Visie 19 september 2014 - editie Limburg

Click here to load reader

  • date post

    03-Apr-2016
  • Category

    Documents

  • view

    223
  • download

    7

Embed Size (px)

description

Visie is het tijdschrift van de christelijke arbeidersbeweging in Vlaanderen. Het valt op vrijdag gratis in de bus bij de leden van CM en ACV. Wie bij de tijd is leest Visie, met de Limburgse pagina's, op woensdag al digitaal.

Transcript of Visie 19 september 2014 - editie Limburg

  • samenlevinggezondheid

    werk

    krant over

    jaargang 70 visie nummer 16 afgiftekantoor brussel x p806000 volgend nummer op 26 september 2014

    dixit Ik heb altijd wel ergens pijn, maar ik zeur daar niet over. Ik probeer te zoeken naar wat ik wel nog kan.Lieze (19) uit het n-programma Buitengewoon, blz. 15.

    www.beweging.net

    www.cm.be

    www.acv-online.be

    s eVeertig procent meer rugoperaties op tien jaar tijd

    niet aangewezen is. Na de operatie blijft de pijn gewoon bestaan en is soms zelfs een nieuwe ingreep nodig. Voor CM geven deze cijfers dan ook aan dat artsen selec-tiever moeten zijn alvorens een operatie voor te stellen. CM pleit voor meer richt-lijnen voor artsen. En de artsen zouden de bestaande aanbevelingen beter moeten toepassen. Het Kenniscentrum voor de gezondheidszorg (KCE) stelt zelfs dat ope-raties het best worden vermeden en voor-behouden moeten zijn voor gevallen waar geen enkele andere behandeling nog helpt. CM vindt wel dat artsen meer vergoed moeten worden voor kwaliteit en minder voor kwantiteit, namelijk het aantal pres-taties dat ze uitvoeren.

    Wel 80 tot 85 procent van de bevolking heeft ooit last van lage rugpijn. Meestal gaat het om rug-pijn die geen duidelijke aanleiding heeft zoals een val of een ontsteking. Drie op de vier mensen met lage rugpijn zijn er bin-nen de maand vanaf. Na drie maanden zijn zelfs negen op de tien mensen pijnvrij. Maar in sommige gevallen blijven de klachten aanhouden en is een intensieve behandeling nodig.

    Duurder en riskanterDe meest recente wetenschappelijke in-zichten wijzen uit dat een operatie geen betere resultaten oplevert dan een behan-deling vanuit verschillende disciplines die zowel ingrijpt op fysiek als psychologisch vlak (bijvoorbeeld in een pijncentrum). In-tegendeel: een operatie is duurder en heeft mogelijk complicaties. Toch stijgt het aan-tal operaties nog elk jaar. In 2002 vonden er nog 19 248 plaats, in 2012 waren er dat al 26 898. Een stijging met 40 procent.

    Onnodige operaties vermijdenOnderzoek geeft aan dat er nog altijd ope-raties gebeuren bij mensen bij wie dat

    Lage rugpijn: acht op de tien Belgen hebben er ooit last van. Hoewel een operatie volgens wetenschappers niet altijd de beste keuze is, nam het aantal rug-operaties de jongste tien jaar toe met 40 procent. Dat blijkt uit CM-cijfers.

    Meer preventieTot slot vraagt CM aandacht voor preventie. Daarbij is een rol weggelegd voor de werkge-vers en de overheid. Maar mensen moeten ook zelf in beweging blijven en bij eventuele rug-klachten rugversterkende oefeningen doen. Voor wie graag een steuntje in de rug heeft, start KWB-falos in samenwerking met CM met de vierdelige cursus Rug in beweging.

    www.cm.be/rug

    Zie ook pagina 5 Blijf bewegen want rust roestZie ook pagina 7Snijden doet (soms) lijden

    WegenbouwMoeilijke tijden voor de wegen-bouw: weinig orders en hoge werkdruk. Een wegenarbeider getuigt in De Vloer.

    Steun zoeken bij dementieZwijgen over dementie is geen optie, steun zoeken een must.

    Conflicten dichtbij Europa is in de ban van conflicten. Waar gaat het naartoe, wat bete-kent het voor ons? Visie vraagt het zich af aan de start van de Vlaamse Vredesweek.

    Regionieuws 1613

    10

    12

    8

    2

    Regio MechelenVrijdag 19 september 201416

    Rugpijn: zorgvuldige aanpak nodig

    Eenheidsstatuut in de praktijkOok syndicaal verandert een en ander: de eerste afspraken over gezamenlijke militantenwerking in de textiel- en confectiesector.

    Wat is jouw ervaring met bewegen bij rugpijn? Laat het ons weten: [email protected] of Persdienst CM, PB 40, 1031 Brussel.

    Tegen blind besparen, voor sociaal beleidDe vakbonden zijn ongerust want de recepten op de onderhandelingsta-fel zijn onevenwichtig. Blind bespa-ren voor blanco cheque aan werk-gevers. Op een vakbondsmeeting op 23 september in Brussel willen ze een krachtig signaal geven.

  • 2 Visie vrijdag 19 september 20142WOORDveR ING

    ww

    w.tw

    itter

    .com

    /Bew

    egin

    gNet

    Duracell-konijnHoelang kun je een vakantiege-voel vasthouden? Mij lukt het amper drie weken. In die tijd bouw ik weer een stresspeil op, verge-lijkbaar met dat van voor mijn verlof.

    Week 1: pendelstressEen eerste dosis stress krijg ik al na mijn eerste werkdag. Samen met 264 andere pendelaars wil ik op de trein geraken, maar het is een drummen van jewelste. Gelukkig vind ik nog net dat ene vrije plaatsje op een bank voor drie personen. Ik ga zitten, maar de persoon aan het gangpad wei-gert om op te schuiven. Gekneld tussen mijn mede-pendelaars kom ik een half uur later aan met bonkende hoofdpijn. Stresspeil: lichtoranje.

    Week 2: agendastressHet is weer plankgas op het werk. Dat doe ik natuurlijk met plezier, want ik ben weer helemaal opge-laden door het verlof. Maar het is zoals met autorijden: wie plank-gas geeft, verbruikt veel benzine. Terwijl ik in mijn vrije tijd eigenlijk nood heb aan rust, kom ik er niet toe door een drukke sociale agen-da. Stresspeil: oranje.

    Week 3: onnodige stressAlles is te veel. Op het werk neem ik de lift van -1 naar de zesde ver-dieping. Helaas: er stappen nog collegas in en alle knopjes van 0 tot 5 worden ingedrukt. Ik vloek binnensmonds, want door die boemellift verlies ik 30 seconden! Stresspeil: donkerrood.

    In drie weken tijd ben ik weer he-lemaal opgedraaid als een Duracell-konijn. Maar ik merk dat ook andere mensen in mijn omge-ving er weer gestrest bijlopen. Stress lijkt wel de ziekte van deze tijd.

    Heb jij een gouden tip om je stresspeil te doen zakken? Ik lees graag je reactie via [email protected]

    Leen Grevendonck

    onze samenleving

    een cirkel van conflicten rondom europaHonderd jaar na Woi heerst er dan wel vrede in europa (of althans bin-nen de grenzen van de europese unie), toch woeden er nog altijd oude n nieuwe conflicten vlak bij het continent. Waar spelen die conflicten zich af en waar gaat het eigenlijk over?

    c onflicten in Oekrane, Syri, Irak, Politieke en militaire leiders weten niet waar eerst kijken. Veel mensen van hier voelen zich bedreigd door het geweld dat zich aan de grenzen van Europa afspeelt. Maar volgens Amerikaans president Barack Obama is het altijd een rommeltje in de wereld geweest, we merken het nu pas door de sociale media. Voor die uitspraak kreeg Obama veel kritiek. Ook Brigitte Herremans, Midden-Oosten-experte bij Pax Christi Vlaanderen, vindt dat het niet de gewone gang van zaken is.

    al-Qaeda op sterodenNatuurlijk wakkeren de media angstge-voelens aan, maar sowieso kunnen we een aantal brandhaarden niet minimaliseren, vindt Herremans. De situatie in het Mid-den-Oosten en Noord-Afrika is veel onsta-bieler dan vr de Arabische revoluties van 2011. Het conflict in Syri doet het hele Midden-Oosten wankelen. Iran en Saudi-Arabi ijveren allebei om de macht in de regio. De Syrische burgeroorlog is nu een regionale oorlog, die bovendien een al-Qae-da op steroden (IS, red.) gecreerd heeft. In de VN-Veiligheidsraad staan de VS en Rus-land lijnrecht tegenover elkaar. Zo bedreigt het conflict in Syri de wereldvrede.

    Een kant-en-klare oplossing voor de situa-tie in het Midden-Oosten is er evenwel niet. Wat er moet gebeuren is ontwapening, in-vesteren in ontwikkeling, eerlijkere han-del, ondersteunen van mensenrechten-ac-tivisten enzovoort. Toch blijven de VS en de EU grijpen naar gekende recepten voor valse stabiliteit, zoals het op grote schaal bewapenen van ondemocratische regimes als Saudi-Arabi.

    Crisis in OekraneDichter bij Europa is er de crisis in Oekra-ine. Volgens Annemarie Gielen, Rusland-

    experte van Pax Christi Vlaanderen, moe-ten er twee zaken gebeuren om daar tot een duurzame vrede te komen. Eerst moet Rus-land openlijk erkennen dat het betrokken partij is. Daarna moet de Oekraense rege-ring aan tafel gaan zitten met de separatis-ten. Maar die laatsten zullen maar willen praten, als Poetin hen het signaal daartoe geeft.

    Intussen groeit de haat tussen gewone Rus-sen in Rusland en gewone Oekraners in Oekrane zienderogen, door aanhoudende propaganda. Zelfs familieleden over de grenzen heen geloven elkaar niet meer en zijn er rotsvast van overtuigd dat wat de staatstelevisie zegt, de waarheid is. Het is dringend nodig dat gewone mensen op-nieuw met elkaar praten. Die bood-schap geeft de vredesbeweging ook hier mee, tijdens de Vlaam-se Vredesweek die zondag van start gaat. De vredesbeweging roept op om je uit te spreken tegen haatboodschappen.

    Meer informatie over de Vlaamse Vredesweek vind je op www.vredesweek.be

    leen Grevendonck

    israliscH-Palestijns conflictAan het eind van de 19de eeuw ontstond het zionisme, een beweging die ijver-de voor een onafhankelijke staat voor het Joodse volk. De zionisten zagen dit als oplossing voor het geweld en de haat tegenover Joden in Europa. Zo start-te de Joodse migratie naar Palestina, waar de wortels van het jodendom lig-gen (en die van het christendom en de islam). De inwoners daar (Arabische moslims en christenen) zagen de toeloop van Joodse migranten met lede ogen aan. Er ontstonden spanningen.

    In 1947 stelden de Verenigde Naties voor om twee staten op te richten en het grondgebied te verdelen: 55 procent voor de Joodse staat en 45 procent voor de Arabische staat. Maar de Arabische inwoners van Palestina (of Palestijnen) verwierpen het plan. Wanneer de Joodse staat Isral in 1948 zijn onafhanke-lijkheid uitriep, vielen de omliggende Arabische landen Isral aan. Isral ver-sloeg de Arabische landen en vestigde zich op 78 procent van Palestina. Meer dan 750 000 Palestijnen vluchtten naar de Gazastrook, naar de Westelijke Jordaanoever of naar het buitenland.

    Tijdens de Zesdaagse Oorlog in 1967 (tussen Isral, Egypte, Jordani en Syri) bezette Isral de Gazastrook, de Westelijke Jordaanoever en Oost-Jeruzalem. In die bezette gebieden begon Isral nederzettingen te bouwen.In 1993 startte het vredesproces, waarbij Isral zich ertoe verbond om terug te trekken uit de bezette gebieden en de Palestijnen aan Isral vrede beloof-den. Maar Isral vergrootte zijn greep op de bezette gebieden met de verdere bouw van nederzettingen en de Muur. En de Palestijnse gewapende groepen, zoals Hamas, zweerden het geweld tegen Isral niet af. In 2007 nam Hamas de macht over in Gaza, waarop Isral het gebied een blokkade oplegde.

