Lezing jones 25_10_2014_lier_ingekort

Click here to load reader

  • date post

    22-Jun-2015
  • Category

    Environment

  • view

    131
  • download

    0

Embed Size (px)

description

Presentatie Peter Tom Jones "Klimaat: van probleem tot opportuniteit", 25-10-2014, Festival in Lier "Op goede voet met de aarde"

Transcript of Lezing jones 25_10_2014_lier_ingekort

  • 1. Klimaat: van probleem tot opportuniteitDr. Ir. Peter Tom Jones25-10-2014, Lier

2. Het klimaatprobleem in een ruimere contextGezondheidseffectenOplossingenoTransitiemanagement als nieuw kaderoTransitiepaden naar duurzaamheidEen nieuwe visie op klimaatbeleidBesluit: klimaat/transitiebeleid levert massas voordelen opOverzicht25/10/20142 3. Het klimaatprobleem in een ruimere contextGezondheidseffectenOplossingenoTransitiemanagement als nieuw kaderoTransitiepaden naar duurzaamheidEen nieuwe visie op klimaatbeleidBesluit: klimaat/transitiebeleid levert massas voordelen opOverzicht25/10/20143 4. Een ecologisch, sociaal n economisch onduurzame situatie (cf. UNEP, 2010)4 5. Een ecologisch, sociaal n economisch onduurzame situatie: slinkende grondstofvoorraden5 6. Materialenafhankelijkheid in EuropaBron: D. Cohen, New Scientist, 20076 7. Kritieke metalen en mineralen voor de EU7 8. Kritieke metalen en mineralen voor de EU cruciale bouwstenen voor energietransitieWind energy, electric cars, energy saving lampsCatalystsPV energyBatteries8 9. Waterschaarste9 10. Voedsel-, water- en energietekorten10 11. Beslag op hernieuwbare grondstoffen en diensten vereist 1,5 planeet Aarde11 12. En de gevolgen12 13. Toenemende emissies en achteruitgang milieudiensten13 14. Planetaire grenzen worden doorboordVerdwijnen van habitatInvasieve soortenOpwarming aardeBron: WWF bewerking van J. Rockstrm et al., Nature, 461, 200914 15. Climate change, the mother of all problems15 16. De geobserveerde temperatuurstijging (atmosfeer, links en oceanen, rechts-onder)Bron: IPCC, AR5, WGI16 17. Gevolgen zijn nu reeds duidelijk.. Maar kloof tussen wetenschappelijke en sociale consensus is groter dan ooit17 18. Groei broeikasgasemissies tussen 2000 en 2010 sneller dan in de drie decennia voordienBron: IPCC, AR5, WGII18 19. Zonder (extra) klimaatbeleid neemt temperatuur met 3,7 tot zelfs 4,8C toe tegen 2100Grens voor gevaarlijke klimaatveranderingenBron: IPCC, AR5, WGII19 20. Klimaatbeleid vereist drastische reducties hoe langer wordt gewacht, hoe duurderBron: IPCC, AR5, WGIII20 21. Klimaatbeleid vereist drastische reducties hoe langer wordt gewacht, hoe duurderBron: IPCC, AR5, WGIIIBron: IPCC, AR5, WGIII21 22. Klimaatbeleid vereist drastische reducties hoe langer wordt gewacht, hoe duurderBron: IPCC, AR5, WGIIIOm de opwarming te beperken tot maximum 2C moet de hoofdmoot van de fossiele grondstofvoorraden (steenkool, aardolie, gas) in de grond blijvenBron: IPCC, AR5, WGIII22 23. Het klimaatprobleem in een ruimere contextGezondheidseffectenOplossingenoTransitiemanagement als nieuw kaderoTransitiepaden naar duurzaamheidEen nieuwe visie op klimaatbeleidBesluit: klimaat/transitiebeleid levert massas voordelen opOverzicht25/10/201423 24. Het centrale uitgangspunt (cf. WWF, 2014)Van ecologie en kllimaatopwarming als biofysische gegevens naar een nieuwe kadering als sociale problemen, niet in het minst voor de armste bevolkingen ter wereld24 25. Klimaat en gezondheid wat zegt de wetenschap? (bewerking van Cheng en Berry, 2012)25/10/2014Klimaatveranderings-effectenVoorbeelden van gezondheidseffectenTemperatuurtoename (cf. hittegolven)Hart- en vaatziekten, ademhalingsaandoeningenExtreem weer & veranderingen in regenvalOngevallen, diarree, ondervoeding, ademhalingsinfecties, depressieLuchtverontreinigingAdemhalingsaandoeningen en hart- en vaatziektenPollenAllergische ziektenVerspreiding ziektenMalaria, ziekte van lyme, etc.Lagere oogstenOndervoedingKlimaatvluchtelingenArmoede, depressie, ondervoeding25 26. De kwetsbaarheid van de steden25/10/201426 27. 