Zuid Hollands Landschap 2013

Click here to load reader

  • date post

    13-Feb-2016
  • Category

    Documents

  • view

    227
  • download

    0

Embed Size (px)

description

Zuid Hollands Landschap 2013

Transcript of Zuid Hollands Landschap 2013

  • 1 | 2013

    UITNE

    EMBA

    AR ZEEHELDENROUTE

    OPWEG

    Natuur op onverwachte plaatsen | Kansen grijpen in crisistijd | Ontdek De Tapuit | Vrijwilligers in t zonnetje | Praat mee op onze website | Groen is gezond

  • Social Media

    www.zhl.nl/volg-onsVind ons op Facebook

    UITGAVE is het kwartaaltijdschrift van Stichting Het Zuid-Hollands Landschap. Jaargang 42, 1/2013 CONTACT Nesserdijk 368 | 3063 NE Rotterdam | (010) 272 22 22 | [email protected] | www.zuidhollandslandschap.nl De minimale bijdrage is 20,- per kalenderjaar, per gezin. Wilt u de stichting steunen zonder tijdschrift of mailing bel (010) 272 22 22. Wilt u bij verhuizing gebruik maken van de PostNL verhuisservice? Opzeggen kan telefonisch of schriftelijk, voor 1 oktober. Foto voorkant: Herefort runderen begrazen het tijdelijk natuurgebied Eeserwold, fotograaf Robbert Wolf. Volgende nummer verschijnt eind mei

    OPLAGE 54.000 BESCHERMERADMINISTRATIE ING Bank 307176 | IBAN NL94INGB0000307176 | BIC INGBNL2A

    ANDEREGIFTEN ING Bank 66.29.75.367 | IBAN NL41INGB0662975367 | BIC INGBNL2A REDACTIE Eline Decker, Marie-Louise Govers (eindredactie), Michiel Houtzagers (hoofdredactie) en Tim Remmel (social media). REDACTIEKLANKBORD Constance Alderlieste, Annelies Gras, Ineke Journee, Idde Lammers, Evelien Masselink, Boudewijn Swart en Dorien Wiltjer. VORMGEVINGENDRUK Drukkerij Verloop | www.verloop.nl | (078) 69 128 99 ADVERTENTIEVERKOOP A2 | [email protected] | (023) 526 04 05

    Het drukproces van dit blad voldoet aan de meest strenge eisen op het gebied van milieu en gezondheid. Dit tijdschrift wordt gedrukt op FSC-gecertificeerd papier. De folie voor de verpakking van Zuid-Hollands Landschap bestaat uit de grondstoffen polyethyleen c.q. polypropyleen. Tijdens de productie, verwerking, het gebruik en de afbraak, ontstaan geen milieuonvriendelijke afvalstoffen.

    colofon

    1 | 2

    013

    UITNE

    EMBA

    AR ZEEHELDENROUTE

    OPWEG

    Natuur op onverwachte plaatsen | Kansen

    grijpen in crisistijd |

    Ontdek De Tapuit | Vrijwilligers in t zonnet

    je |

    Praat mee op onze website | Groen is gezon

    d

    Volg de natuur bij jou in de buurtLeuke nieuwtjes, activiteitentips, mooie fotos en prijsvragen... Je vindt het allemaal op onze regionale Facebookpaginas. Kijk voor een compleet overzicht van onze social media kanalen op www.zhl.nl/volg-ons

    Zuid-Hollands Landschap 1 20132

  • Uw landschap

    De gezamenlijke vrijwilligersdag in Hoek van Holland en de samenwerking tijdens de Open monumentendag op Kasteel Keukenhof smaken wat ons betreft naar meer.

    Wij willen graag uw mening weten over de samenwerking en de nieuwe koers gericht op meer verbinding met mensen. Op bladzijde 6 van dit tijdschrift leest u hier meer over. U helpt ons door een korte enqute op www.zhl.nl/enqute in te vullen. Uiteraard zullen wij de resul-taten terugkoppelen en meewegen in toekomstige keuzes. Bij voorbaat dank voor uw medewerking!

    Michiel HoutzagersDirecteur Zuid-Hollands Landschap

    Michiel.H[email protected]

    @Houtzagers

    4 opinie: Tijdelijke natuur 6 op pad met: Michiel Houtzagers en Maarten van der Valk 8 Vrijwilligersdag in duinen van oostvoorne 9 Veldnieuws 10 natuur en Gezondheid

    12 dunea 14 fauna: Bever15 Sponsornieuws16 landgoed Mildenburg: Herstel lange laan extra Zeeheldenroute: wandelen bij Hoek van Holland

    6 extra10

    Landschap om van te genieten n door te geven aan volgende generaties. Afgelopen tijd zijn wij geconfronteerd met forse bezuinigingen. De organisatie moet aanzienlijk krimpen, waardoor wij minder kunnen realiseren. Er zal minder ingezet worden op verwerving van nieuwe terreinen, belangenbehartiging, monitoring en communicatie. U maar ook de natuur zal dat helaas gaan merken.

    Het Zuid-Hollands Landschap wil met andere partijen meer samenwerken om effectiever te zijn en kosten te besparen. Ik zie samen met het bestuur, veel kansen in de samenwerking met het Erfgoedhuis Zuid-Holland (cultuurhistorie en landgoederen) en Landschapsbeheer Zuid-Holland (vrijwilligers en weidevogelbeheer). Deze drie provinciale organisaties zetten zich op een vergelijkbare wijze in om Zuid-Holland mooi en aantrekkelijk te houden.

    Wat van waarde is, koester je en wil je graag doorgeven aan volgende generaties. En dat geldt in het bijzonder voor natuur en landschap in je directe omgeving, zo denken wij bij het Zuid-Hollands Landschap. Natuur waar je regelmatig komt, waar je van kan genieten in de wetenschap dat de natuur zich kan blijven ontwikkelen. Of het nu gaat om de middeleeuwse veenweiden verkavelingen in de Krimpenerwaard, het uitgestrekte duingebied op Voorne of de Bollenstreek met zijn buitenplaatsen en kastelen.

    Het Zuid-Hollands Landschap zet zich al sinds 1934 in om het landschap voor u en uw kinderen te beschermen. Wij willen anno 2013 de verbinding tussen u en de natuur versterken. Hiervoor willen we nieuwe ideen blijven ontwikkelen: van een openlucht bioscoop tot jungle-tochten door Klein Profijt. Vrijwilligers worden daarbij steeds belangrijker.

    Jan van Da

    m, H

    et Dok

    Voorwoord

    inHoUdSopGaVe

    U helpt ons door een korte enqute op www.zhl.nl/enqute in te vullen

    Zuid-Hollands Landschap 1 2013 3

  • Robb

    ert W

    olf

    ruige gras. En langs de randen groeit de koekoeksbloem. In Eeserwold grazen ook Herefort runderen. Zij helpen ons bij het beheer en voorkomen dat dit gebied dicht groeit. De runderen maken open en kale plekken en dat zorgt voor veel variatie. KraaMKaMer Voor pionierSSoorTenBraakliggende terreinen zijn een ideale kraamkamer voor pionierssoorten. Deze soorten kunnen een stuk grond snel innemen, zich vermeerderen en verspreiden. Voor veel planten en dieren is een tijdelijk natuurgebied een verademing, omdat ze geen strijd aan hoeven gaan met andere planten en dieren. Pionierssoorten planten zich snel voort en verspreiden zich in de wijde omgeving. En daar zit de winst voor de natuur. Verschillende soorten orchideen, de rugstreeppad en plevieren kunnen van de tijdelijke natuurgebiedjes profiteren. De keerzijde van tijdelijke natuur is dat de natuur ooit plaats moet maken voor woningen of bedrijven. Toch is het de moeite waard om gebieden tijdelijk te laten verruigen. Het brengt nieuwe soorten naar de

    om te vormen tot tijdelijk natuurgebied. Daarover vertelt hij enthousiast: Het duurt vaak nog jaren voordat op braakliggende stukken grond woningen worden gebouwd, dus dat is voor de natuur een enorme kans om zich te ontwikkelen. In Eeserwold ligt een 113 hectare groot gebied wat in de toekomst een woonwijk en een bedrijventerrein moet worden. De eigenaar van het land werkt samen met landschap Overijssel om er in de tussentijd een natuurgebied van te maken. Eeserwold is na drie jaar al een prachtig tijdelijk natuurgebied geworden. We hebben een poel gegraven voor padden en vogels, verder doen we minimaal aan beheer. Er vliegen veldleeuweriken, kievieten en scholeksters. Soorten zoals de blauwe breedscheenjuffer zitten hier in het

    opinie

    natuur op

    onverwachte plaatsen

    U ziet het steeds meer in onze provincie: braakliggende

    grond die ligt te wachten op woningen of bedrijven.

    Kale plekken in het landschap die regelmatig worden

    omgeploegd zodat de natuur er geen kans krijgt.

    Eigenaren van braakliggende grond willen niet dat er beschermde soorten in het gebied leven. En dat is te begrijpen, want als die soorten zich daar een maal vestigen kan de eigenaar de grond niet gebruiken als bedrijventerrein of woonwijk. Toch is dat jammer voor de natuur en het landschap in Zuid-Holland. Als braakliggende terreinen tijdelijk plaats maken voor natuur levert dat veel winst op voor het landschap in de provincie.

