Financial Focus 03 2016

Click here to load reader

  • date post

    30-Jul-2016
  • Category

    Documents

  • view

    218
  • download

    3

Embed Size (px)

description

ABN AMRO MeesPierson Financial Focus magazine

Transcript of Financial Focus 03 2016

  • FINA

    NC

    IAL FO

    CU

    S 3 / 2016

    M

    AG

    AZ

    INE V

    OO

    R V

    ERM

    OG

    END

    EN

    03

    DOSSIER: WONEN OP LATERE LEEFTIJD + FEATURE: WIJN + TOP 5 KLEINSTE KONINKRIJKEN 03 / 2016

    UIT OF THUIS?HOE WILT U LATER WONEN?

    INSPIRATIE, MENINGEN EN VERHALEN UIT DE WERELD VAN VERMOGENDEN

    HERMAN VISSIAONDERNEMER

    ELKE WEEK OP

    FINANCIALFOCUS.NL

    BLOGGEN VERMOGENDEN,

    ONDERNEMERS EN

    BESTUURDERS OVER

    HUN ERVARINGEN EN

    DILEMMAS. HERMAN

    VISSIA IS EIGENAAR VAN DE

    TECHNOLOGIEBEDRIJVEN

    PICOPOINT EN BYELEX EN

    ACTIEF IN WIT-RUSLAND. HIJ

    BLOGT OVER HET VERSCHIL

    IN ZAKENDOEN TUSSEN

    NEDERLAND EN WIT-

    RUSLAND.

    We zijn in Nederland kwetsbaar geworden door onze welvaart.

    MEER BLOGS

    www. nancialfocus.nl

    Focus-Magazine-Cover-voor-achter-03-2016.indd 1 22-04-16 13:48

  • XXX

    FINANCIAL FOCUS 3

    Het is goed om na te denken over de toekomst, maar vergeet vooral niet

    vandaag te genieten.Silvia Zonneveld

    Directeur Private Wealth Management

    FinancialFocus-03-2016-P03 quote.indd 3 22-04-16 13:50

    COLOFON

    FINANCIAL FOCUS 2

    Focus-Magazine-Cover-voor-achter-03-2016.indd 2 22-04-16 13:48

  • XXX

    FINANCIAL FOCUS 3

    Het is goed om na te denken over de toekomst, maar vergeet vooral niet

    vandaag te genieten.Silvia Zonneveld

    Directeur Private Wealth Management

    FinancialFocus-03-2016-P03 quote.indd 3 22-04-16 13:50

    COLOFON

    FINANCIAL FOCUS 2

    Focus-Magazine-Cover-voor-achter-03-2016.indd 2 22-04-16 13:48

  • 4 FINANCIAL FOCUS

    Foto

    : Lod

    e Gre

    ven

    Mijn Sleutelmoment is het moment dat ik poolonderzoeker Marc Cornelissen

    ontmoette. Hij heeft mij ontvankelijk gemaakt voor het idee dat integer

    ondernemen wrkelijk mogelijk is. En mij tegelijkertijd het zelfvertrouwen

    gegeven dat ik zon integere ondernemer van de toekomst zou kunnen worden.

    Helaas is hij vorig jaar op tragische wijze verongelukt in Canada, maar zijn visie en

    denkwijze inspireren mij nog steeds.

    Marc leidde de Climate Change College. Dat is een expeditie in het

    noordpoolgebied en Alaska waar ik in 2007 aan deelnam. Die twee weken hebben

    enorme indruk op mij gemaakt omdat ik daar met eigen ogen heb gezien hoe het

    poolijs aan het smelten was. Daardoor maakte twijfel in mij plaats voor urgentie.

    En voor het besef: klimaatverandering moet zo snel mogelijk stoppen en ik wil

    daar een rol in spelen.

    FinancialFocus-03-2016-P04-05.indd 4 22-04-16 13:17

    FINANCIAL FOCUS 5

    SLEUTELMOMENTEN

    gehele INTERVIEW

    LEZEN?www.financialfocus.nl

    Aart van Veller (31) mede-oprichter en CCO van de duurzame energiemaat-

    schappij Vandebron (@vandebron)

    SLEUTELMOMENTEN

    FinancialFocus-03-2016-P04-05.indd 5 22-04-16 13:17

  • 4 FINANCIAL FOCUS

    Foto

    : Lod

    e Gre

    ven

    Mijn Sleutelmoment is het moment dat ik poolonderzoeker Marc Cornelissen

    ontmoette. Hij heeft mij ontvankelijk gemaakt voor het idee dat integer

    ondernemen wrkelijk mogelijk is. En mij tegelijkertijd het zelfvertrouwen

    gegeven dat ik zon integere ondernemer van de toekomst zou kunnen worden.

    Helaas is hij vorig jaar op tragische wijze verongelukt in Canada, maar zijn visie en

    denkwijze inspireren mij nog steeds.

    Marc leidde de Climate Change College. Dat is een expeditie in het

    noordpoolgebied en Alaska waar ik in 2007 aan deelnam. Die twee weken hebben

    enorme indruk op mij gemaakt omdat ik daar met eigen ogen heb gezien hoe het

    poolijs aan het smelten was. Daardoor maakte twijfel in mij plaats voor urgentie.

    En voor het besef: klimaatverandering moet zo snel mogelijk stoppen en ik wil

    daar een rol in spelen.

    FinancialFocus-03-2016-P04-05.indd 4 22-04-16 13:17

    FINANCIAL FOCUS 5

    SLEUTELMOMENTEN

    gehele INTERVIEW

    LEZEN?www.financialfocus.nl

    Aart van Veller (31) mede-oprichter en CCO van de duurzame energiemaat-

    schappij Vandebron (@vandebron)

    SLEUTELMOMENTEN

    FinancialFocus-03-2016-P04-05.indd 5 22-04-16 13:17

  • 6 FINANCIAL FOCUS

    PortrettenBijzonder wonen

    Han de Jong Rente van nul en de emoties

    25 13

    DOSSIER Uit of thuis?

    16

    ColumnInnovatie dwingt tot samenwerken

    32

    BAMVan timmerwerkplaats

    naar grootste bouwbedrijf van

    Nederland

    14

    FinancialFocus-03-2016-P06-07 Inhoudsopgave.indd 6 22-04-16 13:21

    FINANCIAL FOCUS 7

    INHOUD

    FINANCIAL FOCUS //

    03 // 2016

    IN FOCUS:

    MARKTEN EN BELEGGEN

    Financial Focus is een uitgave van

    ABN AMRO MeesPierson. De informatie

    in deze uitgave is informatie in algemene

    zin en is niet toegespitst op uw

    persoonlijke situatie. Meer informatie

    hierover leest u op pagina 52.

    EXPERTISE

    SERVICE EN COLOFON

    FINANCIAL FOCUS ONLINE

    Veel artikelen uit deze uitgave

    kunt u ook online terugvinden en

    makkelijk delen. Op de website van

    Financial Focus vindt u veel meer

    videos, artikelen en verhalen uit de

    wereld van vermogenden, blogs en

    nieuwsberichten van de specialisten

    van ABN AMRO MeesPierson.

    WWW.FINANCIALFOCUS.NL

    CONTACT MET ONS?

    Hebt u vragen naar aanleiding van

    artikelen in deze uitgave? Bij veel

    artikelen staan contactgevens

    van de betrokken specialisten.

    Op pagina 53 vindt u algemene

    contactgegevens. En uiteraard

    ontvangt uw private banker graag

    uw vragen of verzoeken om meer

    informatie.

    10

    46

    52

    InfographicJong geleerd is oud gedaan

    40

    Top 5Kleine koninkrijken

    42

    Wijn van waardeWat maakt druivensap

    waardevol?

    34

    FinancialFocus-03-2016-P06-07 Inhoudsopgave.indd 7 22-04-16 13:21

  • 6 FINANCIAL FOCUS

    PortrettenBijzonder wonen

    Han de Jong Rente van nul en de emoties

    25 13

    DOSSIER Uit of thuis?

    16

    ColumnInnovatie dwingt tot samenwerken

    32

    BAMVan timmerwerkplaats

    naar grootste bouwbedrijf van

    Nederland

    14

    FinancialFocus-03-2016-P06-07 Inhoudsopgave.indd 6 22-04-16 13:21

    FINANCIAL FOCUS 7

    INHOUD

    FINANCIAL FOCUS //

    03 // 2016

    IN FOCUS:

    MARKTEN EN BELEGGEN

    Financial Focus is een uitgave van

    ABN AMRO MeesPierson. De informatie

    in deze uitgave is informatie in algemene

    zin en is niet toegespitst op uw

    persoonlijke situatie. Meer informatie

    hierover leest u op pagina 52.

    EXPERTISE

    SERVICE EN COLOFON

    FINANCIAL FOCUS ONLINE

    Veel artikelen uit deze uitgave

    kunt u ook online terugvinden en

    makkelijk delen. Op de website van

    Financial Focus vindt u veel meer

    videos, artikelen en verhalen uit de

    wereld van vermogenden, blogs en

    nieuwsberichten van de specialisten

    van ABN AMRO MeesPierson.

    WWW.FINANCIALFOCUS.NL

    CONTACT MET ONS?

    Hebt u vragen naar aanleiding van

    artikelen in deze uitgave? Bij veel

    artikelen staan contactgevens

    van de betrokken specialisten.

    Op pagina 53 vindt u algemene

    contactgegevens. En uiteraard

    ontvangt uw private banker graag

    uw vragen of verzoeken om meer

    informatie.

    10

    46

    52

    InfographicJong geleerd is oud gedaan

    40

    Top 5Kleine koninkrijken

    42

    Wijn van waardeWat maakt druivensap

    waardevol?

    34

    FinancialFocus-03-2016-P06-07 Inhoudsopgave.indd 7 22-04-16 13:21

  • 8 FINANCIAL FOCUS8 FINANCIAL FOCUS

    Illus

    tratie

    : Han

    neke

    van

    der

    Mee

    r

    FinancialFocus-03-2016-P08-09 Voorwoord.indd 8 22-04-16 13:50

    FINANCIAL FOCUS 9

    VOORWOORD

    PERSOONLIJK

    SILVIA ZONNEVELD

    Directeur Private Wealth Management

    [email protected]

    Ons huis was al helemaal ingericht op onze oude dag toen

    we het vier jaar geleden kochten. Niet bewust, maar de

    oude bewoners hadden er een complete liftschacht en lift

    in laten bouwen zodat ze de trap niet meer hoefden te

    gebruiken. Voor ons was hij echter overbodig, dus hebben

    we m er uit gehaald. Maar het is goed om te weten dat het

    huis zo weer toekomstbestendig te maken is.

    Ik merk dat steeds meer mensen langer thuis willen blijven

    wonen, ook al kampen ze met enkele ouderdomskwalen

    of hebben ze zo nu en dan wat meer hulp nodig. Gelukkig

    is dat, bijvoorbeeld met behulp van domotica, ook steeds

    vaker mogelijk.

    Die wens zie ik bijvoorbeeld terug bij mijn eigen ouders.

    Ook zij hebben inmiddels een leeftijd bereikt waarop niet

    alles meer vanzelf gaat. Maar ze zijn zo gehecht aan het

    huis dat van verhuizen voorlopig nog geen sprake kan

    zijn. Mijn vader houdt dieren rondom het huis en heeft

    veel parkieten en papegaaien in volires. Daar zou in

    een verzorgingshuis geen plek meer voor zijn en alleen

    daarom al is een verhuizing vooralsnog onbespreekbaar.

    Als het later noodzakelijk is dan ben ik zelf bereid om naar

    een andere omgeving te verhuizen. Gelukkig ontstaan er de

    laatste tijd steeds meer initiatieven, wie weet komt dat later

    ook voor mij en mijn man nog eens van pas. Dan gaan we

    bijvoorbeeld wonen in een mooie zorgvilla of in een groot

    appartementencomplex met een groep vrienden.

    Wel ben ik me er van bewust dat deze toekomstplannen

    geld kosten. En dat het daarom slim is om daar nu in de

    financile planning alvast rekening mee te houden. Het

    dossier in deze Financial Focus is daarom ook bedoeld om

    u een beeld te schetsen van de mogelijkheden die u later

    heeft n de prijskaartjes die daaraan hangen.