    Vaak komt het tot een uitbarsting of zelfs een oorlog, zoals deze zomer. Sinds 26 augustus is er een staakt-het-vuren. De vraag is of de blokkade van Gaza wordt opgeheven en vredesbesprekingen opnieuw een kans krijgen. Anders lijkt een nieuw conflict onafwendbaar.

    libi Al maandenlang is het onrust en chaos in Libi. Verschillende milities (zowel islamitische als nationalistische) strij-den er om de macht sinds de val van ko-lonel Khadaffi in 2011. Terwijl de ge-vechten zich tot nog toe afspeelden in Benghazi, woedt de strijd sinds juli ook in hoofdstad Tripoli. De luchthaven daar is nu in handen van de zogenaamde Zintan-milities. 150 000 Libirs zijn het land ontvlucht en 100 000 mensen zijn ontheemd. Ambassades van westerse landen zijn gesloten en ngos en de Verenigde Naties hebben zich terugge-trokken uit het land wegens te gevaar-lijk.

  • 3 onze samenlevingVisie vrijdag 19 september 2014

    Een cirkel van conflicten rondom Europa

    BurgEroorlog in Syri Benvloed door de Arabische Lente, komen bur-gers in maart 2011 op straat. Ze protesteren tegen het dictatoriale regime van president Assad en eisen politieke en sociale hervormin-gen. Het regime antwoordt hierop met extreem geweld. De vreedzame protesten groeien uit tot een burgeroorlog, die nu al drienhalf jaar duurt. Internationale organisaties beschuldigen zowel het regime als de rebellengroepen van grove schendingen van de mensenrechten. Zo gebruik-te het regime al meermaals chemische wapens. De oorlog eiste al meer dan 191 000 mensenle-vens. Bijna 10 miljoen Syrirs zijn gevlucht, waarvan 3 miljoen naar de buurlanden.

    oEkranE Wanneer in 1991 de Sovjetunie uiteenvalt, wordt Oekrane een onafhankelijke staat. Sindsdien worstelt het land met zijn identiteit, corruptie en politieke onkunde.

    Op 21 november 2013 breken protesten uit in Kiev, omdat de Russisch-gezinde president Janoekovitsj weigert het associatieverdrag met de Europese Unie te ondertekenen. Dat verdrag houdt een sterkere politieke en economische samenwerking in. De betogers eisen meer toenadering tot de EU, omdat ze hopen dat er zo een einde komt aan de cor-ruptie.

    Begin 2014 lopen de protesten uit de hand. Door het ge-welddadige optreden van de regeringstroepen vallen er doden. Janoekovitsj vlucht naar Moskou en een meer Europeesgezinde regering treedt aan. Daarop ontstaan er protesten in de Russischtalige regios. Op 18 maart lijft Rusland het schiereiland de Krim in, waar 60 procent van de bevolking van Russische afkomst is. Op 11 mei roepen pro-Russische opstandelingen in het oosten de onafhanke-lijkheid uit van de Volksrepubliek Donetsk en Volksrepubliek Loegansk. Daarop breekt een gewapend conflict uit tussen deze rebellen en het Oekraense leger. Vermoedelijk krij-gen de rebellen militaire steun van Rusland. Sinds 5 sep-tember geldt er een staakt-het-vuren.

    irak En Syri iSlamitiSchE StaatIslamitische Staat (IS, vroeger: ISIS) is een groepering van extreem gewelddadige, soennitische moslimstrijders, met wortels in al-Qaeda in Irak.

    Sinds 2013 is IS aan een opmars bezig en moeit het zich met het conflict in Syri. Door zijn geavanceerde wapens, ervaren strijders en hun wreedheid veroverde IS grote delen van het noordoosten van Syri (dat niet meer onder controle van het regime is).

    Ook in het noorden van Irak profiteert IS van het gebrek aan staatsstructuren. IS speelt er in op de grieven van de soennieten, die gemarginaliseerd worden door de sjiiti-sche regering, en vecht er tegen het Iraakse leger.

    In juni 2014 roept IS het kalifaat (een islamitische staat) uit over de gebieden die het controleert. Het gaat om een derde van het Syrische grondgebied en het hele westen en midden van Irak. Daar voert IS een waar schrikbewind. Het uiteindelijke doel is om een kalifaat op te richten dat het hele Midden-Oosten omvat.

    Een aantal geradicaliseerde jongeren uit het buitenland, waaronder Belgi, voelen zich aangesproken door IS en reizen naar Syri om mee te vechten. Men vreest dat zij aanslagen zullen plegen in westerse landen.

    transitiefestivalDinsdag 7 oktober organiseert het Transitienetwerk Middenveld zijn twee-jaarlijkse Transitiefestival in de Vooruit in Gent. Je kunt er terecht voor prakti-sche workshops, diepgaande debatten en verrassende lezingen. Drie themati-sche trajecten delen de dag in: Wie betaalt de energiefactuur?, Is een ander soort landbouw mogelijk? en Hoe kunnen we de transitie financie-ren?

    Meer informatie en inschrijven via transitienetwerkmiddenveld.be

    hart boven hardOnder de slagzin hart boven hard groeperen ongeruste organisaties en burgers zich. Ze maken zich zorgen over de impact van de geplande bespa-ringen op de gezinnen, de collectieve diensten en de verenigingen. In een nog op te richten platform willen ze de krachten bundelen en de beleidsma-kers oproepen om te kiezen voor een beleid dat investeert in mensen. De groep initiatiefnemers telt naar eigen zeggen organisaties uit heel wat secto-ren: cultuur, welzijn, jeugdwerk, onder-wijs, socio-culturele verenigingen, vak-bonden, ... Op 22 september (dezelfde dag dat Vlaams minister-president Bourgeois zijn Septemberverklaring geeft) zullen ze zich bekendmaken en komen ze een eerste keer naar buiten. Ze stellen dan een alternatieve septemberverklaring voor, waarin ze pleiten voor een samen-leving die investeert in solidariteit en rechtvaardigheid. Die avond vinden in Gent, Antwerpen en Brussel ook debat-ten plaats onder dezelfde noemer: hart boven hard.

    Meer info en ondertekening van de alternatieve septemberverklaring via hartbovenhard.be

    knipsels

    Bra

    m A

    lgoe

    d

  • 4 Visie vrijdag 19 september 2014 post

    UWGEDACHT

    Stuur je lezersbrief naar Redactie Visie, Postbus 20, 1031 Brussel of naar [email protected] Vermeld je woonplaats.De redactie kan de teksten inkorten of niet opnemen bij plaatsgebrek. Onder elke brief publiceren wij de volledige naam en woonplaats van de auteur. Als je je reactie liever zonder deze gegevens ziet verschijnen, vermeld dit dan uitdrukkelijk.

    ElektriciteitstekortDe burgers worden bang gemaakt dat er een elektriciteits-tekort zal zijn en dat ze zuiniger moeten omspringen met elektriciteit. Daar kan ik inkomen. Wat mij ergert, is dat die boodschap vooral bedoeld is voor de kleine man. Maar kijk eens hoeveel elektriciteit verbruikt wordt om sportvelden te verlichten. In Belgi wordt er gevoetbald op vrijdag-, zater-dag- en zondagavond. In Engeland sporten ze op zaterdag-namiddag, bij klaarlichte dag. Winkels en overheidsgebou-wen laten overdag en s nachts de verlichting branden. Zou er niet enorm bespaard kunnen worden, mocht men de lichten doven als die gesloten zijn? Albert Van Eecke

    BesparingsplannenTerwijl in deze dolgedraaide, kapitalistische consumptie-maatschappij de mensen aangezet worden om altijd meer te consumeren, maken zowel de Vlaamse als de toekomstige federale regering zich op voor een hard besparingsbeleid waarbij vooral de gewone man/vrouw zal mogen inleveren. Deze besparingsplannen dienen in de eerste plaats om de vraatzucht van de financile markten te bevredigen, om nog meer rijkdom van de werknemers naar de rijke kapitaalbe-zitters en grote bedrijven over te hevelen, en om de gewone mensen te doen opdraaien voor de puinhopen die bankiers en speculanten aangericht hebben. Elk verzet (van bijvoor-beeld de vakbonden) hiertegen heeft dan ook mijn volledige steun. Roger Liekens, Kessel-Lo

    Terug naar school De middelen die oud-minister van Onderwijs Frank Vandenbroucke aan de basisscholen heeft bezorgd om kos-teloos onderwijs te realiseren, worden in grote mate gebruikt voor de aankoop van digitale borden, iPads en andere ICT-toepassingen. Dat terwijl de gezinnen moeten blijven betalen voor onder meer uitstappen, met de maximumfactuur als uitweg. Men schermt met kansengelijkheid maar creert met gemeen-

    schapsgeld consumptiebehoeften en bevordert zo onge-lijkheid. Lode Peys, Berg

    SpoeddienstIk las in vorig nummer dat de spoed veel duurder is als de patint niet is verwezen door de huisarts. In een groot win-kelcomplex raakte mijn kleindochter met haar vinger tussen een zware deur. Omdat haar vinger moest gehecht worden, was het toch overbodig om eerst bij de huisarts langs te gaan. Een ambulance werd opgeroepen en het team diende onmiddellijk de eerste zorg toe. Nadien werd mijn klein-dochter naar het ziekenhuis overgebracht voor de ingreep. Soms is het belangrijk dat er snel wordt gehandeld. Viviane Aerts, Vlezenbeek

    Brengt de dienst 112 je naar de spoed, dan bedraagt het rem-geld voor de spoeddienst evenveel als wanneer je door de huis-arts bent verwezen. Je betaalt dan 4,50 euro (1,67 euro met verhoogde tegemoetkoming). Maar ben je niet verwezen door de huisarts of niet gebracht door de dienst 112, is het remgeld een pak hoger.

    Dure geneesmiddelenIk heb een specialist geconsulteerd omdat ik prostaatklach-ten heb. Hij heeft mij grondig onderzocht. Nadien zei hij mij: Als je veel geld hebt, kun je het geneesmiddel Combodart nemen. Ik ben nu al aan het derde doosje toe. Maar zo n pilletje kost meer dan 1 euro. Waarom wordt dat genees-middel niet terugbetaald? Guillaume Vaneyck, Riemst

    De minister van Sociale Zaken heeft op advies van de Commis-sie Terugbetaling Geneesmiddelen (CTG) beslist om Combo-dart niet terug te betalen. Door de prijs die de geneesmid-delenproducent ervoor aanrekende, waren de kosten voor de samenleving te hoog in verhouding tot de voordelen voor de pa-tint. Dat geldt trouwens voor alle geneesmiddelen die worden gebruikt bij een goedaardige prostaatvergroting.

    GECITEERDStreep op elke regel de letters weg, die samen het woord vormen dat overeen-komt met de omschrijving. De resterende letters vormen van boven naar beneden en van links naar rechts een citaat.

    1. Klus; 2. opstandeling; 3. mannelijk dier; 4. haarkleur; 5. zoenen; 6. deel van een fiets; 7. gang van een paard; 8. schoeisel; 9. parool; 10. familielid; 11. fortuin; 12. huidskleur; 13. zeemacht;14. schuiver.

    VACATUREm/V

    1 K W A R I W E I2 E R M E B E E L3 K T A E T E E R4 B L N O S P N D5 A K U N S S E N6 Z E A Z D E E L7 L G A L S O P P8 K L L O O E M P9 G M T O M T T O10 V O A E D E T R11 G E G L E U K D12 B U L L A D N K13 M A H R E I N E14 S B L B I E P N

    Citaat-186

    Citaat - 186

    Streep op elke regel de letters weg,die samen het woord vormen datovereenkomt met de omschrijving.De resterende letters vormen vanboven naar beneden en van linksnaar rechts een citaat.

    1. Klus; 2. opstandeling; 3. mannelijkdier; 4. haarkleur; 5. zoenen; 6. deelvan een fiets; 7. gang van een paard;8. schoeisel; 9. parool; 10. familielid;11. fortuin; 12. huidskleur; 13. zee-macht; 14. schuiver.

    Oplossing citaat -186

    Karwei, rebel, kater, blond, kussen, zadel,galop, klomp motto, vader, geluk, blank,marine, slip.De oplossing is een Zimbabwaans spreek-woord: Wie met een span ezels ploegt,moet geduld hebben.

    citaat-186&_citaat-186&.qxd 08-04-14 10:52 Pagina 1

    Oplossing: Wie met een span ezels ploegt,

    moet geduld hebben.

    Corsendonk Duinse Polders, BlankenbergeHerfstvakantie-arrangement (6de editie)27 oktober (avondmaal) tot 30 oktober (ontbijt) 3 nachten volpension

    Na het overweldigend succes van de vorige jaren is er voor de zesde keer een herfstvakantie promo.Dit keer geen Halloweenthema, maar een prachtig programma voor jong en oud.

    Prijs per persoon: Volwassene: 130 euroKind 6-14 jaar: 55 euroKind 2-5 jaar: 30 euroAlle andere kortingen vervallen.