    TijdelijK naTUUrGeBied eeSerwoldEibert Jongsma werkt bij Landschap Overijssel, de evenknie van het Zuid-Hollands Landschap in Overijssel. Als landschapsadviseur is Eibert actief aan het werk om braakliggende gebieden

    Zuid-Hollands Landschap 1 20134

  • omgeving en het landschap knapt er van op. Ook al wordt een tijdelijk natuurgebied weer verwijderd, de pionierssoorten trekken verder naar een ander kaal stuk grond.

    naTUUr dicHTBijIn onze provincie liggen veel braakliggende terreinen in de buurt van de stad of een dorp. Als daar tijdelijke natuur van wordt gemaakt kan iedereen genieten van natuur dichtbij. Er zijn in het land al veel leuke initiatieven waarbij enthousiaste buurtbewoners meehelpen om een tijdelijk natuurgebied te onderhouden of er activiteiten te organiseren. Er zijn plekken die worden ingericht als speelnatuur, waar kinderen spelenderwijs kennis kunnen maken met de natuur. Andere plekken worden door beheerders juist weer met rust gelaten. Daar kan de natuur helemaal zijn eigen gang gaan. In alle tijdelijke natuurgebieden mogen mensen wandelen en excursies organiseren, want over het ontstaan van nieuwe natuur is een heleboel te leren.

    Annelies Gras

    Nico va

    n Ka

    ppel

    waT VindT U Van TijdelijKe naTUUr?Het Zuid-Hollands Landschap is enthousiast over tijdelijke natuur en wil samen met grondeigenaren en mensen uit de omgeving bekijken of er plekken zijn die als tijdelijk natuurgebied kunnen fungeren. Maar daarvoor is het belangrijk dat u als Beschermer tijdelijke natuur ook een warm hart toedraagt. Bekijk daarom op onze website een filmpje over tijdelijke natuur in Overijssel en geef uw mening via Facebook of Twitter. Ziet u ook kansen bij u in de buurt? Heeft u een goed idee voor activiteiten in een tijdelijk natuurgebied? Of bent u er tegen omdat de natuur weer verdwijnt? Praat mee met het Zuid-Hollands Landschap. Gebruik daarvoor op Twitter de hashtag #tijdelijkenatuur. www.zhl.nl/tijdelijkenatuur

    Hoe werkt de regelgeving voor tijdelijke natuur?

    Het ministerie van Economische Zaken heeft een beleidslijn Tijdelijke Natuur ontwikkeld. Grondeigenaren kunnen nu vooraf ontheffing van de Flora- en faunawet krijgen. Deze ontheffing krijgen zij voor de soorten die op het terrein kunnen voorkomen wanneer de natuur de ruimte krijgt. Dat betekent dat de grondeigenaren van te voren een inschatting moeten maken van de soorten die zich in een gebied zullen gaan vestigen. De ontheffing wordt afgegeven voor tien jaar een geeft de grondeigenaar de zekerheid dat de natuur zich kan ontwikkelen en dat hij de natuur weer kan verwijderen als hij het gebied gaat inrichten.

    Bontbekplevier

    Herefort runderen begrazen het tijdelijk natuurgebied Eeserwold.

    Blauwtje op koekoeksbloem Nico v

    an Ka

    ppel

    Zuid-Hollands Landschap 1 2013 5

  • Het is zonnig en bladstil in de duinen bij Hoek van Holland. Meeuwen zwenken voorbij, een konijntje

    sprint weg. Voor stadsbewoners is dit een heerlijk gebied om op zondagmiddag lekker uit te waaien, zegt Maarten van der Valk. Vaak zie je dan dat volwassenen het verharde pad naar zee kiezen, terwijl de kinderen dwars door het duin gaan. En dat mg hier ook. Michiel Houtzagers knikt volmondig. Zijn eigen kinderen van 7, 9 en 12 jaar oud roetsjen hier in het weekeinde maar al te graag van de zanderige hellingen af. Dat is echt genieten met het hele gezin!

    weGGeVallen proVincieSUBSidieS Dit is precies wat het Zuid-Hollands Landschap de komende jaren voor ogen staat. We willen als natuurbeschermingsorganisatie dichter bij de mensen staan, zegt Houtzagers. We willen mensen meer verbinden met natuurgebieden en meer voor mensen gaan betekenen, om ze steviger aan ons te binden. Dat laatste is hard nodig, want de provincie Zuid-Holland gaat de subsidie de komende jaren flink bekorten, als uitkomst van een juridische strijd, aangespannen door particuliere grondeigenaren die de subsidie aan het Landschap als concurrentievervalsing zagen. Houtzagers: Andere provincies hebben deze discussie op een andere manier gevoerd en andere keuzes gemaakt.Lastig, vindt Houtzagers, omdat een flink deel van de weggevallen provinciesubsidies werd besteed aan recreatievoorzieningen, toezicht en terreinbeheer. Zonder beheer groeien de duinen snel dicht met duindoorns en andere struiken. Want door de luchtvervuiling waaien er veel extra meststoffen in de vorm van stikstofverbindingen het terrein

    op pad MeT...

    Kansen grijpen in crisistijd

    Het Zuid-Hollands landschap zet een nieuwe koers in, actief

    en ondernemend. Sterk teruggelopen provinciesubsidies

    dwingen tot een grote reorganisatie, met banenverlies.

    Vrijwilligers zijn harder nodig dan ooit. Gelukkig heeft onze

    stichting een heel trouwe achterban, constateren directeur

    Michiel Houtzagers en regiohoofd kuststreek Maarten van der

    Valk tijdens een duinwandeling door de Van dixhoorndriehoek

    bij Hoek van Holland. wij gaan ons publiek voortaan nog

    beter bedienen met allerlei leuke activiteiten dichtbij huis,

    speciaal ook voor stadsbewoners en jonge gezinnen. want

    wij zien mensen graag van de natuur genieten.

    Michiel Houtzagers (l) en Maarten van der Valk

    Marion de

    Boo

    Zuid-Hollands Landschap 1 20136

  • in en dan gaan allerlei struiken in de duingraslandjes steeds harder groeien. Houtzagers: We zijn wettelijk verplicht om te zorgen dat deze duinen hun bijzondere kwaliteiten behouden. Dat is vastgelegd binnen het Europese Natura 2000-beleid. Op het beheer van onze kostbare natuurterreinen willen we in geen geval beknibbelen.

    Van dixHoorndrieHoeKOp onze rondwandeling ligt het duingebied er prachtig bij. De Van Dixhoorndriehoek ontstond begin jaren zeventig door zandopspuitingen langs de duinrand bij Hoek van Holland, vertelt Maarten van der Valk. Met zand, dat vrijkwam bij het uitbaggeren van de Rotterdamse havens en vaargeulen werd de kustlijn versterkt. Het opgespoten gebied tussen de oude en de nieuwe duinenrij ontwikkelde zich tot een mooie natte duinvallei. De zandhagedis en de rugstreeppad verschenen vanzelf en in de zomer stikt het hier van de orchideen.De Van Dixhoorndriehoek is een Europees beschermd natuurmonument, een zogenoemd Natura 2000-gebied. Begin 2012 werd het 110 hectare grote terrein door de deelgemeente Hoek van Holland overgedragen aan het Zuid-Hollands Landschap. Samen met het aan de zuidkant gelegen Vinetaduin en Spanjaards Duin aan de noordkant heeft de stichting nu een mooi aaneengesloten duingebied in beheer. De mogelijkheden zijn hier heel erg groot, om de natuurwaarden te verhogen n om de recreanten meer te bieden, zegt Maarten.De gemeente Rotterdam en de provincie Zuid-Holland stelden samen 1,2 miljoen

    euro beschikbaar om het natuurgebied goed te beheren. Dit geld is deels afkomstig uit de compensatiegelden voor mogelijke schade aan de duinen, veroorzaakt door het havengebied van Rotterdam Samen met vrijwilligers maakt het Zuid-Hollands Landschap van duindoornstruwelen weer mooie duingraslandjes. Wandelpaden worden verbeterd en lelijke hekken zoveel mogelijk weggehaald. Grazende schapen helpen mee om het landschap open te houden.

    naTUUrlijK VerBondenDe komende jaren wil het Zuid-Hollands Landschap meer gaan samenwerken met bedrijven en andere instanties en nieuwe inkomstenbronnen aanboren, bijvoorbeeld met speciale excursies voor bedrijfssponsoren. Houtzagers: De economische crisis dwingt ons om creatiever te zijn en te zorgen dat we meer mensen aan ons binden. Bijvoorbeeld met bijzondere excursies, verkoop van haardhout en vrijwilligerswerk. Steeds meer mensen sluiten zich als vrijwilliger bij de stichting aan. Daar zijn we heel blij mee. Goed nieuws is ook dat ons ledenaantal ondanks de crisis niet achteruitgaat. Sterker nog, mensen blijken juist bereid zijn om een extra donatie te doen vanwege de crisis. Natuur wordt soms gezien als een luxeproduct. Zeker in een provincie als Zuid-Holland, waar we zo weinig natuur hebben, is dat heel triest. Natuur is juist broodnodig!

