Usabilityweb magazine nr. 3

Click here to load reader

  • date post

    16-May-2015
  • Category

    Design

  • view

    463
  • download

    1

Embed Size (px)

description

Editie 3 van usabilityweb magazine. Een gratis magazine dat we versturen aan iedereen die zich hiervoor aangemeld heeft.

Transcript of Usabilityweb magazine nr. 3

  • 1. MagazineNummer 3, 2007 ISSN: 1871-63932 DehegemonievandeAmerikanen! Stefan Wobben 4 ABTesting Marleen Nagengast 8 Hoezoaandachtvooropmaakbij emailnieuwsbrieven? Hans Jacob de Gier 13 DehomepagevanmorgenLeonard Verhoef 17 MicroformatsJohannes la Poutre Over Usabilityweb Magazine Je kunt je aanmelden voor het Usabilityweb Magazine door een e-mail te sturen naar [email protected] Dit geldt voor zowel de ontvangers van het magazine als voor gastauteurs die graag een bijdrage willen leveren aan dit initiatief.

2. ColumnDe hegemonie van de Amerikanen! Jaarlijks stelt het World Economic Forum Als we kijken naar de top tien van meest de Networked Readiness Index (NRI) bezochte websites door Nederlanders, samen. Dit is een rangorde van landen metdan zien we dat deze vooral gedomineerd de grootste technologische vooruitgang.wordt door Amerikaanse giganten als Er wordt dan gekeken naar ICT-infrastruc-Google, Microsoft, Yahoo, Wikipedia tuur, algemene kennis en vaardigheden en en YouTube. Pas op nummer zes komen gebruik van ICT-toepassingen.we de eerste Nederlandse website tegen:Hyves.nl. De volgende twee Nederlandse De top tien wordt gedomineerd door websites staan op respectievelijk plaats West-Europese landen. Denemarken ennegen en tien. Dit zijn Marktplaats.nl Zweden staan aan kop en Noorwegen is deen NU.nl. Bij de andere Europese landen hekkensluiter. Nederland staat op num- van de NRI is dit niet veel anders en zien mer zes, net een plaatsje boven de VS, die we een vergelijkbaar beeld. Second Life, op nummer zeven staat. Nummer drie,Firefox, Amazon.com, LinkedIn, Flickr, Singapore, is samen met de VS het enigeMySpace, het zijn allemaal Amerikaanse niet-Europese land.innovaties. Is het louter toeval of bestaater een logische verklaring? De ICT-randvoorwaarden zijn in West- Europa dus goed op orde. Waarom zijn Laat ik eens kijken naar de inwonersaan- er dan zo weinig internetdoorbraken uittallen. Hieruit blijkt dat de VS ongeveer Europa afkomstig?drie keer zoveel inwoners heeft als alleandere Europese landen van de top tiensamen. Omdat er meer inwoners zijn, Top tien NRI 20062007zullen er ook meer internetinitiatieven 1 Denemarken worden ontplooid en hoe meer initiatieven 2 Zweden er worden ontplooid des te groter de kansdat iets doorbreekt. Dit is ongetwijfeld 3 Singaporevan invloed maar voor mij onvoldoende 4 Finlandverklaring voor de hegemonie van de VS. 5 ZwitserlandJe kunt ook kijken naar de ontstaans- 6 Nederlandgeschiedenis van de succesverhalen. Veel 7 Verenigde Staten van deze initiatieven zijn begonnen voor 8 IJslandde millenniumwisseling. Als we naar deNRI-index van deze periode kijken, dan 9 Verenigd Koninkrijkzien we dat de VS jarenlang op nummer10 Noorwegenn stond. Dat zou een verklaring kunnenzijn. In 1999 bezat Nederland echter welal de negende plaats en de Scandinavische 2 Usabilityweb Magazine Nummer 3, 2007 3. landen deden het ook al bovengemiddeldgoed. Dat verklaart dus ook onvoldoendewaarom een YouTube niet Zweeds is. Heeft het dan te maken met het onder-nemersklimaat? Volgens het EconomischInstituut voor het Midden- en Kleinbedrijf(EIM) zijn er grote verschillen: Opvallendis dat het starten van een eigen bedrijf inAmerika zo gewoon wordt gevonden. On-derwijs, cultuur, kapitaalmarkt en andereinstituties vormen er een virtuous circle.In Finland doen ze iets soortgelijks, hetFinse model, heet het daar. Onderzoek,ontwikkeling en opleidingen streven al-lemaal naar technologische innovaties ener is een intensieve samenwerking met het YouTube (youtube.com)bedrijfsleven. Wellicht een verklaring voorhet succes van Nokia? Met alleen randvoorwaarden heb je echternog geen succes. Om te slagen op demondiale markt moet je uitvoering perfectzijn. Op het internet heeft de consumentde macht. Je website moet dus naadloosaansluiten bij de behoeften en wensen vanje klanten. Klantgerichtheid is een trucjedat ze in de VS erg goed beheersen. Devanzelfsprekendheid waarmee methodenvan user-centered design worden toe-gepast, geeft de Amerikanen een grotevoorsprong. In Nederland moet je noguitleggen dat je eerst persona wilt maken.In de VS daarentegen moet je uitleggen datje gn persona gaat maken.Second Life (secondlife.com) Deze continue focus op de eindgebruikermaakt een wereld van verschil. En dt is,denk ik, een van de belangrijkste verkla-ringen van de hegemonie van Amerikaan-se websites. Stefan [email protected] Hyves (www.hyves.nl) Usabilityweb Magazine Nummer 3, 2007 3 4. Goede testmethode of hype?A/B Testing DetermA/Btestinghoorjesteedsvakerindewerelddieinternetheet. MaarwatisA/Btestingeigenlijkprecies?Ishetgewooneenpopulairbegrip, eenhype?Ofisheteenonderzoeksmethodedieeensubstantilebijdrage kanleverenaanhetverbeterenvanwebsites?Demeningenhieroverzijn verdeeld.Omeenoordeeltekunnenvormen,ishetechtervanbelangom eersttewetentekomenwatA/Btestingisenhoehetprecieswerkt.Bij beide versies wordt dezelfde actie geme-Wat is A/B testing?ten, bijvoorbeeld het aanvragen van infor-Bij deze methode worden bezoekers van matie of het aanmelden voor een nieuws-een website willekeurig opgedeeld in twee brief. Er wordt zo getest bij welke versie degroepen, groep A en groep B. Deze bezoe-actie het meest succesvol is. Op deze ma-kers merken zelf niks van deze opdeling,nier worden de effecten van design in kaartze zijn zich er dan ook niet van bewust dat gebracht. A/B testing speelt dan ook voor-ze meedoen aan een onderzoek. Dit is eennamelijk een controlerende rol tijdens hetgroot voordeel van deze testmethode. Bij A/ verbeterproces van een website.B testing heeft de onderzoeker dus ook geeninvloed op het gedrag van de bezoekers. DeWerkwijzeonderzoeker kent de bezoekers niet. Dit al-les komt de betrouwbaarheid van het on- Bij het toepassen van een A/B-test kan dederzoek ten goede. A/B-tests meten hetvolgende werkwijze worden toegepast.daadwerkelijke gedrag van bezoekers.Fase 1: doelstellingBij elke bezoeker wordt opgeslagen in welke Hier geldt de tegelwijsheid meten is weten.groep hij of zij zit. Een terugkerende bezoe- Meet eerst bijvoorbeeld alle bezoekers, be-ker zal daardoor telkens in dezelfde groepzoeken