    Of die lift ooit nog terug komt in ons huis weet ik niet. De

    liftschacht is omgebouwd en nu hebben we er een mooie

    vide in de huiskamer voor terug gekregen die zorgt voor

    prachtige lichtinval in huis. Het is goed om na te denken

    hoe u de toekomst voor u ziet en de zaken daarvoor al te

    regelen. Maar vergeet vooral niet op dit moment hier volop

    van te genieten.

    Illus

    tratie

    : Han

    neke

    van

    der

    Mee

    r

    FinancialFocus-03-2016-P08-09 Voorwoord.indd 9 22-04-16 13:50

  • 8 FINANCIAL FOCUS8 FINANCIAL FOCUS

    Illus

    tratie

    : Han

    neke

    van

    der

    Mee

    r

    FinancialFocus-03-2016-P08-09 Voorwoord.indd 8 22-04-16 13:50

    FINANCIAL FOCUS 9

    VOORWOORD

    PERSOONLIJK

    SILVIA ZONNEVELD

    Directeur Private Wealth Management

    [email protected]

    Ons huis was al helemaal ingericht op onze oude dag toen

    we het vier jaar geleden kochten. Niet bewust, maar de

    oude bewoners hadden er een complete liftschacht en lift

    in laten bouwen zodat ze de trap niet meer hoefden te

    gebruiken. Voor ons was hij echter overbodig, dus hebben

    we m er uit gehaald. Maar het is goed om te weten dat het

    huis zo weer toekomstbestendig te maken is.

    Ik merk dat steeds meer mensen langer thuis willen blijven

    wonen, ook al kampen ze met enkele ouderdomskwalen

    of hebben ze zo nu en dan wat meer hulp nodig. Gelukkig

    is dat, bijvoorbeeld met behulp van domotica, ook steeds

    vaker mogelijk.

    Die wens zie ik bijvoorbeeld terug bij mijn eigen ouders.

    Ook zij hebben inmiddels een leeftijd bereikt waarop niet

    alles meer vanzelf gaat. Maar ze zijn zo gehecht aan het

    huis dat van verhuizen voorlopig nog geen sprake kan

    zijn. Mijn vader houdt dieren rondom het huis en heeft

    veel parkieten en papegaaien in volires. Daar zou in

    een verzorgingshuis geen plek meer voor zijn en alleen

    daarom al is een verhuizing vooralsnog onbespreekbaar.

    Als het later noodzakelijk is dan ben ik zelf bereid om naar

    een andere omgeving te verhuizen. Gelukkig ontstaan er de

    laatste tijd steeds meer initiatieven, wie weet komt dat later

    ook voor mij en mijn man nog eens van pas. Dan gaan we

    bijvoorbeeld wonen in een mooie zorgvilla of in een groot

    appartementencomplex met een groep vrienden.

    Wel ben ik me er van bewust dat deze toekomstplannen

    geld kosten. En dat het daarom slim is om daar nu in de

    financile planning alvast rekening mee te houden. Het

    dossier in deze Financial Focus is daarom ook bedoeld om

    u een beeld te schetsen van de mogelijkheden die u later

    heeft n de prijskaartjes die daaraan hangen.

    Of die lift ooit nog terug komt in ons huis weet ik niet. De

    liftschacht is omgebouwd en nu hebben we er een mooie

    vide in de huiskamer voor terug gekregen die zorgt voor

    prachtige lichtinval in huis. Het is goed om na te denken

    hoe u de toekomst voor u ziet en de zaken daarvoor al te

    regelen. Maar vergeet vooral niet op dit moment hier volop

    van te genieten.

    Illus

    tratie

    : Han

    neke

    van

    der

    Mee

    r

    FinancialFocus-03-2016-P08-09 Voorwoord.indd 9 22-04-16 13:50

  • 10 FINANCIAL FOCUS

    In focusWEET WAT U EET Uw Bonuskaart is snel genoeg getrokken als

    u boodschappen doet bij de Albert Heijn. En

    uw bestellingen bij de andere supermarkten

    doet u wellicht inmiddels online. Hierdoor

    heeft uw supermarkt een aardig idee van uw

    bestedingen aan voedsel en huishoudelijke

    artikelen.

    De vraag is nu: wat doet zon supermarkt met

    al die gegevens? Tot op heden blijft het bij een

    speciale aanbieding die u per e-mail ontvangt.

    Maar er is natuurlijk veel meer met die data

    mogelijk.

    ABN AMRO vroeg onderzoeksbureau TNS

    NIPO te onderzoeken wat de supermarkt van

    u met uw persoonlijke gegevens mag doen.

    Aanbiedingen ontvangen we graag en de data

    gebruiken om betere verpakkingen te maken,

    is vaak ook geen probleem. Maar onze data

    geven we niet zo graag weg om producten te

    verbeteren.

    Over de hele linie blijkt dat jongeren (18-

    34 jaar) meer bereid zijn om persoonlijke

    informatie te delen dan oudere generaties

    (65+). Consumenten die er bezwaar tegen

    hebben om persoonlijke informatie te delen,

    zijn bang voor controleverlies en inbreuk op

    privacy. Of ze zien er het nut niet van in.

    ABN AMRO verwacht voor de toekomst dat

    alle schakels in de voedselketen de komende

    jaren meer moeten investeren in digitalisering.

    Dat is noodzakelijk om aansluiting bij de

    digitale consument te vinden, elke schakel in

    de keten effi cinter te maken en op zoek te

    gaan naar nieuwe concurrentievoordelen. En

    Mogen supermarkten uw persoonlijke

    gegevens delen met fabrikanten om

    de smaak, ingredinten of samenstel-

    ling van producten te verbeteren?

    MOGEN SUPERMARKTEN DE GEGEVENS OVER UW AANKOPEN GEBRUIKEN OM U EEN PERSOONLIJKE AANBIEDING TE DOEN?

    Mogen supermarkten uw gegevens

    gebruiken om verpakkingen te cre-

    ren die verspilling tegengaan?

    Zeer veel bezwaar Veel bezwaar Neutraal Geen bezwaar Totaal geen bezwaar

    11%21%

    13%

    26%

    25%

    16%31%

    16%22%

    19%

    om te innoveren, effi cinter te produceren of

    verspilling tegen te gaan.

    Nieuwe technologien kunnen meer

    data verzamelen en ontsluiten, waarmee

    veranderende en onverwachte patronen

    voorspeld kunnen worden. Sneller inspelen op

    consumentwensen of kwaliteitsafwijkingen

    in het productieproces achterhalen: het kan

    alleen als bedrijven digitalisering hoger op de

    agenda zetten.

    Om al die data op een juiste manier te kunnen

    interpreteren zal er vervolgens binnen de

    keten meer moeten worden samengewerkt,

    waarbij (gezamenlijk) wordt genvesteerd in

    nieuwe technieken en connectiviteit tussen de

    schakels.

    Wel verwacht de consument maximale

    transparantie over welke gegevens waarvoor

    worden gebruikt, welke voordelen dat

    oplevert en hoe die gegevens precies zijn

    beschermd. Alleen zo ontstaat vertrouwen

    en betrokkenheid bij de consument. En pas

    dan kan het maximale uit de digitalisering

    van onze voeding gehaald worden, menen de

    onderzoekers.

    Bron: ABN AMRO Insights

    FinancialFocus-03-2016-P10-13/Infocus.indd 10 22-04-16 13:52

    FINANCIAL FOCUS 11

    INFOCUS

    Filmpjes kijken, videos delen, games spelen. Niet omdat het

    moet, maar omdat het kan, zoals een telecomaanbieder dat in zijn

    reclameslogan zegt. Momenteel vindt de uitrol plaats van het snelle

    4G-netwerk waarmee u op uw mobiele telefoon sneller dan ooit het

    internet op kan.

    Maar over de opvolger van dit snelle netwerk wordt al volop

    gesproken door de industrie. Met 5G wordt alles nog vele malen

    sneller zodat u met uw telefoon, maar ook met uw auto, koelkast en

    wasmachine altijd connected bent.

    Het duurt nog wel even voordat u de eerste aanbieding voor 5G

    zal krijgen als consument. Er moeten nog een heleboel beslissingen

    volgen voordat de techniek echt uitgerold kan worden. Zo is nog niet

    duidelijk welke technische standaarden er gebruikt zullen worden en

    op welke frequentie het netwerk zal gaan functioneren.

    Wel is al duidelijk dat 5G een boel gaat verbeteren. Het netwerk

    wordt bijvoorbeeld niet alleen sneller maar ook fl ink energiezuiniger.

    En de techniek wordt een stuk kleiner waardoor de grote masten

    tot het verleden behoren. De antennes die voor 5G nodig, zouden

    bijvoorbeeld in de constructie van een gebouw geplaatst kunnen

    worden en daarmee nagenoeg onzichtbaar worden.

    Vooral in Azi wordt al hard gewerkt aan het opzetten van de eerste

    5G-netwerken. Zuid-Korea wil al in 2018 een 5G-netwerk in de lucht

    hebben wanneer het de Olympische Winterspelen organiseert. Japan is

    het gastland van de Olympische Zomerspelen in 2020 en wil dan ook

    kunnen pronken met een 5G-netwerk.

    Het zijn overigens niet alleen de telecomaanbieders die de nieuwe

    technologie graag zien komen. Ook de fabrikanten van hardware,

    zoals de producent van de zelfrijdende auto of de koelkast of

    wasmachine die op het internet aangesloten gaat worden, zien

    graag een snellere mobiele techniek ontstaan. Daarmee zouden hun

    apparaten allemaal beter met elkaar kunnen communiceren.

    Daarnaast hebben ook internetbedrijven als Facebook en Google een

    belang bij sneller internet voor mobiele apparaten. Hoe sneller het

    internet, hoe meer audio en video u zal gaan downloaden en bekijken

    en hoe meer advertenties deze bedrijven u kunnen voorschotelen.

    Wanneer u de eerste telefoon met 5G-capaciteit kunt kopen, is nog

    onduidelijk. Ga er van uit dat dat in ieder geval niet eerder dan 2020

    zal zijn.

    Bron: Economist

    MARKTEN EN

    BELEGGEN5G: omdat het moet n omdat het kan

    BRENGT 2016 EEN CORRECTIE OP DE KUNSTMARKT?Beleggers begonnen 2016 met een forse dreun. De aandelenmarkten

    schoten fl ink in de min de eerste weken van het jaar. Maar niet alleen

    aandelen kregen te maken met een correctie. Ook de kunstmarkt lijkt

    een heel ander jaar te gaan beleven dan 2015 als we moeten afgaan

    op de laatste veilingopbrengsten.

    In februari vonden veilingen van hedendaagse kunst plaats

    bij Christies en Sothebys. De opbrengsten hiervan lagen

    respectievelijk 50% en 44% lager dan vorig jaar. Ook de veiling van

    Impressionisten en moderne kunst bracht minder op. Bij Christies

    lag de opbrengst 35% lager en bij Sothebys zelfs 50%.

    Volgens Todd Levin, een kunstadviseur in New York, was er op de

    kunstmarkt de eerste helft van 2015 sprake van een piek, terwijl

    daarna de verkopen afnamen. Hij verwacht ook voor de rest van

    2016 lagere opbrengsten, zei hij tegenover de New York Times.

    De oorzaak? Ook hier (net als op de aandelenmarkten) speelt de

    langzamere groei in China een rol. Het maakt potentile kopers

    minder gretig.

    Dat betekent overigens niet dat er voor specifi eke werken niet weer

    recordprijzen betaald zullen worden in 2016. De New York Times

    geeft voorbeelden van kunstwerken die de afgelopen tijd juist mr

    hebben opgebracht dan verwacht. Zo bracht een beeld van Rodin

    begin februari nog 11,6 miljoen pond op. Dat was het dubbele van

    de prijs die verwacht werd. En een houtskooltekening van Picasso

    die in oktober nog van de hand was gegaan voor 1,2 miljoen dollar,

    wist in februari 2,1 miljoen dollar op te brengen bij een veiling van

    Sothebys. Maar tegelijkertijd waren er ook bij beide veilinghuizen

    gevallen van bekende stukken waarvoor helemaal geen koper

    gevonden kon worden.

    Zolang er onzekerheid blijft over de wereldwijde economische groei

    zal dat effect hebben op de kunstmarkt. In mei staan er een aantal

    grote veilingen op de agenda die een beeld zullen geven over hoezeer

    kopers zich zullen laten leiden door de onzekerheden op andere

    markten.