    Marion de Boo

    Zelf op padDe Van Dixhoorndriehoek is vrij toegankelijk. Er lopen diverse wandel- en fietspaden, zoals de Zeeheldenroute in dit tijdschrift. Treinreizigers vanuit Rotterdam kunnen uitstappen op NS station Hoek van Holland Haven (waar OV-fietsen te huur zijn) of NS station Hoek van Holland Strand. Vanuit Den Haag rijdt Bus 35 naar halte Strandweg in Hoek van Holland.

    op weGwww.gethoekt.nlVVV Store / Stichting Get Hoekt, Prins Hendrikstraat 281 in Hoek van Holland, (0174) 519 570.

    Schapen houden het landschap open

    Dick Hog

    ewon

    ing

    Moeraswespenorchis

    Marion de

    Boo

    Maa

    rten Ka

    lisvaart

    Rugstreeppad

    Maa

    rten Ka

    lisvaart

    Zuid-Hollands Landschap 1 2013 7

  • naTUUr Bij U in de BUUrT

    landschapsbeheer Zuid-

    Holland, het Zuid-Hollands

    landschap en het erfgoedhuis

    Zuid-Holland organiseren voor

    de tweede keer gezamenlijk

    de provinciale vrijwilligersdag.

    Vrijwilligers die door het

    jaar heen voor n van de

    drie provinciale partners de

    handen uit de mouwen steken,

    zijn uitgenodigd op zaterdag

    9 maart voor een compleet

    verzorgde dag in de duinen

    van oostvoorne, rondom de

    Tenellaplas, eigendom van het

    Zuid-Hollands landschap.

    zelf in de duinen aan de slag te gaan. En natuurlijk om elkaar in ontspannen sfeer te ontmoeten, met een lekkere lunch, hapjes en drankjes.

    locaTieDe dag vindt plaats rondom Bezoekerscentrum Tenellaplas, middenin de Duinen van Oostvoorne. Dit is n van de meest gevarieerde duingebieden van West-Europa. U treft er bijna tweederde van de Nederlandse broedvogelsoorten aan en bijna de helft van alle wilde Nederlandse plantensoorten.

    De provinciale vrijwilligersdag in Zuid-Holland wordt medegefinancierd door de Nationale Postcode Loterij.

    De provinciale organisaties Landschapsbeheer Zuid-Holland, het Zuid-Hollands Landschap en het Erfgoedhuis Zuid-Holland werken nauw samen op de terreinen natuur, landschap en cultuurhistorie. Die werkvelden overlappen elkaar en met de samenwerking streven we naar een integrale benadering van de leefomgeving van bewoners van Zuid-Holland. Zowel natuur als erfgoed zijn belangrijke onderdelen van een waardevol landschap, dat op haar beurt niet kan bestaan zonder een actieve bijdrage van haar bewoners en gebruikers. Vrijwilligers zijn hierbij dus voor alle partijen onmisbaar.

    BelanGeloZe inZeTDe provinciale vrijwilligersdag vindt ieder jaar plaats om alle vrijwilligers te bedanken voor hun belangeloze inzet. Door samenwerking met de drie organisaties wordt een gevarieerd programma aangeboden. De programmaonderdelen bieden de mogelijkheid om - met elkaar erfgoed, landschap of natuur te verkennen en om

    Vrijwilligersdag

    zaterdag 9 maart in Duinen van Oostvoorne

    Kijk voor meer informatie

    over het programma op

    www.zhl.nl/vrijwilligersdag of

    www.facebook.com/vrijwilligerszhl

    Floris Sche

    plitz

    Zuid-Hollands Landschap 1 20138

  • VeldnieUwS

    ZooGdieren-ZeGelSde naTUUr KoMT ToT leVen

    Een nieuwe postzegelserie met Nederlandse zoogdieren is nu te koop bij het postkantoor! PostNL en Stichting Natuurbeelden geven de serie uit, van 36 zegels met bekende zoogdieren zoals de eekhoorn, het edelhert, de vos en de zeehond. De complete serie is verkrijgbaar via een abonnement.Kijk op www.zhl.nl/zoogdierenzegels

    weideVoGelGeBied ooSTVlieTpolder ToeGanKelijKWethouder Frank de Wit van de gemeente Leiden opende donderdag 24 januari officieel het toegangshek naar het 38 hectare metende natuur- en recreatiegebied t Vogelhoff in de Oostvlietpolder. Het Zuid-Hollands Landschap gaat dit gebied bij Leiden beheren, gesteund door de agrarirs in dit gebied.

    Dankzij de goede samenwerking van alle partijen, recreren bewoners van stad en dorp nu in zon mooi groen gebied. Het fietspad door het gebied verbindt Leiden bovendien met het Groene Hart. t Vogelhoff heeft aantrekkelijke recreatieve elementen, van actief struinen tot languit loungen!

    NieuwsbriefMelduaanvoordenieuwsbriefenontvangiederemaanddeleuksteexcursies,wandel-offietsroutetips,natuurnieuwtjesendeBeschermervoordelenpermail.www.zhl.nl/nieuwsbrief

    naTUUraGendaStoom, wind en water

    Op zaterdag 6 april zet het historische stoomgemaal (anno 1872) de Hooge Boezem, Hoogstraat 31 in Haastrecht, haar deuren open. De hele dag staat een gevarieerd programma centraal, van museum- en molen bezoek tot een wandeltocht door het natuurgebied de Hooge Boezem achter Haastrecht. Het Zuid-Hollands Landschap organiseert samen met Stichting Gemaal de Hoge Boezem en Historische Vereniging Haastrecht het arrangement Stoom, wind en water.

    Er wordt stilgestaan bij het bewogen verleden, toen het gemaal nog dienst deed en zorgde voor droge voeten in de polder. Kijk op www.zhl.nl/stoomgemaal

    aanBiedinGVakantiewoning drentheKarakteristiek en comfortabel5% kortingMeer info www.drentslandschaplogies.nl

    Kijk voor alle prachtige vakantiehuisjes van de provinciale Landschappen opwww.inhetlandschap.nl

    U helpt ons door een korte enqute op www.zhl.nl/enqute in te vullen

    Enthousiaste reactie van Beschermer

    Goeiemorgen! Ik begin het jaar met een compliment aan u.Ik ben al jaren lid van de Stichting. Eigenlijk vooral omdat ik - als inwoner van Leiden - regelmatig ga wandelen rond het Huys te Warmont.en daarvan elke keer weer geniet.Toen een aantal jaren geleden werd gestart met de herinrichting van het bos rond het kasteel was ik sceptisch: het bos was toch al mooi zoals het was.Afgelopen zondag wandelde ik er weer en toen moest ik voor het eerst vaststellen dat de herinrichting een mooie verbetering is geworden. Er zijn veel meer zichtlijnen en panoramas. Het dichte bos is nu een spannend park geworden. Vriendelijke groet, Peter de Leeuw

    Bron

    : Chris de

    Waa

    rd / www.sle

    utels

    tad.n

    l

    Floris Sche

    plitz

    Zuid-Hollands Landschap 1 2013 9

  • SCHR

    IJF U IN

    VOO

    R DE

    GRAT

    IS NI

    EUWSB

    RIEF

    en m

    aak k

    ans o

    p dit

    leuke

    voge

    lhuisje

    !Ee

    n thu

    is vo

    or el

    ke vo

    gel.

    www.

    wilnest.e

    u

    Deze actie is geldig tot 1 mei 2013

    Uw e-

    mail

    : .......................................................................................................................................

    Graa

    g inv

    ullen

    met bl

    oklet

    ters.

    De ui

    tslag

    wordt pe

    r mail

    beke

    nd ge

    maa

    kt.

    Wilt u iemand bekend maken met het werk van de Stichting Het Zuid-Hollands Landschap? Vraag gratis een proefnummer aan voor een

    familielid, vriend(in), buurman(-vrouw) of collega.

    GRATIS PROEFNUMMER ZUID-HOLLANDS LANDSCHAP

    Het gratis proefnummer kunt u sturen naar

    Naam .......................................................................................................................................................................................................... m/v

    Adres .............................................................................................................................................................................................................................

    Postcode .................................................................................................................................................................................................................

    Plaats ............................................................................................................................................................................................................................

    JA, ik blijf ook graag per e-mail op de hoogte van de resultaten van het Zuid-Hollands Landschap

    E-mail ...........................................................................................................................................................................................................................

