Jones up leuven_11-2-2015

Click here to load reader

  • date post

    27-Jul-2015
  • Category

    Environment

  • view

    115
  • download

    1

Embed Size (px)

Transcript of Jones up leuven_11-2-2015

1. De transitie naar duurzaamheid: ook een kwestie van ethiek Dr. Ir. Peter Tom Jones 11-02-2015, Leuven 2. Het klimaatprobleem in een ruimere context Een kwestie van ethiek Oplossingen o Transitiepaden naar duurzaamheid Een nieuwe visie op klimaatbeleid Besluit: klimaat/transitiebeleid levert massas voordelen op Overzicht 12/02/2015 2Jones - UP Lezing 3. Het klimaatprobleem in een ruimere context Een kwestie van ethiek Oplossingen o Transitiepaden naar duurzaamheid Een nieuwe visie op klimaatbeleid Besluit: klimaat/transitiebeleid levert massas voordelen op Overzicht 12/02/2015 3Jones - UP Lezing 4. Een ecologisch, sociaal n economisch onduurzame situatie (cf. UNEP, 2010) 512/02/2015 Jones - UP Lezing 5. Een ecologisch, sociaal n economisch onduurzame situatie: slinkende grondstofvoorraden 612/02/2015 Jones - UP Lezing 6. Materialenafhankelijkheid in Europa Bron: D. Cohen, New Scientist, 2007 712/02/2015 Jones - UP Lezing 7. Waterschaarste 1012/02/2015 Jones - UP Lezing 8. Voedsel-, water- en energietekorten 1112/02/2015 Jones - UP Lezing 9. Beslag op hernieuwbare grondstoffen en diensten vereist 1,5 planeet Aarde 1212/02/2015 Jones - UP Lezing 10. Toenemende emissies en achteruitgang milieudiensten 1312/02/2015 Jones - UP Lezing 11. Planetaire grenzen worden doorboord Verdwijnen van habitat Invasieve soorten Opwarming aarde Bron: WWF bewerking van J. Rockstrm et al., Nature, 461, 2009 1412/02/2015 Jones - UP Lezing 12. Update Rockstrom figuur, Steffen et al., Science 2015. 12/02/2015 15Jones - UP Lezing 13. De geobserveerde temperatuurstijging (atmosfeer, links en oceanen, rechts-onder) Bron: IPCC, AR5, WGI 1812/02/2015 Jones - UP Lezing 14. De geobserveerde temperatuurstijging (atmosfeer, links en oceanen, rechts-onder) Bron: IPCC, AR5, WGI 1912/02/2015 Jones - UP Lezing 15. Zonder (extra) klimaatbeleid neemt temperatuur met 3,7 tot zelfs 4,8C toe tegen 2100 Grens voor gevaarlijke klimaatveranderingen Bron: IPCC, AR5, WGII 2312/02/2015 Jones - UP Lezing 16. Klimaatbeleid vereist drastische reducties hoe langer wordt gewacht, hoe duurder Bron: IPCC, AR5, WGIII 2512/02/2015 Jones - UP Lezing 17. Klimaatbeleid vereist drastische reducties hoe langer wordt gewacht, hoe duurder Bron: IPCC, AR5, WGIII Om de opwarming te beperken tot maximum 2C moet de hoofdmoot van de fossiele grondstofvoorraden (steenkool, aardolie, gas) in de grond blijven 2612/02/2015 Jones - UP Lezing 18. Recente cijfers Unburnable fossil fuels: McGlade & Ekins, Nature, 517, 2015 12/02/2015 27Jones - UP Lezing 19. Het klimaatprobleem in een ruimere context Een kwestie van ethiek Oplossingen o Transitiepaden naar duurzaamheid Een nieuwe visie op klimaatbeleid Besluit: klimaat/transitiebeleid levert massas voordelen op Overzicht 12/02/2015 28Jones - UP Lezing 20. Het centrale uitgangspunt (cf. WWF, 2014) Van ecologie en kllimaatopwarming als biofysische gegevens naar een nieuwe kadering als sociale problemen, niet in het minst voor de armste bevolkingen ter wereld 2912/02/2015 Jones - UP Lezing 21. Klimaatveranderingen en gezondheid 12/02/2015 Klimaat- veranderingen Opwarming van de aarde 30Jones - UP Lezing 22. Klimaatveranderingen en gezondheid 12/02/2015 Klimaat- veranderingen Opwarming van de aarde Gezondheids- effecten 31Jones - UP Lezing 23. Klimaatveranderingen en gezondheid 12/02/2015 Klimaat- veranderingen Opwarming van de aarde Gezondheids- effecten Dodelijke slachtoffers wereldwijd Andere oorzaken 32Jones - UP Lezing 24. 