    Verleng uw verblijf aan zee:Van 24 tot 31 oktober: 310 euro per volwassene in volpension.Van 27 tot 31 oktober: 186 euro per volwassene in volpension.Kinderen verblijven aan het gangbaar tarief.

    Halloween aan zee op Kompas Camping

    Op de Kompas Campings kun je tijdens de herfstvakantie heerlijk Halloween beleven aan zee.Het animatieteam organiseert die week dagelijks heel wat boeiende activiteiten.Je kunt aan griezelig lage tarieven kamperen, een caravan of lodge huren in Nieuwpoort of kiezen voor een vakantiewoning in Westende.

    10 nachten huren = 6 nachten betalen * * goedkoopste nachten gratis. Deze korting is van toepassing op de huuraccommodaties in Nieuwpoort en Westende.

    Boek nu online je verblijf via www.kompascamping.be.

    Vayamundo De Kinkhoorn & Ravelingen, OostendeSlovaakse midweek 17 tot 21 november

    Ontdek de Slovaakse specialiteiten en muziek in Vayamundo De Kinkhoorn en Ravelingen

    Inbegrepen: volpension in buffetvorm met elke middag en avond Slovaakse specialiteiten bereid door Slovaakse koks, leer zelf een Slovaakse specialiteit bereiden; optreden Slovaakse band, degustatie Slovaakse wijnen en specialiteiten

    Prijs per persoon:1ste en 2de volwassene: 254 euroVanaf 3de volwassene: 166 euro

    Supplement single: 60 euro

    Tel. 059 70 16 97 of 059 55 27 [email protected]

    Corsendonk Sol Cress, SpaGastronomisch wild- en wandel weekend 10 tot 12 oktober / 14 tot 16 november / 28 tot 30 november

    Inbegrepen: verblijf in volpension vanaf avondmaal op vrijdag tot middagmaal op zondag, gastronomisch wildbanket met aangepaste wijnen en/of frisdranken, geleide bos-en stadswandelingenPrijs per volwassene: 205 euro

    Corsendonk De Linde, RetieHalloweenweekend 31 oktober tot 2 november

    Inbegrepen: welkomstaperitief, 2 overnachtingen met uitgebreid ontbijtbuffet, 3-gangen Halloween menu op vrijdag, 4-gangen dinerbuffet op zaterdag, fakkeltocht met jenever en chocolademelk op zaterdag

    Prijs per persoon:Volwassene: 129 euroKind 3-12 jaar: 72,50 euroKind < 3 jaar: gratisPasar-leden krijgen 5 procent korting.

    Actie: Tijdens het hele weekend kunt u in onze bar jenever en warme chocolademelk verkrijgen aan 1 euro.

    Vakantiecentrum Massembre

    DirecteurOnbepaalde duur voltijds Heer (Provincie Namen)

    Meer info: www.cmjobs.be

    Vokans

    Regiomanager Vlaams-Brabant & BrusselVervangingscontract min. 6 maanden met toekomstmogelijkheden voltijdsSolliciteer voor 12 oktober.

    Meer info: [email protected] of www.vokans.be.

  • 5 hoe gaat het met u?Visie vrijdag 19 september 2014

    Atleten SpeciAl OlympicS geteSt

    Tijdens de Special Olympics kunnen de atleten gra-tis en vrijblijvend verschillende gezondheidsonder-zoeken laten uitvoeren. Dat gebeurt in het kader van het Healthy Athletes Programma. Het doel ervan is om de lichamelijke gezondheid en fysieke conditie van de deelnemers te testen en waar nodig te ver-beteren. Bepaalde fysieke ongemakken worden door de verstandelijke beperking immers niet onmiddellijk opgemerkt en kunnen de sportpresta-ties negatief benvloeden. De Aurilis hoorcentra ondersteunen dit initiatief. Onder meer het gehoor, de ogen, stand van de voeten en de uithouding van de atleten worden getest. De Special Olympics vin-den plaats tot 20 september in Antwerpen.

    Opleiding reAnimeren vOOr SpOrtclubS

    Rode Kruis-Vlaanderen biedt samen met de Vlaamse overheid 225 sportclubs in Vlaanderen de kans om een opleiding reanimeren en defibrilleren te volgen. Bedoeling is om van sportclubs een veiligere plek te maken en er het aantal dodelijke hartstilstanden te verminderen. In een drie uur durende opleiding leren 15 clubleden onder meer reanimeren en hoe een AED (automatische externe defibrillator) gebrui-ken. Sportclubs die deelnemen aan de opleiding, krijgen het label Deze sportclub leerde reanimeren en defibrilleren met Rode Kruis-Vlaanderen. Genteresseerde sportclubs moeten eerst een vra-genlijst invullen. De opleiding kost de club 75 euro.

    www.rodekruis.be

    rOOkverbOd geeft gezOndheidSwinSt

    Dankzij het rookverbod op het werk en in het res-taurant sterven er jaarlijks 425 Vlamingen minder aan een hartinfarct. Na de invoering van het rook-verbod in gesloten openbare ruimtes en op het werk in 2006, was er een onmiddellijke daling van het aantal sterfgevallen door een hartinfarct. Vooral bij vrouwen jonger dan 60 jaar. Bij mannen jonger dan 60 jaar nam het risico om te sterven door hartfalen af met 13 procent. Voor mensen ouder dan 60 jaar ging het om een daling van 9 procent bij mannen en bijna 8 procent bij vrouwen. Na de uitbreiding van het rookverbod naar restaurants in 2007 daalden de dodelijke hartinfarcten nog.

    GEZO

    ND

    IN t kO

    rt

    1 Behoud je dagelijkse activiteiten

    Vroeger kregen mensen met rugpijn de raad om te rusten, maar onderzoek wijst uit dat zeker langdurig rusten niet goed is voor de rug. Het natuurlijk herstelpro-ces wordt afgeremd en de rompspieren verzwakken. Als de pijn te hevig is, moet je natuurlijk wel (relatieve) rust inbouwen, maar liefst zo kort moge-lijk. Van zodra het kan, bouw je je da-

    gelijkse activiteiten geleidelijk weer op. Beweging bevordert de doorbloeding en de toevoer van voedingsstoffen naar de rug. Een uitje naar de winkel om de hoek of een fietstochtje moet je dus niet vermijden, wel integendeel.

    2 Wees niet bangAngst is een slechte raadgever. Sommige mensen krijgen zo-danig veel schrik van rugpijn, dat ze niet meer spontaan durven te bewegen en hun rug zoveel mogelijk ont-zien. Maar als je belasting systematisch vermijdt, dan kan je rug ook steeds minder aan, waardoor je nog meer pijn krijgt. Ei-genlijk draait het allemaal om het evenwicht tus-sen belasting en belastbaarheid.

    Blijf bewegen want rust roestNatuurlijk moet je preventief al te grote belasting vermijden en moet je in bepaal-de omstandigheden ook rekening houden met ergonomie. En bij acute pijn mag je je rug gerust wat ontzien. Maar overdrijf daar niet mee. Probeer soepel en spontaan te bewegen en de belastbaarheid van je rug geleidelijk aan te verbeteren, zodat het evenwicht hersteld wordt.

    3 Zoek hulpSommige mensen denken dat ze met een slechte rug geboren zijn en dus altijd pijn zullen hebben. Het klopt dat elke rug an-ders is en dat sommige mensen van nature uit veel sneller last hebben van rugpijn dan andere. Maar dat wil niet zeggen dat er niets aan te doen is. Door een goede aanpak kan de pijn verdwijnen of een pak minder worden, zelfs bij mensen met chronische rugpijn. Een kinesitherapeut kan je hierbij in veel opzichten helpen, van een goed inzicht in het probleem over specifieke oefeningen tot verantwoord le-ren bewegen en een actiever leven leiden. Deze onderwerpen komen ook uitgebreid aan bod in de cursus Rug in beweging die CM aanbiedt in samenwerking met kwb. Verder vind je ook in de CM-folder Rug in beweging heel wat informatie over dit thema.

    4 Let op je houdingDe meeste mensen beseffen het niet, maar zitten is belastend voor de rug, zeker als je langdurig in een verkeerde houding zit. Er zijn systemen die een actieve zithou-ding bevorderen, zoals een zitbal of een Zweedse stoel met kniesteun. Omdat deze systemen wel wat inspanning vragen, is het niet mogelijk om er een hele dag door op te zitten. Een stoel met een goede on-dersteuning in de onderrug is een ideale afwisseling. Probeer ontspannen rechtop te zitten en zorg ervoor dat de bovenkant van je scherm op ooghoogte is, zodat je ook je nek niet overbelast. Maar voel je niet verplicht om de hele dag door ver-stijfd in de zogenaamde ideale houding te blijven zitten. Probeer variatie te brengen in je zithouding en verlaat je bureau min-stens om het half uur. Dat beetje beweging brengt de doorbloeding weer op gang en geeft je rug bij wijze van spreken extra zuurstof. Moet je vaak tillen of heffen of werk je met zware lasten, hou je rug dan recht en buig door je knien.

    Op naar minder rugpijn

    5 Zorg voor een actieve levensstijl

    Actief zijn en blijven is noodzakelijk om je rug gezond te houden. Dat wil trouwens niet zeggen dat je heel je leven moet om-gooien. Begin met kleine veranderingen zoals de trap nemen in plaats van de lift of met de fiets naar de bakker gaan. Elke dag wat extra beweging inbouwen is beter dan n keer per week intensief sporten. Als je wil sporten, begin dan rustig aan en bouw geleidelijk op. Luister naar je li-chaam: als je rugpijn hebt op je koersfiets, ruil die dan eventueel tijdelijk in voor een exemplaar met een hoger stuur. Krijg je rugpijn na het lopen, maak je training dan wat minder intensief of loop op een zach-ter oppervlak. Soms zijn bepaalde activi-teiten spijtig genoeg niet meer mogelijk. Probeer dat te aanvaarden en ga op zoek naar een alternatief dat minder belastend is maar waar je toch genoeg voldoening uit haalt.

    Nele Verheye

    Aan de slag De cursus Rug in beweging georganiseerd door Falos (kwb in beweging) in samenwerking met CM helpt je op weg om rug-problemen op een goede manier aan te pakken of te voorkomen. De cursus bestaat uit vier lessen. Elke les begint met een korte in-fosessie gevolgd door een reeks praktische oefeningen.

    www.falos.be

    Meer informatie over rugpijn en voorbeelden van oefeningen vind je ook in de gratis CM-folder Rug in beweging, die te verkrijgen is bij de dienst Gezondheidspromo-tie of gratis te downloaden is op de CM-website.

    www.cm.be/rug

    Acht op de tien mensen krijgen ooit in hun leven last van rug-pijn. Een operatie is inderdaad lang niet altijd de beste keuze, bevestigt expert Lieven Danneels (zie cover). Je kunt in veel gevallen een even goed resultaat behalen door te blijven bewegen, voldoende maar ook niet te veel rekening hou-den met ergonomie en de belastbaarheid van je rug geleidelijk aan te verbeteren via specifieke oefeningen. Hij legt het uit in vijf belangrijke aandachtspunten.

  • 6 Visie vrijdag 19 september 2014

    Afgestudeerd?Schrijf je in bij CMBegin je te werken of word je 25 jaar, dan moet je zelf aansluiten bij het ziekenfonds. Dat kan online of in het CM-kantoor.

    Als student ben je normaal gezien via je ouders aangesloten bij het zieken-fonds als persoon ten laste. Ook als je afgestudeerd bent en je hebt nog geen werk, blijf je tijdens je beroeps-inschakelingstijd verzekerd via je ou-ders.

    Je sluit in eigen naam aan bij het zie-kenfonds en wordt gerechtigde zodra je een job gevonden hebt, je beroeps-inschakelingstijd verstreken is of je 25 jaar wordt. Je aansluiten kan heel eenvoudig door een Aanvraag tot in-schrijving in te vullen op de CM-web-site. Dat kan ook in het CM-kantoor.

    www.cm.be/afgestudeerd

    zoek enwin

    Stuur je antwoord voor 28 september op een gele briefkaart naar Pers-dienst CM, Postbus 40, 1031 Brussel. Of mail naar [email protected] Vermeld welke prijs je wenst: een duoticket voor een concert van jazzpi-anist Jef Neve op 22 oktober in de AB in Brussel of het boek Laat je kind niet los! van Gordon Neufeld & Gabor Mat (tips over hoe je de relatie met je kinderen kunt versterken en hoe je moeilijke situaties aanpakt), uitg. Manteau. Uit de juiste inzendingen worden vijf winnaars geloot.