    1/2

    01

    3S an

    d

    e

    r

    P

    o

    p

    p

    e

    EEN

    MAL

    IG

    10

    ,-

    25

    ,-

    50,-

    JAAR

    LIJK

    S

    (m

    inim

    aal

    20,-

    ) en

    ik o

    ntva

    ng a

    ls b

    esch

    erm

    er ie

    der

    kwar

    taal

    het

    tijd

    schr

    ift Z

    uid-

    Hol

    land

    s La

    ndsc

    hap

    Ik s

    teun

    de

    natu

    ur in

    mijn

    om

    gevi

    ng

    en g

    eef h

    ierm

    ee to

    este

    mm

    ing

    het

    hier

    naas

    t gen

    oem

    de b

    edra

    g au

    tom

    atis

    ch

    af te

    sch

    rijv

    en v

    an m

    ijn r

    eken

    ing:

    Naa

    m e

    n vo

    orle

    tters

    Adr

    es

    Pos

    tcod

    e en

    woo

    npla

    ats

    Tele

    foon

    num

    mer

    G

    eboo

    rted

    atum

    E-m

    ail

    JA,

    ik b

    lijf o

    ok g

    raag

    per

    e-m

    ail o

    p de

    hoo

    gte

    van

    de r

    esul

    tate

    n va

    n he

    t Zui

    d-H

    olla

    nds

    Land

    scha

    p.

    Rek

    enin

    gnum

    mer

    Dat

    um

    Han

    dtek

    enin

    g

    m

    v

    ik s

    teun

    de

    Sti

    chti

    ng H

    et Z

    uid-

    Hol

    land

    s La

    ndsc

    hap

    en m

    aak

    het

    mog

    elijk

    de

    natu

    ur t

    e be

    sche

    rmen

    . Ik

    gee

    f:JA

    ,

    1/2013

    Alle

    en s

    amen

    kun

    nen

    we

    de

    natu

    ur in

    uw

    buu

    rt b

    esch

    erm

    en

  • Stic

    hti

    ng

    Het

    Zu

    id-H

    olla

    nd

    s La

    nd

    sch

    apt.

    a.v.

    de

    Bes

    cher

    mer

    sad

    min

    istr

    atie

    An

    two

    ord

    nu

    mm

    er 6

    4630

    00 W

    B R

    OTT

    ERD

    AM

    3000WB646

    po

    stze

    gel

    gra

    ag, h

    oef

    t n

    iet

    Stic

    hti

    ng

    Het

    Zu

    id-H

    olla

    nd

    s La

    nd

    sch

    apt.

    a.v.

    de

    Bes

    cher

    mer

    sad

    min

    istr

    atie

    An

    two

    ord

    nu

    mm

    er 6

    4630

    00 W

    B R

    OTT

    ERD

    AM

    3000WB646

    po

    stze

    gel

    gra

    ag, h

    oef

    t n

    iet

    Stic

    hti

    ng

    Het

    Zu

    id-H

    olla

    nd

    s La

    nd

    sch

    apt.

    a.v.

    de

    Bes

    cher

    mer

    sad

    min

    istr

    atie

    An

    two

    ord

    nu

    mm

    er 6

    4630

    00 W

    B R

    OTT

    ERD

    AM

    3000WB646

    po

    stze

    gel

    gra

    ag, h

    oef

    t n

    iet

    3000WB646

    Stic

    hti

    ng

    Het

    Zu

    id-H

    olla

    nd

    s La

    nd

    sch

    apt.

    a.v.

    de

    Bes

    cher

    mer

    sad

    min

    istr

    atie

    An

    two

    ord

    nu

    mm

    er 6

    4630

    00 W

    B R

    OTT

    ERD

    AM

    3000WB646

    po

    stze

    gel

    gra

    ag, h

    oef

    t n

    iet

    Stic

    hti

    ng

    Het

    Zu

    id-H

    olla

    nd

    s La

    nd

    sch

    apt.

    a.v.

    de

    Bes

    cher

    mer

    sad

    min

    istr

    atie

    An

    two

    ord

    nu

    mm

    er 6

    4630

    00 W

    B R

    OTT

    ERD

    AM

    3000WB646

    po

    stze

    gel

    gra

    ag, h

    oef

    t n

    iet

    3000WB646

    Stichting Het Zuid-Hollands Landschapt.a.v. de BeschermersadministratieAntwoordnummer 6463000 WB ROTTERDAM

    3000WB646

    postzegel graag, hoeft niet

    Stichting Het Zuid-Hollands Landschapt.a.v. de BeschermersadministratieAntwoordnummer 6463000 WB ROTTERDAM

    3000WB646

    postzegel graag, hoeft niet

    3000WB646

  • Do

    rp

    Str

    an

    d e

    n D

    uin

    HO

    EK

    VA

    N H

    OL

    LA

    ND

    Nieu

    we W

    ater

    weg

    Berg

    have

    n

    Adria

    an

    Kloo

    sters

    traat

    Marjor

    ystraa

    t Merop

    estraa

    t Gange

    sstr.

    str.

    ge wna msaT

    r ed nav naai r dA

    Chr

    istia

    an

    Mer

    cato

    rweg

    Ortel

    iuspa

    d

    Een

    hoor

    nstra

    at

    Dol

    phijn

    str.

    Dol

    phijn

    str.

    Hoekse

    Hillweg

    dapr ekyust ea M

    t aart ssti r ua M nahoJSteven van der

    Dubbele

    Melch

    ior

    Bolst

    rapad

    Gemm

    a Fris

    iuspa

    d

    De C

    ordes

    straa

    t

    Jan

    de G

    eusp

    adJa

    n de

    Geu

    spad

    Jol-

    str

    G.Fri

    siusp

    ad

    Hag

    hens

    traat

    Box

    man

    pad

    Bas

    tiaan

    Stuyvesantpa

    d

    Baren

    tsstra

    at

    melliW

    Huyde

    copers

    tr.

    Mareestr.

    Nieu

    wlan

    dsed

    ijk

    Sche

    epva

    artpa

    d

    Valkas

    traat

    Radm

    arstr. S

    tardust

    str.

    Ary Me

    uldijk-

    Mar

    jorys

    traat

    Wee

    ning

    str.

    t aa

    Pal

    udan

    usho

    f

    Jan

    May

    hof

    van der

    Marjor

    ystr.

    Wille

    m B

    aren

    tsst

    raat

    Kloost

    erstraa

    t

    Tim

    mer

    spad

    Joha

    nnes

    de G

    root

    pad

    Rok

    us

    Mei

    jboo

    mst

    raat

    Hui

    breg

    t

    . v sul uaPAspere

    npad

    Corne

    lis

    straa

    t

    Sterre

    nburg

    Badw

    eg

    Zeek

    ant

    Stra

    nd

    Stran

    dbou

    levard

    Stra

    ndw

    eg

    Stran

    dbou

    levard

    Kleinzand

    Noord

    landse

    pad

    Kerk

    hofw

    egRo

    ndga

    ng

    Harwi

    chweg

    Presid

    ent va

    n Hee

    lstraa

    t

    Pres

    ident

    J.V. Wierdsma s

    traat

    Sche

    lpwe

    g

    's-G

    rave

    nzan

    dsew

    eg

    Alkstra

    at

    Distelstr

    Duinweg

    Helmw

    eg

    Noord

    landse

    pad

    Noord

    landse

    weg

    Wierstraa

    t

    Rech

    testr

    aat

    anem

    oon

    Kaapw

    eg

    weg

    Hor

    entje

    s

    Riv

    ierk

    ant

    Emmaboulev

    ard

    Ganze

    nduin

    's-Grav

    enzand

    seweg

    Doo

    rnst

    raat

    Duinweg

    Spee

    lweg

    Klei

    nzan

    dD

    uinr

    oos

    Grootzan

    d

    Tuss

    enza

    nd Groo

    tzand

    Pavilj

    oensw

    eg

    Com

    mis

    saris

    Jas

    weg

    Prins

    der N

    ederl

    ande

    nstraa

    t

    Pres J

    an Lel

    sstraa

    t

    Nieu

    wlan

    dsed

    ijk

    Nieu

    wlan

    dsed

    uinwe

    g

    VAN

    DEN

    BU

    RG

    WEG

    DIR

    K

    Noord

    landse

    weg

    Zeek

    ant

    Zee-

    Zees

    ter-

    pad

    de Ruyterstraa

    th.v.h

    .

    str.

    Kaap

    weg

    Dokte

    r Knip

    laan

    Dokte

    r Knip

    laan Le

    en va

    n Oo

    ijens

    traat

    Dokte

    r Diam

    antlaa

    n

    Ben

    Kleij

    wegt

    hof

    Henk

    Nijland

    -

    Piete

    r Kaa

    shoe

    kpad

    Aven

    ue V

    an d

    er L

    aan

    Jaap

    van

    de

    Sche

    urho

    f

    Anth

    onius

    de B

    ruijn

    hof

    Dick

    de

    Haas

    laan

    Lint

    stra

    at

    de

    Piet

    er

    Leen

    van

    Ooije

    nstra

    at

    Nieu

    wlan

    dsep

    olde

    rweg

    Nieu

    wlan

    dsed

    uinw

    eg

    Nieu

    wlan

    dsed

    ijk

    DIRK V

    AN DE

    N BUR

    GWEG

    Henk

    Nijland

    -stra

    at Wil V

    injstra

    at

    Wil Vin

    jstr.