12/02/2015 35Jones - UP Lezing 25. Klimaatonrechtvaardigheid cf. Haiyan, Filipijnen, 2013 12/02/2015 36Jones - UP Lezing 26. maar rijke Noorden blijft niet buiten schot: impact overstromingen - UK, 2014 12/02/2015 37Jones - UP Lezing 27. maar rijke Noorden blijft niet buiten schot: impact hittegolven 12/02/2015 38Jones - UP Lezing 28. Wat-ik-wil-waar-ik-wil-wanneer-ik-wil = recept voor chaos 3912/02/2015 Jones - UP Lezing 29. Wat-ik-wil-waar-ik-wil-wanneer-ik-wil = recept voor chaos Dominante ethiek faalt: o Antropocentrisch perspectief, radicale scheiding mens/natuur o Sterk individueel gericht: negatieve vrijheid o Korte termijn, lokaal perspectief: hier en nu Mondiaal economisch systeem o Overschrijdt draagkracht aarde o Veroorzaakt ongelijke verdeling: tussen en binnen landen o Is onrechtvaardig voor komende generaties 4012/02/2015 Jones - UP Lezing 30. Naar een ethiek van verbondenheid Behoefte aan een nieuwe ethiek: aangepast aan volle wereld Prof. J. Haers Lotsverbondenheid: We zijn onderling en van ons natuurlijk milieu afhankelijk, dat op zijn beurt in hoge mate van ons afhankelijk blijkt. Noodzaak recontextualisering mens Principile uitgangspunten voor een nieuwe ethiek: o Relatie mens/biosfeer o Relatie tussen mensen o Levenswijze 4112/02/2015 Jones - UP Lezing 31. Ethiek van verbondenheid: ginds en later Relatie mens/biosfeer o Mens = deel van natuur Staat er niet boven (ondanks capaciteit om mentale afstand te nemen & goede huisvader?) Is kritisch afhankelijk van gezond Ecosysteem Aarde weerbarstige natuur o Belang van een n Aarde-economie: Living within ecological limits 4212/02/2015 Jones - UP Lezing 32. Ethiek van verbondenheid: ginds en later Relatie mens/mens: o Rechtvaardigheid geradicaliseerd o J. Haers (2008): De milieucrisis is een crisis van de wijze waarop wij leven en ons (wereldwijd) samenleven duurzaam, scheppingswaardig en rechtvaardig inrichten. o Gelijke ontwikkelingskansen Eerlijk Aarde-Aandeel Bv. ~1 ton CO2/jaar.capita - EVA = 1,8 gha/capita 4312/02/2015 Jones - UP Lezing 33. Contractie en Convergentie Voorbeeld C&C, CO2 (stab.) = 450 ppm, 2050 Convergentie 4412/02/2015 Jones - UP Lezing 34. Het klimaatprobleem in een ruimere context Een kwestie van ethiek Oplossingen o Transitiepaden naar duurzaamheid Een nieuwe visie op klimaatbeleid Besluit: klimaat/transitiebeleid levert massas voordelen op Overzicht 12/02/2015 46Jones - UP Lezing 35. Systeemtechnologische innovatie en nieuwe business modellen Energietransitie Energie-efficintie Hernieuwbare energie (macro-meso-micro) (Super)Smart Grids Bron beeld: www.geni.org 12/02/2015 54Jones - UP Lezing 36. Het voorbeeld van Denemarken 5512/02/2015 Jones - UP Lezing 37. Systeemtechnologische innovatie en nieuwe business modellen Energietransitie Materialentransitie Energie-efficintie Hernieuwbare energie (inclusief bio-based economy) (Super)Smart Grids Slim sluiten EcoDesign (LCA) Verbruikers