Auschwitz Bulletin, 2005, nr. 01 Januari

download Auschwitz Bulletin, 2005, nr. 01 Januari

of 64

  • date post

    20-Feb-2016
  • Category

    Documents

  • view

    224
  • download

    2

Embed Size (px)

description

Een uitgave van het Nederlands Auschwitz Comité; postbus 74131,1070 BC Amsterdam 49ste joargang, nr. 1, januari 2005. Verschijnt 4x per jaar Max Arian

Transcript of Auschwitz Bulletin, 2005, nr. 01 Januari

  • 49ste joargang, nr. 1, januari 2005 . Verschijnt 4x per jaar

    Een uitgave van het Nederlands Auschwitz Comit; postbus 74131,1070 BC Amsterdam

    A u s c h w i t z

  • Inhoudsopgave: Hans Fels, hoofdartikel 3 Auschwitz Herdenking 2005 4 Anet Bleich, bericht uit een gekkenhuis 5 Marijke Barend, afscheidsbrieven uit Westerbork 7 Judith Herzberg, gedichten 9 David Smalhout, Ins Kamin, ooggetuigenverslag 1 1 Bluma Scharrevoer, gedicht 16 Carry van Lakerveld, interview Ronnie Goldstein-van Cleef 1 7 Simon de Haas, met onbekende bestemming 22 Nienke Ledegang, interview Leny Boeken-Velleman 24 Kiki Amsberg, interview Celine van der Hoek 26 Bertje Leuw, boekbespreking Salka van Chaja Polak 29 Ida Vos, Bram 31 Jules Schelvis, Dorohucza 34 Jacques Furth, fragmenten uit Himmelfahrttransport 35 Max Arian, inrerview Leon Greenman 38 Carry van Lakerveld, interview Frieda Menco-Brommet 45 Theo van Praag, interview Jaap Bronkhorst 46 Marjon de Klijn, boekbespreking 18 adressen van Ed van Thijn 49 Bertje Leuw, interview Manja Pach 50 V'ad Vashem onderscheidingen 54 Bertje Leuw, symposium Doven Shoah 55 Bertje Leuw, boekbespreking Belgische onderduikkinderen 56 Imre Kertsz 57 Mischa Kiek, Reis Polen 2004 58 Chawwa Wijnberg, gedichten 59 Polenreis 2005 59 Marjon de Klijn, recent verschenen boeken 60 Posteractie Auschwitz Comit 64

    Laatste getuigenissen offers zelf verteld. Overlevenden van Auschwitz vertellen in interviews over hun jeugd, over hun oorlogservaring-en en over hun vaak inspirerende en moedgevende activiteiten daarna. Ze zijn nu oud geworden, maar vinden her belangrijk aan jongeren door te geven wat er toen is gebeurd, als waar-schuwing, zodat het deze jongere generaties nooit zal overkomen. We beleven een tijd waarin Neder-land snel polariseert, waarin groepen mensen uit elkaar worden gedreven door achterdocht, angst, haat, be-dreiging en geweld, maar waarin ook velen proberen deze tegenstellingen te doorbreken met hoopgevende

    Zesg jaar geleden, op 27 januari 1945 werd in Polen het concentratie- en vernietigingskamp Auschwitz bevrijd. Het is maar wat je bevrijding noemt. De Duitse Nazi's hadden getracht de bewijzen van hun misdaden te ver-nietigen. De bevolking van de kampen werd op mars gestuurd naar het

    -S westen, de gevangenen spraken van De ^ Dodenmars.. Het Russische leger vond 5^ in Auschwitz en Auschwitz-Birkenau

    ^ slechts een handvol uitgemergelde s gevangenen, die te ziek en te zwak

    _ waren om te lopen. & In dit nummer wordt het verhaal van "g de evacuarie en de bevrijding van O Auschwitz nog een keer door de slacht-

    initiatieven en door mensen met elkaar in contact tc brengen. Het is riskant op zon moment over Ausch-witz te spreken. Zo erg is het toch niet? Zo erg wordt het toch niet? Nee, gelukkig niet, maar ook in de jaren dertig dacht men in Nederland dat het hier niet zo'n vaart zou lopen. In dit nummer van het Auschwitz Bullerin hebben we een groot aantal interviews bij elkaar gebracht en documenten die ons beschikbaar zijn gesteld en die deels een uniek karakter hebben. Als laatste getuigenissen. Opdat wij niet vergeten.

