1 Biologische, natuurlijke en biodynamische wijn. Mythe of werkelijkheid? Vlaamse Wijngilde...

34
1 Biologische, natuurlijke en biodynamische wijn. Mythe of werkelijkheid ? Vlaamse Wijngilde Commanderij Brussel 26 maart 2010

Transcript of 1 Biologische, natuurlijke en biodynamische wijn. Mythe of werkelijkheid? Vlaamse Wijngilde...

Page 1: 1 Biologische, natuurlijke en biodynamische wijn. Mythe of werkelijkheid? Vlaamse Wijngilde Commanderij Brussel 26 maart 2010.

1

Biologische, natuurlijke en biodynamische wijn. 

Mythe

of

werkelijkheid?

Vlaamse Wijngilde

Commanderij Brussel

26 maart 2010

Page 2: 1 Biologische, natuurlijke en biodynamische wijn. Mythe of werkelijkheid? Vlaamse Wijngilde Commanderij Brussel 26 maart 2010.

“Biologische wijn” ?

“Wijn gemaakt van biologisch geteelde druiven”

Voor biologisch wijnmaken bestaan nog geen officiële richtlijnen en het wordt nog niet door de EU erkend

2

Page 3: 1 Biologische, natuurlijke en biodynamische wijn. Mythe of werkelijkheid? Vlaamse Wijngilde Commanderij Brussel 26 maart 2010.

Soorten landbouw

Conventioneel

Duurzaam (la lutte raisonnée)

Biologisch Biologisch

Natuurlijk

Biodynamisch

3

Page 4: 1 Biologische, natuurlijke en biodynamische wijn. Mythe of werkelijkheid? Vlaamse Wijngilde Commanderij Brussel 26 maart 2010.

Biologische landbouw

Begin jaren 70 onstaan Geen chemische en synthetische bestrijdingsmiddelen of ggo’s Geen kunstmest maar organische mest Milieu en natuurvriendelijk verbouwen van gewassen met enkel

biologische middelen. Voor men biologisch kan produceren moet de grond eerst

gezuiverd worden van zo veel mogelijke onnatuurlijke producten. Deze omchakelingsperiode duurt van ongeveer 3 jaar.

Begin jaren 90 Europese wetgeving.

4

Page 5: 1 Biologische, natuurlijke en biodynamische wijn. Mythe of werkelijkheid? Vlaamse Wijngilde Commanderij Brussel 26 maart 2010.

Natuurlijk & Biodynamisch Natuurlijk

Per definitie biologisch

Zo min mogelijk tussenkomst van de wijnboer/rebel

De natuur maakt de druiven/wijn

Geen moderne oenologische ingrepen

Is “extreem biologisch”

Biodynamisch Per definitie biologisch

Het stimuleren in de bodem en plant van de aanwezige natuurkrachten om een beter product te verkrijgen

Benutten kosmische krachten die op de natuur inwerken

5

Page 6: 1 Biologische, natuurlijke en biodynamische wijn. Mythe of werkelijkheid? Vlaamse Wijngilde Commanderij Brussel 26 maart 2010.

Bio wijnbouw in Frankijk

4% van totale bio oppervlakte in Frankrijk

19.000 ha in 2007

Languedoc = grootste biowijn producent

6

Page 8: 1 Biologische, natuurlijke en biodynamische wijn. Mythe of werkelijkheid? Vlaamse Wijngilde Commanderij Brussel 26 maart 2010.

Rudolf Steiner (1861-1925)

Filosoof en visionair Grondlegger Antroposofie in

1913 In 1924: 8 lezingen in

Koberwitz (landbouwcursus) Basis voor Biodynamie

8

De beginselen van de biodynamie

Page 9: 1 Biologische, natuurlijke en biodynamische wijn. Mythe of werkelijkheid? Vlaamse Wijngilde Commanderij Brussel 26 maart 2010.