    Oplossing Visie nr. 15: Scheren WinnaarsYvonne Brauers (Lier)Willy Coenen (Tienen)Agnes Deceuninck (Middelkerke)Anton Delanghe (Maarkedal)Catherine Devos (Wortegem-Petegem)Danil Knockaert (Westouter)Rita Uytersprot (Temse)

    Neem ook deel aan de CM-webquiz op www.cm.be.

    Speur je in Visie mee naar het antwoord?

    TipLaat die steun niet los

    Oplossing

    S

    STiJVe SPieReN

    dokTeRHUiS

    Ste

    fan

    Dew

    icke

    re

    Ben je iets te enthousiast beginnen te sporten waardoor je de dag erna je zetel niet meer uitraakt? Een warm bad helpt tegen spierpijn, een koud bad net na het sporten bevordert de circu-latie.

    Wat is de oorzaak?

    De meest voorkomende oorzaak van stijve spieren is te lang of te intensief sporten. De spieren krijgen niet genoeg zuurstof, waardoor er melkzuur ont-staat. in combinatie met kleine scheur-tjes in de spierweefsels krijg je een ont-stekingsreactie. Met als gevolg pijnlijke en stijve spieren die wat hard aanvoe-len en minder krachtig samentrekken. Deze symptomen ontstaan doorgaans in de dagen na de inspanning en kun-nen een aantal dagen aanhouden.

    Wat kun je zelf doen?

    Doe geen zware inspanningen meer tot je spieren volledig hersteld zijn om verdere beschadiging te voorkomen. een lichte training kan wel, in sommige gevallen helpt het zelfs tegen stijfheid. Ook een warm bad kan deugd doen. Gels of zalven tegen spierpijn geven

    soms wat tijdelijke verlichting, maar versnellen het herstel niet, hetzelfde geldt voor ontstekingsremmers. Neem dergelijke middelen nooit op eigen houtje want ze kunnen bijwerkingen hebben. Als je toch iets wil innemen tegen de pijn, kies dan voor een mid-del op basis van paracetamol (max 4 x 500mg tot 4 x 1g per dag).

    Wanneer naar de dokter?

    Stijve spieren gaan meestal na een paar dagen over, naar de dokter gaan is dus niet nodig. Doe dat wel als de stijf-heid na drie dagen niet verbetert, als je je zorgen maakt of als je nog andere symptomen hebt. Ga zeker langs bij de dokter als je plots stijve spieren krijgt zonder duidelijke oorzaak, het kan zijn dat je bijvoorbeeld een infectie hebt.

    Hoe kun je het voorkomen?

    Bouw je trainingen geleidelijk op, ook als je goed getraind bent maar begint met een nieuwe sport. Warm bij elke inspanning je spieren goed op en voor-zie achteraf ook nog een tiental minu-ten om uit te lopen. Na de inspanning kun je de bloedcirculatie bevorderen

    door over de spieren te wrijven of ze te masseren. Of ga zoals de profvoetbal-lers in een bad met koud stromend wa-ter liggen. Dat is niet alleen goed voor de bloedcirculatie, maar ook bijzonder stoer.

    Elise Rummens, preventie-arts CM

    Tekst: Nele Verheye

    www.cm.be/dehuisdokter

    hoe gaat het met u?

    Hospitalisatieverzekering bij CM: ja of neen?Goed verzekerd tegen ziekenhuiskosten

    Bijna n miljoen CM-leden zijn aangesloten bij het CM-Hospitaal-plan. Alleen dit jaar kwamen er al meer dan 40 000 nieuwe leden bij. Daar speelt de afschaffing van de leeftijdsgrens van 65 jaar een belangrijke rol in.

    Sinds 1 januari kunnen ook 65-plussers in-stappen bij het CM-Hospitaalplan. Zij kun-nen zich verzekeren tegen ziekenhuiskos-ten aan een veel betaalbaarder tarief dan bij de privverzekeraars. Een 66-jarige die aansluit betaalt bijvoorbeeld maar 25,33 euro per maand.Heb jij ook al een hospitalisatieverzekering bij CM? Dan ben je te allen tijde beschermd tegen hoge ziekenhuiskosten. Twijfel je nog? Wij helpen graag vier misvattingen de wereld uit.

    Het is een eeuwigheid geleden dat ik in het ziekenhuis lag. Waarom betalen voor iets dat ik nooit nodig heb?

    Omdat het vroeg of laat kan gebeuren. We wensen het je niet toe, maar de kans dat je dit jaar in het ziekenhuis belandt, is een op zes. Hoe ouder je wordt, hoe groter het risico. Vanaf 65 jaar is de kans op een opna-me al een op vier, vanaf 70 jaar zelfs een op drie. Maar ook als je jong bent, blijf je niet buiten schot. Van de gezinnen met twee kinderen jonger dan vijf jaar, krijgt meer dan de helft te maken met een ziekenhuis-opname.

    Heb je een hospitalisatieverzekering via je werkgever? Ga dan goed na hoeveel je na je actieve periode zelf zal moeten betalen.

    kosten van een ziekenhuisopname. Want zelfs al komt de ziekteverzekering tege-moet, toch betaal je nog een serieus bedrag uit eigen zak. Het gaat dan onder meer om remgelden, kamersupplementen en even-tuele honorariumsupplementen. In 2013 bedroeg het gemiddelde bedrag dat pati-

    knipSelS

    Een hospitalisatieverzeke-ring, dat is veel te duur.

    Stel, je bent 45 jaar oud en je sluit je aan bij het CM-Hospitaalplan. Dan betaal je een maandelijkse premie van 8,67 euro. Dat is net heel weinig in vergelijking met de

  • 7Visie vrijdag 19 september 2014

    Snijden doet (SomS) lijden

    deVOORZeT

    We stellen vast dat injecties en opera-ties het best worden vermeden (bij chronische lage rugpijn, n.v.d.r). Hun nut is nog niet bewezen. Ze moeten wor-den voorbehouden voor zorgvuldig geselecteerde gevallen, waarbij geen enkele andere behandeling nog helpt. er wordt nochtans vaak geopereerd in Belgi. Het zijn woorden uit een wetenschappelijk rapport van het Kenniscentrum voor de gezondheids-zorg (KCe) van 2007. toch stellen we vast dat het aantal rugoperaties ook na 2007 is blijven stijgen (zie pag. 1). Sinds 2010 lijkt deze trend zich te stabilise-ren.

    na een rugoperatie blijft de pijn soms gewoon bestaan en is eventueel zelfs een nieuwe ingreep nodig. Snijden is dus niet altijd de goede keuze. en het zal zeker niet de eerste keuze zijn. om te beginnen gaat de pijn in heel wat gevallen vanzelf over. Blijven bewe-

    gen, is de boodschap. duurt de rugpijn langer dan zes weken, kunnen rugver-sterkende oefeningen helpen.

    Bij de vijf tien procent patinten van wie de rugpijn langer dan drie maan-den duurt, zal de arts kijken naar de oorzaken in de rug zelf. maar hij moet daarbij ook aandacht hebben voor mogelijke psychische of sociale oorza-ken, zoals stress of relatieproblemen. Als de oorzaak daar ligt, heeft een operatie geen zin. een gecombineerde behandeling met oefeningen en psy-chologische therapie, bijvoorbeeld in een pijncentrum, kan dan helpen.

    enkel in heel specifieke gevallen is een rugoperatie aangewezen. Artsen zou-den geholpen zijn met meer en betere richtlijnen hierover. daarnaast zouden we de dokters eerder moeten belonen om goede resultaten bij hun patinten te halen, dan om veel operaties te doen.

    Cm vraagt aandacht voor preventie. daarbij is een rol weggelegd voor de werkgevers en de overheid. maar mensen moeten ook in beweging blij-ven en bij klachten rugversterkende oefeningen doen. om mensen weg te houden van de operatietafel, zijn dus vele inspanningen nodig. maar een gezonde rug is veel waard.

    Marc JustaertCM-voorzitter

    Zie ook p. 5: Blijf bewegen want rust roest

    ww

    w.t

    wit

    ter.

    com

    /Cm

    ziek

    enfo

    nds

    ww

    w.f

    aceb

    ook.

    com

    /Cm

    ziek

    enfo

    nds

    hoe gaat het met u?

    Ste

    faan

    dew

    icke

    re

    enten zelf moesten opleggen voor een zie-kenhuisopname 533 euro. Een op zes opna-mes kost de patint meer dan 1 000 euro. En dan houden we nog geen rekening met voorafgaande onderzoeken, kosten voor de nabehandeling en algemene kosten. Dan stelt een maandpremie van 8,67 euro niet zoveel voor.

    Ik heb al een hospitalisatie-verzekering. Waarom zou ik mij inschrijven voor het CM-Hospitaalplan?

    Heb je een hospitalisatieverzekering bij een privverzekeraar? Vermoedelijk betaal je een hogere premie dan voor het CM-Hos-pitaalplan. De dekking zal misschien wat verschillen en voorzien in de terugbetaling van hoge ereloonsupplementen die slechts in enkele ziekenhuizen aangerekend wor-den. Maar is dat wel nodig? Het heeft geen zin om oververzekerd te zijn. CM kent de ziekteverzekering door en door en weet waar er tekortkomingen zijn in de wettelij-ke verzekering. Die vangt het ziekenfonds zoveel mogelijk op met haar diensten en voordelen en haar verzekeringen. Met het CM-Hospitaalplan krijg je het overgrote deel van je ziekenhuiskosten terugbetaald, ook die voor en na je hospitalisatie.

    Ik heb een hospitalisatiever-zekering via mijn werkgever. Dan is het CM-Hospitaalplan toch zinloos?

    Zolang je bij die werkgever blijft, kun je op de aangeboden verzekering rekenen. Maar

    weet dat je je gratis hospitalisatieverzeke-ring verliest, als je je werkgever verlaat. De verzekeringsmaatschappij moet je wel de kans geven om de verzekering op eigen kosten verder te zetten, maar de premies zijn vaak hoog. Als je eraan denkt om op termijn van werk te veranderen, sluit je je het best aan bij het CM-Hospitaalplan.

    Dieter Herregodts

    CM-Ombudsman is luisterend oor

    Blijf ook in buitenland in orde met je ziekenfondsEen toenemend aantal klachten bij de Ombudsman van CM heeft te ma-ken met internationale dossiers. In-formeer je altijd goed , dat kan klach-ten voorkomen, zegt ombudsman Marc De Cock.

    Ga je op vakantie naar het buitenland, dan krijg je via de CM-diensten en -voordelen reisbijstand via Mutas. Dringende medi-sche zorg wordt op die manier nagenoeg volledig terugbetaald. Het buitenland hoeft niet meteen een ver land te zijn, zegt Marc De Cock en dat vergeten sommige mensen. Word je bijvoorbeeld met een am-bulance van net over de Nederlandse grens naar een Belgisch ziekenhuis gevoerd, moet je net zo goed toelating tot repatriren krij-gen van Mutas als voor een overbrenging na een skiongeval in Zwitserland.

    Met je Europese ziekteverzekeringskaart (EZVK) kun je in andere EU-landen aanto-nen dat je in eigen land in orde bent met de ziekteverzekering. Maar als je voor een geplande behandeling naar een ander EU-land gaat, heb je de toestemming van het ziekenfonds nodig. Als je dat over het hoofd ziet, kan het ziekenfonds niet terugbetalen,

    zegt Marc De Cock. Niet iedereen weet dat je enkel terugbetaling kunt krijgen voor zorg die ook in Belgi vergoed wordt en dat leidt tot misverstanden. We leren uit alle problemen en klachten, zegt CM-ombudsman Marc De Cock. Maar ik merk wel dat een aantal klachten bij de ombudsman te voorkomen zijn mits men-sen zich vooraf goed informeren. De meeste informatie is te vinden in de ledenbladen en op de CM-website en met specifieke vra-gen kun je natuurlijk ook altijd terecht bij de CM-consulent.

    Hoe werkt CM-ombud?Ben je als CM-lid niet tevreden over je zie-kenfonds, dan neem je in de eerste plaats contact op met je regionale ziekenfonds. Krijg je daar geen bevredigend antwoord, dan kun je contact opnemen met CM- ombud per brief, per mail of via het formu-lier op de website. De ombudsman zal je klacht onderzoeken en bemiddelen om tot een oplossing te komen. (CVH)

    CM-Ombud, PB 40, 1031 Brussel, [email protected] Het online contactformulier vind je op www.cm.be/ombud.

