Lezing jones 28_nov_2013_brugge

download Lezing jones 28_nov_2013_brugge

of 71

  • date post

    16-Jun-2015
  • Category

    Technology

  • view

    171
  • download

    0

Embed Size (px)

description

Klimaatlezing Jones in Brugge, 28-11-2013, n.a.v. de plannen van de Stad Brugge om klimaatneutraal te gaan.

Transcript of Lezing jones 28_nov_2013_brugge

  • 1. De transitie naar duurzaamheid: pleidooi voor een systeemvisie Dr. Ir. Peter Tom Jones (IOF Onderzoeksmanager KU Leuven, SIM & Voorzitter i-Cleantech Vlaanderen vzw)28-11-2013, Brugge

2. Overzicht Welkom in het Antropoceen Oplossingen o oTransitiemanagement als nieuw kader Transitiepaden naar duurzaamheid Een nieuwe visie op klimaatbeleid Besluit: transities leveren massas voordelen op 28/11/20132 3. Overzicht Welkom in het Antropoceen Oplossingen o oTransitiemanagement als nieuw kader Transitiepaden naar duurzaamheid Een nieuwe visie op klimaatbeleid Besluit: transities leveren massas voordelen op 28/11/20133 4. Het uitgangspunt: Economie = deelsysteem Aarde (cf. UNEP, 2010)28/11/20134 5. Het uitgangspunt: Economie = deelsysteem Aarde (cf. UNEP, 2010)28/11/20135 6. MaterialenafhankelijkheidBron: D. Cohen, New Scientist, 2007 28/11/20136 7. Supply riskKritieke grondstoffen voor de EUEconomic importance 28/11/20137 8. cruciaal voor de groene economie! Wind energy, electric cars, energy saving lampsSupply riskCatalystsPV energyBatteriesEconomic importance 28/11/20138 9. Het preanalytische uitgangspunt Economie = deelsysteem Aarde (cf. UNEP, 2010)28/11/20139 10. Een groeiende ecologische voetafdrukBron: Living Planet Report 2012 28/11/201310 11. Het RockstrmdiagramBron: J. Rockstrm et al., Nature, 461, 200928/11/201312 12. Het RockstrmdiagramBron: J. Rockstrm et al., Nature, 461, 200928/11/201313 13. 6e massa-extinctie?14 14. Oorzaken van verlies aan biodiversiteit Big FiveVerdwijnen van habitatOverbejaging en -bevissingInvasieve soortenVervuilingEn hun interacties !Klimaatverandering 15 15. Het Rockstrmdiagram Hans Poertner: "The current rate of change is likely to be more than 10 times faster than it has been in any of the evolutionary crises in the earth's history."Bron: J. Rockstrm et al., Nature, 461, 200928/11/201316 16. Het RockstrmdiagramBron: J. Rockstrm et al., Nature, 461, 200928/11/201317 17. Het klimaatprobleem400 ppm...the last time so much greenhouse gas was in the air was several million years ago, when the Arctic was ice-free, savannah spread across the Sahara desert and sea level was up to 40 metres higher than today. Bron: The Guardian, 11 Mei 201328/11/201318 18. Het klimaatprobleem (The Perfect Storm, WEF)Bron: Nature, December 2011 Bron: World Bank, 201228/11/201320 19. 28/11/201322 20. Haiyan, Filipijnen, 201323 21. Conclusie: transitie naar andere economie Koolstofarm: reductie uitstoot van broeikasgassen met ongeveer 90% tegen 2050 Circulair: slim sluiten van kringlopen afval wordt voedsel Deze grote maatschappellijke uitdagingen staan ook centraal in Horizon 2020, Europese Commissie: o o o oo o28/11/2013Health & well being Food security and Bio-based economy Secure, clean and efficient energy Smart, green and integrated transport Resource efficiency and climate Inclusive, innovative and secure societies 27 22. Overzicht Welkom in het Antropoceen Oplossingen o oTransitiemanagement als nieuw kader