Lezing jones transitiefestival_7_10_2014_vooruit_gent

download Lezing jones transitiefestival_7_10_2014_vooruit_gent

of 45

  • date post

    23-Jun-2015
  • Category

    Documents

  • view

    426
  • download

    0

Embed Size (px)

Transcript of Lezing jones transitiefestival_7_10_2014_vooruit_gent

  • 1. Keynote: Waarom is transitie nodig?Dr. Ir. Peter Tom Jones(IOF Onderzoeksmanager KU Leuven, SIM & Voorzitter i-Cleantech Vlaanderen vzw)7 Oktober 2014

2. OverzichtWelkom in het Antropoceen:oEen socio-ecologische status quaestionisoRedenen voor wanhoopTransitieoRedenen voor optimismeJones - Transitie - 7-10-20142 3. Het centrale uitgangspunt (cf. WWF, 2014)Jones - Transitie - 7-10-20143 4. Het centrale uitgangspunt (cf. WWF, 2014)Van ecologie en kllimaatopwarming als biofysische gegevens naar een nieuwe kadering als sociale problemen, niet in het minst voor de armste bevolkingen ter wereldJones - Transitie - 7-10-20144 5. Een ecologisch, sociaal n economisch onduurzame situatie (cf. UNEP, 2010)Jones - Transitie - 7-10-20145 6. Een ecologisch, sociaal n economisch onduurzame situatie: slinkende grondstofvoorradenJones - Transitie - 7-10-20146 7. Grondstoffen als sourcesAbiotische (niet-hernieuwbare) grondstoffen:oEnergetische grondstoffen: olie, steenkool, aardgas, uranium (cf. Thema 1: Naar een rechtvaardige energietransitie)oNiet-energetische grondstoffen: metalen en industrile mineralenJones - Transitie - 7-10-20147 8. Materialenafhankelijkheid in EuropaBron: D. Cohen, New Scientist, 2007Jones - Transitie - 7-10-20148 9. Kritieke metalen en mineralen voor de EUJones - Transitie - 7-10-20149 10. Kritieke metalen en mineralen voor de EU cruciale bouwstenen voor energietransitieWind energy, electric cars, energy saving lampsCatalystsPV energyBatteriesJones - Transitie - 7-10-201410 11. Grondstoffen als sourcesAbiotische (niet-hernieuwbare) grondstoffen:oEnergetische grondstoffen: olie, steenkool, aardgas, uranium (cf. Thema 1: Naar een rechtvaardige energietransitie)oNiet-energetische grondstoffen: metalen en industrile mineralenBiotische grondstoffen: biomassa voor voedsel, brandstoffen, kledij etc. hernieuwbaar (cf. Thema 2: Agro-ecologische landbouw als toekomstbeeld)Water en LandJones - Transitie - 7-10-201411 12. WaterschaarsteJones - Transitie - 7-10-201412 13. Voedsel-, water- en energietekortenJones - Transitie - 7-10-201413 14. Beslag op hernieuwbare grondstoffen en diensten vereist 1,5 planeet AardeJones - Transitie - 7-10-201414 15. .. De positie van BelgiJones - Transitie - 7-10-201415 16. .. De positie van BelgiNr. 5 in het klassement!Jones - Transitie - 7-10-201416 17. De ongelijke verdeling ervanJones - Transitie - 7-10-201417 18. En de gevolgenJones - Transitie - 7-10-201418 19. Toenemende emissies en achteruitgang milieudienstenJones - Transitie - 7-10-201419 20. Van graduele naar abrupte, onomkeerbare veranderingBron: Global Biodiversity Outlook 3, 2011Jones - Transitie - 7-10-201420 21. Het Rockstrmdiagram en global changeBron: J. Rockstrm et al., Nature, 461, 2009Jones - Transitie - 7-10-201421 22. Planetaire grenzen worden doorboordVerdwijnen van habitatInvasieve soortenOpwarming aardeJones - Transitie - 7-10-201422Bron: WWF bewerking van J. Rockstrm et al., Nature, 461, 2009 23. Climate change, the mother of all problemsJones - Transitie - 7-10-201423 24. Climate change, the mother of all problemsJones - Transitie - 7-10-201424 25. De geobserveerde temperatuurstijging (atmosfeer, links en oceanen, rechts-onder)Jones - Transitie - 7-10-201425Bron: IPCC, AR5, WGI 26. Gevolgen zijn nu reeds duidelijk.. Maar kloof tussen wetenschappelijke en sociale consensus is groter dan ooitJones - Transitie - 7-10-201426 27. Temperatuursprojecties volgens verschillende emissiescenariosJones - Transitie - 7-10-201427Bron: IPCC, AR5, WGI 28. Zonder (extra) klimaatbeleid neemt