    Leen v

    an der

    Houwe

    n-stra

    at

    Sei

    npad

    Sein

    pad

    Prins Willemweg

    Fortweg

    Cruqui

    usweg

    Bergha

    ven

    Have

    nweg

    Rijp

    stra

    at

    Col

    umbu

    sstra

    at

    Schim

    melst

    raat

    Hoef

    slag

    Rosp

    ad

    Hoef

    slag

    Musta

    ngstr

    aat

    Rietdij

    khof

    Rietdijk

    straat

    Ponys

    traat

    Jolinks

    traat

    Sche

    ep-

    vaartp

    lein

    Kleine

    Bonte

    koes

    tr.

    t aart suha M t aart suha M

    t aart ssub mul o C

    De Co

    rdesst

    raat

    1e S

    chee

    pvaa

    rtstra

    at

    Tonn

    e-ma

    nplei

    n

    vaar

    tstra

    at

    Ron

    dgan

    g

    Pasto

    or

    Tasm

    anho

    f

    Koni

    ngin

    Em

    mab

    oule

    vard

    Pla

    nciu

    s-ho

    f

    Stati

    onsw

    eg

    Harw

    ichwe

    g

    Roggevee

    nstraat

    Veule

    nstra

    at

    Harwic

    hweg

    Onde

    rwate

    rhof

    Planci

    usstra

    at

    De Cor

    des

    straa

    t

    Paar

    dens

    tr.

    Koni

    ng W

    illem

    III w

    eg

    Prin

    ses

    Mar

    iann

    ehof

    Mau

    ritsw

    eg

    Prins

    Koningin Sophieweg

    Wilhelminani gni noK

    weg

    Sta

    tions

    weg

    Rietdij

    kstraa

    t

    Lang

    eweg

    h.v.h

    .

    Prins

    Hen

    driks

    traat

    h.v.h.

    Scho

    olstra

    at h.v

    .h.

    Hoeks

    eBri

    nk

    Harm

    onies

    tr.Co

    ncordi

    astr.

    Blesst

    r.Sc

    heep

    vaar

    tstra

    at

    Midd

    en-

    Scho

    olstr.

    Lichtt

    oren- str

    .

    2e S

    chee

    p-

    De C

    orde

    s- pad

    Eric

    ksst

    r.

    Van Spilbergenstraat

    Spi

    lber

    gen-

    hof

    Van

    Van S

    pilberg

    enstr

    .

    Koningi

    n

    Stat

    ionsw

    eg

    "de

    Noo

    rd B

    onne

    n"

    V.T.

    V.

    Sta

    tion

    "Hoe

    k va

    nH

    olla

    nd H

    aven

    "

    Sta

    tion

    "Hoe

    k va

    nH

    olla

    nd S

    trand

    "N

    ieuw

    land

    sedu

    in

    Hoe

    kse

    Bos

    jes

    Nie

    uwla

    ndse

    park

    Speelweg

    Stat

    ions

    weg

    9

    2600

    3

    2600

    4

    2600

    6

    2600

    726

    008

    2600

    9

    2601

    0

    2600

    5

    2600

    2

    2600

    1

    Colofon

    Chris

    van Steenb

    erge

    n on

    twikk

    elde d

    eze w

    ande

    lroute.

    Tekst: A

    nnie van de

    n Bo

    s en Ha

    ns va

    n Aa

    lstCa

    rtogra fi

    e: Allro

    und R

    eclam

    eFotogra fi

    e: Klaa

    s Deg

    eling

    en Han

    s Deij

    l.Co

    rdina

    tie: Stic

    hting O

    pzoo

    mer M

    ee en

    VVV Ho

    ek va

    n Ho

    lland

    (Stic

    hting G

    et

    Hoekt)

    Met da

    nk aa

    n de

    scou

    ts va

    n Scou

    tingg

    roep

    Prins H

    endrik voor het ve

    rnieu

    wen

    van de

    rode

    -paa

    ltjes wan

    delro

    ute in 20

    12.

    Deze uitg

    ave is m

    ogeli

    jk ge

    maa

    kt do

    or het bu

    rgerinitiatief

    van Klaa

    s Deg

    eling

    en

    met fina

    ncil

    e bijd

    rage

    n van de

    deelg

    emeente H

    oek v

    an Hollan

    d en he

    t AN

    WB F

    onds.

    Een driet

    al pa

    dden

    stoe

    len is in

    2012 ve

    rnieu

    wd en

    heb

    ben de

    rode

    kleu

    r. Dit

    heeft g

    een verdere b

    eteken

    is.

    20

    12 St

    ichtin

    g Get Hoe

    kt, H

    oek v

    an Hollan

    dDe

    inho

    ud va

    n de

    ze fo

    lder is m

    et de

    groo

    tst m

    ogeli

    jke zo

    rg sa

    men

    gesteld

    . Stich

    ting G

    et Hoe

    kt aa

    nvaa

    rdt g

    een aa

    nsprakeli

    jkheid

    t.a.v

    . wijziginge

    n en

    /of

    onvolko

    men

    hede

    n.

    We v

    erzoeken

    u vr

    iende

    lijk be

    scha

    diging

    en aa

    n de

    padd

    enstoe

    len of

    on

    tbrekend

    e rod

    e rou

    tepa

    altjes

    te m

    elden

    via v

    [email protected]

    ekvanh

    ollan

    d.nl

    w

    ande

    lrou

    te

    2,

    8 ki

    lom

    eter

    m

    arka

    nte

    pade

    nsto

    elen

    en

    paal

    tjes

    met

    rod

    e ko

    p

    Ze

    ehel

    denv

    erha

    al d

    ownl

    oade

    n:

    http

    ://bi

    t.ly/

    zeeh

    elde

    n

    201

    2 St

    icht

    ing

    Get H

    oekt

    , Hoe

    k va

    n H

    olla

    nd

    WANDELroutE

    Zeeheld

    en

    route

    Wan

    del

    en v

    an H

    oek

    v

    an H

    olla

    nd n

    aar

    zee

  • de w

    andelin

    g eindigt o

    p d

    e top v

    an

    het duin. d

    e zee is bereikt!

    Dat is te zien en te ruiken.Deze geweldige ervaring kan gedeeld worden m

    et die van onze nationale zeehelden in het verleden. Zee, lucht en geur zijn van alle tijden.

    Hier eindigt de Zeeheldenroute.

    Zeeheld

    en

    route

    Hoek van Holland

    tip

    E

    en suggestie v

    oor de teru

    gwand

    eling is linksaf ov

    er het strand

    , richting de N

    oorderpier. M

    et eerst de zee

    en later de N

    ieuwe W

    aterweg aan d

    e rechterhand

    word

    en gepasseerd: het A

    tlantikwall-m

    useu

    m,

    het herdenk

    ingsmonu

    ment, m

    oderne ku

    nst, de

    loodsw

    oningen, het Hooghe Lichtopstand

    , het monu

    ment

    Channel C

    rossing to Life en wordt d

    e Berghav

    en bereikt. H

    ier staat het monu

    ment D

    e Red

    der. N

    a de

    Berghav

    en linksaf het spoor ov

    er, terug richting het

    centrum

    .

    Er bevind

    en zich trappen, steile stukjes en ru

    l zand in

    deze route. D

    aarom is d

    e route niet toegankelijk

    voor

    rolstoelers en/of mensen d

    ie slecht ter been zijn.

    route

    Wandel de route en lees het verhaal door de paddenstoelen m

    et rode of witte kap te volgen

    routeb

    eschrijv

    ing

    Het vertrekpunt van deze zeeheldentocht is de VVV- store. Steek het zebrapad nabij de kruising Langeweg/Harwichweg over (ongeveer 100 m

    van VVV kiosk verwijderd).

    De Zeeheldenroute start bij het entreebord waar ook de eerste paddenstoel te vinden is bij de ingang van dit bos/duingebied het Room

    se Duin genoemd.

    Aan het einde van dit bos/duingebied moet de weg

    overgestoken worden. Na het hek twee keer achter elkaar een fietspad m

    et verkeer in beide richtingen! Dus wees voorzichtig!

    Aangekomen in de Hoekse Bosjes wordt rechts aangehouden

    (eerste Y-splitsing). Even verderop bij de Y-Splitsing in het bos worden de zogenaam

    de zoemsteen en de zuil m

    et het historische opschrift privatieve jagt van den koning aangetroffen.

    De zuil met het historische opschrift privatieve jagt van den

    koning. Dit houdt in dat de Hoekse Bosjes vroeger het exclusieve jachtdom

    ein van het huis van Oranje waren.

    De zogenaamde zoem

    steen. Het is een steenblok met een rond

    gat en daarachter een vergrote uitholling. Wie zijn hoofd er in

    steekt en zoemt in verschillende toonhoogten, m

    erkt hoe geluid kan vervorm

    en.

    Vlak voor het einde van het bos aan de rechterkant is er een witte brug. Deze brug kom

    t op veel trouwfotos voor van

    stelletjes uit de regio.

    Na het verlaten van het bosgebied doorkruist de zeeheldentocht een m

    arkant duingebied richting zee. Dit duingebied, met de

    naam Vinetaduin, is uniek vanwege de aanwezige - flora en fauna.

    Maar in het bijzonder door de aanwezigheid van vele bunkers

    en kazematten die herinneren aan de Tweede W

    ereldoorlog. Dit gebied is een onderdeel van ons m

    ilitair erfgoed.