25/10/201427 28. maar rijke Noorden blijft niet buiten schot: impact overstromingen - UK, 201425/10/201429 29. maar rijke Noorden blijft niet buiten schot: impact hittegolven25/10/201430 30. Het klimaatprobleem in een ruimere contextGezondheidseffectenOplossingenoTransitiemanagement als nieuw kaderoTransitiepaden naar duurzaamheidEen nieuwe visie op klimaatbeleidBesluit: klimaat/transitiebeleid levert massas voordelen opOverzicht25/10/201431 31. Van probleemanalyse Leitbilder transitiepaden transitie-experimenten (J. Rotmans, 2009)Figuur: VITO25/10/201432 32. Parallelle transities...WonenVoedingMobiliteitMaterialenbeheerEnergiebeheerFinancinCultuur & educatie25/10/201433 33. Parallelle transities... Transitiearenas in VlaanderenWonenVoedingMobiliteitMaterialenbeheerEnergiebeheerFinancinCultuur & educatiePlan CEcocultuurDUWOBOLandbouw en voedingOpgericht25/10/201434 34. Vernieuwingsgezinde netwerken koplopersmodelOverheidCiviele samenlevingBedrijvenKennisinstellingenQuadruple helix 1. Bewaker proces, 2. Partner in proces, 3. Initiatiefnemer (David Dessers 3-12, Climaxi Klimaatdag Vl-Br)25/10/201436 35. Het klimaatprobleem in een ruimere contextGezondheidseffectenOplossingenoTransitiemanagement als nieuw kaderoTransitiepaden naar duurzaamheidEen nieuwe visie op klimaatbeleidBesluit: klimaat/transitiebeleid levert massas voordelen opOverzicht25/10/201437 36. Systeemtechnologische innovatie en nieuwe business modellenEnergietransitieEnergie-efficintieHernieuwbare energie (macro-meso-micro)(Super)Smart GridsBron beeld: www.geni.org25/10/201438 37. Het voorbeeld van Denemarken39 38. Systeemtechnologische innovatie en nieuwe business modellenEnergietransitieMaterialentransitieEnergie-efficintieHernieuwbare energie (inclusief bio-based economy)(Super)Smart GridsSlim sluitenEcoDesign (LCA)Verbruikers gebruikers25/10/201440 39. Het klimaatprobleem in een ruimere contextGezondheidseffectenOplossingenoTransitiemanagement als nieuw kaderoTransitiepaden naar duurzaamheidEen nieuwe visie op klimaatbeleidBesluit: klimaat/transitiebeleid levert massas voordelen opOverzicht25/10/201445 40. Waarom? Top-down, mondiaal klimaatbeleid komt niet van de grondUNFCCC Proces COPx Kyoto, post-Kyoto...Heel moeilijk...25/10/201446 41. Waarom? Top-down, mondiaal klimaatbeleid komt niet van de grondUNFCCC Proces COPx Kyoto, post-Kyoto...Bottom-up proces: gemeenten, steden, provincies nemen het voortouw...Heel moeilijk...n nHoopgevend Lokale overheden sneller pro-actief25/10/201447 42. Steden gaan voorop in de strijd tegen de klimaatveranderingen25/10/2014Bron: J. Dirix, W. Peeters, J. Eyckmans, P.T. Jones, S. Sterckx, Climate Policy, 201348 43. EU Burgemeestersconvenant http://www.covenantofmayors.eu/index_en.html25/10/20144627 leden & 167 miljoen inwonersMission statement: () By their commitment, Covenant signatories aim to meet and exceed the European Union 20% CO2 reduction objective by 2020.49 44. Klimaatprocessen in VlaanderenDe Vlaamse klimaatkaart Klimaatneutrale processenAntwerpen 2050StadslabBrugge klimaatneutraal 205025/10/201450 45. Project Tweewaters Leuven From a grey industrial zone to a sustainable community25/10/201451 46. Het klimaatprobleem in een ruimere contextGezondheidseffectenOplossingenoTransitiemanagement als nieuw kaderoTransitiepaden naar duurzaamheidEen nieuwe visie op klimaatbeleidBesluit: klimaat/transitiebeleid levert massas voordelen opOverzicht25/10/201452 47. Health co-benefits klimaat- en transitiebeleid25/10/2014Groene stadsontwikkeling + schone technologien + investeren in sociaal kapitaalLeidt totMinder ademhalingsaandoeningen en hart- en vaatziekenBetere mentale gezondheid door meer fysische activiteit, schaduwzones, groengebied en sociale interactieMinder obesitasEnzovoortTabel: Cheng en Berry, 201253 48. Hoe kosten-effectief is dit beleid?Leefbare steden minder gezondheidskosten [Pittel en Rubbelke, 2008; West el al., 2013 (zie figuur)]25/10/2014Kostprijs klimaatbeleid < Vermeden gezondheidsschade54 49. Andere secundaire voordelen van klimaat- en transitiebeleidResilienceoNieuwe jobs (Bv. 2 miljoen jobs in EU-renovatie gebouwen - [Nss-Schmidt et al. 2012, http://concerto.eu]25/10/201455 50. Jobs in de energiesector: cleantech versus fossiel (credits: Han Vandevyvere, VITO)[Bron:McKinsey 2012]25/10/201456 51. 25/10/201457 52. Andere secundaire voordelen van klimaat- en transitiebeleidResilienceoNieuwe jobsoDaling energiefactuur25/10/201458 53. Andere secundaire voordelen van klimaat- en transitiebeleidResilienceoNieuwe jobs (Bv. 2 miljoen jobs in EU-renovatie gebouwen - [Nss-Schmidt et al. 2012, http://concerto.eu]oDaling energiefactuuroEnergie-, materialen- en voedselautonomie25/10/201459 54. Energieafhankelijkheid!25/10/2014Bron: [http://energy.publicdata.eu/ee/vis.html]60 55. Permanent verlies aan middelen i.p.v. middelen in eigen regio te houden25/10/2014Gssing Renewable Energy (AT): money stays in the region and the air clean [www.gussingrenewable.com]61 56. Samengevat: secundaire voordelen van transitiebeleidNieuwe jobsDaling energiefactuurEnergie-, materialen- en voedselautonomieLeefbare steden minder gezondheidskosten [Pittel en Rubbelke, 2008]Hier en nu, geen vrijbuiters Meer veerkrachtKatalysator voor koerswijziging klimaatbeleid op continentaal & mondiaal niveau25/10/201462 57. Dank voor de aandacht!25/10/2014 63