    Overstappen? Heb je al een hospitalisatieverze-kering, maar overweeg je om over te stappen naar het Cm-Hospitaal-plan? Weet dat de opzegtermijn voor je huidige verzekering drie maanden kan bedragen. Aarzel dan ook niet, wil je vanaf 1 januari ge-nieten van het Cm-Hospitaalplan.

    naast het Cm-Hospitaalplan biedt Cm nog twee hospitalisatieverzeke-ringen aan die je beschermen tegen algemene kosten bij een opname: Cm-Hospitaalfix en Cm-Hospitaalfix extra. er is ook een unieke nieuwe verzekering die je beschermt tegen kosten buiten het ziekenhuis: het Cm-mediKo Plan.

    www.cm.be/verzekeringen tel. 078 151 151.

    De CM-hospitalisatieverzekeringen worden aangebo-den door de MOB Verzekeringen CM-Vlaanderen, ver-zekeringsmaatschappij erkend voor tak 2 ziekte onder codenummer 150/01.

    Hospitalisatieverzekering bij CM: ja of neen?

    Erlinde blij met gewonnen fiets Op onze uitnodiging fietsten drie lezers de hele maand april naar het werk. De Fiet-sersbond toonde haar appreciatie voor het initiatief en verlootte onder CM-leden die aansloten bij de fietsersbond een fiets. Erlinde De Brouwer uit Keerbergen viel in de prijzen. Zij kreeg deze week van Jan Treunen (Fietsersbond) haar gloednieuwe fiets. Met mijn nieuwe aanwinst ga ik de fiets nog meer promoten als ideaal vervoermiddel, zeker voor korte afstanden, zegt Erlinde. Vroeger reed ik dikwijls met de auto naar het werk, maar ik stond elke dag in de file. Nu neem ik de fiets, ook om boodschappen te doen. Dagelijks leg ik ongeveer 20 kilometer af. Als gemachtigd opzichter is veiligheid voor mij wel heel belangrijk.

  • Visie vrijdag 19 september 20148 hoe gaat het met u?

    SMAKELIJK

    Mic

    hel d

    e M

    eyer

    KnIpSELSLeer patinten communiceren met zorgverlenersZiekenzorg CM wil langdurig zieke mensen informatie aanreiken over hoe ze kunnen communiceren met hun zorgverleners. Voor dit nieuw initia-tief zoekt de vereniging vormingswer-kers. Zij stellen dit thema overdag of s avonds voor in de afdelingen. Heb je belangstelling voor communicatie, ben je genteresseerd in de patint-arts-re-latie en spreek je graag voor groepen? Stel je dan kandidaat. Een opleidings- en selectiedag is voorzien op zaterdag 25 oktober in Sint-Niklaas. Freelance vormingswerkers krijgen een vergoe-ding en terugbetaling van de verplaat-singsonkosten. Bezorg je motivatie en cv voor 15 oktober.

    [email protected], Ziekenzorg CM, PB 40, 1031 Brussel

    Multidisciplinaire pijncentra toegelichtDe Vlaamse Pijnliga informeert chro-nisch zieke mensen over de werking van de multidisciplinaire pijncentra. In de verschillende provincies vinden bij-eenkomsten plaats, van 14 tot 17 uur.Op 4 oktober in Heusden-Zolder (cen-trum Muze), 11 oktober in Kortrijk (Thuiszorgwinkel), 18 oktober in Den-dermonde (centrum De Boomgaard), 25 oktober in Zandhoven (Domein Hooidonk), 8 november in Kessel-Lo (CM-gebouw).

    [email protected] Tel. 02 246 57 14

    Minder tienermoedersHet aantal tienermoeders in Vlaande-ren blijft dalen. Vorig jaar bevielen er 945 meisjes onder de 20 jaar. Dat is het laagste aantal sinds 1996, het eerste jaar waarin de gegevens werden bijge-houden. In 2012 kregen nog 1 089 jonge meisjes een kind. De daling doet zich vooral voor bij de 18- en 19-jarigen.

    MarOKKaaNSE grOENTEragOuT

    Ingredinten voor 4 personen: 2 uien 2 papri-kas 2 wortelen 1 courgette l tomaten in stukjes 100 g gedroogde of 200 g gekookte kik-kererwten 100 g rozijnen 2 teentjes look 2 theelepels komijn 1 theelepel paprikapoeder theelepel cayennepeper olie zout

    week de kikkererwten een nacht en kook ze in een uurtje gaar snijd alle groenten in grote stukken en snipper de knoflook stoof ui en knoflook in de olie en voeg ook paprikas en wortelen toe laat de groenten eventjes stoven en voeg de specerijen toe en de tomaten voeg als de overige groenten bijna gaar zijn de courgette, kikkererwten en rozijnen toe laat alles nog even pruttelen en dien op met couscous

    Recept uit het boek Vegetarisch genieten, een uitgave van De Praktische School, partner van Femma. Het boek kun je bestellen via www.femma.be.

    Zorg dat je zelf aan zet blijft, ook met dementie20 september, Werelddag Dementie

    Dementie. Het woord dat ieder-een het liefst vermijdt en ver-zwijgt. Nochtans is zwijgen geen optie, zegt Lea (57), die de diagnose jongdementie kreeg. Hoe vlugger je weet wat er aan de hand is, hoe beter je zelf kunt bepalen hoe je je verdere leven kunt hertekenen.

    Thuis. Het staat in grote letters op de muur in de woonkamer. Lea wou thuis wonen, ook met jongdementie. Omdat ze er al-leen voor staat, moet ze kleine en grotere hulpmiddelen in-schakelen. Een magnetisch bord met de weekplanning, elke dag heeft een andere kleur. Blauw is maandag, hieraan ge-koppeld een blauwe doos met al-les wat op maandag nodig is. Overal staan fotohoudertjes met de belangrijk-ste telefoonnummers, de werkwijze van de oven en de digitale tv. De smartphone geeft signaal als ze geneesmiddelen moet nemen. Haar polshorloge vermeldt dag en datum en het sleutelkastje hangt naast de voordeur. Het zijn kleine beetjes houvast. En dat terwijl Lea vroeger nooit een agen-da nodig had, en zelfs alle agendas van col-legas uit het hoofd kende.

    Ik ben dement. Al iemand ontmoet die je dat zomaar zegt? Op een bepaald moment koos Lea ervoor om niet langer weg te stop-pen dat ze ernstig ziek was en toe te geven dat ze een probleem had. Om mensen met dementie een stem te geven. Ook als pati-ent wil je gehoord worden. Ik betrap me erop dat ik, net zoals ouderen doen, veel

    pecteerd wordt. Ook al ben je op weg om een schaduw van jezelf te worden.

    Ik zeg het tegen niemand

    Na de diagnose had Lea tijd nodig om hulp te zoe-

    ken en toe te laten. Mijn eerste idee was: Ik zeg het te-

    gen niemand. Ik weet nog wie ik ben en ik ken de weg naar huis.

    Het leven ging verder. Er gebeurden wel dingen waarover ik me zorgen maakte. Het huis uitgaan zonder sleutel of gsm. Een sleutelbos niet herkennen en hem dan toch terugvinden op de plaats waar hij hoort te liggen. Links en rechts verwis-selen. Niet meer weten hoe ik mijn auto moest starten - ik vermoedde een defect - of waar ik hem achterliet. Zonder veel erg, zolang ik enkel mezelf meer werk gaf. Het gaf me een shock dat ik op een dag buiten wou stappen en mij pas aan de voordeur realiseerde dat mijn kleindochter boven lag te slapen. Haar schoentjes stonden im-mers aan de deur. Dan heb ik beslist om hulp te zoeken. Ik mocht er niet aan den-

    over het verleden begin te vertellen. Over de tijd dat ik nog iemand was, iets kon en gerespecteerd werd. Een verhaal uit het verleden is een vraag om respect voor wie je was en om mededogen om wat je niet meer kunt. Je wil dat je herinnerd en geres-

    Op bezoek bij de ezeltjes

    Speeltijd!Speeltijd!

    Pret met goochelaar JahonPret met goochelaar Jahon

    kids van 0 tot 6

    GRATISMeer info

    ?www.cm.b

    e/skoebidoe

    CM-Skoebidoeweekend31 oktober - 2 november in Massembre

    ad Visie SKOE Massembre_sept2014_Visie.indd 1 9/09/14 10:01

  • Visie vrijdag 19 september 2014 9 hoe gaat het met u?

    Hoe vraag ik een vergoeding bij het Fonds voor medische ongevallen?Als slachtoffer van een medisch ongeval kun je bij het Fonds voor medische onge-vallen gratis advies krijgen over de aan-sprakelijkheid van de zorgverlener en over de ernst van de schade. We spreken van een medisch ongeval wan-neer je abnormale schade ondervindt bij een medische behandeling, een hospitali-satie of een medisch onderzoek. Als dat gebeurde op 2 april 2010 of later kun je aan-gifte doen bij het Fonds voor medische ongevallen en een schadevergoeding aan-vragen. Daarvoor laat je je het best bijstaan door de dienst Ledenverdediging van CM. De CM-consulent wijst je de weg.

    De dienst Ledenverdediging stelt samen met jou je dossier op. Verzamel daarvoor zoveel mogelijk bewijsmateriaal zoals medische beelden en verslagen. En vergeet vooral niet om de facturen te bewaren. Na een grondige analyse van je dossier, stelt de dienst Ledenverdediging voor welke weg je het best volgt om een vergoeding te krij-gen. Dat is ofwel een minnelijke schik-king, een gerechtelijke procedure of een aanvraag bij het Fonds voor medische ongevallen. In het laatste geval dient Ledenverdediging je dossier in bij het Fonds en volgt het verder op. Deze dienst-verlening is gratis.

    www.cm.be/ongevallen www.fmo.fgov.be

    ? !

    Patrick Bosmans (57) studeert zorgkunde

    HELPENDEHANDEN

    er zijn veel redenen waarom ik koos voor een nieuwe start. een daarvan was dat ik steeds moeilijker voldoen-de motivatie vond voor nieuwe ma-nagementprojecten. maar waar kun je als 57-jarige nog terecht? ik zit niet graag stil en met zorg heb ik erva-ring. We namen onze grootouders in huis en zorgden anderhalf jaar voor hen, met de hulp van Familiehulp. Prachtig werk doen die mensen. mijn moeder is al jaren mantelzorger voor mijn vader en ik help haar daarbij. Het ligt mij om voor mensen te zor-gen.

    School overtuigenom in te schatten hoe realistisch mijn kansen op de arbeidsmarkt wa-ren, schreef ik twee sollicitatiebrie-ven nog voor ik aan de opleiding be-gon. dat werd een tegenvaller, want ik kreeg geen antwoord. en aange-zien de school meer kandidaten had dan ze kon aannemen, moest ik ze daar overtuigen van mijn motivatie voor ik mocht starten. ook daar heb ik van opgekeken.

    Curiosumondertussen ben ik gestart. We zijn met 28 van minstens 11 nationalitei-ten en slechts 5 mannen. de jongste deelnemer is 19, ik ben de oudste. Het klikt goed met de medestuden-ten, maar ik voel mij toch het curio-sum. Weer een hele dag les volgen, vergt een aanpassing. de eerste da-gen verliepen nogal hectisch, want voor iedereen moest er meteen een stageplaats worden georganiseerd. zelf had ik er al een. dat had ik vooraf afgesproken met een woonzorgcen-trum in mijn buurt.

    Stagede eerste stagedagen zijn achter de rug. ik ben goed opgevangen. mijn taak? ik probeer de voorbereiding van de maaltijden onder de knie te krijgen. om voor 130 mensen die uit verschillende gerechten en drankjes kunnen kiezen een persoonlijk bord klaar te maken, moet je er wel je hoofd bijhouden!

    Chris Van Hauwaert

    Hoe kunnen we je helpen? CM geeft raad.

    Wil jij dit najaar met Intersoc naar de zon? En reis je graag onder begeleiding van een Nederlandstalig Intersoc-reisleider? Boek dan nu je zonnige cultuur-vakantie naar Turkije.

    15 dagen Turkije CappadociDe eerste week verken je tijdens een culturele rondreis o.a. Konya, Avanos, Antalya en Perge. Tweede week all-in verblijf in Maritim Pine Beach Resort***** in Belek.

    4 tot 18 november: 756 euro per volw. - 224 euro toeslag single

    15 dagen Turkije Egesche kustDe eerste week verken je tijdens een culturele rondreis o.a. Aphrodisias, Pamukkale, Hirapolis, en Efese. De tweede week geniet je all-in in een vijfsterrenhotel in Kusadasi.

    6 tot 20 november: 1 050 euro per volw. - 294 euro toeslag single

    Meer informatie via www.intersoc.be en 070 233 119.