    Het wandelpad door het Vinetaduin eindigt op de Strandboulevard. Deze boulevard wordt direct overgestoken.

    De tocht gaat nu verder door de duinen. Dit duingebied was eens zee en is door zandopspuiting kunstm

    atig aangelegd. Wellicht is

    in het verleden door menig zeeheld dit kustgebied door de kijker

    bespied. Ook dit duingebied herbergt een unieke - flora en fauna. Een onverwachte ontm

    oeting met een vos is niet uitgesloten.

    Enige jaren geleden werd in Hoek van Holland de zeeheldenroute een unieke wandelroute door bos en duin richting zee gentroduceerd. Deze wandelroute, een initiatief

    van Chris van Steenbergen, leid je door het Roomse Duin en de

    Hoekse bosjes naar het strand. De route van de wandeling wordt aangegeven door zeer m

    arkante paddenstoelen en paaltjes met

    een rode kop. Op de paddenstoelen leest u een zeeheldenverhaal die herinnert aan vroegere zeevaarders.

    De fantasie wordt tijdens de wandeling geprikkeld en aan het eind van de wandeling aan de zee staat de tijd even stil en gaan de gedachten uit naar lang vervlogen tijden en verre streken aan de horizon. Gevoelens worden gedeeld m

    et onze historische zeehelden.

    Zeer recent is de wandelroute in eren herstelt. Beschadigde paddenstoelen en paaltjes zijn vervangen. De zeeheldenroute is ongeveer drie kilom

    eter lang, de rondwandeling via het strand en de pier circa zes kilom

    eter.

    Een prachtig wandeling, samengesteld door de Stichting Get Hoekt,

    met hulp van het ANW

    B Fonds. De route geeft, al wandelend langs de paddenstoelen, op een boeiende wijze inform

    atie over het gebied en bezienswaardigheden.

    op w

    eg

    StartVVV Store / Stichting Get HoektPrins Hendrikstraat 2813151 AK Hoek van Holland0174 51 95 70Openingstijden m

    aandag t/m

    zaterdag: 9.30-12.30 uur en 13.00-17.00 uur

    Lengte2,8 kilom

    eter(Ook als GPS wandeling beschikbaar 2,3 km

    )

    Markering

    markante padenstoelen en

    paaltjes met rode kop

    HondenAan de lijn toegestaan.

    Uitgegeven bij tijdschrift 1/2013met toestem

    ming van

    Stichting Get Hoekt

    Stichting Het Zuid-Hollands LandschapNesserdijk 3683063 NE Rotterdam010 272 22 22 [email protected]

    zhl.nlwww.zhl.nl

    een fascinerende

    wand

    eltocht

  • naTUUrcollecTief

    Groen is gezond

    Buiten is het lang niet pluis.

    je krijgt er moddervoeten,

    jeuk van de brandnetels

    en schrammen van de

    bramenstruiken. om nog maar

    te zwijgen van muggenbulten

    en wespensteken. Bij harde

    wind waait het zand in je ogen

    en misschien krijg je wel een

    boomtak op je hoofd. Toch

    zijn alle experts het er over

    eens: de natuur is goed voor u!

    Buiten zijn is gezond.

    Zuid-Hollands Landschap 1 201310

  • BronVerMeldinG en Meer inforMaTie

    Agnes van den Berg van bureau Natuur-voormensen deed dit onderzoek in op-dracht van De Friesland Zorgverzekeraar. Het Zuid-Hollands Landschap werkt samen met De Friesland en andere natuurorgani-saties in het Natuurcollectief. Kijk voor het volledige rapport en meer informatie opwww.defriesland.nl/buitenisgezond

    Daarom organiseert het Zuid-Hollands Landschap samen met Atletiek Vereni-ging Start uit Lekkerkerk dit jaar voor het eerst de Gele Lis Loop. Op zaterdag 25 mei bent u van harte welkom om mee te wandelen! Deelnemers kunnen kiezen uit verschillende afstanden. Onderweg kunt u volop genieten van het uitbun-dige voorjaar in de Krimpenerwaard. Bovendien loopt u extra geld voor het behoud van natuur en landschap voor onze stichting bij elkaar. Start en finish zijn bij de beheerboerderij van het Zuid-Hollands Landschap, Schaapjeszijde 3 in Ouderkerk aan den IJssel (tussen Berken-woude en Gouderak). Op www.zhl.nl/gele-lis-loop vindt u meer informatie.

    KalMerendEn daar blijft het niet bij. Op de website van het Zuid-Hollands Landschap vindt u tal van mooie wandel- en fietsroutes om het hele jaar lekker uit te waaien en onderweg te genieten van bijzondere landschappen dichtbij huis. In de natuur kom je tot rust en kun je je ontspannen. Alleen al het kijken naar groen werkt kalmerend. Maar sporten werkt k kal-merend. Door lekker buiten te bewegen of dat nu wandelen, joggen, fietsen of skeeleren is ervaar je de rustgevende werking van de natuur nog veel sterker.

    naTUUrcollecTiefSinds oktober vorig jaar is het Zuid-Hol-lands Landschap, samen met andere pro-vinciale landschappen, gaan samenwer-ken met De Friesland Zorgverzekeraar in een Natuurcollectief. De Friesland steunt het werk van de natuurorganisaties en biedt hun Beschermers een collectieve zorgverzekering met aantrekkelijke kor-tingen op de premies van zorgverzeke-ring, reis- en annuleringsverzekering. De Friesland heeft daar goede redenen voor. Want bewegen is goed voor hart- en bloedvaten. Het helpt tegen overgewicht, het houdt je hersenen in topvorm en vermindert je kansen om op latere leef-tijd botontkalking te krijgen. Bewegen is bijzonder goed voor diabetespatinten. Het jaagt de muizenissen uit je hoofd zodat je minder kans loopt op stress en depressies.

    BUiTen BeweGenSporten in de vrije natuur, waar je frisse, zuivere lucht inademt, is goed voor je gezondheid. Bovendien is bewegen in een mooie omgeving veel uitnodigender. Wie buiten hardloopt in de vrije natuur, houdt dat op oneffen terrein aantoon-baar langer vol en krijgt minder last van verzuurde kuiten of spierpijn dan wie op de sportschool traint.

    naTUUr en GeZondHeidVolgens Agnes van den Berg, bijzonder hoogleraar natuurbeleving aan de Rijks-universiteit Groningen, denken de mees-te Nederlanders dat er een positieve relatie bestaat tussen natuur en gezond-heid. Dat blijkt uit een grootschalige publieksenqute onder meer dan 1.000 Nederlanders. Het publiek denkt dat een bezoek aan de natuur vooral helpt bij psychische problemen en aandoeningen van de luchtwegen. Ze vinden ook dat grootschalige natuur zoals bos en heide het meest gezond is. Een meerderheid van de bevolking vindt dat behandelme-thoden in de natuur een meerwaarde hebben ten opzichte van een behande-ling binnenshuis. De interesse in het thema natuur en gezondheid is het grootst onder vrouwen en ouderen. On-der jongeren van 18-24 jaar is het animo

    Groen is gezond

    het laagst. Veel Nederlanders weten niet zeker of de positieve effecten van natuur op gezondheid wel wetenschappelijk be-wezen zijn, en een meerderheid vindt dat er meer onderzoek naar de effecten van natuur op onze gezondheid moet wor-den gedaan. Zorgverzekeraars kunnen daar volgens de meeste Nederlanders een belangrijke bijdrage aan leveren. Trek er dus op uit en ga lekker de natuur in. Want dan ben je gezond bezig! Tot ziens bij de Gele Lis Loop?

    Marion de Boo

    Sporten in de vrije natuur, waar je frisse, zuivere lucht inademt, is goed voor je gezondheid.

    Zuid-Hollands Landschap 1 2013 11

  • Soorten in Beeld

    Wat ruist er door het struikgewas?

    In het activiteitencentrum

    Workshop voor kinderen: tekenen in het wild

    Vanaf zondag 10 februari 2013 gaat er

    weer een workshop tekenen in het wild

    van start. Er worden veel nieuwe dingen

    gedaan, zowel buiten als binnen. Als het

    weer het toelaat, nemen we alle schilder-

    spullen ook eens mee naar buiten!

    Nog even de data op een rij:

    10 februari t/m 24 maart 2013,

    10.45 tot 12.45 uur. Vakantie (geen les):

    24 februari. Eindtentoonstelling:

    24 maart.

    6 lessen: 75,- euro.

    1 losse les: 17,50 euro.

    Om uw kind in te schrijven, kunt u een email

    sturen naar [email protected] met

    de naam en leeftijd van uw kind en uw adres

    en telefoonnummer.

    Vakantieworkshop tekenen in het wild

    woensdag 27 februari van 10-11.30 uur:

    kinderen van 3-5 jaar en van 13.30-

    15.30 uur kinderen van 6-12 jaar.

    kosten 17,50

    inschrijven via [email protected]

    In het winterse Solleveld en Meijendel kan de verleiding groot zijn om het ijs op de duinmeren te betreden. Schaatsen of lopen op het ijs is echter levensgevaar-lijk en daarom verboden.