en pageviews. Zoek vervolgens naarterechtkomen. verbeterpunten en formuleer deze als eenmeetbaar doel.Elke groep krijgt een andere versie vaneen webpagina te zien. Deze twee versiesVoorbeeld: 2% van alle bezoeken moet lei-verschillen op slechts n punt van elkaar, den tot de verkoop van een product.bijvoorbeeld het kleurgebruik of de tekst-grootte. Soms is versie A het huidige designDit voorbeeld is gebaseerd op een populairen ziet het grootste deel van de bezoekersdoel: omzetverhoging. Deze twee procentdeze versie. Versie B is dan een meer uit-zal dan wel een stijging moeten zijn ten op-dagende versie die slechts aan een kleine zicht van de huidige verkoopaantallen. Dezegroep wordt getoond totdat het zijn waardehuidige verkoopaantallen moeten daarombewezen heeft [1].wel eerst in kaart zijn gebracht.Usabilityweb Magazine Nummer 3, 2007 5. Fase 2: verbeterpuntenNu is beschreven wat A/B testing is en hoeMet de nieuw geformuleerde doelstelling het uitgevoerd kan worden, is het leuk omin het achterhoofd worden op basis van be-eens te kijken naar een voorbeeld uit destaande richtlijnen, de kennis en ervaringpraktijk.van usabilityexperts of de uitkomsten vaneen gebruikerstest aannames gemaakt overUsabilitywebde manier waarop de doelstelling bereiktkan worden. Hiervoor kan gebruik worden Erik Nijland heeft voor zijn afstudeeronder-gemaakt van verschillende publicaties zoals zoek van de opleiding Communicatiesyste-Handboek Website Usability [2], Website-men: Multimediaontwikkeling onder an-usability [3] en de Research-Based Web De-dere een A/B-test uitgevoerd op de websitesignUsability Guidelines []. In dit laatste www.usablityweb.nl.document staan meer dan 200 richtlijnenomtrent gebruiksvriendelijkheid.Tijdens een kleine gebruikerstest met zesdeelnemers kwam n punt herhaaldelijkVoorbeeld:naar voren, namelijk: Het leest niet zo pret-tig.Aanname: Bezoekers kopen zo weinigomdat ze de bestelknop, die telkens op eenEr zijn vervolgens drie richtlijnen gevondenandere plek staat, niet kunnen vinden. die invloed hebben op de leesbaarheid []: Richtlijn: Plaats belangrijke items consi- Limit the Number of Words and Senten-stent. ces Fase 3: uitvoeren Optimize Display DensityEen webdesigner krijgt vervolgens de taakom de website te verbeteren aan de hand Use Moderate White Spacevan n aanname. Meer dan n aannamegebruiken voor het aanpassen van een de-De eerste richtlijn stelt dat een zin maximaalsign is ook toegestaan, maar besef dan weltwintig woorden mag bevatten en elke pa-dat het effect per aanname niet meetbaarragraaf maximaal zes zinnen. De content opis. usabilityweb voldeed al aan deze richtlijn. Vervolgens is het wachten op onderzoeks-De tweede en derde richtlijn benvloeden el-resultaten. Het is aan te raden om minimaal kaar. Het blok met content op usabilitywebtwee weken te wachten. Vergelijk vervol-bevatte te veel witruimte. Door deze grotegens de onderzoeksresultaten per week.witruimtes ontstaat er een lage dichtheidAls deze ongeveer gelijk zijn kan deze fase van content. Tekst met een lage dichtheidworden afgesloten. Als er duidelijke ver- wordt minder snel gelezen.schillen merkbaar zijn, wacht dan nog eenstwee weken, net zolang totdat er twee evenHet doel is om bezoekers een prettige lees-lange periodes zijn met gelijke onderzoeks- ervaring te bezorgen.resultaten.Voor dit onderzoek zijn vier weken lang sta-Fase 4: evaluatie tistieken verzameld. Er zijn twee betrouw-Na het onderzoek wordt gekeken of debaarheidintervallen van twee weken gehan-nieuwe doelstelling is behaald. Dit is echter teerd. De resultaten per interval zijn vrijwelniet voldoende. Kijk ook naar statistiekengelijk (zie tabel 1), tijd heeft geen duidelijkvan zoveel mogelijk andere aspecten van demeetbare invloed op de uitslag van dit on-website.derzoek. Voorbeeld: Het opvallender tonen van hetDe doelstelling om de leessnelheid te ver-offerteaanvraagformulier heeft geleid tot hogen lijkt geslaagd (zie tabel 2). Paginasmeer aanvragen. De doelstelling is be-worden gemiddeld 26 seconden korter be-haald. Maar als dit betekent dat er minderzocht. Dit lijkt op een stijging van de lees-producten zijn verkocht (zonder eerst een snelheid van meer dan 0 procent.offerte aan te vragen) dan hoeft er geensprake te zijn van een verbetering. Usabilityweb Magazine Nummer 3, 2007 6. Afbeelding 1: Boven versie A (de originele versie), onder versie B (fixed layout) 6 Usabilityweb Magazine Nummer 3, 2007 7. Ik denk dat gesteld kan worden dat A/B tes- Tabel 1: resultaten A/B-test per intervalting niet alleen maar een hype is. Het is welPeriode: 19 mei 2006 tot en met 16 juni 2006degelijk een methode die zinvolle resultaten Aantal seconden per pageview kan opleveren (zie bovenstaand voorbeeld),zeker voor organisaties die structureel be-Versie A477 zig zijn met het verbeteren van hun website.Versie B220 Maar of het ook echt een methode is die eenPeriode: 17 juni 2006 tot en met 4 juli 2006substantile bijdrage levert? In combinatiemet andere methoden waarschijnlijk wel. Aantal seconden per pageviewVersie A501 De voorbereiding is bij A/B testing essen-Versie B246 tieel. Weet wat je precies wilt meten enga niet lukraak de methode inzetten, om-dat je nou eenmaal wil testen. De doelenmoeten duidelijk zijn! Kies een pagina en Tabel 2: resultaten A/B-test gehele testperiodeonderbouw deze keuze. De aanpassingenPeriode: 19 mei 2006 tot en met 4 juli 2006 die getest worden, moeten gebaseerd zijn Aantal seconden per pageview op gedegen onderzoek. Er kan bijvoorbeeldgebruik worden gemaakt van richtlijnen dieVersie A 489reeds door anderen onderzocht zijn en dieVersie B 233hun waarde hebben bewezen. Met een gedegen voorbereiding kun je metA/B-tests inderdaad eenvoudig resultatenDat de leessnelheid is gestegen, is echterbehalen. Realiseer je echter ook dat de me-niet met zekerheid te concluderen. De enige thode niet zaligmakend is. Het is n van dezekerheid is het feit dat een bezoek aan eenvele mogelijkheden om de eindgebruiker alspagina gemiddeld korter van duur is. Het is uitgangspunt te nemen bij het ontwikkelenniet duidelijk of de paginas ook daadwerke-en continu verbeteren van je website.lijk zijn gelezen. M arleen NagengastDaarom is besloten om nog een [email protected] uit te voeren met dezelfde deelne-mers. Elke deelnemer heeft hetzelfde arti- Marleen Nagengast heeft eerst de oplei-kel gelezen. Drie personen kregen versie A ding Commercile Economie afgerondvoorgeschoteld, de andere drie versie B. aan