Maria Thun Zaai- Plant- & Oogstkalender

Invloed van de maanfasen Stand van de maan in de dierenriem

Invloed op de natuur op de aarde Wortel-, blad-, bloem en vruchtperioden

1963 eerste zaaikalender

9

Page 10: 1 Biologische, natuurlijke en biodynamische wijn. Mythe of werkelijkheid? Vlaamse Wijngilde Commanderij Brussel 26 maart 2010.

10

Natuurelementen: Vuur: ram, leeuw en boogschutter Aarde: stier, maagd en steenbok Lucht: tweelingen, weegschaal en waterman Water: kreeft, schorpioen, vissen

Vuur = Fruitdag

Lucht = Bloemdag

Water = Bladdag

Aarde = Worteldag

een grafische voorstelling van de interactie tussen de tekens van de dierenriem, de seizoenen en de planeten volgens Maria Thun

Page 11: 1 Biologische, natuurlijke en biodynamische wijn. Mythe of werkelijkheid? Vlaamse Wijngilde Commanderij Brussel 26 maart 2010.

Bewerken van de wijngaard

Bemesten Organische mest

11

Bewerken van de grond

Ploegen

Een bodem monster uit wijngaard in de Elzas.Boven de biodynamische aarde, beneden de traditionele aarde.

Page 12: 1 Biologische, natuurlijke en biodynamische wijn. Mythe of werkelijkheid? Vlaamse Wijngilde Commanderij Brussel 26 maart 2010.

12

Château La Tour Grise, A.O.C. SaumurBIODYNAMISCHE WIJNBOUW: TRADITIONELE WIJNBOUW:

april

juni

juli

Page 13: 1 Biologische, natuurlijke en biodynamische wijn. Mythe of werkelijkheid? Vlaamse Wijngilde Commanderij Brussel 26 maart 2010.

Claude Bourguignon (microbioloog):

“Ik verberg u niet dat de biodynamie mijn wetenschappelijke geest verward. Het preparaat 500 bevat een dusdanig hoge concentratie microben van allerlei soorten, veel groter dan de beste gewone voedingsbodem.

Op het Domaine Leflaive in Bourgogne hebben we bodemmetingen gedaan op één parceel die in twee delen was opgesplitst, biologisch en biodynamisch. De biologische activiteit is hetzelfde aan de oppervlakte maar vanaf 60cm is er tweemaal zoveel biologische activiteit in de biodynamische bodem.

Mijn wetenschappelijk inslag is geïntrigeerd. De biodynamie heeft het recht dat wij ons er eens over gaan buigen en men moet niet à priori alle onverklaarbare menselijke intuïtutie verwerpen.”

13

Page 14: 1 Biologische, natuurlijke en biodynamische wijn. Mythe of werkelijkheid? Vlaamse Wijngilde Commanderij Brussel 26 maart 2010.

Domaine Alexandre BainMademoiselle M 2007, Pouilly Fumé

Ervaring opgedaan in Menetou-Salon, Bourgogne, US, Languedoc In 2007 is Alexandre zijn eigen domein begonnen 4,9ha gehuurde wijngaarden (zijn ouders hebben ook nog 5,8ha) Kalksteen, mergel met wat klei als bovenlaag Oogst zeer laat, rijpe druiven met meer kleur en smaak Bewerkt de wijngaard met paard 2007 oogst is gevinifieerd in een garage 16 maanden op oude barriques Niet gefilterd, minimaal sulfiet +/- 30mg Biologisch en biodynamisch, niet gecertifieerd Sauvignon Blanc ‘Mademoiselle M zijn dochter Madeleine geboren in 2007

14

Page 15: 1 Biologische, natuurlijke en biodynamische wijn. Mythe of werkelijkheid? Vlaamse Wijngilde Commanderij Brussel 26 maart 2010.

Biodynamische preparaten

In 1923 uitgevonden door R.Steiner ‘Homeopatische ’ middelen die uit dierlijke, minerale

of plantaardige stoffen bestaan die de groei stimuleren en de aarde doordrenken met positieve krachten.