    Word vrijwilliger bij Intersoc en bouw mee aan echte vakantieliefde!Zin in een buitenlands avontuur deze winter? Leer je graag nieuwe mensen kennen en heb je geen schrik om de handen uit de mouwen te steken? Ook deze winter biedt Intersoc jou de kans om mee te gaan op werkvakantie. We zoeken vrijwilligers voor o.a. kinderanimatie, skibegeleiding en tal van hotelfuncties (bar, restaurant, keuken, onderhoud).

    Registreer je snel en stel je kandidaat via www.intersocwerkvakanties.be.Voor meer informatie bel 02 246 47 35 (hotelfuncties) of 02 246 47 36 (animatie).

    Nazomeren in Turkije

    Na een lange loopbaan in de grafische sector, zocht ingenieur Patrick Bosmans uit Pepingen een nieuwe uitdaging. Op 1 september startte hij de opleiding tot zorgkundige. Omdat ik graag mensen help.

    Patrick Bosmans houdt een blog bij op http://www.vannulafaan.be

    ken dat diegene die ik het liefste zag, door mijn schuld iets kon overkomen.

    Maatschappelijk werkers hebben Lea er-van overtuigd om thuis hulp in te schake-len. Eerst poetshulp, die stap was gemak-kelijk. Dat koppelt men niet aan ziek zijn. Gezien de chaos in huis, kwam daar vrij snel gezinshulp bij.

    Ik wou mama en oma blijvenOp de zorgvergadering werd Lea aange-moedigd om na te denken over haar toe-komst. Met deskundige hulp heb ik afge-wogen wat voor mij belangrijk was. Mijn wensen heb ik zelf naar voor gebracht tijdens de zorgvergadering. Helemaal bo-venaan stond dat ik mijn rol van mama en oma wou behouden. Ik vreesde dat ik niet meer voor mijn kleindochter zou mogen zorgen eenmaal iedereen zou weten dat ik jongdementie had. Ik was al zoveel kwijt. Zou ik dat ook moeten afgeven? We zoch-ten naar een oplossing en er kwam profes-sionele hulp zodat mijn kleindochter nog altijd een dag in de week bij mij kan zijn. Ook op andere voormiddagen is er nu ge-zinshulp, in de namiddag doe ik een be-roep op familieleden en vrijwilligers.

    Oplossing op maatVeeg dementie niet onder de mat, waar-schuwt Lea. De diagnose bij naam noe-men, is belangrijk. De persoon met demen-tie en de mantelzorger kunnen dan kennis over de ziekte opdoen. Pas dan kun je zelf aan zet blijven en ervoor zorgen dat je het leven kunt leiden dat je zelf wil. Daar moet je tijdig aan beginnen. Had ik een partner, dan zou ik samen met die partner naden-ken over wat we de moeite vinden om te behouden en wat we elk willen opgeven. Dan kan er wederzijds begrip en respect

    groeien. Als persoon met dementie en als mantelzorger moet je de oplossing zoeken die voor jou goed is. Want er zijn geen re-cepten volgens het boekje. Een oplossing op maat zoeken, kun je niet alleen. Je hebt daarvoor hulp en begeleiding nodig van mensen die daarvoor opgeleid zijn.

    Chris Van HauwaertIllustratie: Ilah

    Om de privacy te beschermen, is Lea een fictieve naam.

    Wat kan CM voor je doen?

    Voor vragen over thuiszorg kun je terecht bij het thuiszorgcentrum.

    Bij de dienst Maatschappelijk Werk van cm kun je aankloppen voor hulp bij vroegtijdige zorgplanning.

    Met vragen over dementie kun je bij cm terecht bij maatschappelijk werkers die de opleiding tot demen-tiekundige basiszorg volgden.

    In de loop van 2015 starten oplei-dingen om mantelzorgers te onder-steunen die thuis de zorg voor een gezinslid met dementie opnemen.

    Een dienst Maatschappelijk Werk van cm in je eigen regio vind je via www.cm.be/maatschappelijkwerk of via de contactmogelijkheden op de regiopaginas van dit blad.

    www.dementie.be

    Zorg dat je zelf aan zet blijft, ook met dementie

    guy

    Put

    tem

    ans

  • 10 Visie vrijdag 19 september 2014 uw job, ons werk10

    Meer aandacht voor automobilist dan voor wegenbouwvakker

    De wegenbouw krijgt zijn orderboekjes niet gevuld. Dat komt omdat de gemeenten en steden zwaar moeten besparen. Voor grote wegenwerken is er geen geld meer. Tegelijkertijd ervaren de wegenbouwers grote druk om de lopende werken

    zo snel mogelijk uit te voeren. Dat heeft zijn weerslag op de werknemers. ACV bouw industrie & energie (ACV BIE) onderzoekt via een enqute de pijnpunten in de sector.

    V orige maand waarschuwde de Vlaamse Confederatie Bouw dat er jobs op de hel-ling staan in de wegen-bouw, omdat er te weinig opdrachten zijn. Dat komt omdat de gemeentelijke investeringen op twee jaar tijd zijn gedaald met 38 procent en de komende vijf jaar ver-der zullen afnemen. Dat is slecht nieuws voor bedrijven die wegen- en infrastruc-tuurwerken uitvoe-ren, want zij zijn sterk afhankelijk van open-bare aanbestedingen. Bovendien daalt de tewerkstelling, omdat buitenlandse bedrij-ven tegen lage prijzen bestratingswerken uitvoeren.

    Erg moeilijk in 2015Dat het crisis is in de sector merk je niet meteen, want op veel plaatsen zijn er grote werken aan de gang. Zo is de firma Viabuild volop bezig met de heraanleg van de Boter-markt in Mechelen. Bart Van Sweevelt (fo-to) is bekister bij Viabuild en dlgu voor ACV BIE. Hij bevestigt de moeilijkheden. Ons bedrijf leeft van de grote wegen- en nutswerken. Maar er zijn momenteel te weinig openbare aanbestedingen. Voor el-ke opdracht staan twintig kandidaten klaar. Op de ondernemingsraad midden vo-rig jaar deelde onze werkgever mee dat het economisch moeilijke tijden zouden wor-den. En dat het in 2015 erg moeilijk zal zijn. Dat geldt ook voor andere bedrijven in de sector.

    Jobs in gevaar?Tussen december 2011 en maart 2014 gin-gen er al 2 000 arbeidersjobs verloren in de wegenbouw. Bij Viabuild werken een 800-tal mensen, waarvan 600 arbeiders. De mensen vrezen voor hun job, vertelt Bart. Ze durven nu geen grote uitgaven te doen. Elke keer vragen ze mij of ik al meer nieuws heb. Maar ik heb geen zicht op toe-komstige ontslagen. Bart werkt twintig jaar in de sector en altijd was er volk tekort.

    De tijd dat er allerhande vacatures waren in de bouw, die is voorbij. Bij een ander bouwbedrijf beginnen werken, is niet evi-dent.

    Bal in kamp van overheidHet geldtekort van de overheid neemt niet weg dat er nog heel wat werk aan de win-kel is voor de sector, vindt Bart. Er zijn nog straten genoeg die een nieuw wegdek no-dig hebben of waar gescheiden riolering moet komen. De vraag die ik stel aan de overheid: waar wil je je geld aan uitgeven? Aan nieuwe wegen en riolering? Of liever

    aan werkloosheidsuitkeringen voor we-genbouwvakkers?Ook de werkgevers kijken richting over-heid voor een oplossing. In het Vlaamse re-geerakkoord staat de oprichting van een investeringsfonds voor steden en gemeen-ten. Dat kan helpen, maar dan moeten er natuurlijk genoeg middelen uitgetrokken worden.

    Zo weinig mogelijk verkeershinderBovenop de stijgende werkonzekerheid maakt Bart zich zorgen over de werkom-standigheden. De klant eist dat het werk op zon kort mogelijke tijd uitgevoerd wordt en met zo weinig mogelijk hinder voor de automobilist. Soms is de plaats die een werf mag innemen op de openbare weg zo smal, dat het voor ons gevaarlijk wordt. Maar blijkbaar is de doorstroom van het verkeer belangrijker.

    Ook voor Patrick Franceus van ACV BIE lijkt het alsof de overheid, de opdrachtge-ver, meer aandacht heeft voor de automo-bilist dan voor de werknemer. Wij spreken

    VLOERDE wEgEnBOuw

    Waar wilt de overheid haar geld aan uitge-ven? Aan nieuwe wegen en riolering? Of liever aan werkloos-heidsuitkeringen voor wegenbouwvakkers?

    Bart Van Sweevelt, dlgu bij Viabuild

    Rob

    Ste

    vens

    de overheid aan over de manier waarop die werken uitgevoerd moeten worden. Zo is het nu bijvoorbeeld ook regel geworden dat wegenwerken altijd s nachts, in het week-end of tijdens de vakantie moeten gebeu-ren. Terwijl dat vroeger alleen per uitzon-dering was. De onregelmatige uurroosters leggen druk op het gezins- en sociale leven van de wegenbouwers. Ik ben ervan over-tuigd dat er onder meer met een goede com-municatie ook tijdens de werkweek kan ge-werkt worden, zonder al te veel hinder voor het verkeer.

    EnquteACV BIE probeert nu via verschillende ka-nalen meer aandacht te vragen voor een goede arbeidsorganisatie en veiligheid op de werf. We pakken dat aan op onderne-mingsniveau, op sectoraal vlak en we lob-byen ook bij de bevoegde ministers. Begin oktober houden wij een enqute bij de we-genbouwvakkers om de problemen nog be-ter te kunnen aankaarten.

    Leen grevendonck

    Bart Van Sweevelt, dlgu bij Viabuild: Soms is de plaats die een werf mag innemen op de openbare weg zo smal, dat het voor ons gevaarlijk wordt. Maar blijkbaar is de doorstroom van het verkeer belangrijker.

    Enqute wegenbouwvakkers

    Vanaf begin oktober houdt ACV BIE een enqute bij de werknemers in de wegenbouw. Vragen gaan over veiligheid, gezondheid en een goede arbeidsorganisatie. Ook het gebruik van bitumen in asfalt wordt bevraagd. In Frankrijk is vastgesteld dat blootstelling hieraan kan leiden tot kanker en gelden er nu afspraken over behandeling van bitumen en de bescherming van werknemers. Een papieren enqute wordt door de dlgus verspreid. Online invullen kan ook, en dit via www.acvbie.be.

  • Visie vrijdag 19 september 2014 uw job, ons werk 11

    Welkom in monaco

    Ook bij ons zakken dag na dag de maskers dieper af. En lijkt Zweden steeds verderaf. Een Monaco-coalitie, dat ligt steeds dichter bij de waarheid. Een coalitie die rijdt voor vermogens en de factuur voor een loodzware sanering door-schuift naar de werknemers en de sociale zekerheid. Wie rijk is ont-springt de dans. Gewone mensen betalen het gelag. De economische en sociale ravage die ze zo aanrich-ten vegen ze makkelijk van tafel. Dit moet toch gebeuren, elk (vak-bonds)verzet is zinloos. Want een faire bijdrage vragen aan bijvoor-

    beeld vermogens, dat is hun taboe.Voor de verkiezingen kon het niet op. Vooral rechtse en liberale par-tijen boden tegen elkaar op met lastenverlagingen voor bedrijven. Terwijl iedereen toen al wist dat men miljarden moet besparen om de strenge Europese begrotingsre-gels te kunnen volgen. Een bespa-ringsoperatie die volgens bereke-ningen van het Planbureau liefst 47 000 jobs in de privsector zal doen verdwijnen. Terwijl de uittre-dende regering-Di Rupo de voorbije twee jaar ook al voor 22 miljard saneerde.

    Na de verkiezingen was er natuur-lijk geen weg terug, de verwachtin-gen bij werkgevers waren te hoog opgeklopt. Maar het geld voor die lastenverlaging is er gewoon niet. Dus komt een oude truc op tafel: de indexsprong. Die dan geserveerd wordt als lastenverlaging. Maar de centen voor dit cadeau, die worden wel opgehoest door werknemers. Zij voelen die indexsprong in hun koopkracht, tot en met in hun pen-sioen. Dat kan oplopen tot tiendui-zenden euros. Een indexsprong is een eenzijdige belasting op werk-nemers. Men pakt de reparatie van verloren koopkracht af.Bovenop duurder onderwijs, huis-vesting, zorg, elektriciteit, water, kinderopvang, dieselaccijns, Politici maken dan misschien wel onderscheid tussen federale en Vlaamse besparingen, voor de bur-ger is het enige wat telt wat over-schiet in de portemonnee. En dat gaat heel hard tegenvallen.