de Hanzehogeschool in Groningen.Het verschil in leessnelheid bleek hier nogVervolgens heeft ze Communicatie- en In-positiever uit te vallen in het voordeel van formatiewetenschappen gestudeerd aanversie B. De tekst werd ruim 60 procentde RUG. Tijdens deze opleiding heeft ze insneller gelezen. de redactiecommissie gezeten, waarvoor ze ook al enkele artikelen heeft geschre-Op basis van de resultaten van dit onder-ven. Sinds een half jaar is ze als Juniorzoek kan gesteld worden dat de verbetering Projectmanager werkzaam bij Concept7is geslaagd: de leesbaarheid is verhoogd,(www.concept7.nl).bezoekers lezen sneller en ze ervaren dit alsprettig lezen. Conclusie BronnenOm terug te komen op de vragen die in het 1. Putting A/B Testing in Its Place (Jakobbegin van dit artikel werden gesteld. Is A/Nielsens Alertbox). http://www.useit.com/ alertbox/20050815.html. (16 maart 2007)B testing gewoon een populair begrip, een 2. Kassenaar, P.Van Rijswijk, O. (2003).hype? Of is het een onderzoeksmethode dieHandboek Website Usablity. ISBN 9039521018.een substantile bijdrage kan leveren aan 3. Van der Put, W. (2006). Website-het verbeteren van websites? Het antwoordusability. ISBN 9789043013048.is volgens mij: geen van beide. 4. Research-Based Web DesignUsability Guidelines. http://www.usability. gov/pdfs/guidelines.html Usabilityweb Magazine Nummer 3, 20077 8. Hoezo aandacht voor opmaak bij emailnieuwsbrieven? Visuelestructuuraanduidersinemailnieuwsbrievenondersteunenhet scangedragvandelezer.Uitditonderzoeknaartweetekstueeldezelfde, maarvisueelverschillendenieuwsbrievenblijktdathetgebruikvanvisuele structuuraanduidersduidelijkvaninvloedzijnophetscangedragvandelezer.In de marketing- en communicatiepraktijk dagelijks ongetwijfeld ook in uw mailbox,van verschillende MKB-bedrijven vindt hetterechtkomen. Met e-mailmarketing bedoe-medium e-mail steeds beter zijn plaats.len we hier organisaties die op basis van per-De mediumspecifieke eigenschappen vanmissie e-mail inzetten om te communicerene-mail worden meer en meer gebruikt om met hun doelgroepen. De ontvanger van dediverse marketing- en communicatiedoel-mailing heeft toestemming verleend aan destellingen te behalen. organisatie om hem periodiek via e-mail te informeren (opt-in) en behoudt te allen tijdeToch is e-mail, en specifiek e-mailmarke-de mogelijkheid om deze toestemming weerting, een relatieve nieuwkomer binnen ditin te trekken (opt-out).vakgebied. Onderzoek naar leesgedrag op internetOnderzoek naar het medium staat danook nog in de kinderschoenen. Reden voor Het onderzoek gaat dus in op de vraag hoeMail to Mail en Concept7 om gezamenlijke-mailnieuwsbrieven eigenlijk gelezen wor-de e-mailnieuwsbrief eens te onderwerpen den. Specifiek:aan een gebruikerstest. Wat is het verschil in leesgedrag tussen eenOmdat steeds meer organisaties kiezen voor opgemaakte HTML-mailing en een niet-een volledig opgemaakte e-mailnieuwsbrief, opgemaakte platte mailing.hebben we het onderzoek toegespitst ophet verschil in leesgedrag tussen een vol- Nu is er al veel onderzoek gedaan naar deledig opgemaakte HTML-mailing en een manier waarop mensen teksten van inter-niet-opgemaakte platte mailing. Natuur-net lezen. De algemene opvatting is dat in-lijk gebruikten we hierbij de eyetracker van ternetgebruikers niet zozeer teksten lezen,Concept7.maar meer scannen naar voor hen interes- sante woorden of zinnen (zie bijvoorbeeld Jakob Nielsen 1997).E-mailmarketing: de achtergrondOm alle misverstanden direct uit de weg te Nu zijn deze onderzoeken voornamelijkhelpen; met e-mailmarketing hebben we hetgericht op het lezen van internetsites waarhier niet over de bekende spammailtjes, diede gebruiker met een vooraf bepaald doel8Usabilityweb Magazine Nummer 3, 2007 9. naar toe gaat. Men is bijvoorbeeld gericht aanduiders om de nieuwsbrief te scannenop zoek naar bepaalde informatie of wil(gelijk websites)?een product bestellen. Gebruiksvriendelijkewebsites ondersteunen dan ook dit zoekge- Opzet onderzoekdrag van de gebruiker. Door structuuraan-duiders zoals opmaakelementen, interneOm dit verschil in leesgedrag te onderzoe-links, menustructuur en visualisatie te ge-ken hebben we twaalf proefpersonen tweebruiken, wordt de gebruiker geholpen bij verschillende nieuwsbrieven laten lezen. Dehet navigeren door de site.beide nieuwsbrieven waren qua structuur en inhoud precies hetzelfde en verschilden al- leen in de opmaak van elkaar. Nieuwsbrief AE-mailnieuwsbrief vs. website is de opgemaakte nieuwsbrief, nieuwsbriefE-mailnieuwsbrieven missen in zekere mateB miste deze extra opmaak.dit vooraf bepaalde doel van de gebruiker.Daar waar een website actief en doelbewust De eyetrackerbezocht wordt door de gebruiker, wordene-mailnieuwsbrieven aangeboden door de De nieuwsbrieven werden gelezen achterzendende partij. een eyetracker. Dit is een computermonitor die precies de oogbewegingen van de proef-Toch verwachten wij dat de lezer wel de- persoon volgt en opslaat. Op deze manier isgelijk met een bepaald doel de nieuwsbrief het mogelijk om na afloop van het onderzoekleest. Hij zal immers opzoek gaan naar in- de oogbewegingen te analyseren. Tevensformatie die voor hem op dat moment inte-genereert de eyetracker een zogenaamderessant kan zijn.heatmap waarin precies wordt aangegeven op welke plekken van de nieuwsbrief extraWij verwachten dan ook dat ook e-mail- oogfixatie gemeten werd.nieuwsbrieven gescand worden door de le-zer. Maar de vraag die dan rijst is of er ver- Resultaat: opmaak ondersteuntschil aan te wijzen is tussen het scangedrag scangedrag lezerbinnen een opgemaakte HTML-mailing(waarbij de eerdergenoemde structuuraan-Het verschil in het leesgedrag van nieuws-duiders gebruikt worden) en een plattebrief A en nieuwsbrief B is opmerkelijk temailing. Kortom, scannen nieuwsbrieflezers noemen. In de niet opgemaakte nieuwsbriefde nieuwsbrief alleen op woorden of wordtverliep de oogbeweging heel duidelijk vaner actief gebruik gemaakt van structuur- boven naar beneden. Er werd niet gespron- gen tussen tekstgedeelten of teruggekeerd Fig 1. Bovenste gedeelte van de twee onderzochte nieuwsbrieven. De opgemaakte (nieuwsbrief A) en de niet opgemaakte (nieuwsbrief B)Usabilityweb Magazine Nummer 3, 2007 9 10. naar eerder gelezen stukken. De tekst werdste gedeelte van de nieuwsbrief ). Het lijktals n stuk gezien en ook als zodanig gele-alsof de gebruiker heel duidelijk opzoek iszen. Hierbij dient opgemerkt te worden datnaar de structuur en daarmee de