    Bron: New York Times

    FinancialFocus-03-2016-P10-13/Infocus.indd 11 22-04-16 13:52

  • 10 FINANCIAL FOCUS

    In focusWEET WAT U EET Uw Bonuskaart is snel genoeg getrokken als

    u boodschappen doet bij de Albert Heijn. En

    uw bestellingen bij de andere supermarkten

    doet u wellicht inmiddels online. Hierdoor

    heeft uw supermarkt een aardig idee van uw

    bestedingen aan voedsel en huishoudelijke

    artikelen.

    De vraag is nu: wat doet zon supermarkt met

    al die gegevens? Tot op heden blijft het bij een

    speciale aanbieding die u per e-mail ontvangt.

    Maar er is natuurlijk veel meer met die data

    mogelijk.

    ABN AMRO vroeg onderzoeksbureau TNS

    NIPO te onderzoeken wat de supermarkt van

    u met uw persoonlijke gegevens mag doen.

    Aanbiedingen ontvangen we graag en de data

    gebruiken om betere verpakkingen te maken,

    is vaak ook geen probleem. Maar onze data

    geven we niet zo graag weg om producten te

    verbeteren.

    Over de hele linie blijkt dat jongeren (18-

    34 jaar) meer bereid zijn om persoonlijke

    informatie te delen dan oudere generaties

    (65+). Consumenten die er bezwaar tegen

    hebben om persoonlijke informatie te delen,

    zijn bang voor controleverlies en inbreuk op

    privacy. Of ze zien er het nut niet van in.

    ABN AMRO verwacht voor de toekomst dat

    alle schakels in de voedselketen de komende

    jaren meer moeten investeren in digitalisering.

    Dat is noodzakelijk om aansluiting bij de

    digitale consument te vinden, elke schakel in

    de keten effi cinter te maken en op zoek te

    gaan naar nieuwe concurrentievoordelen. En

    Mogen supermarkten uw persoonlijke

    gegevens delen met fabrikanten om

    de smaak, ingredinten of samenstel-

    ling van producten te verbeteren?

    MOGEN SUPERMARKTEN DE GEGEVENS OVER UW AANKOPEN GEBRUIKEN OM U EEN PERSOONLIJKE AANBIEDING TE DOEN?

    Mogen supermarkten uw gegevens

    gebruiken om verpakkingen te cre-

    ren die verspilling tegengaan?

    Zeer veel bezwaar Veel bezwaar Neutraal Geen bezwaar Totaal geen bezwaar

    11%21%

    13%

    26%

    25%

    16%31%

    16%22%

    19%

    om te innoveren, effi cinter te produceren of

    verspilling tegen te gaan.

    Nieuwe technologien kunnen meer

    data verzamelen en ontsluiten, waarmee

    veranderende en onverwachte patronen

    voorspeld kunnen worden. Sneller inspelen op

    consumentwensen of kwaliteitsafwijkingen

    in het productieproces achterhalen: het kan

    alleen als bedrijven digitalisering hoger op de

    agenda zetten.

    Om al die data op een juiste manier te kunnen

    interpreteren zal er vervolgens binnen de

    keten meer moeten worden samengewerkt,

    waarbij (gezamenlijk) wordt genvesteerd in

    nieuwe technieken en connectiviteit tussen de

    schakels.

    Wel verwacht de consument maximale

    transparantie over welke gegevens waarvoor

    worden gebruikt, welke voordelen dat

    oplevert en hoe die gegevens precies zijn

    beschermd. Alleen zo ontstaat vertrouwen

    en betrokkenheid bij de consument. En pas

    dan kan het maximale uit de digitalisering

    van onze voeding gehaald worden, menen de

    onderzoekers.

    Bron: ABN AMRO Insights

    FinancialFocus-03-2016-P10-13/Infocus.indd 10 22-04-16 13:52

    FINANCIAL FOCUS 11

    INFOCUS

    Filmpjes kijken, videos delen, games spelen. Niet omdat het

    moet, maar omdat het kan, zoals een telecomaanbieder dat in zijn

    reclameslogan zegt. Momenteel vindt de uitrol plaats van het snelle

    4G-netwerk waarmee u op uw mobiele telefoon sneller dan ooit het

    internet op kan.

    Maar over de opvolger van dit snelle netwerk wordt al volop

    gesproken door de industrie. Met 5G wordt alles nog vele malen

    sneller zodat u met uw telefoon, maar ook met uw auto, koelkast en

    wasmachine altijd connected bent.

    Het duurt nog wel even voordat u de eerste aanbieding voor 5G

    zal krijgen als consument. Er moeten nog een heleboel beslissingen

    volgen voordat de techniek echt uitgerold kan worden. Zo is nog niet

    duidelijk welke technische standaarden er gebruikt zullen worden en

    op welke frequentie het netwerk zal gaan functioneren.

    Wel is al duidelijk dat 5G een boel gaat verbeteren. Het netwerk

    wordt bijvoorbeeld niet alleen sneller maar ook fl ink energiezuiniger.

    En de techniek wordt een stuk kleiner waardoor de grote masten

    tot het verleden behoren. De antennes die voor 5G nodig, zouden

    bijvoorbeeld in de constructie van een gebouw geplaatst kunnen

    worden en daarmee nagenoeg onzichtbaar worden.

    Vooral in Azi wordt al hard gewerkt aan het opzetten van de eerste

    5G-netwerken. Zuid-Korea wil al in 2018 een 5G-netwerk in de lucht

    hebben wanneer het de Olympische Winterspelen organiseert. Japan is

    het gastland van de Olympische Zomerspelen in 2020 en wil dan ook

    kunnen pronken met een 5G-netwerk.

    Het zijn overigens niet alleen de telecomaanbieders die de nieuwe

    technologie graag zien komen. Ook de fabrikanten van hardware,

    zoals de producent van de zelfrijdende auto of de koelkast of

    wasmachine die op het internet aangesloten gaat worden, zien

    graag een snellere mobiele techniek ontstaan. Daarmee zouden hun

    apparaten allemaal beter met elkaar kunnen communiceren.

    Daarnaast hebben ook internetbedrijven als Facebook en Google een

    belang bij sneller internet voor mobiele apparaten. Hoe sneller het

    internet, hoe meer audio en video u zal gaan downloaden en bekijken

    en hoe meer advertenties deze bedrijven u kunnen voorschotelen.

    Wanneer u de eerste telefoon met 5G-capaciteit kunt kopen, is nog

    onduidelijk. Ga er van uit dat dat in ieder geval niet eerder dan 2020

    zal zijn.

    Bron: Economist

    MARKTEN EN

    BELEGGEN5G: omdat het moet n omdat het kan

    BRENGT 2016 EEN CORRECTIE OP DE KUNSTMARKT?Beleggers begonnen 2016 met een forse dreun. De aandelenmarkten

    schoten fl ink in de min de eerste weken van het jaar. Maar niet alleen

    aandelen kregen te maken met een correctie. Ook de kunstmarkt lijkt

    een heel ander jaar te gaan beleven dan 2015 als we moeten afgaan

    op de laatste veilingopbrengsten.

    In februari vonden veilingen van hedendaagse kunst plaats

    bij Christies en Sothebys. De opbrengsten hiervan lagen

    respectievelijk 50% en 44% lager dan vorig jaar. Ook de veiling van

    Impressionisten en moderne kunst bracht minder op. Bij Christies

    lag de opbrengst 35% lager en bij Sothebys zelfs 50%.

    Volgens Todd Levin, een kunstadviseur in New York, was er op de

    kunstmarkt de eerste helft van 2015 sprake van een piek, terwijl

    daarna de verkopen afnamen. Hij verwacht ook voor de rest van

    2016 lagere opbrengsten, zei hij tegenover de New York Times.

    De oorzaak? Ook hier (net als op de aandelenmarkten) speelt de

    langzamere groei in China een rol. Het maakt potentile kopers

    minder gretig.

    Dat betekent overigens niet dat er voor specifi eke werken niet weer

    recordprijzen betaald zullen worden in 2016. De New York Times

    geeft voorbeelden van kunstwerken die de afgelopen tijd juist mr

    hebben opgebracht dan verwacht. Zo bracht een beeld van Rodin

    begin februari nog 11,6 miljoen pond op. Dat was het dubbele van

    de prijs die verwacht werd. En een houtskooltekening van Picasso

    die in oktober nog van de hand was gegaan voor 1,2 miljoen dollar,

    wist in februari 2,1 miljoen dollar op te brengen bij een veiling van

    Sothebys. Maar tegelijkertijd waren er ook bij beide veilinghuizen

    gevallen van bekende stukken waarvoor helemaal geen koper

    gevonden kon worden.

    Zolang er onzekerheid blijft over de wereldwijde economische groei

    zal dat effect hebben op de kunstmarkt. In mei staan er een aantal

    grote veilingen op de agenda die een beeld zullen geven over hoezeer

    kopers zich zullen laten leiden door de onzekerheden op andere

    markten.

    Bron: New York Times

    FinancialFocus-03-2016-P10-13/Infocus.indd 11 22-04-16 13:52

  • 12 FINANCIAL FOCUS

    Het proces van digitalisering in de bouw staat

    pas aan het begin. Dat betekent niet dat er geen

    aandacht voor is, maar er is nog een wereld te

    winnen.

    De bouw is al ver met het digitaliseren van het

    bouwproces, bijvoorbeeld door het gebruik van

    BIM, wat staat voor Bouw Informatie Model.

    Dit is een digitaal model waarbij alle relevante

    informatie tijdens het hele bouwproces door alle

    bouwpartijen wordt opgeslagen, gebruikt en

    beheerd. Dit model wordt voornamelijk gebruikt

    bij grotere bouwprojecten waar veel verschillende

    partijen, zoals architecten, aannemers, installateurs

    en onderaannemers, moeten samenwerken.

    Ook worden de eerste stappen gezet bij het

    digitaliseren van het product, bijvoorbeeld door

    middel van 3D-printing. Een bekend voorbeeld is

    een grachtenpand dat in Amsterdam geheel wordt

    gebouwd met een 3D-printer. Ook wordt er op dit

    moment gewerkt aan een metalen brug die door

    een 3D-printer wordt gebouwd. Dit zijn initiatieven

    op kleine schaal, maar 3D-printing heeft potentie

    om in de toekomst vaker gebruikt te worden. Maar

    dan wel bij het printen van onderdelen. Er zullen

    in de toekomst niet zo snel hele gebouwen geprint

    worden, al gebeurt dit in China al wel. De vraag

    is namelijk wat de kwaliteit en levensduur van

    dergelijke gebouwen is.

    3D-printing en robots: ook de bouw ondergaat een digitale transformatie

    De meeste winst kan de bouw behalen in het

    digitaliseren van personeel door middel van

    robots. Het is vrijwel zeker dat banen in de bouw

    geraakt gaan worden door digitalisering. Er is

    een groot verschil tussen de kans op digitalisering

    van laagtechnische beroepen en hoogtechnische

    beroepen. Lassers, schilders, betonarbeiders

    en dakdekkers hebben een grote kans dat hun

    werk wordt gedigitaliseerd. Bij hoogtechnische

    en creatieve beroepen, bijvoorbeeld ingenieurs

    en architecten, loopt dat niet zon vaart. Deze

    ontwikkeling zorgt ervoor dat er in de toekomst

    ander personeel nodig is in de bouw en dat

    bouwplaatsen anders ingericht moeten worden om

    ruimte te bieden aan robots. Digitalisering kan de

    arbeidsproductiviteit in de bouw verhogen. Dat is

    nodig om de concurrentie voor te blijven.