Nummer 500 t/m 508

Spuit (hoorn) preparaten Compost preparaten

15

Page 16: 1 Biologische, natuurlijke en biodynamische wijn. Mythe of werkelijkheid? Vlaamse Wijngilde Commanderij Brussel 26 maart 2010.

Hoornpreparaten Nr. 500: Koemest preparaat

2 à 100gr per hectare opgelost in 40-50 liter water

Wordt ‘s avonds gespoten op de aarde

Werkt rechtstreeks op de wortels van de wijnstok

Versterkt de groei van micro-organismen en wortelgroei

Versterkt groei van humus

Regelt kalk- en stikstofgehalte

16

Page 17: 1 Biologische, natuurlijke en biodynamische wijn. Mythe of werkelijkheid? Vlaamse Wijngilde Commanderij Brussel 26 maart 2010.

Nr. 501 Kiezelpreparaat Fijngemalen kwartskristallen. 10gr voor 1 hectare

Wordt in een fijne nevel over de wijngaard gespoten wanneer de druiven tot vorm komen.

Werkt in op de atmosfeer boven de aarde. Bevordert de groei door de krachten licht en warmte door te geven

Stimuleert de fotosynthese

17

Page 18: 1 Biologische, natuurlijke en biodynamische wijn. Mythe of werkelijkheid? Vlaamse Wijngilde Commanderij Brussel 26 maart 2010.

Compostpreparaten - Kruidenremedies

502. Duizendblad (hertenblaas) 503. Kamille (koeiendarm) 504. Brandnetel 505. Eikenschors (koeien- schapenschedel) 506. Paardenbloem (koeiendarm) 507. Valeriaan

18

Page 19: 1 Biologische, natuurlijke en biodynamische wijn. Mythe of werkelijkheid? Vlaamse Wijngilde Commanderij Brussel 26 maart 2010.

Tegen de ziektes in de wijngaard

Niet met chemische middelen bestrijden Bordeauxse pap & zwavel een noodzakelijk kwaad

Natuurlijke remedies Knoflook, salie, tijm, kamille, varens,

b.v. tegen ‘vers de la grappe’ 

Preparaat 508: kruidenaftreksel van paardenstaarten

Kleine hoeveelheden 2 à 10 gram droge planten per hectare b.v. van Brandnetels tegen

stress van de wijnstok door droogte

19

Page 20: 1 Biologische, natuurlijke en biodynamische wijn. Mythe of werkelijkheid? Vlaamse Wijngilde Commanderij Brussel 26 maart 2010.

Biologische vinificatie?

Het biologisch, natuurlijk en biodynamisch wijnmaken is nog niet geregelementeerd

Lastenboeken van privé labels, EU is ook bezig Endogene en exogene gisten

20

-het corrigeren van de most met suiker, zuur en tannine

- het stabiliseren van de wijn met Arabische gom, citroenzuur en ascorbinezuur

- het starten en voltooien van de alcoholische gisting met gistcellen uit laboratoria

- het starten van de appelmelkzuurgisting (malolactische gisting) met melkzuurbacteriën

-het stimuleren en beheersen van processen die er tijdens de vinificatie en rijping plaatsvinden met zwaveldioxide en enzymen.

Page 21: 1 Biologische, natuurlijke en biodynamische wijn. Mythe of werkelijkheid? Vlaamse Wijngilde Commanderij Brussel 26 maart 2010.

Sulfiet

Ook bij biologische, natuurlijke en biodynamische wijn maar met restricties

Antioxidant, conserveringsmiddel, anti-septisch Natuurlijk geproduceerd tijdens gisting, ook toegevoegd Minder sulfiet gebruiken door:

Goede sanitaire toestand druif

Zuurgraad van de druif

Tannine

Minder suiker

Hygïene

Wijn zonder sulfiet?

21

Page 22: 1 Biologische, natuurlijke en biodynamische wijn. Mythe of werkelijkheid? Vlaamse Wijngilde Commanderij Brussel 26 maart 2010.

22

Page 23: 1 Biologische, natuurlijke en biodynamische wijn. Mythe of werkelijkheid? Vlaamse Wijngilde Commanderij Brussel 26 maart 2010.