inhoud vandit natuurlijk niet betekent dat de gehelede nieuwsbrief.tekst gelezen werd.Geen fixatie op esthetische plaatjesDit in contrast met de opgemaakte nieuws- Duidelijk is dat de oogfixatie gericht is op debrief. Hier was veel meer een scan patroontekst en niet op de plaatjes naast de tekst. Dete herkennen. De afzonderlijke tekstitems plaatjes worden wel gezien maar niet aan-werden als zodanig herkend en gebruikt. dachtig bekeken. Dit in tegenstelling tot deHet lijkt erop dat de lezer de structuuraan-inhoudelijke visualisatie die wel aandachtigduiders gebruikt om een eigen pad doorbekeken werd.de tekst te belopen.Waardering en retentie vanDit heeft verschillende gevolgen voor hetde nieuwsbrievenlezen van de nieuwsbrief. Doordat de itemsmeer als afzonderlijke delen gezien werdenNa afloop van het onderzoek werd aan dewerd er meer geschakeld tussen de items enproefpersonen gevraagd om een vragen-lag de oogfixatie heel duidelijk op de eerste lijst in te vullen. De vragen die gesteld wer-paar zinnen en de kopjes van de verschillen-den waren inhoudelijk van aard (er werdde items. Het lijkt of hier de keuze gemaaktgevraagd naar feitelijkheden binnen dewerd of het stuk al dan niet interessant was. nieuwsbrief ) en naar de waardering van deTevens werd er regelmatig teruggekeerdnieuwsbrief.naar eerder gelezen stukken. Opvallendhierbij was dat alleOpvallend was dat de retentie van beidenieuwsbrieven laag was. Men had moeitelezers van de opgemaakte nieuwsbrief te-om feitelijkheden uit de nieuwsbrief zich teruggingen naar het begin van de nieuwsbrief herinneren. Dit terwijl de nieuwsbrieven alsom nogmaals de inhoud van de nieuwsbriefredelijk interessant gewaardeerd werden.te bekijken (weergegeven in het eerste tekst-item). Het lijkt alsof de inhoud nogmaals Wat betreft de waardering voor de nieuws-gevalueerd werd op persoonlijke interes- brief werd de opgemaakte nieuwsbrief, zeise. Sommige van de lezers kozen er hierna het gematigd, positiever ontvangen.voor om (al dan niet door middel van deinterne links) terug te keren naar n vanDe laboratoriumsituatiede (waarschijnlijk door hen als interessantgekenmerkte) tekstitems.Dit onderzoek pretendeert in geen ge-val zwaar wetenschappelijk onderzoek teDit scannende gedrag kwam niet naar voren zijn. We hebben geprobeerd om in kaartin de niet opgemaakte nieuwsbrief, terwijlte brengen hoe e-mailnieuwsbrieven gele-de tekst wel hetzelfde was. Hieronder ziet uzen worden en wat de invloed van opmaaktwee voorbeelden van de oogfixatie (heat- op ditzelfde leesgedrag is. Natuurlijk is hetmaps) van zowel de opgemaakte als de niet onderzoek in een laboratoriumsetting uit-opgemaakte nieuwsbrief. gevoerd, waardoor er zeker interfererendeelementen te verwachten zijn. De lezers wa-Fixatie op kopjes en eerste paarren er zich bewust van dat ze onderzochtzinnen binnen tekstitem werden, de nieuwsbrief werd hoogst waar-Als we kijken naar de heatmaps zien we datschijnlijk beter gelezen dan in een thuissi-de opgemaakte nieuwsbrief een duidelijketuatie en waarschijnlijk werd er meer tijdfixatie heeft op de kopjes en de eerste zin-aan de nieuwsbrief besteed. Echter, juist alsnen binnen de tekstitems. Deze fixatie is we juist deze verstorende elementen in hetook wel te herkennen binnen de niet opge- achterhoofd houden kunnen we voorzich-maakte nieuwsbrief maar in sterk minderetig enkele uitspraken doen over het lezen enmate. opstellen van e-mailnieuwsbrieven. Fixatie op structuurTevens zien we in de heatmap van de opge-maakte nieuwsbrief een sterke fixatie op demenustructuur (weergegeven in het boven-10Usabilityweb Magazine Nummer 3, 2007 11. zijn geheel gelezen wordt?. Opmaak kanAandacht voor opmaak hierbij dus een zeer belangrijke rol spelenkan lezer helpen en dient binnen e-mailmarketing net zoveelEr zijn verschillende onderzoeken geweestaandacht krijgen als bij het opstellen van eennaar de tijd die lezers vrijmaken voor het le- gebruiksvriendelijke website. Let hierbij,zen van nieuwsbrieven. Deze tijd (natuurlijk naast de visuele opmaak, ook op de tekstu-afhankelijk van de inhoud van de nieuws- ele structuuraanduiders. Zoals aangegevenbrief ), is korter dan onze proefpersonenligt de oogfixatie op de kopjes en de eerstenamen. Aangezien structuuraanduiders paar zinnen binnen de tekstitems. Geef danscangedrag zeker ondersteunen is het aan ook extra aandacht aan deze elementen vante raden om bij het opstellen van de mai-de nieuwsbrief. Spreek de lezer persoonlijkling hier rekening mee te houden. De vraag aan en geef duidelijk weer wat de lezer kanhoe ondersteun ik de lezer bij het vinden verwachten van de tekstitem. Whats in itvan de voor hem interessante onderwerpenfor me zal het uitgangspunt zijn waarmeeis waarschijnlijk belangrijker dan de vraagde lezer de nieuwsbrief leest. Natuurlijkhoe zorg ik ervoor dat mijn nieuwsbrief inspelen bij het opstellen en vormgeven vanUsabilityweb Magazine Nummer 3, 2007 11 12. een nieuwsbrief ook zaken als doelgroep,boodschap, imago en branding mee. Eenjongere doelgroep zal waarschijnlijk meerervaring hebben met het snel scannen vanteksten, gebruik maken van (interne) linksen menustructuren en misschien meerwaarde hechten aan opmaakelementen ennieuwe features dan een oudere doelgroep.Deze zaken zijn niet meegenomen in ditonderzoek, maar vormen natuurlijk goedmateriaal voor toekomstig onderzoek. Eyetrackfilmpje te bekijkenop www.mailtomail.nlVoor iedereen die mee wil weten over hetonderzoek in het algemeen of de eyetrack-methode in het bijzonder hebben we eenvan de eyetrackfilmpjes van het onderzoekgepubliceerd op onze website www.mailto-mail.nl. Zo kunt u zelf zien hoe een e-mail-nieuwsbrief gelezen wordt. Hans Jacob de G [email protected] Hans Jacob de Gier heeft zich tijdens zijnstudie Communicatie- en Informatie-wetenschappen gespecialiseerd op hetgebied van Computer Mediated Com-munication (CMC). De verandering in hetcommunicatiegedrag bij de tussenkomstvan nieuwe interactieve media is een be-langrijk onderdeel binnen zijn studie enwerk. Sinds anderhalf jaar is hij werkzaamals operational manager bij de Groningsee-mailmarketingorganisatie Mail to Mail. 12Usabilityweb Magazine Nummer 3, 2007 13. De homepage van morgen Opusabilityweb.nlkunjeveelvindenoverhetverbeterenvaneen homepage,bijvoorbeelddoormetgebruikersmening,onderzoek, usabilityenverkiezingenvandebestehomepage.Eengebruiker beweegt,kijkt,gebruiktwoordjes,leertendenktomeentaakuitte voeren.Jekuntookkijkenhoegoedeenhomepagedaarbijpast.c) Een