    ABN AMRO schreef een rapport over deze

    ontwikkelingen. U kunt dit vinden op insights.

    abnamro.nl/2016/02/digitale-transformatie-bouw/

    In focusIn focusIn focusIn focusIn focusIn focusIn focusIn focusIn focusIn focusIn focusIn focusIn focusIn focusIn focusIn focusIn focusIn focusIn focusIn focusIn focusIn focusIn focusIn focusIn focusIn focusIn focusIn focusIn focusIn focusIn focusIn focusIn focusIn focusIn focusIn focusIn focusIn focusIn focusIn focusIn focusIn focusIn focusIn focusIn focusIn focusIn focusIn focusIn focusIn focusIn focusIn focusIn focusIn focusIn focusIn focusIn focusIn focusIn focusIn focusIn focusIn focusIn focusIn focusIn focusIn focusIn focusIn focusIn focusIn focusIn focusIn focusIn focusIn focusIn focusIn focusIn focusIn focusIn focusIn focusIn focusIn focusIn focusIn focusIn focusIn focusIn focusIn focusIn focusIn focusIn focusIn focusIn focusIn focusIn focusIn focusIn focusIn focusIn focusIn focusIn focusIn focusIn focusIn focusIn focusIn focusIn focusIn focusIn focusIn focusIn focusIn focusIn focusIn focusIn focusIn focusIn focusIn focusIn focusIn focusIn focusIn focusIn focusIn focusIn focusIn focusIn focusIn focusMARKTEN EN

    BELEGGEN

    Bron: ABN AMRO Insights

    FinancialFocus-03-2016-P10-13/Infocus.indd 12 22-04-16 13:52

    FINANCIAL FOCUS 13

    Onlangs verlaagde de ECB haar belangrijkste tarief naar 0% en nam ze

    enkele andere maatregelen om de economie te stimuleren. De reacties

    in ons land waren heftig. Economen zijn uitermate verdeeld. Is dit

    verstandig beleid?

    We moeten ons realiseren dat we sinds het uitbreken van de crisis in

    2007/2008 het grootste experiment op het terrein van monetair beleid

    meemaken dat de mensheid ooit heeft gezien. Hoe dit afl oopt, weten we niet.

    De ervaring van de jaren dertig suggereert dat niets doen in een

    crisissituatie een slechte optie is. Zelfs als er niet direct een crisis dreigt,

    laat de ervaring van Japan van de laatste decennia zien dat wachten tot

    de defl atie heeft toegeslagen ook niet verstandig is. Nu de infl atie in de

    eurozone negatief is en de infl atieverwachtingen verontrustend laag zijn,

    is het begrijpelijk dat centrale bankiers actie ondernemen. Succes is niet

    gegarandeerd, het blijft onontgonnen gebied.

    Vaak wordt gezegd dat het bijzondere beleid tot nu toe niet heeft

    gewerkt. In mijn optiek zijn centrale banken redelijk succesvol geweest

    sinds de crisis uitbrak. Een depressie is voorkomen. Het fi nancile

    stelsel is stabieler. In de VS zijn schuldratios gedaald, bij ons zijn

    schulden verschoven van zwakke naar sterkere schouders. Internationale

    betalingsbalansonevenwichtigheden zijn verminderd.

    Wel liggen er nog stevige uitdagingen. De defl atoire krachten in de

    mondiale economie zijn niet verdwenen en in opkomende landen zijn de

    schulden de laatste jaren fors opgelopen.

    Het zou fi jn zijn als we een wat hogere economische groei konden

    realiseren. Dat kan op verschillende manieren. Helaas is de bereidheid

    om dat te doen via overheidsbegrotingen zeer beperkt. Verder zouden

    beleidsmakers maatregelen moeten nemen die de economie dynamischer

    maken. Er zijn de laatste jaren hierbij wel vorderingen gemaakt in de

    Europese landen, maar te weinig. Doordat andere beleidsmakers hun

    verantwoordelijkheid laten liggen, is de druk op de ECB om de kastanjes

    uit het vuur te halen eigenlijk te groot.

    De vraag blijft of dit bijzondere monetaire beleid gaat werken. De

    eerlijkheid gebiedt mij te zeggen dat ik het niet weet. Maar ik vind het

    beleid zeker verdedigbaar en alternatieven die overtuigender zijn, zie ik

    absoluut niet.

    Rente van nul en de emotiesVan rente en aandelenkoers tot opkomende markten.

    Chief Economist van ABN AMRO Han de Jong geeft

    enthousiast commentaar op de ontwikkelingen op de

    nancile markten. Door zijn verrassende inzichten

    leert u de nancile wereld te doorgronden.

    PERSOONLIJK

    HAN DE JONG

    Chief Economist bij ABN AMRO

    [email protected]

    ONLINE

    TWITTER > @HANDEJONG14

    COLUMN: HAN DE JONG

    Beleid ECB

    FinancialFocus-03-2016-P10-13/Infocus.indd 13 22-04-16 13:52

  • 12 FINANCIAL FOCUS

    Het proces van digitalisering in de bouw staat

    pas aan het begin. Dat betekent niet dat er geen

    aandacht voor is, maar er is nog een wereld te

    winnen.

    De bouw is al ver met het digitaliseren van het

    bouwproces, bijvoorbeeld door het gebruik van

    BIM, wat staat voor Bouw Informatie Model.

    Dit is een digitaal model waarbij alle relevante

    informatie tijdens het hele bouwproces door alle

    bouwpartijen wordt opgeslagen, gebruikt en

    beheerd. Dit model wordt voornamelijk gebruikt

    bij grotere bouwprojecten waar veel verschillende

    partijen, zoals architecten, aannemers, installateurs

    en onderaannemers, moeten samenwerken.

    Ook worden de eerste stappen gezet bij het

    digitaliseren van het product, bijvoorbeeld door

    middel van 3D-printing. Een bekend voorbeeld is

    een grachtenpand dat in Amsterdam geheel wordt

    gebouwd met een 3D-printer. Ook wordt er op dit

    moment gewerkt aan een metalen brug die door

    een 3D-printer wordt gebouwd. Dit zijn initiatieven

    op kleine schaal, maar 3D-printing heeft potentie

    om in de toekomst vaker gebruikt te worden. Maar

    dan wel bij het printen van onderdelen. Er zullen

    in de toekomst niet zo snel hele gebouwen geprint

    worden, al gebeurt dit in China al wel. De vraag

    is namelijk wat de kwaliteit en levensduur van

    dergelijke gebouwen is.

    3D-printing en robots: ook de bouw ondergaat een digitale transformatie

    De meeste winst kan de bouw behalen in het

    digitaliseren van personeel door middel van

    robots. Het is vrijwel zeker dat banen in de bouw

    geraakt gaan worden door digitalisering. Er is

    een groot verschil tussen de kans op digitalisering

    van laagtechnische beroepen en hoogtechnische

    beroepen. Lassers, schilders, betonarbeiders

    en dakdekkers hebben een grote kans dat hun

    werk wordt gedigitaliseerd. Bij hoogtechnische

    en creatieve beroepen, bijvoorbeeld ingenieurs

    en architecten, loopt dat niet zon vaart. Deze

    ontwikkeling zorgt ervoor dat er in de toekomst

    ander personeel nodig is in de bouw en dat

    bouwplaatsen anders ingericht moeten worden om

    ruimte te bieden aan robots. Digitalisering kan de

    arbeidsproductiviteit in de bouw verhogen. Dat is

    nodig om de concurrentie voor te blijven.

    ABN AMRO schreef een rapport over deze

    ontwikkelingen. U kunt dit vinden op insights.

    abnamro.nl/2016/02/digitale-transformatie-bouw/

    In focusIn focusIn focusIn focusIn focusIn focusIn focusIn focusIn focusIn focusIn focusIn focusIn focusIn focusIn focusIn focusIn focusIn focusIn focusIn focusIn focusIn focusIn focusIn focusIn focusIn focusIn focusIn focusIn focusIn focusIn focusIn focusIn focusIn focusIn focusIn focusIn focusIn focusIn focusIn focusIn focusIn focusIn focusIn focusIn focusIn focusIn focusIn focusIn focusIn focusIn focusIn focusIn focusIn focusIn focusIn focusIn focusIn focusIn focusIn focusIn focusIn focusIn focusIn focusIn focusIn focusIn focusIn focusIn focusIn focusIn focusIn focusIn focusIn focusIn focusIn focusIn focusIn focusIn focusIn focusIn focusIn focusIn focusIn focusIn focusIn focusIn focusIn focusIn focusIn focusIn focusIn focusIn focusIn focusIn focusIn focusIn focusIn focusIn focusIn focusIn focusIn focusIn focusIn focusIn focusIn focusIn focusIn focusIn focusIn focusIn focusIn focusIn focusIn focusIn focusIn focusIn focusIn focusIn focusIn focusIn focusIn focusIn focusIn focusIn focusIn focusIn focusIn focusMARKTEN EN

    BELEGGEN

    Bron: ABN AMRO Insights

    FinancialFocus-03-2016-P10-13/Infocus.indd 12 22-04-16 13:52

    FINANCIAL FOCUS 13

    Onlangs verlaagde de ECB haar belangrijkste tarief naar 0% en nam ze

    enkele andere maatregelen om de economie te stimuleren. De reacties

    in ons land waren heftig. Economen zijn uitermate verdeeld. Is dit

    verstandig beleid?

    We moeten ons realiseren dat we sinds het uitbreken van de crisis in

    2007/2008 het grootste experiment op het terrein van monetair beleid

    meemaken dat de mensheid ooit heeft gezien. Hoe dit afl oopt, weten we niet.

    De ervaring van de jaren dertig suggereert dat niets doen in een

    crisissituatie een slechte optie is. Zelfs als er niet direct een crisis dreigt,

    laat de ervaring van Japan van de laatste decennia zien dat wachten tot

    de defl atie heeft toegeslagen ook niet verstandig is. Nu de infl atie in de

    eurozone negatief is en de infl atieverwachtingen verontrustend laag zijn,

    is het begrijpelijk dat centrale bankiers actie ondernemen. Succes is niet

    gegarandeerd, het blijft onontgonnen gebied.

    Vaak wordt gezegd dat het bijzondere beleid tot nu toe niet heeft

    gewerkt. In mijn optiek zijn centrale banken redelijk succesvol geweest

    sinds de crisis uitbrak. Een depressie is voorkomen. Het fi nancile

    stelsel is stabieler. In de VS zijn schuldratios gedaald, bij ons zijn

    schulden verschoven van zwakke naar sterkere schouders. Internationale

    betalingsbalansonevenwichtigheden zijn verminderd.

    Wel liggen er nog stevige uitdagingen. De defl atoire krachten in de

    mondiale economie zijn niet verdwenen en in opkomende landen zijn de

    schulden de laatste jaren fors opgelopen.

    Het zou fi jn zijn als we een wat hogere economische groei konden

    realiseren. Dat kan op verschillende manieren. Helaas is de bereidheid

    om dat te doen via overheidsbegrotingen zeer beperkt. Verder zouden

    beleidsmakers maatregelen moeten nemen die de economie dynamischer

    maken. Er zijn de laatste jaren hierbij wel vorderingen gemaakt in de

    Europese landen, maar te weinig. Doordat andere beleidsmakers hun

    verantwoordelijkheid laten liggen, is de druk op de ECB om de kastanjes

    uit het vuur te halen eigenlijk te groot.

    De vraag blijft of dit bijzondere monetaire beleid gaat werken. De

    eerlijkheid gebiedt mij te zeggen dat ik het niet weet. Maar ik vind het

    beleid zeker verdedigbaar en alternatieven die overtuigender zijn, zie ik

    absoluut niet.

    Rente van nul en de emotiesVan rente en aandelenkoers tot opkomende markten.

    Chief Economist van ABN AMRO Han de Jong geeft

    enthousiast commentaar op de ontwikkelingen op de

    nancile markten. Door zijn verrassende inzichten

    leert u de nancile wereld te doorgronden.

    PERSOONLIJK

    HAN DE JONG

    Chief Economist bij ABN AMRO

    [email protected]

    ONLINE

    TWITTER > @HANDEJONG14

    COLUMN: HAN DE JONG

    Beleid ECB

    FinancialFocus-03-2016-P10-13/Infocus.indd 13 22-04-16 13:52

  • 14 FINANCIAL FOCUS

    BOUWEN MET

    De Koninklijke BAM Groep begon als timmerwerkplaats, maar

    groeide uit tot het grootste bouwbedrijf van Nederland. In 2008

    kreeg het bedrijf een plekje in de AEX. De kredietcrisis zorgde

    voor een inke aderlating, zodat de eredivisie van de beurs al

    weer in 2011 verlaten moest worden.

    NEEM EEN KIJKJE!Benieuwd hoe de bouw verloopt

    van Hoog Catharijne in Utrecht, het

    Stadhuiskwartier in Deventer of het

    Haus der Zukunft in Berlijn? Via de site

    van BAM (www.bam.eu) is een aantal

    bouwprojecten live te volgen via de

    webcam.

