn fooi. Pas later horen we dat de kruier zijn levensverhaal dagelijks aanpast aan de toeristen die het hotel bezoeken. Als er Fransen komen, heeft hij samen met Fransen in dc gevangenis gezucht. Dat zal k waar zijn. N g meer vertcdcrends: in

    het restaurant brengt het dansorkest een nummer van de Canadese Joodse trouba-dour Leonard Cohen ten gehore. Maar zou-den de musici weten dat het een Joodse componist betreft? Of spelen ze zijn werk alleen omdat het zo Slavisch klinkt?

    Joods cultureel festival

    Plaatsnamen. Steeds nieuwe plaatsnamen. Gliwice. (Gleiwitz volgens de Duitsers) . Bytom. Chorzow. Katowice. Hier in de buurt zijn dc kolenmijnen van Opper-Silezi. Het moet n van de meest onge-zonde streken van de wereld zijn. Men-senlevens duren hier jaren korter dan elders. Z o ziet het er ook uit. Zwart . Roetzwart . In het enige luxe-restaurant van Chorzow nut-tigen we borsjt en veel te vette worst . Tegen de tijd dat de gedeprimeerdheid onrustbarende vormen begint aan te nemen hebben we gelukkig Krakow bereikt. Nie t dat het hier schoner is dan in de mijnstreek van Silezi. De uitlaatpijpen van het indu-trile complex Lenin (de mare gaat dat de Polen zelfs geen geld hebben om nieuwe naambordjes voor hun fabrieken aan te schaffen) voorzien de stad van een hardnek-kige grauwsluier. De meeste huizen liggen er desolaat bij. Toch straalt de stad iets opti-mistisch uit - iets waar je in de rest van het land lang naar moet zoeken. Krakow is mooi. O p het marktplein -de Rynek Glowny- flaneren de toeristen alsof ze door hartje Florence wandelen. Nergens ter wereld zijn zoveel begels te koop. Boven-dien heeft Krakow een bijzondere attractie te bieden: volgende week zal het Joodse cul-turele festival plaatsvinden. Er wordt een symposium gehouden over de relatie tussen Polen en Isral. Er treden Joodse musici op (van de Jiddisje zangeres Golda Tencer uit Warschau tot de Klezmer Conservatory Bands uit Boston, USA). Er worden films vertoond ('De Dybuk' , maar ook 'Char-lotte ' van Judi th Herzberg en Frans Weisz). Er zijn toneelvoorstellingen. De opbrengst is bestemd voor de restauratic van Kazi-mierz, de vooroorlogse Joodse wijk van Krakow. Het straatbeeld loopt al op de grote gebeurtenis vooruit . Posters in het Jiddisj zijn aangebracht op bijna elke hoek.

    Toch lijkt dat op surrealistisch theater. Het

  • Esther

    Onverwacht overleed op 16 juli Esther van Geens-Flora. Slecht ter been als zij was bleef zij van meet af aan en jaar in jaar uit een vast punt in ons comit, in persoon of per telefoon. Zi j straalde warmte en harte-lijkheid uit, betrok die op man, kin-deren en kindskinderen en verder op het hele mensdom. Helemaal bovenaan stond haar toewijding aan het Ausch-witz Comit . Z i j onderhield het con-tact van ons comit met Jan Wolkers en het hele gezin Wolkers was dan ook bij haar begrafenis. Wie haar gekend heeft kan haar niet meer uit de her-innering wegdenken. Misschien zal dat een t roost zijn voor de haren.

    E.T.

    Wie ons ontvielen

    Eva Korper

    Uit de eigen kring van het Nederlands Auschwitz Comit heeft Eva Korper-Ejsensztat ons verlaten, 88 jaar oud. Zij was een voorbeeld voor velen. Haa r lot, hoe zeldzaam ook, was toch kenmerkend voor de levensgang van ongetelde Oosteuropese Joden van deze eeuw. Geboren in Lodz, in het toen tsaristisch Russische deel van Po-len, maakte zij als kind hardhandig kennis met het heersende antisemitisme. Uitgewe-ken kwam zij via Antwerpen in Nederland terecht en t rouwde met Simon Korper, die toen al actief was in de arbeidersbeweging. Belden waren zij als actieve communisten sinds mei 1940 diep in het verzet betrokken. Zij hadden al moeten onderduiken, toen begin 1941 de persoonsbewijzen moesten worden afgehaald en zij hebben dus nooit een papier met een J of een ster bezeten. Eva en Simon Korper werkten illegaal elk op een ander gebied. Zij hebben dan ook elk een ruimschoots verdiend buitengewoon pensioen ontvangen.

    Eva Korper was een even toegewijde als gastvrije, in alles belangstellende vrouw. Pozie had haar grote liefde. In vijf van de zes talen die zij in een lang en bewogen leven had leren beheersen kon zij uit het hoofd ook langere gedichten voordragen. Strijd-baar is zij t o t het einde toe gebleven. Zo zal zij ook voortleven.

    Paul Veerman O p 17 juni adopteerden de leerlingen van de scholengemeenschap Maimonides het monument voor de Joodse verzetsstrijders vlakbij het Muziektheater . Een plek naast het toenmalige Joodse jongensweeshuis, waar eeuwenlang de Amsterdamse Joden-wijk begon. Diezelfde nacht was een van de hier geerde voorvechters overleden. Paul Veerman heeft het niet gelaten bij zijn veelzijdige verzets-werk tijdens de Duitse overheersing: hij bleef al deze jaren in actie, he t laatst als secretaris van Samenwerkend Verzet, het overkoepelend verband waar ook ons co-mit toe behoort . Ten gunste van zijn oude vrienden uit de jaren '40, maar vooral opdat de wereld en nieuwe genersaties verschoond zullen blijven van de ellende die wij hebben gekend.

    Paul Veerman was een even beminnelijk als bescheiden en energiek man. Wij zullen hem blijven missen, zo goed als zijn naaste om-geving dat doet . Wij hadden hem graag langer behouden, maar zijn dankbaar voor alles wat hij zo gul heeft gegeven.

    Dick Elffers De grote belangstelling bij de crematie van de oud-verzetsman, schilder en ontwerper van affiches en exposities Dick Elffers ver-wees al naar de vele kanten van een wel-besteed leven. Voor ons blijft hij uiteraard bovenal de vormgever van het Nederlands paviljoen in Auschwitz en dus ook van de replica daarvan in het Herinneringscentrum Westerbork. Alleen wie volledig is doorgedrongen in en doordrongen van de tragedie