Lezing jones 1_12_2014_oostende_greenbridge_ingekort

Click here to load reader

download Lezing jones 1_12_2014_oostende_greenbridge_ingekort

of 49

  • date post

    08-Jul-2015
  • Category

    Documents

  • view

    87
  • download

    2

Embed Size (px)

Transcript of Lezing jones 1_12_2014_oostende_greenbridge_ingekort

  • Klimaat: van probleem

    tot opportuniteit

    Dr. Ir. Peter Tom Jones

    1-12-2014, Oostende

  • Het klimaatprobleem in een ruimere context

    Transitiepaden naar duurzaamheid

    Een nieuwe visie op klimaatbeleid

    Besluit: klimaat/transitiebeleid levert massas voordelen op

    Overzicht

    1/12/2014

  • Het klimaatprobleem in een ruimere context

    Transitiepaden naar duurzaamheid

    Een nieuwe visie op klimaatbeleid

    Besluit: klimaat/transitiebeleid levert massas voordelen op

    Overzicht

    1/12/2014

  • Een ecologisch, sociaal n economisch onduurzame

    situatie (cf. UNEP, 2010)

    1/12/2014

  • Een ecologisch, sociaal n economisch onduurzame

    situatie: slinkende grondstofvoorraden

    1/12/2014

  • Materialenafhankelijkheid in Europa

    Bron: D. Cohen, New Scientist, 2007

    1/12/2014

  • Kritieke metalen en mineralen voor de EU

    1/12/2014

  • Kritieke metalen en mineralen voor de EU cruciale bouwstenen voor energietransitie

    Wind energy, electric cars,

    energy saving lamps

    Catalysts

    PV energy

    Batteries

    1/12/2014

  • Waterschaarste

    1/12/2014

  • Beslag op hernieuwbare grondstoffen en

    diensten vereist 1,5 planeet Aarde

    1/12/2014

  • Toenemende emissies en achteruitgang

    milieudiensten

    1/12/2014

  • Planetaire

    grenzen

    worden

    doorboord

    Verdwijnen van habitat

    Invasieve soorten

    Opwarming aarde

    Bron: WWF bewerking van J.

    Rockstrm et al., Nature, 461, 2009

    1/12/2014

  • Climate change, the mother of all problems

    1/12/2014

  • De geobserveerde temperatuurstijging (atmosfeer, links en oceanen, rechts-onder)

    Bron: IPCC, AR5, WGI

    1/12/2014

  • Gevolgen zijn nu reeds duidelijk.. Maar kloof tussen

    wetenschappelijke en sociale consensus is groter dan ooit

    1/12/2014

  • De kwetsbaarheid

    van de steden

    1/12/2014

  • 1/12/2014

  • maar rijke Noorden blijft niet buiten schot: impact overstromingen - UK, 2014

    1/12/2014

  • maar rijke Noorden blijft niet buiten schot: impact hittegolven

    1/12/2014

  • Groei broeikasgasemissies tussen 2000 en

    2010 sneller dan in de drie decennia voordien

    Bron: IPCC, AR5, WGII

    1/12/2014

  • Zonder (extra) klimaatbeleid neemt temperatuur met

    3,7 tot zelfs 4,8C toe tegen 2100

    Grens voor gevaarlijke klimaatveranderingen

    Bron: IPCC, AR5, WGII

    1/12/2014

  • Klimaatbeleid vereist drastische reducties hoe langer wordt gewacht, hoe duurder

    Bron: IPCC, AR5, WGIII

    1/12/2014

  • Klimaatbeleid vereist drastische reducties hoe langer wordt gewacht, hoe duurder

    Bron: IPCC, AR5, WGIII

    Om de opwarming te beperken tot maximum 2C moet de hoofdmoot van de fossiele grondstofvoorraden (steenkool,

    aardolie, gas) in de grond blijven

    Bron: IPCC, AR5, WGIII

    1/12/2014

  • Van probleemanalyse Leitbilder transitiepaden transitie-experimenten (J. Rotmans, 2009)

    Figuur: VITO

    1/12/2014

  • Vernieuwingsgezinde netwerken koplopersmodel

    Overheid

    Civiele samenleving Bedrijven

    Kennisinstellingen Quadruple helix 1. Bewaker proces,

    2. Partner in proces,

    3. Initiatiefnemer (David Dessers 3-12, Climaxi Klimaatdag Vl-Br)

    1/12/2014

  • Systeemtechnologische innovatie en nieuwe

    business modellen

    Energietransitie Energie-efficintie

    Hernieuwbare energie (macro-meso-micro)

    (Super)Smart Grids

    Bron beeld:

    www.geni.org

    1/12/2014

  • Het voorbeeld van Denemarken

    1/12/2014

  • Systeemtechnologische innovatie en nieuwe

    business modellen

    Energietransitie Materialentransitie Energie-efficintie

    Hernieuwbare energie (inclusief bio-based

    economy)

    (Super)Smart Grids

    Slim sluiten

    EcoDesign (LCA)

    Verbruikers gebruikers

    1/12/2014

  • Hoe het niet moet

    1/12/2014

  • Stadsmijnbouw (bv. Edele metalen recycling

    in Umicore)