    BAM

    Koers aandeel BAM in euros

    0

    2

    4

    6

    8

    10

    12

    14

    16

    18

    20

    01-0

    1-07

    01-0

    1-10

    01-0

    1-13

    01-0

    1-16

    FinancialFocus-03-2016-P14-15-Aandeel.indd 14 22-04-16 13:05

    FINANCIAL FOCUS 15

    MEMORABELE AANDELEN

    23.000IN 2004 WERKTEN ER BIJ BAM IETS MEER DAN 23.000 MENSEN. FORS MINDER DAN DE 28.500 WERKNEMERS DIE BAM NOG IN 2008 HAD.

    BAM wordt in de AEX geno-

    teerd. Helaas moet het bedrijf

    in 2011 weer terug naar de

    Midkap.

    BAM ontstaat wanneer

    Adam van der Wal een

    timmerwerkplaats opent in

    Groot-Ammers.

    BAM wordt beursgenoteerd.

    BAM mag predicaat

    koninklijk voeren.

    2008

    1869

    1959

    1994

    DIT ARTIKELDELEN?

    www. nancialfocus.nl

    Bedrijf wordt NV onder

    de naam N.V. Bataafsche

    Aanneming Mij van Bouw- en

    Betonwerken v/h Firma J. van

    der Wal en Zoon.

    1927

    De eerste aanzet tot de Koninklijke BAM

    Groep werd op 12 mei 1869 gegeven toen

    Adam van der Wal een timmerwerkplaats

    opende in het dorpje Groot-Ammers. Van de

    Wal is gespecialiseerd in het herstellen van de

    vele molens in de omgeving. Ook maakt hij

    grafkisten. Zoon Jan neemt het bedrijf eind

    19de eeuw over en breidt uit naar Vlaardingen

    en Den Haag. Zoon Joop komt in 1926 bij zijn

    vader werken en de naam van het bedrijf wordt

    gewijzigd in Fa. J. van der Wal en Zoon.

    In 1927 wordt het bedrijf omgezet in een

    naamloze vennootschap onder de naam N.V.

    Bataafsche Aanneming Mij van Bouw- en

    Betonwerken v/h Firma J. van der Wal en

    Zoon. De verwijzing naar Batavia vloeit

    voort uit het werk dat het bedrijf doet voor

    de Bataafse Petroleum Maatschappij (nu

    onderdeel van Shell). In die tijd bouwt het

    bedrijf onder meer het Bronovo ziekenhuis in

    Den Haag, Diergaarde Blijdorp in Rotterdam,

    het AVRO-gebouw aan de Keizersgracht in

    Amsterdam, het City Theater in Amsterdam en

    neemt Soestdijk voor prinses Juliana en prins

    Bernhard onder handen.

    In 1959 wordt het bedrijf beursgenoteerd.

    Vanaf 1973 wordt de bedrijfsnaam BAM

    Holding N.V. gebruikt. De naam Bataafsche

    Aanneming Maatschappij blijft in gebruik voor

    de utiliteitsbouwactiviteiten tot 1992. Daarna

    is BAM niet langer in gebruik als afkorting,

    maar uitsluitend als naam. In 1994 bestaat het

    bedrijf 125 jaar en mag de onderneming het

    predicaat koninklijke voeren. Zo ontstaat de

    Koninklijke BAM Groep.

    BAM ontwikkelt, bouwt en onderhoudt

    projecten op het gebied van wonen, werken,

    transport en recreatie. Het bedrijf is actief

    in meer dan 30 landen en marktleider in

    Nederland. De groei van de groep in de

    afgelopen decennia is vooral te danken aan een

    aantal grote overnames: Verenigde Bedrijven

    Bredero (1988), NBM-Amstelland (2000) en

    HBG (2002).

    Het bouwbedrijf krijgt een forse tik door de

    kredietcrisis. Terwijl BAM in 2008 nog ruim

    28.500 werknemers in dienst heeft, is dit aantal

    in 2014 gezakt tot iets meer dan 23.000.

    Het aandeel staat een korte tijd in de AEX. In

    september 2008 is de marktkapitalisatie van

    BAM groot genoeg voor een plaatsje in de

    AEX. In februari 2011 vertrekt BAM echter

    weer naar de Midkap.

    FinancialFocus-03-2016-P14-15-Aandeel.indd 15 22-04-16 13:05

  • 14 FINANCIAL FOCUS

    BOUWEN MET

    De Koninklijke BAM Groep begon als timmerwerkplaats, maar

    groeide uit tot het grootste bouwbedrijf van Nederland. In 2008

    kreeg het bedrijf een plekje in de AEX. De kredietcrisis zorgde

    voor een inke aderlating, zodat de eredivisie van de beurs al

    weer in 2011 verlaten moest worden.

    NEEM EEN KIJKJE!Benieuwd hoe de bouw verloopt

    van Hoog Catharijne in Utrecht, het

    Stadhuiskwartier in Deventer of het

    Haus der Zukunft in Berlijn? Via de site

    van BAM (www.bam.eu) is een aantal

    bouwprojecten live te volgen via de

    webcam.

    BAM

    Koers aandeel BAM in euros

    0

    2

    4

    6

    8

    10

    12

    14

    16

    18

    20

    01-0

    1-07

    01-0

    1-10

    01-0

    1-13

    01-0

    1-16

    FinancialFocus-03-2016-P14-15-Aandeel.indd 14 22-04-16 13:05

    FINANCIAL FOCUS 15

    MEMORABELE AANDELEN

    23.000IN 2004 WERKTEN ER BIJ BAM IETS MEER DAN 23.000 MENSEN. FORS MINDER DAN DE 28.500 WERKNEMERS DIE BAM NOG IN 2008 HAD.

    BAM wordt in de AEX geno-

    teerd. Helaas moet het bedrijf

    in 2011 weer terug naar de

    Midkap.

    BAM ontstaat wanneer

    Adam van der Wal een

    timmerwerkplaats opent in

    Groot-Ammers.

    BAM wordt beursgenoteerd.

    BAM mag predicaat

    koninklijk voeren.

    2008

    1869

    1959

    1994

    DIT ARTIKELDELEN?

    www. nancialfocus.nl

    Bedrijf wordt NV onder

    de naam N.V. Bataafsche

    Aanneming Mij van Bouw- en

    Betonwerken v/h Firma J. van

    der Wal en Zoon.

    1927

    De eerste aanzet tot de Koninklijke BAM

    Groep werd op 12 mei 1869 gegeven toen

    Adam van der Wal een timmerwerkplaats

    opende in het dorpje Groot-Ammers. Van de

    Wal is gespecialiseerd in het herstellen van de

    vele molens in de omgeving. Ook maakt hij

    grafkisten. Zoon Jan neemt het bedrijf eind

    19de eeuw over en breidt uit naar Vlaardingen

    en Den Haag. Zoon Joop komt in 1926 bij zijn

    vader werken en de naam van het bedrijf wordt

    gewijzigd in Fa. J. van der Wal en Zoon.

    In 1927 wordt het bedrijf omgezet in een

    naamloze vennootschap onder de naam N.V.

    Bataafsche Aanneming Mij van Bouw- en

    Betonwerken v/h Firma J. van der Wal en

    Zoon. De verwijzing naar Batavia vloeit

    voort uit het werk dat het bedrijf doet voor

    de Bataafse Petroleum Maatschappij (nu

    onderdeel van Shell). In die tijd bouwt het

    bedrijf onder meer het Bronovo ziekenhuis in

    Den Haag, Diergaarde Blijdorp in Rotterdam,

    het AVRO-gebouw aan de Keizersgracht in

    Amsterdam, het City Theater in Amsterdam en

    neemt Soestdijk voor prinses Juliana en prins

    Bernhard onder handen.

    In 1959 wordt het bedrijf beursgenoteerd.

    Vanaf 1973 wordt de bedrijfsnaam BAM

    Holding N.V. gebruikt. De naam Bataafsche

    Aanneming Maatschappij blijft in gebruik voor

    de utiliteitsbouwactiviteiten tot 1992. Daarna

    is BAM niet langer in gebruik als afkorting,

    maar uitsluitend als naam. In 1994 bestaat het

    bedrijf 125 jaar en mag de onderneming het

    predicaat koninklijke voeren. Zo ontstaat de

    Koninklijke BAM Groep.

    BAM ontwikkelt, bouwt en onderhoudt

    projecten op het gebied van wonen, werken,

    transport en recreatie. Het bedrijf is actief

    in meer dan 30 landen en marktleider in

    Nederland. De groei van de groep in de

    afgelopen decennia is vooral te danken aan een

    aantal grote overnames: Verenigde Bedrijven

    Bredero (1988), NBM-Amstelland (2000) en

    HBG (2002).

    Het bouwbedrijf krijgt een forse tik door de

    kredietcrisis. Terwijl BAM in 2008 nog ruim

    28.500 werknemers in dienst heeft, is dit aantal

    in 2014 gezakt tot iets meer dan 23.000.

    Het aandeel staat een korte tijd in de AEX. In

    september 2008 is de marktkapitalisatie van

    BAM groot genoeg voor een plaatsje in de

    AEX. In februari 2011 vertrekt BAM echter

    weer naar de Midkap.

    FinancialFocus-03-2016-P14-15-Aandeel.indd 15 22-04-16 13:05

  • 16 FINANCIAL FOCUS16 FINANCIAL FOCUS

    DOSSIERWONEN.

    HOE WILT U LATER WONEN?

    thuis? Uit of

    FinancialFocus-03-2016-P16-24 Dossier.indd 16 22-04-16 13:15

    FINANCIAL FOCUS 17

    WONEN

    FINANCIAL FOCUS 17

    WONEN

    Een prachtig huis, rustige buurt en veel

    ruimte. U geniet met volle teugen van uw

    huis. Maar heeft u er al wel eens over

    nagedacht of dat ook zo kan blijven? Over

    tien of twintig jaar?

    Die mooie diepe tuin moet u dan ook blijven

    onderhouden, geen winkels in de buurt is

    misschien niet zo handig en alle trappen

    in uw grote huis komt u niet meer op. De

    vraag is dus wat u wilt gaan doen later. Is

    de locatie nog ideaal als u ouder bent? Kan

    het huis eventueel aangepast worden om

    levensloopbestendiger te worden? Wilt u

    dichter bij uw kinderen gaan wonen?

    Grote kans dat u nog helemaal geen zin heeft

    om hier over na te denken als u zich nog jong

    en fi t voelt. Maar een verbouwing van uw huis

    is nu misschien geen big-deal, maar als u 75

    bent en het noodzakelijk is, wellicht wel. Wilt

    u liever in een zorgvilla terecht komen als u

    zorg nodig gaat hebben? Dan is het slim om

    daarvoor alvast een deel van uw vermogen

    te reserveren. En wat doet u als n van de

    kinderen een oogje in het zeil wil komen

    houden? Wordt die daarvoor gecompenseerd

    Later. Dat klinkt misschien nog ver weg. Toch is het slim om daar zo nu en dan

    eens over na te denken. Hoe wilt u wonen? Waar wilt u wonen? En hoe wilt u

    geholpen worden als u wat meer zorg nodig heeft?

    in uw testament? En is er iets geregeld als u

    het zelf allemaal niet meer kunt beslissen?

    Later lijkt nog zo ver weg. Maar, zoals Harry

    Jekkers ooit zei: later is allang begonnen. Goed

    om daar even bij stil te staan.

    WAAR EN MET WIE?Er zijn verschillende scenarios te bedenken voor

    uw woonsituatie later. We hebben er 7 voor u

    op een rijtje gezet (zie pagina 18). De scenarios

    gaan uit van twee hoofdvragen: 1) wilt u in uw

    huis blijven of bent u bereid te vertrekken en 2)

    heeft u wel of geen hulp nodig?

    Scenario 1: Terug naar pa en maWilt u in uw huis blijven wonen maar vindt u

    het wel prettig dat er iemand is om een oogje

    in het zeil te houden? Dan zou u met n van

    uw kinderen af kunnen spreken om weer

    thuis te komen wonen. U bent zeker niet de

    enige die dit scenario ziet zitten. Volgens het

    Sociaal Cultureel Planbureau zegt n op de

    drie 55-plussers later samen met de kinderen

    te willen wonen.