    Max Arian

  • De taa l van de democratie Het nieuwste boek van Philip Roth heet Plot against America. Het is een "wat alt- roman". Opgesloten in bet boek zit een ander verhaal, dat, zoals de New York Times het uitdrukt, "schreeuwt om te worden verteld". Het boek beschrijft Amerika in 1940. Als. De presidentsverkiezingen staan voor de deur en Franklin D. Roosevelt moet het opnemen tegen Charles /{. Lindbergh, dc piloot die als eerste de Atlantische Oceaan over-vloog. Lindbergh is razend populair door zijn heldendaad en na de dood van zijn ontvoerde baby een haast mythische figuur. Maar hij is ook een felle antisemiet, aanhanger van Hitier en bewonderaar van maar-schalk doering. Roosevelt verliest de verkiezingen. Van nu af aan wordt het Witte Huis bewoond door Hirlers bondgenoten. Het antisemitisme en de rassenwaan worden, net als in Nazi Duitsland, ook in Amerika staatspolitiek. Als het aan president Lindbergh ligt, komt er geen Amerikaanse deelname aan de Tweede Wereldoorlog, geen Normandi , geen bevrijding van Bergen Belsen. Ook de Verenigde Staten worden een fascistisch, op de eigen "natio-naliteit" gericht land. Is dat fictie of zou het zo gegaan kunnen zijn? Of erger nog: Is dat fictie of kan het alsnog gebeuren? Ja, dat kan in Amerika of waar ook ter wereld, zo lijkt Philip Roth zijn lezers voor te houden.

    Het andere verhaal dat in het boek opgesloten ligt gaat over demo-cratie, de democratie waarin u en ik leven cn die we beschouwen als een stevig verankerd principe dat tegen een stootje kan. Ik las de laatste bladzijde van 'Plot against America' op het moment dat Theo van Gogh werd vermoord. De terechte

    verontwaardiging over deze schan-delijke daad mondde uit in allerlei hysterische beschouwingen over de vrijheid van meningsuiting tot en met de oorlogsverklaring van vice-premier Zalm. Tegen een geladen revolver en een broodmes, zo was de bewering, kan een democratie zich niet verdedigen.

    Maar wat is democratie eigenlijk en waartegen kan democratie zich niet verdedigen? Tegen bruut geweld op straat, religieus fundamentalisme, misdaad en fraude? Onzin, de politie moet zijn werk doen, inlichtingen-diensten kunnen goed het oor te luisteren leggen, de fiscale recherche vat fraudeurs in de kraag, de douane pakt smokkelaars. Al die dingen vormen geen wezenlijke bedreiging voor de democratische samenleving.

    Er is maar n ding waartegen de democratie zich niet kan verdedigen: tegen de democratie die zichzelf door verkiezingen om zeep helpt. In het geval van Roth's boek door een mateloos populaire anti-democraat tot president van Amerika te kiezen. In de Republiek van Weimar door de verkiezingsoverwinning in 1933 van de NSDAP. In de Filippijnen door Ferdinand Marcos te verkiezen. In Zimbabwe: Mugabe. Democratie dat blijkt keer op keer - is niet opgewassen tegen volksmenners. Ophitsen, bang maken, halve waar-heden vertellen, alles vertaalt zich vroeg of laat in de verkiezingsuitslag en die is bepalend voor de gezond-heid van de democratie.