    Door de wisselende waterstanden in de duinmeren is het ijs onbetrouwbaar en daardoor levensgevaarlijk. De gemiddelde temperatuur van het water ligt hoger

    doordat het stromend water is. Van boven lijkt het stevig ijs maar van onderaf smelt het ijs, ook tijdens vorst, weg. Bovendien zijn de duinmeren (in ltratie-plassen) onderdeel van het zuiveringspro-ces van Dunea: van het water in de duin-meren wordt drinkwater gemaakt voor 1,2 miljoen mensen in het westelijk deel van Zuid-Holland. Ook om die reden is het betreden van het ijs verboden; zoals het in

    de zomer verboden is om in de duinmeren te zwemmen. Het verbod op het betreden van het ijs geldt voor alle duinmeren van Dunea, dus Solleveld, Me-ijendel en Berkheide. De duinwachters van Dunea controleren of recreanten zich aan de regels houden en zijn bevoegd bij het over-treden van de regels een bekeuring uit te schrijven.

    Het is misschien niet onbekend: tijdens een wandeling door het duin,

    wordt u opeens opgeschrikt door een geluidje. Maar er valt echter niets

    te bekennen. En toch kruipt, rent en hupt er van alles om ons heen.

    We zien ze niet, maar ze zijn er wel.

    De dwergspitsmuis (Sorex minutus) is met maar vijf centimeter de kleinste zoogdiersoort van Noordwest-Europa. De stofwisseling van deze diertjes is zo enorm snel dat ze per dag hun eigen gewicht aan voedsel moeten binnenkrijgen (circa vijf gram). Een dag in het leven van een dwergspitsmuis bestaat uit kleine rust-perioden die afgewisseld worden met het actief zoeken naar kevertjes en spinnen. Ze verraden zich vaak door hun gerit-sel in de bladerlaag of door hun schrille piepgeluidjes als territoriatwisten worden uitgevochten.

    De pimpelmees (Cyanistes caeruleus), hier op de foto, is welbekend uit tuin en park. Maar wist u ook dat deze twaalf centi-meter lange zangvogel met een snelheid van 29 km/uur van het ene takje naar het andere wipt? Dat roept de vraag op of we deze vogel eerder niet zien dan wel.

    Wat ruist er door het struikgewas? Het is een, zong Toon Hermans als de onderwijzer Frits Verkade tijdens een van zijn shows. Veel verder dan een lang dun dingetje kwam hij niet. Maar wij weten nu beter!

    IJs op duinmeren: verleidelijk maar verboden terrein

    DUNEA - spread ZHL februari 2013 v02.indd 2 28-01-13 16:44

    Zuid-Hollands Landschap 1 20131212

  • Colofon

    Deze spread is een uitgave van Dunea. Tekst: Sandra Zittersteijn, Bart van Engeldorp Gastelaars,

    Marijke Koopman en Johanneke van der Veer (eindredactie) Fotos en illustraties: Dunea Beeldbank,

    Annelies t Hooft. Vormgeving: T2 Ontwerp, Katwijk

    Ontdek Dunea!

    Bijzondere plekjes bekijken en beleven in de

    duinen? Of ontdekken waar uw drinkwater

    vandaan komt? Wij nemen u graag mee op

    ontdekkingstocht door de natuur van Dunea.

    Heel het jaar door organiseert Dunea excur-

    sies in de duinen tussen Monster en Katwijk.

    U kunt zich hiervoor individueel inschrijven.

    Op aanvraag organiseren wij excursies op

    maat in Meijendel. Op onze productielocatie

    in Scheveningen kunt u, in groepsverband,

    ontdekken hoe we goed en lekker drinkwater

    maken uit duinwater. Eventueel kunt u dit

    aanvullen met een duinwandeling.

    Winterwandeling met appeltaart

    Za. 23 februari, 09:30 uur, Meijendel

    Kosten: 7,50 (inclusief appeltaart of

    erwtensoep)

    Reen kijken in Meijendel

    Za. 2 en za. 16 maart, 08:00 uur, Meijendel

    Za. 6 april, 08:00 uur, Meijendel

    Grazers in Meijendel

    Za. 13 april, 09:30 uur, Meijendel

    Op verkenning door Solleveld

    Za. 27 april, 09:30 uur, Solleveld Monster

    Struinen door de duinen

    (lange wandeling + picknick) Za. 11 mei, 09:00 uur, Meijendel

    Kosten: 17,50

    Nachtegalenzang Berkheide Vr. 17 mei, 20:30 uur, Parkeerplaats

    Lindenberg Berkheide

    Kijk op www.dunea.nl voor actuele

    informatie over de excursies, de kosten

    en voorwaarden. U kunt zich daar ook

    aanmelden. De excursie op de productie-

    locatie is beperkt beschikbaar en alleen

    bestemd voor inwoners van het Dunea

    verzorgingsgebied (boven 15 jaar).

    De Tapuit, bezoekerscentrum DuneaIn het hart van Meijendel vindt u naast de pannenkoekenboerderij het bezoekerscentrum van Dunea; De Tapuit. De Tapuit is geopend van dinsdag t/m vrijdag van 10.00 tot 16.00 uur en zondags van 10.00 tot 17.00 uur. Maandag en zaterdag is het centrum gesloten. Vanuit het bezoekerscentrum en het daarnaast gelegen activiteitencentrum worden geregeld activiteiten en excursies georganiseerd. U kunt zelfs vergaderen in het duin. Kijk voor meer informatie op de website van Dunea; www.dunea.nl of bel voor informatie het bezoekerscentrum (070) 357 74 70. Of nog beter, kom een keer langs in De Tapuit.

    De winter heeft zijn intrede gedaan met een mooi pak sneeuw als resultaat. Prachtig voor mensen om in te wandelen, maar voor de dieren in onze natuurge-bieden een harde tijd. Dunea zorgt goed voor u als klant, maar ook voor onze flora en fauna. En de dieren die rondlo-pen in onze natuurgebieden kunnen in deze barre tijd wel wat extra aandacht gebruiken. In Solleveld hebben wij ver-schillende grazers rondlopen die elk hun eigen verzorging nodig hebben. Net als voor u geldt voor de dieren dat ze moe-ten blijven drinken, hoe koud het ook is.

    WaterplaatsenIn het gebied De Geest lopen vier Konik-paarden rond. Op het Polanenduin lopen tien Fjordenpaarden en drie Gallowayrunde-ren rond. Voor hen hebben we een speciale waterbak neergezet die elke dag ijsvrij ge-maakt wordt. Bovendien leggen de collegas van Dunea om de week vers hooi neer in de buurt van de waterplaatsen, zodat er naast het natuurlijke voer dat de grazers vinden een lekker hapje beschikbaar is.

    SchapenDe Drentsche heideschapen zijn geen grote drinkers. Het zijn creatieve dieren die

    altijd wel een lekker hapje kunnen vinden onder de sneeuw. Zij halen hierdoor veel vocht uit het eten van de sneeuw. Toch vindt Dunea het belangrijk dat ook zij, als ze behoefte hebben aan water, dit kunnen nemen. Vandaar dat we op het veld achter het pompstation een wak in het ijs slaan voor de schapen. Ook de schapen worden getrakteerd op vers hooi als extra aanvul-ling op hun natuurlijke voeding.

    BijvoerenWat extra hooi is voor de grazers in Meijen-del en Solleveld een goede aanvulling op hun basisvoeding. Dunea doet dit gecon-troleerd en met mate. Het is absoluut niet toegestaan dat recreanten de dieren voeren. U richt hier meer schade mee aan dan dat u goed doet. De dieren kunnen hier namelijk erg ziek van worden. De duinwachters van Dunea controleren of recreanten zich aan de regels houden en zijn bevoegd bij het overtreden van de regels een bekeuring uit te schrijven. Ook de collegas van de stich-ting Het Zuid-Hollands Landschap houden een oogje in het zeil.

    U kunt onze duinwachter volgen via twitter: @duinwachterLeo of hyves: vriendenvansolleveld.

    Wij zorgen goed voor onze dieren!

    DUNEA - spread ZHL februari 2013 v02.indd 3 28-01-13 16:44

    Zuid-Hollands Landschap 1 2013 13

  • Op de langste dag van het jaar, zit ik s avonds om 20:00 uur lekker gecamoufleerd in het zonnetje langs de waterkant. Pas om 23:15 uur in het pikkedonker zie ik een bever de kant op schuifelen. De volgende dag betrap ik de bever aan het eind van de middag, op klaarlichte dag.Bevers spotten kan met de Jungleroute in Klein Profijt bij de Schenkeldijk in Rhoon. Kijk op www.zhl.nl/junglerouteHarry Fiolet, Natuurfotograaf

    faUna

    BeVerSSPOTTEN

    Zuid-Hollands Landschap 1 201314

  • SponSornieuws

    Top 15De campagne Beleef Leeuwenhorst is in de top 15 van beste crowdfunding projecten gekomen van 2012! Het Zuid-Hollands Landschap was de eerste natuurorganisatie die deze manier van fondsenwerven voor natuur inzette in Nederland. In 2012 is mede dankzij onze trouwe Beschermers bijna 60.000,- gedoneerd voor het herstel van Landgoed Leeuwenhorst.

    onderZoeKEnkele ondernemers starten binnenkort met een onderzoek om een beeld te krijgen van de waardering voor deze nieuwe werkwijze van donaties werven. De Stichting Zuid-Hollands Landschap steunt dit onderzoek. Wij vragen u mee te doen, ga hiervoor naar de volgende website: https://nl.surveymonkey.com/s/ZHLDe resultaten van deze enqute koppelen we terug in het tijdschrift.