    Misschien was uw huis ooit ideaal toen de

    kinderen nog thuis woonden, maar begint

    het nu wat groot te worden. Terwijl n van

    23Wat kost dat nou?

    22Leg het vast in een

    levenstestament

    20Vergunningen

    mantelzorgwoningen

    24Eigen bijdrage

    voor zorgkosten

    uw kinderen met zijn of haar startende gezin

    die ruimte juist heel goed kan gebruiken. U

    kunt er dan voor kiezen om uw kind met

    zijn gezin een plek te bieden in uw huis

    terwijl u zelf mits uw perceel dat toelaat

    in de tuin gaat wonen. Inmiddels zijn er

    verschillende bedrijven die semipermanente

    huisjes aanbieden die eenvoudig zijn op te

    bouwen en af te breken. Een gemiddelde

    mantelzorgwoning is 6 bij 9 meter groot,

    oftewel 54m2. De woning heeft dan een

    woonkamer, slaapkamer, keuken, badkamer

    en een halletje. Maar de mantelzorgwoningen

    DIT ARTIKELDELEN?

    www. nancialfocus.nl

    FinancialFocus-03-2016-P16-24 Dossier.indd 17 22-04-16 13:15

  • 16 FINANCIAL FOCUS16 FINANCIAL FOCUS

    DOSSIERWONEN.

    HOE WILT U LATER WONEN?

    thuis? Uit of

    FinancialFocus-03-2016-P16-24 Dossier.indd 16 22-04-16 13:15

    FINANCIAL FOCUS 17

    WONEN

    FINANCIAL FOCUS 17

    WONEN

    Een prachtig huis, rustige buurt en veel

    ruimte. U geniet met volle teugen van uw

    huis. Maar heeft u er al wel eens over

    nagedacht of dat ook zo kan blijven? Over

    tien of twintig jaar?

    Die mooie diepe tuin moet u dan ook blijven

    onderhouden, geen winkels in de buurt is

    misschien niet zo handig en alle trappen

    in uw grote huis komt u niet meer op. De

    vraag is dus wat u wilt gaan doen later. Is

    de locatie nog ideaal als u ouder bent? Kan

    het huis eventueel aangepast worden om

    levensloopbestendiger te worden? Wilt u

    dichter bij uw kinderen gaan wonen?

    Grote kans dat u nog helemaal geen zin heeft

    om hier over na te denken als u zich nog jong

    en fi t voelt. Maar een verbouwing van uw huis

    is nu misschien geen big-deal, maar als u 75

    bent en het noodzakelijk is, wellicht wel. Wilt

    u liever in een zorgvilla terecht komen als u

    zorg nodig gaat hebben? Dan is het slim om

    daarvoor alvast een deel van uw vermogen

    te reserveren. En wat doet u als n van de

    kinderen een oogje in het zeil wil komen

    houden? Wordt die daarvoor gecompenseerd

    Later. Dat klinkt misschien nog ver weg. Toch is het slim om daar zo nu en dan

    eens over na te denken. Hoe wilt u wonen? Waar wilt u wonen? En hoe wilt u

    geholpen worden als u wat meer zorg nodig heeft?

    in uw testament? En is er iets geregeld als u

    het zelf allemaal niet meer kunt beslissen?

    Later lijkt nog zo ver weg. Maar, zoals Harry

    Jekkers ooit zei: later is allang begonnen. Goed

    om daar even bij stil te staan.

    WAAR EN MET WIE?Er zijn verschillende scenarios te bedenken voor

    uw woonsituatie later. We hebben er 7 voor u

    op een rijtje gezet (zie pagina 18). De scenarios

    gaan uit van twee hoofdvragen: 1) wilt u in uw

    huis blijven of bent u bereid te vertrekken en 2)

    heeft u wel of geen hulp nodig?

    Scenario 1: Terug naar pa en maWilt u in uw huis blijven wonen maar vindt u

    het wel prettig dat er iemand is om een oogje

    in het zeil te houden? Dan zou u met n van

    uw kinderen af kunnen spreken om weer

    thuis te komen wonen. U bent zeker niet de

    enige die dit scenario ziet zitten. Volgens het

    Sociaal Cultureel Planbureau zegt n op de

    drie 55-plussers later samen met de kinderen

    te willen wonen.

    Misschien was uw huis ooit ideaal toen de

    kinderen nog thuis woonden, maar begint

    het nu wat groot te worden. Terwijl n van

    23Wat kost dat nou?

    22Leg het vast in een

    levenstestament

    20Vergunningen

    mantelzorgwoningen

    24Eigen bijdrage

    voor zorgkosten

    uw kinderen met zijn of haar startende gezin

    die ruimte juist heel goed kan gebruiken. U

    kunt er dan voor kiezen om uw kind met

    zijn gezin een plek te bieden in uw huis

    terwijl u zelf mits uw perceel dat toelaat

    in de tuin gaat wonen. Inmiddels zijn er

    verschillende bedrijven die semipermanente

    huisjes aanbieden die eenvoudig zijn op te

    bouwen en af te breken. Een gemiddelde

    mantelzorgwoning is 6 bij 9 meter groot,

    oftewel 54m2. De woning heeft dan een

    woonkamer, slaapkamer, keuken, badkamer

    en een halletje. Maar de mantelzorgwoningen

    DIT ARTIKELDELEN?

    www. nancialfocus.nl

    FinancialFocus-03-2016-P16-24 Dossier.indd 17 22-04-16 13:15

  • 18 FINANCIAL FOCUS18 FINANCIAL FOCUS

    kunnen ook uitgebreid worden met

    bijvoorbeeld een grotere woonkamer of een

    extra slaapkamer.

    De kosten van een mantelzorgwoning

    variren tussen de 30.000 en 100.000 euro,

    maar inmiddels bestaat er ook een markt

    voor tweedehands mantelzorgwoningen.

    Klinkt dit aantrekkelijk? Denk dan wel na

    over de volgende zaken. Allereerst uw kind

    dat intrek neemt in uw oude woning. Koopt

    hij of zij de woning of blijft u eigenaar en

    trekt uw kind in als huurder van het pand?

    Aan beide opties kleven voor- en nadelen.

    Bij een verkoop kunt u vanaf 2017 mogelijk

    gebruik maken van de schenkingsvrijstelling

    van 100.000 euro. Maar de rest van het

    bedrag moet wel op te brengen zijn door

    uw kind. Tenzij u hem of haar meer wil

    schenken om de koop mogelijk te maken,

    maar dan gaat u (of uw kind) hierover wel

    schenkbelasting betalen. Huren kan ook,

    maar besef dan wel dat u met de vaste lasten

    van het huis blijft zitten. Heeft u meerdere

    kinderen? Dan is het ook van belang om te

    BLIJVEN OF VERTREKKEN?7 SCENARIOS

    BLIJVENzonder hulp

    Huis levensloop-

    bestendig maken

    BLIJVENzonder hulp

    Kleiner, handiger

    en/of goedkoper

    gaan wonen

    VERTREKKENmet hulp

    (Dicht)bij

    familie gaan

    wonen

    VERTREKKENmet hulp

    Zorgvilla of

    verzorgingshuis

    BLIJVENmet hulp

    Familie

    trekt in

    BLIJVENmet hulp

    Zorg in huis/

    mantelzorg

    VERTREKKENmet hulp

    Naar verpleeghuis

    3

    7

    4

    51

    2 6

    FinancialFocus-03-2016-P16-24 Dossier.indd 18 22-04-16 13:16

    FINANCIAL FOCUS 19FINANCIAL FOCUS 19

    bekijken of u uw andere kinderen met deze

    afspraken niet benadeelt. En voorzien de

    afspraken ook nog in een escape voor beide

    partijen wanneer de situatie minder goed

    bevalt dan eerder gedacht?

    Want het is belangrijk in dit scenario dat

    iedereen zich bij deze situatie wel senang

    voelt. Het lijkt in eerste instantie misschien

    gezellig om uw kind weer in de buurt te

    hebben, maar u geeft er beiden wel een hoop

    privacy voor op. Maak dus goede afspraken

    over hoe u hier samen mee om gaat. Mogen

    de kleinkinderen op zondag al vanaf 7:00 uur

    aan uw bed staan? En hoe wordt het gedeelde

    gebruik van de tuin geregeld?

    Volgens Tjarko Denekamp, specialist

    Schenken en Erven bij ABN AMRO

    MeesPierson, is het bij een groter gezin slim

    om de zaken goed door te spreken. Als er

    over een dergelijk scenario wordt gesproken,

    wordt er al vaak naar het kind gekeken die

    het dichtste bij pa en ma woont. En ook

    nog vaak naar de dochter in plaats van de

    zoon. Ik merk vaak dat daarbij een fi nancile

    compensatie nog niet eens de meeste discussie

    WAT KOST ZORG?ZORGVILLA

    De netto kosten van een zorgvilla starten vanaf ongeveer 40.000 euro per jaar.

    Dit bedrag is samengesteld uit huur- en servicekosten voor de zorgvilla, die vaak

    voor een deel scaal aftrekbaar zijn.De kosten voor de zorg worden betaald uit uw PGB of een andere vorm van

    vergoeding van zorgkosten. Hiervoor geldt een eigen bijdrage van maximaal 10.000 euro per jaar. Dit bedrag is onderdeel van de genoemde netto kosten. De voornaam-

    ste variabelen in de uiteindelijke netto kosten zijn de huur- en servicekosten van de zorgvilla (er zijn verschillende segmen-

    ten) en uw inkomen.

    INDICATIE NETTO PER JAAR

    40.000

    oplevert zeker als het kind zijn of haar

    baan opzegt of minder gaat werken om de

    zorg voor pa of ma op zich te nemen. Maar

    een kind vindt het wel fi jn om erkenning van

    broers of zussen te krijgen voor de taken die

    hij of zij op zich neemt.

    Scenario 2: Hulp in huisU wilt graag thuis blijven wonen en heeft

    hulp nodig, maar u wilt uw naaste omgeving

    daarmee niet belasten? Dan kunt u hulp in

    huis halen. Dat kan reguliere thuiszorg zijn

    die een paar uur of in ploegendienst 24

    uur per dag in huis is of een zorg au-pair die

    hulp biedt en bij u in huis woont.

    De prijs voor deze hulp aan huis hangt af van

    de mate van zorg die u nodig heeft. Gaat het

    om huishoudelijk werk of heeft u medisch

    gekwalifi ceerd personeel nodig? De bureaus

    die de particuliere thuiszorg of uw zorg au-

    pair regelen, kunnen inmiddels bijna iedere

    vorm van zorg voor u regelen.

    Het grote verschil tussen de thuiszorg of de

    zorg au-pair is het feit dat de laatste bij u in

    huis trekt. De zorg au-pair lijkt in opkomst

    FinancialFocus-03-2016-P16-24 Dossier.indd 19 22-04-16 13:16

  • 18 FINANCIAL FOCUS18 FINANCIAL FOCUS

    kunnen ook uitgebreid worden met

    bijvoorbeeld een grotere woonkamer of een

    extra slaapkamer.

    De kosten van een mantelzorgwoning

    variren tussen de 30.000 en 100.000 euro,

    maar inmiddels bestaat er ook een markt

    voor tweedehands mantelzorgwoningen.

    Klinkt dit aantrekkelijk? Denk dan wel na

    over de volgende zaken. Allereerst uw kind

    dat intrek neemt in uw oude woning. Koopt

    hij of zij de woning of blijft u eigenaar en

    trekt uw kind in als huurder van het pand?

    Aan beide opties kleven voor- en nadelen.

    Bij een verkoop kunt u vanaf 2017 mogelijk

    gebruik maken van de schenkingsvrijstelling

    van 100.000 euro. Maar de rest van het

    bedrag moet wel op te brengen zijn door

    uw kind. Tenzij u hem of haar meer wil

    schenken om de koop mogelijk te maken,

    maar dan gaat u (of uw kind) hierover wel

    schenkbelasting betalen. Huren kan ook,

    maar besef dan wel dat u met de vaste lasten

    van het huis blijft zitten. Heeft u meerdere

    kinderen? Dan is het ook van belang om te

    BLIJVEN OF VERTREKKEN?7 SCENARIOS

    BLIJVENzonder hulp

    Huis levensloop-

    bestendig maken

    BLIJVENzonder hulp

    Kleiner, handiger

    en/of goedkoper

    gaan wonen

    VERTREKKENmet hulp

    (Dicht)bij

    familie gaan

    wonen

    VERTREKKENmet hulp

    Zorgvilla of

    verzorgingshuis

    BLIJVENmet hulp

    Familie

    trekt in

    BLIJVENmet hulp

    Zorg in huis/

    mantelzorg

    VERTREKKENmet hulp

    Naar verpleeghuis

    3

    7

    4

    51

    2 6

    FinancialFocus-03-2016-P16-24 Dossier.indd 18 22-04-16 13:16

    FINANCIAL FOCUS 19FINANCIAL FOCUS 19

    bekijken of u uw andere kinderen met deze

    afspraken niet benadeelt. En voorzien de

    afspraken ook nog in een escape voor beide

    partijen wanneer de situatie minder goed

    bevalt dan eerder gedacht?