    Marc Leemans, voorzitter ACV

    Een indexsprong is een eenzijdige belasting op werknemers. Men pakt de reparatie van verloren koopkracht af.

    deFOCUS

    ww

    w.t

    wit

    ter.

    com

    /Acv

    onlin

    ew

    ww

    .face

    book

    .com

    /het

    .acv

    De ware aard van de regering in wording tekent zich steeds duidelijker af. De onderhandelaars hebben het graag over de Zweedse coalitie. Die term verwijst dan naar de Zweedse vlag. Geel, blauw en een kruis: dat sluit mooi aan bij de politieke families rond de onderhandelingstafel. Dat aan Zweden ook het imago kleeft van een zeer sociale welvaartsstaat is graag meegenomen. Zeker op het moment dat men duidelijk begint te twijfelen aan de sociale intenties van deze onderhandelaars. Maar ook dat Zweedse model verloor de laatste jaren, door ingrijpen van een rechtse regering, veel aan glans. Die echte Zweedse regering verloor vorig weekend trouwens de verkiezingen, want de Zweden zijn de sociale afbraak beu.

    Christian Valenduc, professor aan de UCL en de Universiteit van Namen, ziet drie pistes om de lasten op arbeid te verla-gen. Je kan consumptie meer belasten, meer inzetten op milieuheffingen, of de belastingen op kapitaal verhogen.

    Piste 1: Minder lasten op arbeid, meer op consumptieJe verlaagt de werkgeversbijdragen (de lasten op arbeid of loonlasten) en je com-penseert dat door de btw te verhogen. Zo maak je de Belgische economie meer competitief ten opzichte van andere lan-den. Want wat je in Belgi maakt en uit-voert, wordt minder duur (door de lagere lasten op arbeid). En wat je invoert, wordt duurder (door de hogere btw). Zo kan je zorgen voor meer competitiviteit, extra activiteit en meer jobs.Er zijn wel enkele valkuilen. De daling van de lasten op arbeid mag bijvoorbeeld niet terechtkomen in een loutere verho-ging van de bedrijfswinst.

    Piste 2: EcofiscaliteitBelgi maakt weinig gebruik van ecofis-caliteit. Nochtans is de uitstoot van broei-

    kasgassen in Belgi hoger dan de voorop-gestelde doelstelling. Je kunt dus de las-ten op arbeid verlagen, door milieuhef-fingen te verhogen. De nadruk zou dan

    Drie mogelijke pistes voor een belastinghervormingVelen willen dat de volgende federale regering het Belgische belas-tingsysteem hervormt. De fiscaliteit moet eenvoudiger worden en de lasten op arbeid moeten naar omlaag.

    liggen op het energieverbruik door gezin-nen en op transport. De vervuiler betaalt, en niet alleen voor de productie van bij-voorbeeld een auto, maar ook voor het gebruik ervan. Zon hervorming zou rechtvaardig zijn tegenover de toekomstige generaties. Maar we moeten wel de laagste inko-mens compenseren, want de energiereke-

    Hoe lagere lasten op arbeid compenseren?

    ning weegt vooral voor hen het zwaarst. Door die compensatie kunnen ze niet alleen hun hogere energierekening beta-len, maar ook bijvoorbeeld hun woning isoleren.

    Piste 3: Kapitaal belastenEr zijn veel voorstellen: belastingen op grote vermogens, het afschaffen van de notionele intrestaftrek, het verhogen van de vennootschapsbelasting. Een goede mogelijkheid is om inkomens, intrest, dividenden en meerwaardes aan hetzelf-de niveau te belasten en om een eerste schijf van 1 900 euro (winst) vrij te stel-len. Wie weinig spaargeld heeft, betaalt niets aan de huidige spaarrentes van 2 procent moet je al meer dan 190 000 euro spaargeld hebben om aan 1 900 euro inte-rest te komen. En hoe meer spaargeld je hebt of meerwaarde je krijgt, hoe meer je betaalt.

    Het ACV kiest voor piste drie. Dat is de meest rechtvaardige piste, die de positief-ste effecten heeft op werkgelegenheid.

    Dit artikel is een bewerking van het artikel Welke wegen voor een meer rechtvaardige fiscaliteit? door Christian Valenduc, uit De Gids op Maatschappelijk Gebied, september 2014. Vraag een gratis proefexemplaar via [email protected]

  • 12 Visie vrijdag 19 september 2014 uw job, ons werkbondigvak

    Steun de makers van jouw kledij via Facebook en Twitter

    De kledingarbeid(st)ers in Cam-bodja verdienen 77 euro per maand. Te weinig om de touwtjes aan elkaar te kunnen knopen. Roep daarom C&A, H&M en Levis mee op om een leefbaar loon te betalen aan de Cambodjaanse kle-dingarbeiders, want zij hebben als grote kledingafnemers in Cam-bodja de sleutel in handen. De tijd dringt want in oktober wordt het nieuwe minimumloon voor kle-dingarbeiders vastgelegd.

    Laat je stem horen via Facebook en Twitter. Vraag bedrijven als C&A, H&M en Levis om hun verantwoorde-lijkheid op te nemen. Alle info op www.acv-online.be of op facebook.com/hetACV

    Kleding en confectie en vlasGeen indexverhoging, maar ook geen verlaging

    Door de zeer lage inflatie op jaar-basis is er geen indexverhoging op 1 oktober 2014 van de lonen en de wedden in de sectoren kleding en confectie (PC 109) en vlas (PC 120.02). Bij de berekening van de index zou het resultaat een daling van het loon betekenen. In de cao over de index is voorzien dat wan-neer het resultaat van de bereke-ning een daling van de lonen met zich zou meebrengen, de lonen eenmaal niet aangepast worden op de voorziene datum. De lonen worden dus niet verminderd tot de eerstvolgende halfjaarlijkse aan-passing (april 2015).

    Anne Lonard en Koen Meesters nieuwe nationaal secretarissen ACV

    Het Nationaal Bestuur van het ACV heeft Anne Lonard en Koen Meesters benoemd tot nationaal secretaris van het ACV. Anne is momenteel secretaris van ACV Voeding en Diensten. Koen Mees-ters is momenteel adviseur op de studiedienst van het ACV.

    Met Anne en Koen erbij, zal het Dagelijks Bestuur van het ACV nu uit evenveel mannen als vrouwen bestaan. Ze zullen beiden de dos-siers in de sfeer van sociale zeker-heid en fiscaliteit opvolgen. Anne Lonard zal ook de werking van het Brussels Regionaal Comit begeleiden. Begin oktober nemen ze hun nieuwe opdrachten op.

    Tijdens een druk bijgewoonde persconferentie lichtten de drie grote vakbonden hun bezorgdheid toe. Het is lang geleden dat de drie grote vak-bonden van ons land samen de pers bij elkaar brachten. Ze stelden het dan ook scherp: Miljarden minder inkomsten voor de sociale zekerheid zonder andere financiering, dat komt neer op veel min-der middelen om de pensioenen te beta-len, veel minder om de ziekteverzekering te betalen, veel minder om werkloos-heidsuitkeringen of brugpensioenen te betalen.

    De regeringsonderhandelaars willen kor-tingen geven aan werkgevers, betaald door werknemers, gepensioneerden, gezinnen en uitkeringstrekkers. Die kor-tingen dreigen een groot cadeau te wor-den voor werkgevers en grote vermogens: zij moeten nauwelijks inspanningen doen en tegenover de lastenverlaging staat geen garantie op meer of betere tewerkstelling. Het evenwicht is zoek. Werknemers, gezinnen en kwetsbaren betalen de blan-co cheque aan de werkgevers, klinkt het. Een lastenverlaging kan, de loonlasten

    De drie grote vakbonden van ons land trekken samen aan de alarm-bel en willen de regeringsonder-handelaars een krachtig signaal geven. De plannen die we momen-teel via de media horen, verontrus-ten de mensen, zeggen ze. Die plannen zijn niet sociaal en hele-maal niet rechtvaardig. We wijzen de partijen nu op hun verantwoor-delijkheid, voor ze een akkoord sluiten.

    zijn te hoog. Maar de inspanningen moe-ten voor extra tewerkstelling zorgen, van-zelfsprekend niet voor hogere bedrijfs-winsten.

    IndexsprongVanuit het Vlaamse regeerakkoord weten we al dat elk gezin meer zal moeten beta-len voor kinderopvang, zorg, elektriciteit, school, huisvesting en water. Nu horen we dat er federaal bovenop de Vlaamse kostenverhoging, sprake is van een index-sprong, zegt ACV-voorzitter Marc Leemans. Een indexsprong zou ervoor zorgen dat de lonen, pensioen en uitkeringen niet vol-gen als het leven duurder wordt. Leemans omschrijft een indexsprong als een direc-

    te belastingverhoging van 2%. Voor een werknemer van 35 jaar met een bruto-loon van 2 000 euro per maand, betekent een indexsprong een verlies van 16 700 euro op het einde van de loopbaan. En dat werkt ook door in de berekening van je pensioen.

    OnrustMaar ook andere mogelijke maatregelen dreigen de gezinnen hard te treffen, zoals het terugschroeven van subsidies voor verenigingen, het invoeren van gemeen-schapsdienst en het afschaffen van tijds-krediet. In plaats van tijdkrediet zou er dan tijdsparen komen, zegt Marc Leemans. Alleen dus nog voor wie de kans heeft om te sparen.

    De vijf vakbondsleiders, de volledige werknemersdelegatie in de zogenaamde Groep van Tien trekken samen aan de alarmbel op een gemeenschappelijke persconferen-tie en tijdens een gemeenschappelijke meeting op 23 september in Brussel.

    Blind besparen voor blanco cheque aan werkgevers

    Wou

    ter

    Van

    Voor

    en

    Regeringsvorming: wie werkt, werkloos, ziek, jong en/of gepensioneerd is betaalt de rekening

    SporTa onDerSTeunT Special olympicSDe vakbond voor sporters, Sporta, ondersteunt de Europese zomer-spelen van de Special Olympics in Antwerpen. ACV Voeding en Diensten (de centrale waartoe Sporta behoort) sponsort zes Belgische atleten in verschillende disciplines die tussen 9 en 20 sep-tember deelnemen aan het toernooi voor sporters met een verstandelij-ke beperking. We feliciteren Michael De Graeve (badminton), Sara Dekeyser (atletiek), Bart Kestemont (basketbal), Sofie Delchambre (voetbal), Christof Meeus (judo) en Jana Meyfroit (gymnastiek) alvast voor hun deelname en wensen hen veel succes.

  • 13Visie vrijdag 19 september 2014 uw job, ons werk

    De bonden stellen dan ook gezamenlijk dat de gezinnen en kwetsbaren de dupe zullen worden van het beleid dat wordt voorbereid. Tijdens de persconferentie kondigde het gemeenschappelijk vak-bondsfront, de drie grote vakbonden samen, dan ook een eerste vakbondsmee-ting aan op 23 september in Brussel. Voor meer rechtvaardigheid, tegen blinde besparingen. Want werkloos, ziek of gepensioneerd, het overkomt elk van ons, zegt Marc Leemans. (JDO)

    Lees hierover ook Welkom in Monaco op pagina 11.

    Blind besparen voor blanco cheque aan werkgevers

    Controlekaart eC3 nu ook online

    Regeringsvorming: wie werkt, werkloos, ziek, jong en/of gepensioneerd is betaalt de rekening Textiel- en confectiebedrijven voorloper in samenwerking arbeiders en bedienden

    Ook de vakbondsafgevaardigden van ar-beiders en bedienden zullen meer samen-werken. Dat is bij ons geen probleem, zeggen Guy Francois (rechts op foto) en David De Kinder (links), dlgus bij tapijten- en kunstgrasfabrikant Desso in Dendermonde. Guy begon 29 jaar geleden bij Desso en is dlgu voor de arbeiders. David werkt er 18 jaar en is afgevaardigde voor de bedienden. De scheiding tussen arbeiders en bedienden is bij ons altijd miniem geweest, vertelt Guy. Als het bed-rijf iets nieuws lanceert, letten we erop dat iedereen er voordeel bij doet, zowel arbeiders als bedienden.

    Solidariteit is hier dus geen loos begrip?

    David: Absoluut niet. Toen het bedrijf na een drukke periode een bonus aan de arbeiders beloofde, werkten Guy en ik sa-men om ook de bedienden in het verhaal te betrekken. En dat is gelukt: alle werkne-mers kregen een bonus.Guy: Ik vind dat normaal. Als het druk is, geldt dat voor iedereen. De arbeiders in de productie werken dan hard, maar ook de bedienden steken een tandje bij.

    Welke voordelen heeft jullie samen-werking?