temperatuur met 3,7 tot zelfs 4,8C toe tegen 2100Jones - Transitie - 7-10-201428Grens voor gevaarlijke klimaatveranderingenBron: IPCC, AR5, WGII 29. Groei broeikasgasemissies tussen 2000 en 2010 sneller dan in de drie decennia voordienJones - Transitie - 7-10-201429Bron: IPCC, AR5, WGII 30. OverzichtImage: carbonvisuals.comSource: Mark Campanale & Jeremy Leggett, 2012, Unburnable Carbon: Are the worlds financial markets carrying a carbon bubble?, Carbon Tracker InitiativeJones - Transitie - 7-10-201430Om de opwarming te beperken tot maximum 2C moet de hoofdmoot van de fossiele grondstofvoorraden onaangeroerd blijven 31. Klimaatbeleid vereist drastische reducties hoe langer wordt gewacht, hoe duurderJones - Transitie - 7-10-201431Bron: IPCC, AR5, WGIII 32. Klimaatbeleid vereist drastische reducties hoe langer wordt gewacht, hoe duurderJones - Transitie - 7-10-201432Bron: IPCC, AR5, WGIIIBron: IPCC, AR5, WGIII 33. Klimaatbeleid vereist drastische reducties hoe langer wordt gewacht, hoe duurderJones - Transitie - 7-10-201433Bron: IPCC, AR5, WGIIIOm de opwarming te beperken tot maximum 2C moet de hoofdmoot van de fossiele grondstofvoorraden (steenkool, aardolie, gas) in de grond blijvenBron: IPCC, AR5, WGIII 34. Hoe langer actie uitgesteld wordt, hoe moeilijker en hoe duurder klimaatbeleid zal wordenJones - Transitie - 7-10-201434Bron: IPCC, AR5, WGIII 35. Samengevat: van het (stabiele) Holoceen naar het (onstabiele?) AntropoceenHoloceen:oGeologisch tijdvak sinds einde laatste ijstijd 12.000 jaar geledenoStabiele omgevingsvoorwaarden bloei menselijke samenlevingenoVooralsnog: enige systeemtoestand waarvan we zeker zijn dat die de huidige complexe samenleving kan ondersteunenAntropoceen:oToename menselijke macht... maar ook kwetsbaarheidoMenselijke wijzigingen: Global ChangeMeervoudig, complex, interagerend en mondiaalSysteemparameters buiten natuurlijke variabiliteitszoneJones - Transitie - 7-10-201435 36. OverzichtWelkom in het Antropoceen:oEen socio-ecologische status quaestionisoRedenen voor wanhoopTransitieoRedenen voor optimismeJones - Transitie - 7-10-201436 37. TransitieJones - Transitie - 7-10-201437Bron: IPCC, AR5, WGIII 38. Van probleemanalyse Leitbilder transitiepaden transitie-experimenten (J. Rotmans, 2009)Figuur: VITOJones - Transitie - 7-10-201438 39. De drie kerneigenschappen van de beoogde transitie1.Koolstofarm: drastische reductie uitstoot van broeikasgassen2.Circulair: slim sluiten van kringlopen afval wordt voedsel3.En rechtvaardig! Cf. transitienetwerk middenveldGrote Maatschappellijke Uitdagingen,oHealth & well beingoFood security & Bio-based economyoClean energyoSmart and green transportoResource efficiency and climateoInclusive, innovative and secure societiesJones - Transitie - 7-10-201439 40. Ecologische planetaire grenzen of sociaal- ecologische voorwaarden?Jones - Transitie - 7-10-201440 41. Transitie in een globale logica(cf. Thema 1: Naar een rechtvaardige energietransitie)(cf. Thema 2: Agro-ecologische landbouw als toekomstbeeld)(cf. Thema 3: Financiering transitieJones - Transitie - 7-10-201441 42. met locale (secundaire) voordelenResilience en ancillary benefits (cf. Pittel en Rubbelke, Ecol. Econ., 2008)oNieuwe (groene en lokaal verankerde) jobsoDaling energiefactuuroEnergie-, materialen- en voedselautonomieoLeefbare steden minder gezondheidskostenJones - Transitie - 7-10-201442 43. Het voorbeeld van DenemarkenJones - Transitie - 7-10-201443 44. met locale (secundaire) voordelenResilience en ancillary benefits (cf. Pittel en Rubbelke, Ecol. Econ., 2008)oNieuwe (groene en lokaal verankerde) jobsoDaling energiefactuuroEnergie-, materialen- en voedselautonomieoLeefbare steden minder gezondheidskostenHier en nu, geen vrijbuitersKatalysator voor koerswijziging op hogere schaalniveausJones - Transitie - 7-10-201444 45. Leuven Klimaatneutraal 2030Jones - Transitie - 7-10-201445