Transitiepaden naar duurzaamheid Een nieuwe visie op klimaatbeleid Besluit: transities leveren massas voordelen op 28/11/201328 23. Transitiemanagement Derk Loorbach, 2007: we are facing persistent societal problems of such complexity, that we cannot easily solve them by means of traditional approaches. () sustainability can not be delivered by top-down approaches or bottom-up innovation () governance approaches are needed that are able to take into account a very long time horizon, a multitude of actors with different perspectives, different levels of scale and uncertain future development. By taking societal complexity as point of departure, transition management offers an integrative framework () for social innovation towards sustainability. 28/11/201329 24. Parallelle transities...Energiebeheer MaterialenbeheerFinancin28/11/201330MobiliteitVoedingWonenCultuur & educatie 25. Van probleemanalyse Leitbilder transitiepaden transitie-experimenten (J. Rotmans, 2009) Figuur: VITO28/11/201331 26. Leuven Klimaatneutraal 203032 27. Van probleemanalyse Leitbilder transitiepaden transitie-experimenten (J. Rotmans, 2009) Figuur: VITO28/11/201333 28. Multi-actor, vernieuwingsgezinde netwerken koplopersmodel quadruple helixOverheidTriple helixKennisinstellingenBedrijven 28/11/2013Civiele samenleving 34 29. Overzicht Welkom in het Antropoceen Oplossingen o oTransitiemanagement als nieuw kader Transitiepaden naar duurzaamheid Een nieuwe visie op klimaatbeleid Besluit: transities leveren massas voordelen op 28/11/201335 30. 1. Systeemtechnologische innovatie en nieuwe business modellen Energietransitie Energie-efficintie & Restwarmte optimaal benutten28/11/201337 31. 1. Systeemtechnologische innovatie en nieuwe business modellen Energietransitie Energie-efficintie &Bron beeld: www.geni.orgRestwarmte optimaal benutten Hernieuwbare energie (macro-meso-micro) (Super)Smart Grids28/11/201338 32. 1. Systeemtechnologische innovatie en nieuwe business modellen EnergietransitieMaterialentransitie Energie-efficintie Restwarmte optimaal Slim sluiten EcoDesign (LCA) Verbruikers gebruikersbenutten Hernieuwbare energie (inclusief bio-based economy) (Super)Smart Grids28/11/201345 33. 1a. Closing the loopBron: P.T. Jones et al., JOM, December 2012 28/11/201346 34. Hoe het niet moet28/11/201347 35. Stadsmijnbouw (bv. Edele metalen recycling in Umicore)28/11/201348 36. Enhanced Landfill Mining: Vlaanderen = koploperBron: Knack, 201228/11/201349 37. 1b. Ecodesign for recycling Multifunctionaliteit & modulariteit Ecodesign: oVoor hergebruik, reassemblage, sluiten kringlopen, minimale impact tijdens gebruiksfaseoOok op systeemniveau (bv. stadsplanning) Additive manufacturing (cf. 3D-printing) Nieuwe reguleringsvormen o28/11/2013Extended producer responsibility (EPR) & terugnameplicht50 38. 1c. Nieuwe business modellen - Van producten naar diensten In volle opmars (cf. Jeremy Rifkin, The Third Industrial Revolution, 2011): ooo28/11/2013Van verkopers-kopers naar leveranciers-gebruikers Van producten en bezit naar diensten en toegang Voorbeelden: ProductService Systems (autodelen, leasing, CSA, Couch Surfing, Performance Contracting, Shared Savings Agreement), ESCOs, Coperatieven 51 39. Third Industrial Revolution (2011) Samengaan van internet- en energierevolutie Kernwoorden : oooo28/11/2013Distributed lateral power Participation in open commons, Access to global networks Social capital & entrepreneurshipBron: Wilson & Post, Small Bus Econ, 40, 2013 52 40. 