fors probleem kan zijn dat je te bie-Wat was de beste homepage den moet hebben wat de gebruiker nodigWat wil de gebruiker heeft. Als je te dikwijls neen verkooptDe gebruiker heeft een taak; hij wil iets we-dan komen je klanten niet terug. Op veelten of iets hebben. De meest voor de handhomepages is dat overigens wel een pro-liggende vraag die je dan kunt stellen is: Watbleem. Men omzeilt dit probleem doorwilt u? Kruideniers doen dat al eeuwen. Deandere dingen te doen dan de vraag:ergonomie gaat al jaren uit van taken en erWat wilt u? Plaatjes, technische snufjeszijn psychologen die de mens opvatten alsen design snufjes suggereren veel maareen doel gericht handelend wezen.leiden de gebruiker af van zijn taak. Ook een menu[1] is een goede mogelijkheidDe interface daarvoorom te voorkomen dat de gebruiker ietsHoe ziet de Wat wilt u? homepage er uit? vraagt dat je niet hebt. De gebruiker kanSimpel dus, er staat minstens op: Wat wiltnamelijk alleen aanklikken wat de pageu?. Dit kan bijvoorbeeld met een zoek biedt en navigatieproblemen zorgen er-functie. Terzijde merken we op dat dit an- voor dat de gebruiker er niet achter komtders is dan: Dit hebben we., bijvoorbeeld in dat jij dat niet hebt wat hij zoekt. Bij eende vorm van menu- of pictogrambalken.goede zoekfunctie bestaat het navigatie- probleem niet.a) Naast de vraag Wat wilt u? moet de gebruiker op het scherm een antwoord d) Goed, de beste homepage is dus de tekst: kunnen geven. Ook simpel, gewoon eenWat wilt u?en een vakje daarachter. Er vakje op waar de gebruiker zijn vraag inontstaat dan wel een ander fors pro- kan typen.bleem: wat laat je al die programmeurs, designers en webtekstschrijvers doen alsb) Het derde element van de interface zieje geen menus met snufjes meer hebt? je niet maar is misschien wel het belang- Natuurlijk beginnen ze te scanderen: Het rijkste, namelijk het antwoord. Ook dat oog wil ook wat. Dat wordt hier niet ont- is simpel, voor interface ontwerpers ten- kend. De stelling hier is dat: Als functie minste, want dat probleem moeten tech-nodig is, dan is functie leading en design nici oplossen.volgend. Usabilityweb Magazine Nummer 3, 2007 13 14. e) En dan natuurlijk de ervaren gebruikers, Je hebt strategien voor precieze taken de ITers en de whizzkids. Onervaren ge- die je algoritmisch uit kan voeren. De bruikers en ouderen zullen in het vakje vraag is exact: Wat is de hypotheekrente rustig intypen: Wat is uw telefoonnum- (van deze bank)?, Kan ik subsidie krijgen mer? of Wanneer is het eerstvolgendeop dubbel glas? concert? De ervaren gebruikers zullen tijd verliezen of verdwalen bij hun zoek- Je hebt vage taken, bijvoorbeeld omdat tocht naar de inmiddels gebruikelijke op- zij een wat vager doel hebben of omdat ties als veel gestelde vragen, contact en zij niet bekend zijn. Een heuristische uit- agenda. voering ligt dan voor de hand. De gebrui- ker wil een indruk krijgen van een bedrijff ) Het grootste probleem van een homepage vr dat hij ermee in zee gaat.met alleen Wat wilt u en een invulvakjeer naast is wel: Hoe maak je aannemelijkDe interface daarvoordat drie woorden en een leeg balkje eenVoor vage taken kun je dus inderdaad eenpaar duizend euro kosten? lijstje geven met daarin items als geleverde producten, uitgangspunten en zelfs niet in-Evaluatiehoudelijke formele informatie als betrouw-Echt nieuw is zon hompage overigens niet. baarheidsinformatie en organisatie struc-De titel van dit hoofdstukje is ook: Wat wastuur.de beste homepage? Jaren geleden heeftiemand dit geflikt. Waarschijnlijk weer eenWe zien nu de eerste homepages struike-paar studenten die ook allemaal niet wistenlen. Voor gebruikers zijn die lijstjes lastig;hoe het toen moest. Op hun homepagedit heet het navigatieproleem. Maar daarstonden inderdaad gewoon een paar woord- gaat het hier even niet om.jes en een vakje. Ook zelfs geen graphics ofachtgergrondkleur. Oh ja, je kreeg ook een a) De beide strategien moeten duidelijkantwoord waar je wat aan had. Het is nu een onderscheiden zijn. Dat betekent dusmultinational [2] die iedereen kent.dat het invulvakje voor de precieze takenduidelijk zichtbaar en onderscheidbaarDe conclusie is duidelijk. Heeft een watmoet zijn van het lijstje. Je moet de toolcomplexere homepage geen zoekfunctievan een expert niet in de gereedschaps-dan heeft gebruikersmening, onderzoek kist van de beginner gooien. Wanneeren usability geen zin. De pagina, mag nietmen zoek als menuoptie presenteertmeedoen aan competities voor de beste ho- dan geeft men als het ware een zeer er-mepage, tenzij men natuurlijk met een goedvaren drinker een pilsje in een zuigfles.verhaal komt. Toch verstoppen ontwerpers zoek regel-matig in een lijstje.Wat is de beste homepage b) Ten tweede moet duidelijk zichtbaar zijnWat wil de gebruikerdat beide strategien mogelijk zijn. DatNatuurlijk gaat het in eerste instantie ombetekent dus dat het invulvakje direct bo-Wat wilt U?. De denkpsychologie is hier-ven, onder, links of rechts van het lijstjeover klip en klaar. Er zijn algoritmische enmoet staan. Een andere plaats is riskantheuristische denkstrategien. Dat klinktomdat grafische grappen of gecroptewat ingewikkeld maar er zijn vele concretevensters de opvallendheid van het hokjetoepassingen [3] voor interface design. Een kunnen verminderen.aardige is toepassing is bijvoorbeeld datDesign dummies, interface wizards maken. EvaluatieWe beperken ons hier even tot de home- De conclusie is duidelijk. Heeft een watpage.complexere homepage geen zoekfunctie dan heeft gebruikersmening, onderzoek, usabi-Wanneer je de werkwijze van gebruikers lity geen zin en mag de page, niet meedoenanalyseert dan blijken er twee strategien aan competities voor de beste homepage.te zijn. Nou ja, in principe. Alles mag natuurlijk als je er een goed verhaal bij hebt. 1 Usabilityweb Magazine Nummer 3, 2007 15. cert met Friestalige pop. Wanneer de pro-Lang leve de homepages vincie een afzonderlijke cultuur homepageWat wil de gebruiker heeft dan is er meer kans dat het concertTot nu toe zijn we meegegaan met de vraag: management de gemeente vindt. De psy-Wat is de beste homepage? We hebbenchologie krijgt hier onverwachte steun vannetjes een analyse gemaakt en zeer concreetde techniek. Een afzonderlijke provincialeaangegeven wat ontwerpers moeten doen. cultuur homepage is, zoekmachine enHet wordt nu tijd om naar de essentie te portal, vriendelijker is dan n algemenegaan en de vraag ter discussie te stellen. homepage. Er