Lezing plantensterolen

download Lezing plantensterolen

of 55

  • date post

    19-Mar-2016
  • Category

    Documents

  • view

    217
  • download

    4

Embed Size (px)

description

presentatie voor de landelijke dag hoog cholesterol - dr. Verhagen

Transcript of Lezing plantensterolen

  • Veiligheid en werkzaamheid van platensterolen

    Prof.dr. Hans Verhagen

    23 maart 2013

  • 1. Inleiding

    2. Cholesterol

    3. Plantensterolen

    4. Veiligheid

    5. Werkzaamheid

    6. Tot slot

  • Voeding & gezondheid: week 11 (2013)

    'Tabak en alcohol schadelijk? Het is tijd voor een suikertaks Geen wet voor zoutverlaging voedingsmiddelen Keukenkruid verlaagt kans op diabetes type 2 Niets kan tippen aan een cakeje. New York legt zich niet neer bij uitspraak frisdrankzaak Overgewicht en de jengelfactor. Verhoogde sterftekans voor vleeseters. 'Maak ongezond voedingsgedrag onbewust gezond 'Aderverkalking komt niet door ongezonde leefstijl Onvoldoende bewijs of er een verband bestaat tussen voeding en ADHD 'Eten bewerkt vlees kan leiden tot vroege dood Te zoet, te zout en te vet voedsel voor kinderen: de alternatieven!

  • voeding is net als voetbal - iedereen (w)eet ervan

  • [WHO: Global Health Risks, 2009]

    Voeding

    9

  • National Institute

    for Public Health

    and the Environment

    Oorzaken van sterfte in 2002

    (schattingen)

    verwondingen (9.1%)

    Niet overdraagbare ziekten (58.6%) waarvan 50% door HVZ

    overdraagbare ziekten,

    omstandigheden rondom geboorte (moeder, kind),

    voedingstekorten (32.3%)

    Totaal doden: 57,027,000

    bron: WHO

  • 1. Inleiding

    2. Cholesterol

    3. Plantensterolen

    4. Veiligheid

    5. Werkzaamheid

    6. Tot slot

  • Cholesterol: bestanddeel van

    membranen en basis voor

    steroid hormonen

  • In de cel

    Buiten de cel

  • Cholesterol

    verlaging

    Medicijnen

    (statines)

    voeding (bv. plantensterolen)

  • 1. Inleiding

    2. Cholesterol

    3. Plantensterolen

    4. Veiligheid

    5. Werkzaamheid

    6. Tot slot

  • Sterol Structuren

    HO

    HO

    HO HO

    Cholesterol

    -Sitosterol

    Campesterol

    -Sitostanol

  • De actieve component

    -sitosterol

    b-sitosterol-ester

    vetzuur

    b-Sitosteryl

    linoleate

    O

    C O

    Sitosterol

    HO

  • Cholesterol via de voeding 250-500 mg/dag

    Cholesterol via de gal 600-1000 mg/dag

    micelles

    darm

    gal

    lever

    Feces

  • met plantensterolen

    Plant sterols Absorption

    micelles

    darm

    gal

    lever

    Feces

  • 1. Inleiding

    2. Cholesterol

    3. Plantensterolen

    4. Veiligheid

    5. Werkzaamheid

    6. Tot slot

  • Een korte cursus in toxicologie

  • Dose

    log Dosis (mg/kg-lg)

    Respons

    Meest gevoelige nadelige eindpunt in meest gevoelige soort

  • Dose

    log Dosis (mg/kg-lg)

    Respons

    geen effect niveau

    laagste effect niveau

    effect

    effect

    Meest gevoelige nadelige eindpunt in meest gevoelige soort

  • effect niveau

    laagste effect niveau

    effect niveau

    geen effect niveau =

    Aanvaardbare

    dagelijkse

    inname (ADI)

    Verschillen tussen soorten Verschillen binnen soorten

    veiligheidsfactor

    (bv. 100)

    Geen waargenomen nadelig effect niveau

  • de dagelijkse inname van een stof, welke gedurende een geheel leven zonder aanmerkelijk risico blijkt te zijn op basis van alle op dat moment bekende feiten (WHO, 1962)

    Aanvaardbare dagelijkse inname (ADI)=

  • 35

    voedingsmiddelen en ingredienten die niet in belangrijke mate voor 15 Mei 1997 in de EU gebruikt zijn voor consumptie door de mens.

    Verordening Nieuwe Voedingsmiddelen (EC) No 258/1997

  • Veiligheid plantensterolen 1

    Uitgebreid veiligheid test programma voor

    marktintroductie

    Beoordeeld als veilig door de EU-SCF en de

    US-FDA

    Plantensterolen (stanolen) slecht opgenomen

    (

  • Sommige studies verhoogd risico op

    atheroscelerose en HVZ

    Sitosterolemia (opstapeling van plantensterolen

    in het bloed bij zeldzame gen mutaties ABCG5

    en ABCG8)

    veilig

    Veiligheid plantensterolen 2

  • beschikbare data vormen geen basis voor het vaststellen van een waarde voor een veilige bovengrens voor de totale dagelijkse

    inname van plantensterolen

    De doseringen in acht nemend die het cholesterol verlagen en

    zonder bewijs voor extra voordelen bij hogere inname en de

    mogelijkheid dat hogere deseringen nadelige effecten hebben is het

    aan te raden om inname van meer dan 1-3 g/day te vermijden.