    Want het is belangrijk in dit scenario dat

    iedereen zich bij deze situatie wel senang

    voelt. Het lijkt in eerste instantie misschien

    gezellig om uw kind weer in de buurt te

    hebben, maar u geeft er beiden wel een hoop

    privacy voor op. Maak dus goede afspraken

    over hoe u hier samen mee om gaat. Mogen

    de kleinkinderen op zondag al vanaf 7:00 uur

    aan uw bed staan? En hoe wordt het gedeelde

    gebruik van de tuin geregeld?

    Volgens Tjarko Denekamp, specialist

    Schenken en Erven bij ABN AMRO

    MeesPierson, is het bij een groter gezin slim

    om de zaken goed door te spreken. Als er

    over een dergelijk scenario wordt gesproken,

    wordt er al vaak naar het kind gekeken die

    het dichtste bij pa en ma woont. En ook

    nog vaak naar de dochter in plaats van de

    zoon. Ik merk vaak dat daarbij een fi nancile

    compensatie nog niet eens de meeste discussie

    WAT KOST ZORG?ZORGVILLA

    De netto kosten van een zorgvilla starten vanaf ongeveer 40.000 euro per jaar.

    Dit bedrag is samengesteld uit huur- en servicekosten voor de zorgvilla, die vaak

    voor een deel scaal aftrekbaar zijn.De kosten voor de zorg worden betaald uit uw PGB of een andere vorm van

    vergoeding van zorgkosten. Hiervoor geldt een eigen bijdrage van maximaal 10.000 euro per jaar. Dit bedrag is onderdeel van de genoemde netto kosten. De voornaam-

    ste variabelen in de uiteindelijke netto kosten zijn de huur- en servicekosten van de zorgvilla (er zijn verschillende segmen-

    ten) en uw inkomen.

    INDICATIE NETTO PER JAAR

    40.000

    oplevert zeker als het kind zijn of haar

    baan opzegt of minder gaat werken om de

    zorg voor pa of ma op zich te nemen. Maar

    een kind vindt het wel fi jn om erkenning van

    broers of zussen te krijgen voor de taken die

    hij of zij op zich neemt.

    Scenario 2: Hulp in huisU wilt graag thuis blijven wonen en heeft

    hulp nodig, maar u wilt uw naaste omgeving

    daarmee niet belasten? Dan kunt u hulp in

    huis halen. Dat kan reguliere thuiszorg zijn

    die een paar uur of in ploegendienst 24

    uur per dag in huis is of een zorg au-pair die

    hulp biedt en bij u in huis woont.

    De prijs voor deze hulp aan huis hangt af van

    de mate van zorg die u nodig heeft. Gaat het

    om huishoudelijk werk of heeft u medisch

    gekwalifi ceerd personeel nodig? De bureaus

    die de particuliere thuiszorg of uw zorg au-

    pair regelen, kunnen inmiddels bijna iedere

    vorm van zorg voor u regelen.

    Het grote verschil tussen de thuiszorg of de

    zorg au-pair is het feit dat de laatste bij u in

    huis trekt. De zorg au-pair lijkt in opkomst

    FinancialFocus-03-2016-P16-24 Dossier.indd 19 22-04-16 13:16

  • 20 FINANCIAL FOCUS20 FINANCIAL FOCUS

    te zijn, legt Jacques Hogerwerf, specialist

    Vermogensstructurering van ABN AMRO

    MeesPierson, uit. Het grote voordeel is dat

    er altijd iemand in huis is. Maar zon zorg au-

    pair is natuurlijk wel gebonden aan normale

    werkuren en kan dus niet 24 uur per dag voor

    u klaarstaan. Het nadeel is dat u waarschijnlijk

    een deel van uw privacy opgeeft.

    Er zijn Nederlandse zorg au-pairs te vinden,

    maar veel van deze zorgverleners komen

    ook uit het buitenland. In het geval van een

    buitenlandse au-pair gaat de communicatie

    vaak in het Engels. Wel iets om op te letten.

    Ga bij een buitenlandse zorg au-pair uit

    van een maandsalaris vanaf zon 3000

    euro. In sommige gevallen zou de inzet van

    een zorg au-pair betaald kunnen worden

    uit het persoonsgebonden budget (PGB)

    indien u daarvoor in aanmerking komt (zie

    rekenvoorbeeld op pagina 23).

    In het buitenland is deze situatie veel

    xxx

    VERGUNNINGEN MANTELZORGWONINGENDe regels voor het plaatsen van een mantelzorgwoning (een woning in de tuin voor familie die u verzorgt) zijn in 2014 versoepeld. In de meeste situaties is daardoor geen omgevingsvergunning (bouwvergunning) meer nodig. Wel moet de familie aan kunnen tonen dat er sprake is van man-telzorg. Dat kan in de praktijk nog wel eens lastig zijn als de mantelzorgwoning er komt uit vrzorg voor vader of moe-der. Verandert de situatie bijvoorbeeld omdat u overlijdt dan geldt die vrijstelling voor een vergunning niet meer. Het e ect is in veel gevallen dat de mantelzorgwoning uit de tuin moet of dat de verbouwde garage weer terug moet worden gebracht in de oude staat. Een extra argument om te kiezen voor een verplaatsbare woning omdat deze dan gemakkelijk kan worden doorverkocht.

    FinancialFocus-03-2016-P16-24 Dossier.indd 20 22-04-16 13:16

    FINANCIAL FOCUS 21FINANCIAL FOCUS 21

    gebruikelijker, vertelt Denekamp. In Itali

    zit dan 7 dagen per week, 24 uur per dag,

    een vrouw bij moeder in huis. Volgens

    de Nederlandse regelgeving mag zon

    persoon niet continu beschikbaar zijn. Een

    zorg au-pair lijkt daarom vooral geschikt

    als onderdeel van een bredere oplossing.

    Overdag kan vader of moeder bijvoorbeeld

    altijd een beroep doen op de kinderen, terwijl

    s nachts een zorg au-pair in huis beschikbaar is.

    Scenario 3: Huis levensloopbestendig makenHeeft u (nog) helemaal geen hulp in huis

    nodig? Dan kunt u ook bekijken of u uw huis

    met enkele aanpassingen beter geschikt kunt

    maken voor een verblijf op latere leeftijd.

    Wordt u slechter ter been? Dan kan een

    stoellift bij de trap uitkomst bieden. Maar er

    zijn ook andere oplossingen mogelijk. Ik heb

    in een grachtenpand in Amsterdam wel eens

    gezien dat iemand een complete volledige lift

    in zijn huis had laten bouwen toen hij minder

    goed ter been werd, vertelt Hogerwerf. Maar

    dat is natuurlijk een forse investering. En

    bouwtechnisch moet dat in het huis ook maar

    net kunnen.

    In veel gevallen zal de optie om de slaapkamer

    naar beneden te verhuizen een makkelijkere

    en in ieder geval minder kostbare

    oplossing zijn. Toch zal dit vaak ook een forse

    verbouwing betekenen waarbij bijvoorbeeld

    een garage of schuur gesoleerd moet worden

    en leidingen aangelegd moeten worden om een

    toilet en/of douche mogelijk te maken.

    Ten slotte kunt u uw leven in huis een stuk

    makkelijker maken met de installatie van

    domoticasystemen. Hiermee kunt u bepaalde

    zaken in huis automatiseren. De verlichting of

    verwarming bijvoorbeeld. Maar u kunt ook

    via een app op uw telefoon of tablet kijken

    wie er voor de deur staat en de voordeur

    opendoen. Een slimme vloer is inmiddels

    ook op de markt. Die registreert wanneer

    u valt en blijft liggen en schakelt daarna

    automatisch de hulpverlening in. Maar

    de vloer kan bijvoorbeeld ook zien of u

    onrustig bent en er wellicht iets aan de hand

    is. Of direct het licht aanzetten wanneer u uw

    eerste stap uit bed zet.

    WONEN

    En hoewel bijna alles wel te automatiseren

    is, wijst Denekamp erop het vooral ook

    weer niet te overdrijven. U kunt natuurlijk

    wel een systeem installeren dat voor u de

    gordijnen open en dicht doet, maar dan hoeft

    u dadelijk bijna niet meer op te staan van de

    bank. Terwijl een beetje lichaamsbeweging

    wanneer u daar nog toe in staat bent voor

    iedereen op latere leeftijd eigenlijk juist

    goed is.

    Scenario 4: (Dicht)bij familie gaan wonenVoelt het huis al jaren te groot en heeft u

    eigenlijk ook niet meer zon band met de buurt

    waar u woont? Dan kunt u natuurlijk ook een

    betere plek zoeken om te wonen. Terwijl het in

    scenario 1) ging om een kind dat bij in huis

    komt, is de situatie omgekeerd natuurlijk ook

    mogelijk. U trekt bij uw kind in huis of iets

    minder drastisch u gaat dicht bij hem of haar

    wonen.

    Feitelijk gelden hiervoor alle opmerkingen die

    al eerder gemaakt zijn. Zorg voor duidelijke

    afspraken over eventuele kosten n bespreek

    hoe u ervoor zorgt dat u beiden uw privacy

    behoudt. Let er ook op dat de relatie met

    uw kind hierdoor kan veranderen. Uw zoon

    of dochter komt dan niet meer langs voor de

    gezelligheid maar vooral om voor u te zorgen.

    Uw familieband kan opeens veranderen in

    die van een zorgverlener en een patint, geeft

    Denekamp aan.

    Bekijk een nieuwe omgeving bovendien ook

    eens met een andere bril, geeft Hogerwerf

    mee als tip. Stel dat u over een tijdje toch

    intensiever zorg nodig gaat hebben, is die

    dan in uw nieuwe omgeving eenvoudig te

    vinden? Als u een woonstap maakt op latere

    leeftijd, is dat wel iets om in het achterhoofd

    te houden.

    Scenario 5: Naar de zorgvilla of het verzorgingshuisLevert het zelfstandig wonen problemen

    op? Omdat u wel eens wat vergeet of het

    bereiden van de maaltijden bijvoorbeeld veel

    energie kost? Dan kan een verhuizing naar

    een zorgvilla of een verzorgingshuis uitkomst

    bieden.

    Bij een zorgvilla zien veel mensen een statig

    pand in een villawijk in de stad of een

    prachtig landhuis met uitzicht op landerijen

    in een dorp voor zich. U huurt er een

    kamer of appartement en krijgt er alle zorg

    die u verder nodig hebt. Zo kunt u rustig

    van uw oude dag genieten. Aan zon plek

    hangt natuurlijk een prijskaartje. Maar

    FinancialFocus-03-2016-P16-24 Dossier.indd 21 22-04-16 14:47

  • 20 FINANCIAL FOCUS20 FINANCIAL FOCUS

    te zijn, legt Jacques Hogerwerf, specialist

    Vermogensstructurering van ABN AMRO

    MeesPierson, uit. Het grote voordeel is dat

    er altijd iemand in huis is. Maar zon zorg au-

    pair is natuurlijk wel gebonden aan normale

    werkuren en kan dus niet 24 uur per dag voor

    u klaarstaan. Het nadeel is dat u waarschijnlijk

    een deel van uw privacy opgeeft.

    Er zijn Nederlandse zorg au-pairs te vinden,

    maar veel van deze zorgverleners komen

    ook uit het buitenland. In het geval van een

    buitenlandse au-pair gaat de communicatie

    vaak in het Engels. Wel iets om op te letten.