zijn treinreizen waarbij de reistijd gro- Evaluatietendeels bestaat uit dolen door het station. De conclusie is duidelijk. Je moet een goedDe oorzaak is dat de huidige stations soms verhaal hebben als je site geen achteringan-nog oude stations zijn met een centralis-gen heeft. Anders heeft gebruikersmening,tische opzet. En hoofdingang, n rij lo- onderzoek, usability waarschijnlijk geen zinketten, n informatiebord waar iedereen en is er een flinke kans dat de page een com-langs moet. Deze nheid is gemakkelijk. petitie voor de beste homepage niet wint.Je hebt maar n deur, maar n kabelnaar een informatiebord en maar n chef Weg met de homepageplaatskaarten die goed kan zien wat al zijnmedewerkers doen. Een homepage is ookWat wil de gebruikerzon centralistische hoofdingang. Ook ergOpmerkelijk is dat vragen van ontwerpersgemakkelijk. Voor de organisatie en de tech- aan de psychologie eigenlijk irrelevant zijn.niek dan wel.Dat komt omdat men vragen stelt over een interface dat niet vanuit de psychologie ont-We hadden gezegd dat een mens iets is datworpen is. Doe je dat wel dan is de vraag ereen taak uitvoert. Een taakomstandigheid niet meer. Zo ook met de vraag wat de bestekan zijn dat reizigers achter een stationhomepage is. Het juiste psychologische ant-wonen of dat er alleen aan de achterzijdewoord is: Eigenlijk wil de gebruiker hele-plaats is voor de subtaak: kiss en ride. Ta- maal geen homepage. De gebruiker wil ge-ken verschillen en daar moet men bij aan-woon dat zijn Friestalige popconcerten goedsluiten. Gelukkig is een home page is welbezocht worden. Als je daarbij aansluit danaanzienlijk zachter dan een negentiendeben je naast psycholoog ook koopman.eeuws stationsgebouw in het midden vaneen drukke stad. Wat achteringangen moe- De interface daarvoorten dus mogelijk zijn. Voor een koopman zijn homepages nog steeds krakkemikkige etalages waarvan jeDe interface daarvoormaar moet hopen dat er mensen langs ko-De homepagegebruiker van verschillende men, dat ze in de etalage kijken en dat zekanten kan komen voor verschillende pro- iets zien dat ze nodig hebben. Het is eenducten. Maak dus voor elke kant en elk van erg passieve, traditionele en niet klantge-die producten een ingang of, om maar evenrichte wijze van verkopen. De popconcertin de eigenzinnige terminologie van de ITorganisator wil niet naar de homepage vante blijven een homepage. Zo kan een ad-zijn bank. Hij wil in zijn spreadsheetje zienviesbureau dat advies geeft, cursussen geeft wat zijn saldo nu is. Dat geldt ook voor zijnen boeken uitgeeft voor elk die productenagenda communicatie. Hij wil niet via eeneen homepage hebben, met name voor in- homepage van een provinciale culturelestanties met onduidelijke producten is zonsite naar een agenda maar hij wil dat in dieaanpak gewenst. Een provincie is zon vage agenda site, precies hetzelfde staat als in zijninstantie. agenda spreadsheetje. Natuurlijk zal een provincie een homepageAanvankelijk dacht ik: HTML ha dat is het.hebben. Een provincie geeft subsidies en Met HyperText bedoelt men linked tekst.maakt regels voor bijvoorbeeld energie, mi-Zeg dan link dacht ik nog, maar goed, watlieu en cultuur. Dat zijn dan ook de hoofd-is in een woord. Bij nadere bestuderingingangen voor bepaalde gebruikersgroepen.bleek dat echt linken van informatie metMogelijk komen gebruikers zelfs niet op hetHTML niet kan. Je krijgt er je banksaldo nietidee om bij de provincie te gaan kijken of mee in je spreadsheet.je daar subsidie kunt krijgen voor een con-Usabilityweb Magazine Nummer 3, 2007 1 16. EvaluatieVoor sommigen is het vervangen van eenhomepage door een systeem van linkbareinformatie elementen misschien revolutio-nair. Anderen zullen zeggen: Hebben we al-lang. Dat kan best zo zijn want de toekomsthebben sommigen achter zich en anderennog voor zich. Bedrijven linken hun infor-matie al wat langer dan vandaag. Inderdaadniets nieuws onder de zon. Sinds kort is hetmogelijk om je browser direct informatiein het formulier te laten invullen. Een mooibegin van een ontwikkeling die niet tegente houden is. De les is duidelijk. Het accent verschuiftvan snelle traditionele marketing en designnaar content en duurzame relaties. Elementlinking is voor beide partijen een investe-ring die voor beide partijen veel winst geeft.Maar dan moet je natuurlijk niet elk jaarwisselen. Het traditionele centralistisch op-gezette prominente treinstation verdwijntlangzaam uit het stadsbeeld en gaat op ineen complex van transport, winkels, horecaen vergadercentra. De traditioneel centra-listisch opgezette prominente homepageverdwijnt langzaam uit beeld en gaat op ineen complex hybride systeem van gelinkteinformatievoorzieningen.Leonard Verhoef [email protected] Verhoef benadert interfaces reeds meer dan twintig jaar vanuit de bewegings-, waarnemings-, taal-, leer- en denkpsychololgie. Inmiddels is duidelijk dat dit leidt tot vraagtekens bij gebruike- lijke interfaces, tot andere meestal simpe- ler, technieken en ook tot andere resul- taten voor de gebruiksvriendelijkheid. Interfaces, artikelen, boeken en cursussen op www.humaneciency.nl.Bronnen1. www.humanecienc.nl/gui/ menu_navigatie.htm2. www.google.nl3. Meer hierover in GUI, webontwerp, psychologie en human eciency, www. humaneciency.nl/gui.htm 16Usabilityweb Magazine Nummer 3, 2007 17. MicroformatsHet semweb leunt zwaar op nogal abstrac-Het statische world wide webte disciplines uit de academische wereld,Rond 1990 werd het world wide web bedacht kunstmatige intelligentie, verzamelingen-door Tim Berners-Lee [1]. Het succes wasleer en archiefwetenschappen.enorm, mede door de eenvoud van de ba-sistechnieken die werden gebruikt. DaarbijDit is lastige kost, heel anders dan de schijn-was de belangrijkste doorbraak de opmaakbare eenvoud van opmaak in HTML. Hetvan informatie in HTML, met als unieke ei-semweb werd dan ook aanvankelijk buitengenschap de links naar de rest van het web. de wereld van wetenschap en bibliothekenvrijwel genegeerd.Gedurende de eerste tien jaar groeide hetweb exponentieel, waarbij iedereen die datNaast de lastige academische materie warenwilde, zijn informatie op zijn eigen wijzeer nog meer redenen waarom het semwebvorm gaf en op websites beschikbaar maak- niet direct een succes werd. Het toevoegente. De bezoeker van een website kon dezevan gegevens over web content, metadata,bekijken, maar er niets aan toevoegen. Ookis veel werk en de eerste jaren zou daar noghet vinden van informatie bleef een