    En dan: wat is democratie eigenlijk? Het is zeker niet een vaste zeker-heid, iets wat er altijd zal zijn en ons nooit zal verraden. Democratie is als een onvoorstelbaar kwetsbaar

    orgaan, dat moet worden gekoesterd en bewaakt. Gezond gehouden en verpleegd. De democratie zal steeds weer moeten worden onderzocht en doorgelicht om te voorkomen dat zij zichzelf te gronde richt. Daarbij is de omgangstaal van de democratie van vitaal belang. Die taal - hoort u zelf maar - is bezig te verbasteren in gruwelijke platitudes en gene-raliseringen. Die taal horen we in het publieke debat, in de politiek en in de media. Een taal van angst voor de toekomst, verlangen naar het verleden. Angstige taal die beweert dat men zich alleen bij elkaar veilig kan wanen en taal die oproept om toch vooral te stemmen op degene die in weerwil van de huidige dag u die veiligheid kan bieden. Welke prijs u moet gaan betalen voor uw veiligheid is niet direct duidelijk, maar soms heeft de geschiedenis onomsto te l i jk vastgesteld dat die prijs verdomd hoog kan zijn.

    Kor tom, de democra t ie moet onderhouden worden, door u en door mij. We leggen ons lot toch niet in handen van heelmeesters die s t inkende wonden maken . . . n i e t waar?

    Hans Fels

  • Auschwitz herdenking 2005 O p zondag 30 januari organiseert het Nederlands Auschwitz Comit de jaarlijkse Auschwitz-herdenking bij het Spiegelmonument 'Nooit meer Auschwitz' van Jan Wolkers in het Wertheimpark in Amsterdam. Aan-sluitend vindt een lunchbijeenkomst plaats in de lounge van de RAI. Vanwege het bijzondere herdenkings-jaar, op 27 januari 2005 zal het zestig jaar geleden zijn dat het kamp Ausch-witz werd bevrijd, wordt bovendien 's middags in het Auditorium van de RAI een cultureel programma geboden. In verband met dit extra programma zijn de aanvangstijden van de onderdelen iets anders dan u gewend bent.

    Verzamelpunt is het Stadhuis. Vanaf 10.00 uur is de Boekmanzaal van het Stadhuis open en bereikbaar via de hoofdingang aan de Amstelzijde. In de Boekmanzaal wordt koffie en thee geschonken. Om 11.00 uur vertrekt de Stille Tocht naar het Wertheimpark

    De herdenking begint om 11.30 uur met een toespraak van burgemeester Job Cohen van Amsterdam, gevolgd door het Kaddisj cn Jizkor door rabbijn Sonny Herman. Hierna is er gelegen-heid voor particulieren en organisaties hun kransen en bloemen te (eggen bij het monument. Kransen en bloemen kunnen even-tueel op zaterdag 29 januari, tussen 10 en 14 uur, worden afgeleverd bij de Portiersloge van het Stadhuis, ingang Waterlooplein.

    Bereikbaarheid U kunt het Stadhuis het beste bereiken met het openbaar vervoer: metro en sneltram 51 (halte Waterlooplein) of tramlijnen 9 en 14 (zelfde halte). Na de herdenking staan tegenover de uitgang van het Wertheimpark bussen klaar voor de mensen die kaarten aangevraagd hebben voor de lunchbijeenkomst en/of het cultureel

    programma in de RAI. Van Stadhuis naar de RAI kunt u ook met sneltram 51 en verder is de RAI te bereiken met tramlijn 4 en bus 15.

    Mocht u met de auto komen, dan kunt u parkeren in de parkeergarage onder het Stadhuis/Muziektheater, de parkeergarage op de hoek van de Joden Breestraat (onder Albert Heijn), de parkeergarage onder het woon-complex Valkenburgerstraat (ingang Anne Frankstraat) en het parkeer-terrein naast de hoofdingang van Artis. Deze parkeerplaatsen zijn niet gratis. Zij die in het bezit zijn van een invalidenparkeervergunning kunnen parkeren bij de hoofdingang van het Stadhuis/Muziektheater, maar alleen op vertoon van de vergunning! Rondom de RAI zijn voldoende par-keerplaatsen en u kunt ook parkeren in de RAI-parkeergarage

    De restaurantlounge van de RAI gaat om 12.30 uur open. De lunchbijeen-

    komst begin r om 13.00 uu