Zzzz Boulèze - Gilles & Catherine VergéVin de Table

5ha in Viré-Clessé

ten noorden van Pouilly-Fuissé, Bourgogne In 1998 weggegaan bij de co-operatieve om zelf wijn te maken Gilles en Caterine zijn heel gevoelig – zelfs extreem allergisch-

voor sulfiet Wijnstokken tussen 76 - 120 jaar Alcoholische gisting op zeer lage temperatuur:

8°C gedurende 1,5 à 2 jaar Malolactische gisting op 8,5°C (normaal 19-20°C) Natuurlijke wijn, geen toegevoegde sulfiet Chardonnay uit 2005

23

Page 24: 1 Biologische, natuurlijke en biodynamische wijn. Mythe of werkelijkheid? Vlaamse Wijngilde Commanderij Brussel 26 maart 2010.

Domaine Zind-Humbrecht, ElzasRiesling – Herrenweg de Turckheim 2003

Wijnmakersfamilie sinds 1620 Een van de meest gereputeerd wijndomeinen in de Elzas, gesticht

in 1959 40ha in de Haut-Rhin, Turkheim Kochten wijngaarden op die niet machinaal te bewerken waren Olivier Humbrecht eerste Franse Master of Wine 1997 biodynamisch, 2002 gecertifieerd Sinds 2006 met paard in de wijngaard 35hl rendement i.p.v. de toegestane 70hl 12-24 uur persen i.p.v. of 4-6 uren Soutirage en botteling op specifieke kalenderdagen Complexe terroir wijnen

24

Page 25: 1 Biologische, natuurlijke en biodynamische wijn. Mythe of werkelijkheid? Vlaamse Wijngilde Commanderij Brussel 26 maart 2010.

Château de la Roche-aux-Moines Savennières, Loire van Nicolas Joly

Er wordt hier al sinds 1130 wijn gemaakt (cisterciens monikken ) N. Joly De grondlegger van de biodynamische wijnbouw Op zijn vistitekaartje staat:

“geen wijnmaker maar assistent van de natuur” Eigenaar van monopole AOC Clos de La Coulée de Serrant Totaal 16 ha, sinds 1984 volledig biodynamisch Mest voor de wijngaard komt van zijn tien koeien en twee stieren. Bijenkorven op het domein zorgen voor een goede bestuiving Kippen eten de slakken op mochten die er zijn in de wijngaard Laat schapen het onkruid tussen de wijnranken opeten 1,5ha wordt nog met het paard bewerkt Sommige wijngaarden hebben al drie jaar geen Bordelese pap meer gezien

25

Page 26: 1 Biologische, natuurlijke en biodynamische wijn. Mythe of werkelijkheid? Vlaamse Wijngilde Commanderij Brussel 26 maart 2010.

Les Vieux Clos 2006 - AOC Savennières

5,5 ha Gemiddelde leeftijd wijnstokken 20 jaar Leisteen, kwarts en wat zand in bodem manuele oogst in meerdere tries om te zorgen dat alle druiven optimaal rijp

(soms met botrytis) worden geoogst over een periode van 3 à 4 weken Rendement slechts 30-35hl per ha (50 is toegestaan) Vinificatie op gebruikte houten vaten en soms in inox Geen poespas in de kelder Geen temperatuurscontrole Geen klaring De natuur zijn gang laten gaan 60mg sulfiet

26

Page 27: 1 Biologische, natuurlijke en biodynamische wijn. Mythe of werkelijkheid? Vlaamse Wijngilde Commanderij Brussel 26 maart 2010.

27

Page 28: 1 Biologische, natuurlijke en biodynamische wijn. Mythe of werkelijkheid? Vlaamse Wijngilde Commanderij Brussel 26 maart 2010.

Is Biowijn gezonder?