lastige niet veel profijt tegenover staan. Daarvooropgave, zeker omdat zoekmachines nog niet is het immers nodig dat alle relevante in-goed ontwikkeld waren.formatie op het web verrijkt is, een enormeklus voor de content producenten.Verre belofte: het semantic webRond de eeuwwisseling was ook de tijd datHiermee was dit niet het web zoals Ber- Google een nieuwe manier introduceerdeners-Lee dit oorspronkelijk voor ogen had.om het web te indexeren. Door gebruik teHij was veel meer uit op een web waarbijmaken van de structuur van het web zelfinformatie ruimer toegankelijk was. Rui-bleek het mogelijk om verrassend goedemer dan in het geval van een website metaannames te maken over de relevantie vaneen enkele beheerder bereikbaar was. In degegevens. Dit maakte het handmatig verrij-eerste plaats doordat iedere webpagina te ken van content minder urgent.bewerken zou zijn door bezoekers (dit is la-ter gedeeltelijk gerealiseerd, in de vorm van Toch waren de beloften van het semwebWikis [2]). Maar ook doordat informatieniet gering. Een standaard voorbeeld uit dieeenvoudig en automatisch gecombineerd dagen ging over het gebruik van intelligentezou moeten kunnen worden. Dit laatste agents die op zoek gaan voor hun opdracht-idee verwoordde Berners-Lee rond 1999 gevers en zelfstandig activiteiten uitvoerenals The Semantic Web [3], kortweg semweb. of met adviezen komen. Zoals bij het ma-Informatie wordt hierbij voorzien van be- ken van een afspraak: ik wil een afspraaktekenis die ook door machines, computers, maken met collegas en stuur mijn agendate interpreteren is. Het basis principe komtagent het net op, met de namen van mijner op neer dat er rijke meta-data wordt toe-gesprekspartners. De agent weet wanneergevoegd, dat wil zeggen, informatie over de ik beschikbaar ben en gaat op zoek naar de(soort) informatie. Daarnaast werd er een informatie van alle betrokkenen. Door allehele reeks aan standaarden en techniekenbeschikbaarheidsgegevens en voorkeuren tevoorgesteld om deze meta-informatie tevergelijken, wordt er vanzelf een afspraakkunnen verwerken. geboekt en in alle agendas bijgeschreven.Usabilityweb Magazine Nummer 3, 2007 17 18. Het sociale webMicroformatsVanuit een heel andere hoek bleek er uit-Microformats zijn snel populair gewordeneindelijk toch meer behoefte aan een rijkerals eenvoudig, begrijpelijk alternatief voorweb te komen. Vanaf 2000 groeide het ver-ingewikkelde semweb technieken. Het uit-schijnsel van de weblog exponentieel. Ditgangspunt is bestaande web techniek, voor-leidde tot de opkomst van een sterke so- namelijk HTML en wat CSS. Hieronder wordtciale component bij het publiceren op hetin meer detail ingegaan op de kenmerken.web. Ik vertel op mijn weblog graag wie mijnvrienden en inspiratiebronnen zijn en deel Voor gewone mensenbelangrijke gebeurtenissen met anderen.Met de enorme groei van het aantal weblogs De definitie van microformats, vrij vertaaldwerd het ondoenlijk om alle blogs actief bij [18]:te houden. RSS feeds [] (op zich een veeloudere techniek) boden een gedeeltelijke Microformats [19] zijn in de eerste plaatsoplossing, maar er moest meer gebeuren ontwikkeld voor mensen en op de tweedeom informatie thematisch te kunnen ver-plaats voor machines. Het zijn open datazamelen. formats, gebaseerd op bestaande en veel gebruikte standaarden. In plaats van hetIn 200 signaleerde uitgever Tim OReilly []wiel opnieuw te willen uitvinden, bou-dat er een wezenlijke sociale- en samenwer-wen microformats verder op wat nu alkings component aan het web werd toege-werkt, door uit te gaan van eenvoudigevoegd en hij noemde dit Web 2.0 [6]. Een oplossingen. En door huidige patronen invan de kenmerken was het toegankelijk ma-gedrag en gebruik als basis te nemen.ken van ruwe gegevens voor derden. Doordeze gegevens te combineren met andere En inderdaad, de basis van microformatsbronnen en verder te verwerken (te mixen)is gewoon bestaande HTML. Daar binnenkunnen er geheel nieuwe, vaak verrassendewordt bepaalde informatie vervolgens optoepassingen gemaakt worden. Een vroeg een gestructureerde manier opgenomen.voorbeeld is housing maps [7], dat huizenLet wel, het gaat hier niet om de uiterlijkedie op Craigs List [8] te koop staan, op Goo-weergave, de vormgeving of lay-out, maargle Maps [9] markeert. om de interne structuur van de HTML. Zo bestaan er afspraken voor een groeiend aan-Een verschijnsel dat een hoge vlucht nam tal formaten. Een paar voorbeelden:was het taggen [10] van informatie en links.Bekende voortrekkers zijn del.icio.us (book- hCard [20]: adres- en contact gegevensmarks) [11] en flickr (fotos) [12]. Zon verza-meling tags, met betrekking tot een zelfde hCalendar [21]: agenda gegevens (ge-onderwerp, wordt ook wel folksonomy [13] beurtenissen en data)genoemd. Ook voor weblogs werden tagspopulair. Op basis van deze tags kunnen XFN [22]: relaties (wie zijn mijn vriendenblogs dan weer thematisch gegroepeerden bekenden)worden. Een bekend voorbeeld is Techno-rati [1], dat op basis van door gebruikers hReview [23]: recensiesaangebrachte tags weblogs en artikelengroepeert en samenvoegt. XOXO [2]: lijsten, opsommingen, defi- nitiesHiermee was er een grote vraag naar infor-matie met goede meta data ontstaan, ook hResume [2]: curriculum Vitae (een sa-buiten de blogosphere [1]. De business casemengesteld formaat).voor het semweb was als het ware rond. Indat zelfde jaar 200 stelde Tantek elik [16] Door gewone mensen(van Technorati) microformats voor onderde veelzeggende naam Real World Seman- Het is opvallend dat de specificatie van mi-tics [17]. De doelstellingen van het sem-croformats niet door een officile commis-web worden verwezenlijkt met bestaande sie wordt bepaald, maar door een zelf ge-(X)HTML-techniek, voor en door de gewone organiseerde groep van web ontwikkelaars,gebruiker primair de weblogger.met een brede belangstelling voor sociale processen op het internet.18Usabilityweb Magazine Nummer 3, 2007 19. Al deze formaten komen tot stand op basis Voorbeeld: adresgegevens, opgemaakt alsvan uitgebreide observatie hoe de betreffen-vCard, kun je direct vinden op Google Mapsde soort informatie in de praktijk het vaakst voor een routebeschrijving.wordt gepubliceerd. Vervolgens wordt erkritisch gekeken naar wat er daadwerkelijkOf: het jaarprogramma van de voetbalclubgebruikt wordt en waar de knelpunten zit- met uit- en thuiswedstrijden, opgemaaktten. Zo is bijvoorbeeld het hCard formaat met hCalendar. Met een enkele druk op degebaseerd