    Guy: Je moet maar n lijn aanhouden,

    Klaar om samen sterk te staanSinds 1 januari 2014 hebben arbeiders en bedienden hetzelfde statuut. Daardoor is de carensdag (eerste onbe-taalde ziektedag voor arbeiders) afge-schaft en gelden er nieuwe opzegter-mijnen voor iedere werknemer. Maar ook syndicaal beweegt er door het eenheidsstatuut een en ander. ACV-CSC METEA, die de arbeiders in tex-tiel- en confectiebedrijven opvolgt, zal dat vanaf 1 januari 2015 ook voor de bedienden in die bedrijven doen. Gisteren ondertekende de centrale een protocol hierover met bedienden-centrale LBC-NVK.

    n standpunt verdedigen. Dat is ge-makkelijker. En je verdedigt iedereen op dezelfde manier. Dat zorgt voor een groter groepsgevoel.David: Je geeft ook een sterk signaal aan de werkgever: wij zijn klaar om samen te werken en samen sterk te staan. Ik vind het leuk dat de textiel- en confectiesector een van de voorlopers is op vlak van de

    samenwerking tussen arbeiders en bedi-enden. Dit zijn belangrijke stappen in het vakbondswerk. Dit is al het geval in andere ACV-centrales en er zullen wellicht nog an-dere sectoren volgen.

    Hoe reageert jullie werkgever?

    David: Er zijn al heel wat verschillen tus-sen arbeiders en bedienden weggewerkt. In het nieuwe arbeidsreglement is de controle op ziekteverzuim bijvoorbeeld aangepast. Dat gebeurt nu met meer respect. Zo zijn er vaste momenten waarop de controlearts kan langskomen. Dat geldt zowel voor ar-beiders als bedienden. Guy: Ook de maaltijdcheques zijn gelijk-geschakeld. Voor de toekomst hebben we al een volgend punt op de agenda geplaatst: de groepsverzekering. Het syndicaal werk in de onderneming staat nog voor grote uit-dagingen dankzij het eenheidsstatuut.

    Amlie Janssens

    Sinds kort kunnen werknemers in volledi-ge werkloosheid terecht op www.socialse-curity.be, de portaalsite van de sociale zekerheid. Zo kunnen zij voortaan elektro-nisch hun controlekaart invullen, raadple-gen, wijzigen en versturen. Werkzoekenden met een blauwe, witte of oranje controle-kaart kunnen dus voortaan online stempe-len.

    Betaling is snellerDe vervanging van de papieren controle-kaart door een elektronische gegevens-stroom maakt het volgens de Federale Overheidsdienst Sociale Zekerheid moge-lijk om stempelkaarten sneller en met min-der kans op fouten te verwerken. Manu

    Sinds 15 september is de elektronische stempelkaart (eC3) een feit. Werkzoekenden kunnen hun controlekaart volledige werkloosheid voortaan invullen via www.socialsecurity.be. Het ACV raadt zijn leden aan om hiervan gebruik te maken.

    Mottard van de nationale ACV-dienst werk-loosheid en dienstverlening is het daarmee eens. Werkzoekenden hoeven zich niet meer te verplaatsen naar het ACV-dienstencentrum om hun kaart af te geven of in de bus te steken. Ze krijgen hun beta-ling sneller, omdat de kaart niet meer manueel moet ingevoerd worden door een dienstverlener. Het is makkelijk n veilig, want de toegang is beveiligd via de pincode van je identiteitskaart.

    ACV raadt online stempelkaart aanDe voorbije maanden hebben een tachtig-tal werkzoekende ACV-leden de online toe-passing uitgetest. Het was een pilootpro-

    ject in samenwerking met de RVA. De meeste gebruikers zijn erg positief. We kre-gen weinig bemerkingen. De toepassing wijst zichzelf uit, aldus Manu Mottard.

    Kaartlezer en e-ID nodigOm online te kunnen stempelen heb je een kaartlezer nodig, je identiteitskaart en pin-code. Die pincode heb je moeten opgeven toen je jouw identiteitskaart kreeg op de dienst bevolking van je gemeente. De kaartlezer is nodig om je identiteits-kaart te lezen. Sommige computers zijn uitgerust met een ingebouwde kaartlezer. Een losse kaartlezer kun je kopen in computerwinkels en in sommige grootwaren-huizen. Op de pc moet ook software genstal-leerd worden om de eID te

    kunnen gebruiken. Die kun je gratis down-loaden via www.eid.belgium.be.

    Gratis kaartlezerZon 150 000 ACV-leden komen in aanmer-king om online te stempelen. Als je er voor kiest om vanaf september of oktober online te stempelen, kan je in je ACV-dien-stencentrum een kaartlezer vragen.

    Filip Bellemans

    Meer info lees je in de folder Stempel nu online, verkrijgbaar in het ACV-diensten-centrum. De folder kun je ook lezen op www.acv-online.be waar je eveneens instructiefilmpjes kunt bekijken.

    Voor een werknemer van 35 jaar met brutoloon van 2 000 euro per maand, betekent een index-sprong een verlies van 16 700 euro op het einde van de loopbaan. En dat werkt nog door in de be - rekening van je pensioen. Een indexsprong is een belastingverhoging van 2%. Marc Leemans, ACV-voorzitter

    Om hun signaal kracht bij te zetten, organiseren de drie vakbonden op 23 september

    een eerste vakbondsmeeting met 5 000 leden op het Muntplein

    in Brussel. Wil jij erbij zijn? Afspraak om 11u.

  • 14 Visie vrijdag 19 september 2014 uw job, ons werk

    Meer dan 67 procent van de werknemers neemt de wagen naar het werk. Dat blijkt uit de Diagnostiek woon-werkverkeer van 2011. Goed nieuws is dat de fiets aan populariteit wint, en dit dank-zij de fietsvergoeding. In bedrijven waar de werkgever tussenkomt in de kosten voor het openbaar vervoer, nemen werk-nemers meer de trein, tram, bus of metro.

    Bron: Diagnostiek Woon-werkverkeer 2011, Federale Overheidsdienst Mobiliteit

    KnelpuntenMaar ongeacht het vervoersmiddel, is het voor vele werknemers niet evident om vlot en veilig op het werk te geraken, zegt Koen Meesters van ACV. Onregelmatige werkuren, verliesuren in de file, beperkte toegang tot openbaar vervoer, weinig keuzevrijheid in de organisatie van zijn ei-gen woon-werkverkeer, ontoegankelijke werk plekken Al die knelpunten zijn

    Iedere werknemer moet vervoersmiddelen kunnen kiezen

    Duurzaam woon-werkverkeer

    De verplaatsing van en naar het werk elke dag is voor veel Belgen een bron van ergernis. Ga je bij-voorbeeld met de auto, dan sta je gemiddeld 58 uur of zeven werk-dagen per jaar in de file. Daarom werkt het ACV in de ondernemin-gen mee aan een duurzamer mobi-liteitsbeleid.

    voor werknemers een dagdagelijkse bron van heel wat ergernis.

    Wat doet ACV?Daarom zet de vakbond zich op vele ni-veaus in om de mobiliteit te verbeteren. In het interprofessioneel overleg zijn we een motor in de ontwikkeling van nieuwe ini-tiatieven. Denk aan bedrijfsvervoerplan-nen, het mobiliteitsbudget, telewerk We zijn onder meer mee verantwoordelijk voor de Diagnostiek Woon-werkverkeer en het Vlaamse Pendelfonds. In de onder-nemingen maken we afspraken over vei-ligheid en woon-werkverkeer. Dan gaat het bijvoorbeeld over carpooling, mobili-teitstegemoetkomingen zoals de fietsver-goeding en bedrijfsvervoerplannen.

    MobiliteitsbudgetBelangrijk voor ACV is dat een werknemer de keuzevrijheid moet hebben om zijn woon-werkverkeer te regelen. Met een mobiliteitsbudget kan dat. De werknemer kan het budget besteden aan verschillende vervoersmiddelen zoals het openbaar vervoer, carpoolen, de fiets of vormen van gedeeld vervoer. Wij willen dat die ketenmobiliteit toegankelijk wordt voor alle werknemers. ACV is daarnaast ook voorstander van verplichte bedrijfs-vervoerplannen en een goed omkaderd be-leid rond telewerken, besluit Koen Mees-ters.

    Amlie Janssens

    Particulier autodelenNaast de gekende organisaties die autos aanbieden voor gedeeld gebruik, zoals Cambio en Taxistop, bestaan er ook initiatieven van particulier autodelen. In het Gentse stellen 28 auto-eigenaars hun wagen ter beschikking van ongeveer 580 gebruikers via Dgage! vzw. Ook Gerbrand Nootens leent zijn auto uit. In ons systeem betaal je enkel als je rijdt. Je betaalt dus geen lidgeld. Als je een auto wilt gebruiken, reserveer je vooraf en betaal je per kilometer die je rijdt. Je wordt dus verplicht om meer na te denken over je verplaatsingen.

    www.autodelen.be www.degage.be

    EnquteWelzijnsschakels, Mobiel 21 en Netwerk tegen Armoede lance-ren een nieuwe campagne rond basismobiliteit. Op de website kun je een vragenlijst invullen en je mobiliteitsknelpunten doorge-ven. Je kunt ook oplossingen aan-brengen.

    Vul de enqute in op www.ikgeraakerniet.be.

    Rekeningrijden Begin 2014 testten 1 200 proefpersonen in en rond Brussel het rekeningrijden uit. Bij rekeningrijden betaal je per kilometer die je met de auto aflegt. Het systeem zou moeten leiden tot minder verkeer en dus minder files en CO2-uitstoot. Ben Debognies uit Halle was een van de proefpersonen.

    In januari werd het normale rijgedrag van de deelnemers geregistreerd. Mid-den februari startte het proefproject. De proefpersonen kregen een budget op basis van hun normale rijgedrag. Als ze hun auto gebruikten zoals ge-woonlijk, dan zou dat budget op zijn na afloop van het project.

    Ik kreeg een toestel in mijn wagen dat weergaf wat de rit zou kosten, vertelt deelnemer Ben. Ik zag de kosten zo oplopen, en dat zette me aan om alter-natieven voor de wagen te zoeken. Aan het eind van de proefperiode had ik nog meer dan de helft van mijn budget over. Ik heb dus meer dan de helft min-der met mijn auto gereden. Ook nu probeer ik nog altijd zoveel mogelijk de auto te laten staan. Maar zonder die

    financile stimulans heb ik toch snel-ler de neiging om de wagen te nemen. Ik geloof dus wel in het systeem van rekeningrijden: het gebruik van de wa-gen belasten en niet het bezit ervan.

    Hoe pendelt de Visie-lezer?

    Ik vind de trein best wel ontspannend, met een koffietje en een goed boek. Miek Delaere

    Na het werk kan ik op de fiets alle stress loslaten en mijn hoofd leegmaken. Katrien Seynaeve

    Met mijn fietsvergoeding steun ik een goed doel. Dat motiveert me nog extra. Johan De Taeye

    wagentreinfietsbus, tram, metrocarpoolte voetbromfiets, motocollectief vervoer werkgever

  • 15Visie vrijdag 19 september 2014 gewikt en gewogen

    Verkeerswereld @VerkeersW

    Ruim 60% van Belgen die in Brussel werken, verkiest #mobiliteitsbudget boven bedrijfswagen (enqute @SDWorxBelgie) Mobiel 21 @Mobiel21

    Alles wat je moet weten over de #elektrischefiets, maar niet #durfttevragen op nooitmeerfile.be #nooitmeerfile Bruno Peelman @BrunoPeelman

    #stroomonderbreking? #Familiehulp werft alvast extra kraamverzorgenden aan om piek in vraag naar kraamzorg over 9 maanden op te vangen :-)

    Wat tweet er in het struikgewas? Visie plukt enkele rake commentaren van de sociale netwerksite.

    UIT Ingbeeld

    Guy P

    uttemans

    Wat mis ik de kleurenHet is niet omdat je blind bent, dat je niets meer kunt, zegt Lieze Danils (19). Ze leest haar mails met een iPhone, loopt stage in het gemeentehuis en raakt nooit de weg kwijt. Het

    n-programma Buitengewoon geeft een inkijk in haar leven.

    Het verhaal van Lieze is er een van vallen en opstaan. Ze werd geboren met dwerggroei en heeft naast chronische pijn in haar rug, nek en gewrichten ook een ernstige oogafwij-king. Tot haar veertiende ging ze met de nodige ondersteuning naar een gewone school, maar ver-dere oogproblemen maakten dat onmogelijk. Ze verkaste naar het buitengewoon onderwijs om braille te leren en paste zich aan. Maar vorige winter sloeg het noodlot opnieuw toe: ze verloor haar enige nog werkende oog door een oogontsteking en werd daardoor