gebruikers 12/02/2015 57Jones - UP Lezing 38. Hoe het niet moet 12/02/2015 58Jones - UP Lezing 39. Stadsmijnbouw (bv. Edele metalen recycling in Umicore) 12/02/2015 59Jones - UP Lezing 40. Ecodesign for recycling Multifunctionaliteit & modulariteit Ecodesign: o Voor hergebruik, reassemblage, sluiten kringlopen, minimale impact tijdens gebruiksfase o Ook op systeemniveau (bv. stadsplanning) Additive manufacturing (cf. 3D-printing) Nieuwe reguleringsvormen o Extended producer responsibility (EPR) & terugnameplicht 12/02/2015 60Jones - UP Lezing 41. Nieuwe business modellen - Van producten naar diensten In volle opmars (cf. Jeremy Rifkin, The Third Industrial Revolution, 2011): o Van verkopers-kopers naar leveranciers- gebruikers o Van producten en bezit naar diensten en toegang 12/02/2015 61Jones - UP Lezing 42. 2. Gedragsveranderingen systeemniveau & collectief 6212/02/2015 Jones - UP Lezing 43. Terug naar boomhutten? Neen, danku 6312/02/2015 Jones - UP Lezing 44. Urgenda, 2010 6412/02/2015 Jones - UP Lezing 45. Project Tweewaters Leuven From a grey industrial zone to a sustainable community 12/02/2015 65Jones - UP Lezing 46. Een duurzaamheidstransitie vereist... Sociale normen Duurzame productie Duurzame consumptie 6712/02/2015 Jones - UP Lezing 47. Het 4 E-model: harde Es Mogelijk maken - Regulering - Choice editing - Alternatieven geven Bron: SDC VK. Stimuleren - EcoBelastingen - EcoSubsidies - Fiscaliteit - Quota I . . . . . II . . . . . . . . . . . 6812/02/2015 Jones - UP Lezing 48. Het 4 E-model: zachte Es Stimuleren - EcoBelastingen - EcoSubsidies - Fiscaliteit - Quota Sociale normen 69 Mogelijk maken - Regulering - Choice editing - Alternatieven geven Betrekken - Community action - Samenwerken - Emancipatie - EDO Toelichten/illustreren - Het voorbeeld geven - Consistent beleid Bron: I will if you will, Sustainable Development Council, VK. 12/02/2015 Jones - UP Lezing 49. Het klimaatprobleem in een ruimere context Een kwestie van ethiek Oplossingen o Transitiepaden naar duurzaamheid Een nieuwe visie op klimaatbeleid Besluit: klimaat/transitiebeleid levert massas voordelen op Overzicht 12/02/2015 70Jones - UP Lezing 50. Waarom? Top-down, mondiaal klimaatbeleid komt niet van de grond UNFCCC Proces COPx Kyoto, post-Kyoto... Heel moeilijk... 12/02/2015 71Jones - UP Lezing 51. Waarom? Top-down, mondiaal klimaatbeleid komt niet van de grond UNFCCC Proces COPx Kyoto, post-Kyoto... Bottom-up proces: gemeenten, steden, provincies nemen het voortouw... Heel moeilijk... n n Hoopgevend Lokale overheden sneller pro-actief 12/02/2015 72Jones - UP Lezing 52. EU Burgemeestersconvenant http://www.covenantofmayors.eu/index_en.html 12/02/2015 6262 leden & 193 miljoen inwoners Mission statement: () By their commitment, Covenant signatories aim to meet and exceed the European Union 20% CO2 reduction objective by 2020. 76Jones - UP Lezing 53. Klimaatprocessen in Vlaanderen De Vlaamse klimaatkaart Klimaatneutrale processen Antwerpen 2050 Stadslab Brugge klimaatneutraal 2050 12/02/2015 77Jones - UP Lezing 54. Het klimaatprobleem in een ruimere context Een kwestie van ethiek Oplossingen o Transitiepaden naar duurzaamheid Een nieuwe visie op klimaatbeleid Besluit: klimaat/transitiebeleid levert massas voordelen op Overzicht 12/02/2015 79Jones - UP Lezing 55.