op het al veel langer bestaande knop staat het hele programma foutloos invCard formaat (bekend van o.a. Outlook en je eigen agenda.Mac Adresboek).Maar er zijn ook toepassingen waarbij in-De uitgangspunten zijn steeds:formatie van verschillende bronnen metelkaar in verband gebracht kan worden. Zo Een specifiek probleem oplossen kun je door het koppelen van XFN-relatie-netwerkgegevens uitvinden of, en hoe, je via Zo simpel mogelijk beginnen vrienden in contact met iemand komt. Ga uit van menselijk gebruik, daarna de Hier liggen grote mogelijkheden voor sitesmachine die gegevens verzamelen en indexeren. Vaneen recensie in hReview is het onderwerp Maak gebruik van veel gebruikte stan- eenduidig vastgelegd en meerdere recensiesdaarden zijn makkelijk tot een gezamenlijk oordeelsamen te voegen. Via je vriendenlijst kun je Modulaire opzet, samen te voegen totdan bijvoorbeeld recensies van mensen uitgroter geheel je eigen netwerk zwaarder laten wegen. Bevorder decentrale ontwikkeling, con-De mogelijkheden werden eigenlijk alleentent en dienstenmaar beperkt door de beschikbaarheid vanmicroformats in de praktijk. Op dit mo-ment is er een ware explosie in aandachtToepassingenvoor microformats. Veel toepassingen zoalsMicroformats zijn niet bedoeld als vol- weblogsoftware (Wordpress, LiveJournal)waardig alternatief voor het semweb. Maar worden voorzien van microformatopmaak,een aantal kenmerken komen wel in die zonder dat eindgebruikers er iets voor hoe-richting. Nu al is er een zoekmachine voorven doen. Onlangs heeft zakelijke netwerk-microformat content [26], waarmee je kunt site LinkedIn [30] beknopte versies vanzoeken naar personen, gebeurtenissen of de CVs van 9 miljoen leden als hResumerecensies.gepubliceerd [31]. Het ziet er hiermee naaruit dat de doorbraak vanuit de aanbodzijdeVoor de browser Firefox zijn er een aantalkomt; de toepassingen [32] volgen nu heelplugins die microformats detecteren [27]. snel.Vervolgens kun je de microformat gegevensgebruiken om te zoeken op andere websites,Toekomstof exporteren naar andere programmas opje computer.De kritische massa voor microformat con-tent is bij de web pioniers inmiddels wel be-Uitwisselen van gestructureerde gegevensreikt. Voor eindgebruikers is het aanbod nogtussen webpaginas en locale applicatieswat mager. Het meest zichtbaar zijn vaak dewordt ook mogelijk gemaakt met Live Clip- enigszins knullige logos op websites, zoalsboard [28], een voorstel van Microsoft datwe die ook kennen van RSS feeds en pod-een jaar geleden met veel enthousiasmecasts. Hier ligt nog veel werk voor usabilityontvangen werd (Ray Ozzie: Wiring the experts en vormgevers om daar meer mee teWeb) [29].doen. Dit wordt door Alex Faaborg, UI-de-signer voor Firefox, onderkend in het artikelDit maakt nuttige toepassingen mogelijk,Structured Data Chaos [33].dicht bij huis.Verder zal webbrowser Firefox in versie 3.0sterke ondersteuning voor microformatsgaan bieden. Dit betekent dat de webbrow-Usabilityweb Magazine Nummer 3, 2007 19 20. ser een functie kan krijgen als centrale infor-Bronnenmatiemakelaar voor het web. Het online enoffline beheer van je gegevens, koppeling en 1. http://en.wikipedia.org/wiki/Tim_Berners-Leeuitwisseling via het web: The Web Browser2. http://en.wikipedia.org/wiki/Wiki 3. http://en.wikipedia.org/wiki/Semantic_Webas Information Broker (Alex Faaberg) [3]. 4. http://en.wikipedia.org/wiki/RSS_feedDat hier grote usability uitdagingen liggen5. http://www.oreillynet.com/pub/au/27mag duidelijk zijn. De informele webloggers6. http://www.oreillynet.com/lpt/a/6228en de open source gemeenschap hebben het 7. http://www.housingmaps.comvoortouw genomen. Als de gereedschappen8. http://www.craigslist.org/ 9. http://maps.google.comvoldoende bruikbaar worden voor het gro-10. http://en.wikipedia.org/wiki/te publiek, is het ideaal van het read/writeTag_%28metadata%29web, ofwel het Web Operating System, veel 11. http://del.icio.us/dichter bij gekomen.12. http://www.flickr.com/13. http://en.wikipedia.org/wiki/Folksonomy14. http://technorati.com/Vanuit het semantic web kamp lijkt er een 15. http://en.wikipedia.org/wiki/Blogospherevoorzichtige toenadering naar de enthousi-16. http://tantek.com/aste microformat communities te beginnen. 17. http://tantek.com/presentations/2004etech/Aan de ene kant zijn de microformats heel realworldsemanticspres.htmlduidelijk gedefinieerd, waardoor ze eenvou- 18. http://microformats.org/about/19. http://microformats.org/dig te beschrijven zijn in semweb termen. 20. http://microformats.org/wiki/hcardAan de andere kant begint het besef door21. http://microformats.org/wiki/hcalendarte breken dat een dergelijke massabeweging22. http://gmpg.org/xfnhet gebruik van meta data op het web ein- 23. http://microformats.org/wiki/hreviewdelijk tot een succes zal kunnen maken (The 24. http://microformats.org/wiki/xoxo25. http://microformats.org/wiki/hresumeShortest Path to the Future Web , Danny 26. http://kitchen.technorati.com/search/Ayers voor IEEE Internet Computing, dec.27. http://microformats.org/wiki/firefox2006) [3]. 28. http://www.liveclipboard.org/29. http://rayozzie.spaces.live.com/blog/Door deze kruisbestuiving kan het ontstaancns%21FB3017FBB9B2E142%21285.entry30. http://linkedin.com/van het semweb uiteindelijk via een proces31. http://steve.ganz.name/blog/2007/01/van evolutie lopen. Kleine stapjes tegelijk,linkedin-launches-hresume.htmlwaarbij technieken die niet gebruikt wor- 32. http://microformats.org/wiki/implementationsden ook weer (tijdelijk) vergeten worden. 33. http://blog.mozilla.com/faaborg/2006/12/12/Langzamer dan een van bovenaf opgelegde microformats-part-1-structured-data-chaos34. http://blog.mozilla.com/faaborg/2006/12/13/revolutie, maar diep verankerd in de bele-microformats-part-2-the-fundamental-typesvingswereld van de gebruikers van het web 35. http://dannyayers.com/docs/websense/1zelf.Johannes la Poutre squio.nl/blog/Johannes La Poutre is webarchitect en pionier op het gebied van internettech- niek. Hij volgt de ontwikkelingen van het Semantic Web op de voet en realiseert projecten die deze technieken in de praktijk toepassen. Zijn achtergrond is breed: industrieel ontwerper, ervaring in de grafische branche (reclame) en een lange carriere als web ontwikkelaar bij Nederlands grootste internet providers. Sinds een jaar zelfstandig adviseur en web ontwikkelaar. Visie: techniek onzichtbaar laten worden ten gunste van de beleving. 20 Usabilityweb MagazineNummer 3, 2007