    Ga bij een buitenlandse zorg au-pair uit

    van een maandsalaris vanaf zon 3000

    euro. In sommige gevallen zou de inzet van

    een zorg au-pair betaald kunnen worden

    uit het persoonsgebonden budget (PGB)

    indien u daarvoor in aanmerking komt (zie

    rekenvoorbeeld op pagina 23).

    In het buitenland is deze situatie veel

    xxx

    VERGUNNINGEN MANTELZORGWONINGENDe regels voor het plaatsen van een mantelzorgwoning (een woning in de tuin voor familie die u verzorgt) zijn in 2014 versoepeld. In de meeste situaties is daardoor geen omgevingsvergunning (bouwvergunning) meer nodig. Wel moet de familie aan kunnen tonen dat er sprake is van man-telzorg. Dat kan in de praktijk nog wel eens lastig zijn als de mantelzorgwoning er komt uit vrzorg voor vader of moe-der. Verandert de situatie bijvoorbeeld omdat u overlijdt dan geldt die vrijstelling voor een vergunning niet meer. Het e ect is in veel gevallen dat de mantelzorgwoning uit de tuin moet of dat de verbouwde garage weer terug moet worden gebracht in de oude staat. Een extra argument om te kiezen voor een verplaatsbare woning omdat deze dan gemakkelijk kan worden doorverkocht.

    FinancialFocus-03-2016-P16-24 Dossier.indd 20 22-04-16 13:16

    FINANCIAL FOCUS 21FINANCIAL FOCUS 21

    gebruikelijker, vertelt Denekamp. In Itali

    zit dan 7 dagen per week, 24 uur per dag,

    een vrouw bij moeder in huis. Volgens

    de Nederlandse regelgeving mag zon

    persoon niet continu beschikbaar zijn. Een

    zorg au-pair lijkt daarom vooral geschikt

    als onderdeel van een bredere oplossing.

    Overdag kan vader of moeder bijvoorbeeld

    altijd een beroep doen op de kinderen, terwijl

    s nachts een zorg au-pair in huis beschikbaar is.

    Scenario 3: Huis levensloopbestendig makenHeeft u (nog) helemaal geen hulp in huis

    nodig? Dan kunt u ook bekijken of u uw huis

    met enkele aanpassingen beter geschikt kunt

    maken voor een verblijf op latere leeftijd.

    Wordt u slechter ter been? Dan kan een

    stoellift bij de trap uitkomst bieden. Maar er

    zijn ook andere oplossingen mogelijk. Ik heb

    in een grachtenpand in Amsterdam wel eens

    gezien dat iemand een complete volledige lift

    in zijn huis had laten bouwen toen hij minder

    goed ter been werd, vertelt Hogerwerf. Maar

    dat is natuurlijk een forse investering. En

    bouwtechnisch moet dat in het huis ook maar

    net kunnen.

    In veel gevallen zal de optie om de slaapkamer

    naar beneden te verhuizen een makkelijkere

    en in ieder geval minder kostbare

    oplossing zijn. Toch zal dit vaak ook een forse

    verbouwing betekenen waarbij bijvoorbeeld

    een garage of schuur gesoleerd moet worden

    en leidingen aangelegd moeten worden om een

    toilet en/of douche mogelijk te maken.

    Ten slotte kunt u uw leven in huis een stuk

    makkelijker maken met de installatie van

    domoticasystemen. Hiermee kunt u bepaalde

    zaken in huis automatiseren. De verlichting of

    verwarming bijvoorbeeld. Maar u kunt ook

    via een app op uw telefoon of tablet kijken

    wie er voor de deur staat en de voordeur

    opendoen. Een slimme vloer is inmiddels

    ook op de markt. Die registreert wanneer

    u valt en blijft liggen en schakelt daarna

    automatisch de hulpverlening in. Maar

    de vloer kan bijvoorbeeld ook zien of u

    onrustig bent en er wellicht iets aan de hand

    is. Of direct het licht aanzetten wanneer u uw

    eerste stap uit bed zet.

    WONEN

    En hoewel bijna alles wel te automatiseren

    is, wijst Denekamp erop het vooral ook

    weer niet te overdrijven. U kunt natuurlijk

    wel een systeem installeren dat voor u de

    gordijnen open en dicht doet, maar dan hoeft

    u dadelijk bijna niet meer op te staan van de

    bank. Terwijl een beetje lichaamsbeweging

    wanneer u daar nog toe in staat bent voor

    iedereen op latere leeftijd eigenlijk juist

    goed is.

    Scenario 4: (Dicht)bij familie gaan wonenVoelt het huis al jaren te groot en heeft u

    eigenlijk ook niet meer zon band met de buurt

    waar u woont? Dan kunt u natuurlijk ook een

    betere plek zoeken om te wonen. Terwijl het in

    scenario 1) ging om een kind dat bij in huis

    komt, is de situatie omgekeerd natuurlijk ook

    mogelijk. U trekt bij uw kind in huis of iets

    minder drastisch u gaat dicht bij hem of haar

    wonen.

    Feitelijk gelden hiervoor alle opmerkingen die

    al eerder gemaakt zijn. Zorg voor duidelijke

    afspraken over eventuele kosten n bespreek

    hoe u ervoor zorgt dat u beiden uw privacy

    behoudt. Let er ook op dat de relatie met

    uw kind hierdoor kan veranderen. Uw zoon

    of dochter komt dan niet meer langs voor de

    gezelligheid maar vooral om voor u te zorgen.

    Uw familieband kan opeens veranderen in

    die van een zorgverlener en een patint, geeft

    Denekamp aan.

    Bekijk een nieuwe omgeving bovendien ook

    eens met een andere bril, geeft Hogerwerf

    mee als tip. Stel dat u over een tijdje toch

    intensiever zorg nodig gaat hebben, is die

    dan in uw nieuwe omgeving eenvoudig te

    vinden? Als u een woonstap maakt op latere

    leeftijd, is dat wel iets om in het achterhoofd

    te houden.

    Scenario 5: Naar de zorgvilla of het verzorgingshuisLevert het zelfstandig wonen problemen

    op? Omdat u wel eens wat vergeet of het

    bereiden van de maaltijden bijvoorbeeld veel

    energie kost? Dan kan een verhuizing naar

    een zorgvilla of een verzorgingshuis uitkomst

    bieden.

    Bij een zorgvilla zien veel mensen een statig

    pand in een villawijk in de stad of een

    prachtig landhuis met uitzicht op landerijen

    in een dorp voor zich. U huurt er een

    kamer of appartement en krijgt er alle zorg

    die u verder nodig hebt. Zo kunt u rustig

    van uw oude dag genieten. Aan zon plek

    hangt natuurlijk een prijskaartje. Maar

    FinancialFocus-03-2016-P16-24 Dossier.indd 21 22-04-16 14:47

  • 22 FINANCIAL FOCUS22 FINANCIAL FOCUS

    gelukkig kunt u ook met iets minder budget

    kunt u al terecht in een zorgvilla of een

    verzorgingshuis.

    Heeft u recht op een bijdrage uit de Wet

    langdurige zorg (Wlz), dan wordt een

    deel van de kosten voor een zorgvilla of

    verzorgingshuis hieruit betaald. Iedereen die

    gebruik maakt van de Wlz betaalt ook een

    eigen bijdrage. Die is voor een thuiswonende

    lager dan voor iemand die in een verpleeghuis

    woont. Voor de Wlz geldt iemand die in een

    zorgvilla woont of eigen woonruimte huurt in

    het verzorgingshuis als thuiswonend. Voor

    een alleenstaande met een groter inkomen of

    vermogen scheelt dat maximaal zon 18.000

    euro per jaar aan eigen bijdrage. Met die

    winst kunt u al een deel van uw huur in de

    zorgvilla of het verzorgingshuis fi nancieren.

    In uw vermogensplanning is het van belang

    met een dergelijk scenario rekening te

    houden. Houd een potje achter de hand om

    een verblijf in een zorgvilla of verzorgingshuis

    te kunnen blijven betalen (zie ook het

    rekenvoorbeeld op pagina 19). Uiteraard

    is het heel aardig van u wanneer u al uw

    kinderen een deel van uw vermogen wilt

    gaan schenken volgend jaar, maar schenk

    niet lles weg. Bent u zich er van bewust

    dat er op latere leeftijd sprake kan zijn van

    een kostenpiek om uw laatste dagen ook in

    comfort te kunnen slijten, zegt Denekamp.

    Lees ook het kader Eigen bijdrage voor

    zorgkosten op pagina 24.

    Scenario 6: Naar een verpleeghuisWanneer u 24 uur per dag hulp nodig

    heeft, kunt u worden toegelaten tot een

    verpleeghuis. Daar is intensieve zorg,

    behandeling en toezicht altijd dichtbij en

    zijn er passende activiteiten in een veilige

    omgeving. In Nederland wonen ongeveer

    50.000 mensen in een verpleeghuis.

    Wanneer u verblijft in een dergelijke

    LEG HET VAST: UW LEVENSTESTAMENTIdeen vormen over uw toekomstige zorg

    is niet makkelijk. De of-, hoe-, en wan-

    neer-vragen zijn vaak lastig te beantwoor-

    den. Maar als u het voor u uitschuift, kan

    de situatie ontstaan dat u niet meer zelf

    kunt beslissen. Anderen moeten dat dan

    voor u doen. Bijvoorbeeld uw kinderen.

    Weten zij van uw wensen? In de praktijk

    zien we hier vaak moeilijke situaties ont-

    staan. Het ene kind meent dat de ouder

    de zorg thuis wil organiseren, ongeacht

    de kosten. Het andere kind weet zeker dat

    de ouder dat, gezien de kosten, nooit zou

    hebben gewild. Leg daarom uw wensen

    vast in een levenstestament zodat uw

    wensen ook in de toekomst het uitgangs-

    punt blijven.

    FinancialFocus-03-2016-P16-24 Dossier.indd 22 22-04-16 13:16

    FINANCIAL FOCUS 23FINANCIAL FOCUS 23

    zorginstelling met een indicatie op basis van

    de Wlz, dan krijgt u de meeste kosten van

    zorg en verblijf vergoed. U betaalt wel een

    eigen bijdrage voor de zorg die u krijgt in de

    instelling. Omdat u uitwonend bent wanneer

    u in een verpleeghuis woont, bedragen die

    kosten voor een alleenstaande met een groter

    inkomen of vermogen maximaal zon 27.600

    euro.

    Scenario 7: Kleiner, handiger en of goedkoper gaan wonenAls u nog prima zelfstandig kunt wonen, kan

    een verhuizing tch te overwegen zijn. Heeft

    u de hypotheek op uw huis al afbetaald? Of

    is uw huis in de loop der jaren in waarde

    gestegen? Dan zit er op dit moment veel

    geld vast in de stenen van uw huis. Als u

    toch al niet zo goed weet wat u met al die

    ruimte in uw huis moet doen, kan het een

    goed moment zijn om te verhuizen naar een

    kleinere woning, bijvoorbeeld een servicefl at,

    om een deel van uw vermogen te verzilveren,

    zegt Hogerwerf. Een kleinere woning die

    speciaal is ingericht voor een oudere bewoner

    kan heel veel extra gemak opleveren.

    Let er wel op wat u precies koopt, zegt

    Denekamp. Hij kent verhalen van speciale

    zorgwoningen die bijvoorbeeld niet

    rolstoeltoegankelijk zijn lastig als u

    uiteindelijk tch wat slechter ter been wordt.

    Of het prachtige seniorenappartement met

    een mooi balkon. Om de schuifpui te kunnen

    openen, was echter wel zoveel kracht nodig

    dat een gemiddelde bewoner zijn zoon of

    dochter over moest laten komen om op het

    balkon te kunnen gaan zitten.

    Bedenk ook dat koop niet altijd de meest

    logische weg is. Huur kan op latere leeftijd

    veel interessanter zijn. Misschien zijn de

    eisen die ouderen over een aantal jaar aan

    hun appartement stellen wel veranderd en

    zitten uw nabestaanden na uw overlijden

    WAT KOST ZORG?ZORG THUIS

    De prijs voor zorg thuis is lastig in te schatten. Helpt uw partner of de familie mee? En als u professionele hulp nodig heeft: is dit alleen hulp in het huishouden, of gaat het om

    medische zorg voor 24 uur per dag? In dat laatste geval kunt

    u als indicatie gebruiken: netto kosten van ongeveer 90.000

    euro tot 100.000 euro per