    1/12/2014

  • Ecodesign for recycling

    Multifunctionaliteit & modulariteit

    Ecodesign: o Voor hergebruik, reassemblage, sluiten kringlopen,

    minimale impact tijdens gebruiksfase

    o Ook op systeemniveau (bv. stadsplanning)

    Additive manufacturing (cf. 3D-printing)

    Nieuwe reguleringsvormen o Extended producer responsibility (EPR) &

    terugnameplicht

    1/12/2014

  • Nieuwe business modellen - Van producten

    naar diensten

    In volle opmars (cf. Jeremy Rifkin, The Third Industrial

    Revolution, 2011):

    o Van verkopers-kopers

    naar leveranciers-

    gebruikers

    o Van producten en bezit

    naar diensten en

    toegang

    1/12/2014

  • Het klimaatprobleem in een ruimere context

    Transitiepaden naar duurzaamheid

    Een nieuwe visie op klimaatbeleid

    Besluit: klimaat/transitiebeleid levert massas voordelen op

    Overzicht

    1/12/2014

  • Waarom? Top-down, mondiaal klimaatbeleid

    komt niet van de grond

    UNFCCC Proces COPx Kyoto, post-Kyoto...

    Heel moeilijk...

    1/12/2014

  • Waarom? Top-down, mondiaal klimaatbeleid

    komt niet van de grond

    UNFCCC Proces COPx Kyoto, post-Kyoto...

    Bottom-up proces: gemeenten, steden,

    provincies nemen het voortouw...

    Heel moeilijk...

    n

    n Hoopgevend Lokale overheden sneller pro-actief

    1/12/2014

  • Steden gaan voorop in de strijd tegen de

    klimaatveranderingen

    1/12/2014

    Bron: J. Dirix, W.

    Peeters, J. Eyckmans,

    P.T. Jones, S. Sterckx,

    Climate Policy, 2013

  • EU Burgemeestersconvenant

    http://www.covenantofmayors.eu/index_en.html

    1/12/2014

    6158 Burgemeesters & 191 miljoen inwoners

    Mission statement: () By their commitment, Covenant signatories aim to meet and exceed the European Union

    20% CO2 reduction objective by 2020.

  • Klimaatprocessen in Vlaanderen De Vlaamse klimaatkaart Klimaatneutrale processen

    Antwerpen 2050

    Stadslab

    Brugge klimaatneutraal 2050

    1/12/2014

  • Project Tweewaters Leuven From a grey industrial zone to a sustainable community

    1/12/2014

  • Het klimaatprobleem in een ruimere context

    Transitiepaden naar duurzaamheid

    Een nieuwe visie op klimaatbeleid

    Besluit: klimaat/transitiebeleid levert massas voordelen op

    Overzicht

    1/12/2014

  • Health co-benefits klimaat- en transitiebeleid

    1/12/2014

    Groene stadsontwikkeling + schone technologien + investeren in sociaal

    kapitaal

    Leidt tot

    Minder ademhalingsaandoeningen en hart- en vaatzieken

    Betere mentale gezondheid door meer fysische activiteit, schaduwzones,

    groengebied en sociale interactie

    Minder obesitas

    Enzovoort

    Tabel: Cheng en Berry, 2012

  • Andere secundaire voordelen van klimaat- en

    transitiebeleid

    Resilience o Nieuwe jobs (Bv. 2 miljoen jobs in EU-renovatie

    gebouwen - [Nss-Schmidt et al. 2012, http://concerto.eu]

    1/12/2014

  • Jobs in de energiesector: cleantech versus

    fossiel (credits: Han Vandevyvere, VITO)

    [Bron:

    McKinsey 2012]

    1/12/2014

  • Andere secundaire voordelen van klimaat- en

    transitiebeleid

    Resilience o Nieuwe jobs

    o Daling energiefactuur

    1/12/2014

  • Andere secundaire voordelen van klimaat- en

    transitiebeleid

    Resilience o Nieuwe jobs (Bv. 2 miljoen jobs in EU-renovatie

    gebouwen - [Nss-Schmidt et al. 2012, http://concerto.eu]

    o Daling energiefactuur

    o Energie-, materialen- en voedselautonomie

    1/12/2014

  • Energieafhankelijkheid!

    1/12/2014

    Bron: [http://energy.publicdata.eu/ee/vis.html]

  • Permanent verlies aan middelen i.p.v.

    middelen in eigen regio te houden

    1/12/2014

    Gssing Renewable Energy (AT): money stays in the region and the air clean [www.gussingrenewable.com]

  • Samengevat: secundaire voordelen van

    transitiebeleid

    Nieuwe jobs

    Daling energiefactuur

    Energie-, materialen- en voedselautonomie

    Leefbare steden minder gezondheidskosten [Pittel en Rubbelke, 2008]

    Hier en nu, geen vrijbuiters

    Meer veerkracht

    Katalysator voor koerswijziging klimaatbeleid op continentaal & mondiaal niveau

    1/12/2014

  • Dank voor de aandacht!

    1/12/2014