  • 1. Inleiding

    2. Cholesterol

    3. Plantensterolen

    4. Veiligheid

    5. Werkzaamheid

    6. Tot slot

  • Claims

  • Leven

    verlengend

    complex prestatie

    antioxidants

    Smelt je vet in de nacht

  • EU Verordening 1924/2006

    Algemene principes

    Claims verkeerd, misleidend

    Claims ziekte behandelen, genezen, voorkomen

    Voordeel door een normale hoeveelheid

    Wetenschappelijk onderbouwd

  • Oorzaak en gevolg is vastgesteld

    Onvoldoende bewijs voor oorzaak en gevolg

    Oorzaak en gevolg is niet vastgesteld

    3 niveaus van bewijs (grading):

  • EU Verordening 1924/2006:

    Lijst Artikel 13.1 claims

    Lidstaten sturen lijsten naar EC uiterlijk 31 Jan 2008

    totaal ~ 44.000 EC: Bundeling > 4.400

    EFSA beoordeling en Opinie

    EC lijst aannemen per 31 Jan 2010

    Dossiers

    artikelen

    etc

    Dossiers

    artikelen

    etc

  • Claims received by category

    Probiotics

    8%

    Diets

    1%

    Fibre

    3%

    Foods

    8%

    Macronutrients

    9%

    Minerals

    5%

    Botanicals

    45%

    Vitamins

    5%

    Other substances

    16%

    Kruiden

  • Winnaars & Losers Calcium & botten

    Fluoride & tanden

    Magnesium & energie, celdeling, electroliet

    Biotin, niacin & energie

    Selenium & antioxidant, immuun, .

    VitC & antioxidant

    Suikervrije kauwgom & tanden

    Betaglucanen & cholesterol

    Pruimen & normale darm functie

    etc

  • Winnaars & Verliezers Calcium & botten

    Fluoride & tanden

    Magnesium & energie, celdeling, electroliet

    Biotin, niacin & energie

    Selenium & antioxidant, immuun, .

    VitC & antioxidant

    Suikervrije kauwgom & tanden

    Betaglucanen & cholesterol

    Pruimen & normale darm functie

    etc

    Probiotica versterking immuun systeem

    >100 probiotica onvoldoende gekarakteriseerd

    Kruiden gekarakteriseerd, slechte data

    Taurine energie, prestatie

    Glucosamine, haaien kraakbeen gezonde gewrichten

    Flavonoiden en vitC in vruchtensap, bessensap onvoldoende gekarakteriseerd

    etc

  • Industrie stuurt aanvraag naar lidstaat/EC

    EFSA beoordeling en Opinie

    EC/MS: besluit vergunning voor claims

    EC lijst van artikel 14 en 13.5 claims

    EU Verordening 1924/2006:

    Liist Artikel 14 en 13.5 claims

    dossiers

    dossiers

  • Claim OK * Plantensterolen & cholesterol verlaging & HVZ

    * verwoording

    Claim OK * Linolzuur, alpha-linoleenzuur & groei en ontwikkeling kinderen

    Al voldoende in dieet

    Claim niet OK Voedingssupplement & groei en ontwikkeling kinderen

    Claim niet OK Voedingssupplement & soya/vlas & botten

    Claim niet OK Zuivelproducten & lichaamsgewicht kinderen en adolescenten

    Claim niet OK Zuivel (melk kaas) & gezonde tanden kinderen

    Claim niet OK Voedingssupplement (prickle pear cactus) & bloed lipiden

    Claim niet OK Voedingssupplement (CLA, polyolen, extracten) & lichaamsgewicht

    EFSA Opinies artikel 14 Augustus 2008

  • EU Verordening 432 / 2012

  • Demonthy et al. J. Nutr. 139: 271284, 2009

  • EFSA 2008

    Plantensterolen: verlagen cholesterol in het bloed. Cholesterol verlaging kan het risico op coronaire hartziekten verlagen".

    .een klinisch significant LDL-cholesterol effect van ca. 9% .. bij dagelijke inname van 2 2.4 g plantensterolen in een geschikt levensmiddel (bv. Vette levensmiddelen en vetarme producten zoals melk en

    joghurt).

  • EFSA 2012

    .plantsterolen en stanolen esters

    . dagelijkse inname van 1.5 to 3.0 g in .. (gele vetten, zuivelproducten, mayonnaise en sla dressings) hebben een gelijk effect op

    cholesterol verlaging,

    .. dagelijkse inname van 3 g (2.6 g - 3.4 g) verlaagt het LDL-cholesterol met 11.3 % (95 % CI: 10.0 - 12.5), .. 2 3 weken nodig.

  • plantensterol / stanol margarine vs cholesterol verlagende medicijnen

    Enriched margarine;

    -0,30

    Enriched margarine;

    -0,45

    Cholesterol lowering

    drug; -1,35

    Cholesterol lowering

    drug; -1,43-1,8

    -1,6

    -1,4

    -1,2

    -1

    -0,8

    -0,6

    -0,4

    -0,2

    0

    RIVM

    Crude Adjusted

    total cholesterol (mmol/l)

  • 5 jaar verandering in cholesterol in bloed

    Margarine users;

    -0,08

    Non-users;

    0,26

    Cholesterol lowering

    drug users; -1,17

    Combination users;

    -1,34-2,5