    De belastingdienst heeft het Zuid-Hollands Landschap aangewezen als Algemeen Nut Beogende Instelling. De stichting heeft ook het CBF keurmerk. Kijk op www.belastingdienst.nl/giften of www.cbf.nl

    GifTen en donaTieS

    Het Zuid-Hollands Landschap ontvangt veel spontane giften, in de vorm van een hogere betaling van de jaarlijkse bijdrage. U kunt bijvoorbeeld ook bij verjaardags- of jubileumfeestjes aan uw gasten vragen te doneren aan het Zuid-Hollands Landschap. Wij beschouwen deze initiatieven als grote blijk van waardering voor ons werk. Extra aandacht geven we aan:

    De afgelopen maanden ontvingen we onder meer de volgende giften en donaties:

    32,- Dhr. W. Heemskerk, gift i.v.m. verkoop Cds Luisteren in het duin 35,- ISW Hoogeland, Naaldwijk, gift van docent Dhr. van t Zelfde 50,- T.J. Apon-Romijn, gift 100,- E.D. Heijnen, gift 100,- A.A.U. van Nood, periodieke schenking 150,- P. van Winden en A.T. Spijker, gift 200,- J.C. Elkenbracht, periodieke schenking 200,- Dhr. D.J.C. Zegelaar, gift 250,- H. Boers, gift 250,- Dhr. E. Turkstra, periodieke schenking 300,- Anonieme gift t.b.v. aankoop grond op Voorne 455,- G.J. Lambert, giften voor 60e verjaardag 1.000,- Mw. T. van der Knaap, periodieke schenking 1.000,- Dhr. J. Wassenaar, legaat 2.087,40,- M.L. Maas, nalatenschap 5.700,- Anonieme gift t.b.v onderhoud van terreinen en voorzieningen 10.000,- J.M.M. Heijgen, legaat 33.732,25,- Mw. S. van Ameringen, legaat

    alle GUlle GeVerS HarTelijK BedanKT!

    BedrijVen VriendenneTwerK We houden van de natuur en willen de natuur behouden. Een duurzaam, kwalitatief evenwicht tussen mens en natuur, is de missie van de Stichting Het Zuid-Hollands Landschap. Daar gaan we voor, met passie en professioneel. Samen met het Bedrijven Vriendennetwerk zijn we nog slagvaardiger in wat ons verbindt: de natuur!

    Vrienden AKZO Nobel BP Raffinaderij Rotterdam dS+V Gemeente Rotterdam De Friesland Zorgverzekeraar Ertsoverslagbedrijf Europoort C.V. Europe Container Terminals (ECT) Gemeente Noordwijk Gemeente Westland HD Projectrealisatie Rietdekkersbedrijf C. van Vliet V.O.F. Shell

    STrUcTUrele STeUn onTVanGT HeT ZUid-HollandS landScHap Van:

    Provincie Zuid-Holland Nationale Postcode Loterij

    naTUUrlijK VerBondenKijk op www.zhl.nl/vriendof neem contact op met Marie-Louise Govers (010) 272 22 [email protected]

    VrijwilliGerS in HeT nieUwAl onze vrijwilligers zijn mede dankzij de Nationale Postcode Loterij helemaal in het nieuw gestoken. Met plezier en trots dragen zij deze gloednieuwe kleding en zijn hiermee enthousiaste ambassadeurs van het Zuid-Hollands Landschap.

    ZaBawaS STeUnT acHTSTe GaTHet Zuid-Hollands Landschap ontving een donatie van Stichting Zabawas voor het project Natuuraankoop Zeven Gaten in de gemeente Westland. Het betreft een graslandperceel van circa twee hectare, dat aansluit op ons bestaande natuurgebied de Zeven Gaten. Dit perceel wordt in de volksmond dan ook wel het Achtste gat genoemd. Naast de uitbreiding en bescherming van het natuurgebied wil het Zuid-Hollands Landschap hier ook een vispaaiplaats realiseren en het gebied beter toegankelijk maken voor bezoekers.

    groene voordelen voor uw med

    ewerkers

    bijzondere vergaderarrangeme

    nten

    handen uit de mouwen in de n

    atuur

    adopteer een terrein in de buu

    rt

    excursies voor uw relaties

    ...en nog veel meer....

    natuurLiJK VerBondenSamen kunnen w

    e nog slagvaardiger zijn in wat o

    ns zo

    verbindt: de natuur. Doe mee, wo

    rd Vriend.

    WiLt u Meer Weten?

    WWW.ZHL.nL/Vriend

    Vriend Van Het Zuid-HoLLands

    LandsCHaP.

    Iedereen die woont en/of werkt

    in de pro-

    vincie Zuid-Holland voelt zich b

    etrokken

    bij haar/zijn leefomgeving. Onde

    rnemers

    beseffen wat de economische w

    aarde is

    van natuur en landschap. Een n

    atuurlijke

    omgeving waar mensen werken, w

    onen

    en recreren is onmisbaar voor e

    en goed

    ondernemersklimaat. Als Vriend v

    an

    het Zuid-Hollands Landschap d

    raagt u

    zichtbaar bij aan een leefbare om

    geving.

    U werkt mee aan behoud en on

    twikkeling

    van natuur en landschap in onze

    provin-

    cie en krijgt daar veel voor terug

    . Denk

    bijvoorbeeld aan groene voordele

    n voor

    uw medewerkers, bijzondere verg

    aderar-

    rangementen en excursies op m

    aat voor

    uw relaties. Uiteraard is ook maa

    twerk

    mogelijk, bijvoorbeeld de adopt

    ie van een

    speci ek terrein of project.

    De Stichting Het Zuid-Hollands

    Land-

    schap streeft naar duurzaam, kw

    alita-

    tief evenwicht tussen mens en n

    atuur,

    door voor beide rust en ruimte t

    e

    creren. Om dit te bereiken, ste

    lt de

    stichting natuur en (cultuur)land

    schap

    veilig, versterkt het, koopt en be

    heert

    natuurterreinen binnen de provin

    cie-

    grenzen en zorgt voor voorlichtin

    g en

    belangenbehartiging ten behoev

    e van

    natuur en landschap.

    Neem dan contact op met Eline

    Decker (06 - 535 624 85,

    [email protected]) of Marie-Louis

    e Govers (010 - 272 22 34,

    [email protected]). Of kijk op on

    ze webpagina:

    www.zuidhollandslandschap.nl/vr

    iend

    BELEEF LANDGOED LEEUWENHORSTNatuur en cultuur verdwijnen, wij grijpen in!

    WWW.BELEEFLEEUWENHORST.NL

    Helpt u ons?

    Zuid-Hollands Landschap 1 2013 15

  • Herstel lange laan landgoed Mildenburg

    Als natuurbeheerder sta je regelmatig voor het dilemma: Ga je ingrijpen of niet? Laat je bomen staan of vervang je ze? Dat zijn ook de vragen die gesteld zijn over de opknapbeurt van de Lange

    Laan op Landgoed Mildenburg in Oostvoorne. Je hebt te maken met verschillende waarden die gekoppeld zijn aan dit stukje landgoedbos. Aan de ene kant is de Lange Laan van betekenis voor de natuur en vindt bijvoorbeeld de vleermuis hier onderdak. Aan de andere kant heeft de Laan met zijn eiken van zon 200 jaar oud ook een historische waarde. Daarnaast heb je te maken met een veiligheidsaspect, want zware takken met sneeuw en dode bomen mogen geen gevaar vormen voor voorbijgangers.

    Het is dus belangrijk zorgvuldig afwegingen te maken

    voordat je aan de slag gaat. Om de juiste keuzes te kunnen maken is advies van deskundigen ingewonnen en is een plan opgesteld voor verantwoord herstel. Dat betekent dat een aantal dode en zieke bomen vervangen zullen worden door nieuwe bomen van formaat. Hiermee zal de markante laan weer vitaal worden en samen met de onlangs gerestaureerde moestuinmuur het historische gezicht van Landgoed Mildenburg bepalen. Het Zuid-Hollands Landschap, dat het landgoed sinds 1953 in beheer heeft, kan dit project uitvoeren dankzij een anonieme gift, en daarmee bijzondere natuur- en cultuurhistorische waarden behouden.

    Kom zelf een kijkje nemen aan de Hoflaan in Oostvoorne (tegenover VVV) en wandel de Wielewaalroute:www.zhl.nl/wielewaalroute

    UiTGelicHT

    81701_ZHL_1_2013_LR81701_ZHL 1_bonnen_LRZHL_1_2013_Routekaart_LR