2. Naast technologie ook gedragsveranderingen systeemniveau & collectief28/11/201354 41. Terug naar boomhutten? Neen, danku28/11/201355 42. Urgenda, 201028/11/201356 43. Leuven Klimaatneutraal 203028/11/201357 44. Overzicht Welkom in het Antropoceen Oplossingen o oTransitiemanagement als nieuw kader Transitiepaden naar duurzaamheid Een nieuwe visie op klimaatbeleid Besluit: transities leveren massas voordelen op 28/11/201358 45. Waarom? Top-down, mondiaal klimaatbeleid komt niet van de grond UNFCCC Proces COPx Kyoto, post-Kyoto... Heel moeilijk...28/11/201359 46. Waarom? Top-down, mondiaal klimaatbeleid komt niet van de grond UNFCCC Proces COPx Kyoto, post-Kyoto... Heel moeilijk...n nHoopgevend Lokale overheden sneller pro-actiefBottom-up proces: gemeenten, steden, provincies nemen het voortouw... 28/11/201360 47. Steden gaan voorop in de strijd tegen de klimaatveranderingenBron: J. Dirix, W. Peeters, J. Eyckmans, P.T. Jones, S. Sterckx, Climate Policy, 2013 28/11/201361 48. Waarom? Opwarming > 2C & steden staan in frontlinie klimaatoorlog28/11/201362 49. Van kwetsbaarheid naar veerkrachtBron: Tyler & Moench, Climate and Development, 4 (4), 2012 28/11/201363 50. Waarom? Veerkrachtige stad is een absolute noodzaak Capaciteit om schokken te absorberen zonder systeemschade op te lopen Cruciale eigenschap in 21e eeuw (Cf. Sandy, New York) Bv. groen in stad: als buffer voor wateroverlast en extreme hitte28/11/201366 51. C40 Cities: http://www.c40cities.org/Bron: Policy Sci, 45, 2012 28/11/201367 52. EU Burgemeestersconvenant http://www.covenantofmayors.eu/index_en.html 4627 leden & 167 miljoen inwoners Mission statement: () By their commitment, Covenant signatories aim to meet and exceed the European Union 20% CO2 reduction objective by 2020.28/11/201368 53. De Vlaamse klimaatkaart Klimaatneutrale Klimaatprocessen in Vlaanderen processen en EU projectenAntwerpen 2050 Stadslab Brugge klimaatneutraal 2050? 54. Voorbeeld: project LKN 2030 Stad Leuven, KU Leuven, Leuvense ondernemingen en Leuvense middenveld beslisten in 2011 om een gezamenlijk project op te starten ooLeuven Klimaatneutraal 2030 (codenaam: LKN 2030) Tegen 2030 op grondgebied Groot Leuven geen netto uitstoot meer van koolstofdioxide (CO2), methaan of lachgas 9 November 2013: oprichtingsvergadering vzw LKN 2030 28/11/201375 55. Synthese nulmeting Stad Leuven Emissies (Scope 1 + 2): 60% gebouwen, 25% mobiliteit Alle Leuvenaars samen incl. bedrijven: 250 miljoen EURO/jaar aan energie: Leuven: 31% groene stroom, vooral door import o28/11/2013Eigen productie aan energie: < 1% consumptie78 56. Energieafhankelijkheid![http://energy.publicdata.eu/ee/vis.html]28/11/201379 57. Permanent verlies aan middelen i.p.v. middelen in eigen regio te houdenGssing Renewable Energy (AT): money stays in the region and the air clean [www.gussingrenewable.com] 28/11/201380 58. LKN 2030: resultaten Fase 1Scenarios naar klimaatneutraliteit (rechts) Bron: H. Vandevyvere et al., Eindrapport LKN 2030, 2013 28/11/201381 59. 20/2/2013: overhandiging wetenschappelijk rapport LKN 2030 aan G20 Sleutelvragen: o oWat kunnen we doen? Hoeveel impact heeft het? Wat kost het nu? Wat brengt het later op? Opbrengst: / ton CO2, jaarTotale CO2-besparing /