Effect pesticiden? Aantasting immuunsysteem

Verhoogde kans op ziekte van parkinson en kanker

Lange termijneffecten nog onvoldoende bekend

Biologische landbouw zit niet onder een stolp ook onderhevig aan omgevingsfactoren

28

Page 29: 1 Biologische, natuurlijke en biodynamische wijn. Mythe of werkelijkheid? Vlaamse Wijngilde Commanderij Brussel 26 maart 2010.

Is Biowijn duurder?

+ 0 tot 30% Preventief werken in de wijngaard i.p.v. reactief Meer personeel, meer loonkosten Lager rendement per hectare, minder flessen Meer risico op mislukkingen bij teelt & vinificatie Kosten voor bio certificatie en controles etc…….

29

Page 30: 1 Biologische, natuurlijke en biodynamische wijn. Mythe of werkelijkheid? Vlaamse Wijngilde Commanderij Brussel 26 maart 2010.

Domaine Mourissipe – Alain AllierCuvée Cacous 2008,Vin de table (Languedoc)

4 ha wijngaarden druiven naar de cave co-operative In 2002 proeft hij de wijn van Domaine L'Anglore (Tavel) Gedurende 20 jaar garagist, alles verkocht en wijnboer geworden Wijngaard staat vol oude stokken met daartussen pêche de vigne Vlakbij Nîmes, zeer warm gebied Druiven worden gekoeld tot 7°C na de oogst Natuurlijke gisten Laat de druif zelf de wijnmaken

Cuvée Cacous: 60% syrah 40% grenache ( + iets chasselas)

30mg sulfiet

30

Page 31: 1 Biologische, natuurlijke en biodynamische wijn. Mythe of werkelijkheid? Vlaamse Wijngilde Commanderij Brussel 26 maart 2010.

Domaine MosseAnjou Rouge 2007, Loire

1999 12 ha in de Coteaux du Layon appellatie Biologisch / biodynamisch (2002, niet gecertifieerd) Wijnstokken 30-50 jaar oud Bodem: leisteen, klei, kiezel, kwarts 60% Cabernet Sauvignon en 40% Cabernet Franc Elevage sur lie 12 maanden op houten vaten Late oogst 15-20 oktober, rijpe druiven. 25% égrappées 75% non-égrappées Rijp rood fruit en zijdezachte tannine

31

Page 32: 1 Biologische, natuurlijke en biodynamische wijn. Mythe of werkelijkheid? Vlaamse Wijngilde Commanderij Brussel 26 maart 2010.

Domaine ViretEmergence 2005, CdRhône Village Saint-Maurice

Cosmocultuur: biologisch, biodynamisch, geobiologie, radionique,…

Chai gemaakt volgens Egyptische architectuur Stenen van 3 tot 6 ton de stuk

Geen oenologische ingrepen (levurage, chaptalisation, acidification, tanins, enzymes, vitamines )

250 – 300m hoog, wijnstokken van gem. 40 jaar Kiezel grond Rendement 25hl per ha Grenache, Syrah, Carignan 24 maanden op barriques

32

Page 33: 1 Biologische, natuurlijke en biodynamische wijn. Mythe of werkelijkheid? Vlaamse Wijngilde Commanderij Brussel 26 maart 2010.

Domaine de MarcouxChâteauneuf-du-Pape 2005

17,5 ha In 1990 eerste biodynamische C9DuPape Zussen Catherine and Sofie Armenier sinds 1995 Geinspireerd door Lalou Bize-Leroy, Nicolas Joly, Chapoutier Volgens Stephen Tanzer is dit domein:

"the essence of Châteauneuf-du-Pape" Wijnstokken gemiddeld 50 jaar, rendement 22hl/ha Natuurlijke gisten Ontristen druiven 17 maanden opvoeding in cementen vaten en houten foeders 80% Grenache, 10% Mourvedre, 5% Syrah, 5% Cinsault Mourvedre en syrah in barriques

33

Page 34: 1 Biologische, natuurlijke en biodynamische wijn. Mythe of werkelijkheid? Vlaamse Wijngilde Commanderij Brussel 26 maart 2010.

“Wijn is de meest gezonde en hygiënische aller dranken.” Louis Pasteur (1822-1895)

34