SOCIALE MEDIA, DELICTGEDRAG & COMMUNICATIE 2019. 6. 4.آ  SOCIALE MEDIA, DELICTGEDRAG &...

download SOCIALE MEDIA, DELICTGEDRAG & COMMUNICATIE 2019. 6. 4.آ  SOCIALE MEDIA, DELICTGEDRAG & COMMUNICATIE

of 146

  • date post

    02-Jan-2021
  • Category

    Documents

  • view

    0
  • download

    0

Embed Size (px)

Transcript of SOCIALE MEDIA, DELICTGEDRAG & COMMUNICATIE 2019. 6. 4.آ  SOCIALE MEDIA, DELICTGEDRAG &...

  • SOCIALE M EDIA, DELICTGEDRAG & COM

    M UNICATIE

    M oors, Rovers & Boum

    an

    OP ZOEK NAAR DE ‘BUZZ’ BIJ PLEGERS VAN HIGH IMPACT CRIMES

    Hans Moors Ben Rovers Nicole Bouman

    m.m.v. Ellen Donkers Mara Hof Danisa Latuhihin

    • Follow

    23:50

    power in the palm of your hand

    No trigger discipline

    878 likes

    •••

    SOCIALE MEDIA, DELICTGEDRAG & COMMUNICATIE

  • SOCIALE M EDIA, DELICTGEDRAG & COM

    M UNICATIE

    M oors, Rovers & Boum

    an

    Media-uitingen over illegaal of crimineel gedrag kunnen grootschalige en heftige reacties losmaken. Via sociale media verspreidt content zich in razend tempo. Media en criminaliteit zijn geen werelden apart. Criminaliteit maakt deel uit van de dynamiek van de Risikogesellschaft. Mensen defi niëren met behulp van ( sociale) media steeds opnieuw wat criminaliteit is en hoe cri minali teit wordt ervaren.

    Dit boek gaat over de invloed van media-uitingen op het delict gedrag van plegers van high impact crimes: overvallers, straatrovers, inbrekers en geweldplegers. Er is weinig bekend over hoe specifi eke groepen criminelen naar ( sociale) media kijken. Wat vinden ze interes sant? Met wie delen ze welke content – en waarom? Hoe werkt dat precies?

    Beleidsmakers weten dat enkel repressie weinig doet. Om high impact crimes te bestrijden zijn aanvullende strategieën nodig, zoals een persoons gerichte aanpak of slimme beïnvloeding van (potentiële) daders via (sociale)  media. Daarom biedt dit boek niet alleen wetenschappers, beleids makers en eerste lijnsprofessio nals, maar ook communicatieadviseurs in de veilig heids- zorg een eigenzinnige analyse en een prikkelend handelingsperspectief.

    Hans Moors is partner en senior onderzoeker bij advies- en onderzoeks- bureau EMMA, Experts in Media en Maatschappij.

    Ben Rovers is oprichter van onderzoeksbureau BTVO en werkte als senior onderzoeker, adviseur en docent bij verschillende wetenschappelijke instellingen.

    Nicole Bouman werkt als junior onderzoeker bij advies- en onderzoeksbureau EMMA, Experts in Media en Maatschappij.

    9 789462 369481

    ISBN 978-94-6236-948-1

  • Sociale media, delictgedrag en communicatie

  • Sociale media, delictgedrag en communicatie

    Op zoek naar de ‘Buzz’ bij plegers van high impact crimes

    Hans Moors Ben Rovers

    Nicole Bouman

    m.m.v. Ellen Donkers

    Mara Hof Danisa Latuhihin

    Boom criminologie Den Haag

    2019

  • Omslagontwerp & opmaak binnenwerk: Textcetera, Den Haag

    © 2019 H. Moors, B. Rovers & N. Bouman | Boom criminologie

    Behoudens de in of krachtens de Auteurswet gestelde uitzonderingen mag niets uit deze uit- gave worden verveelvoudigd, opgeslagen in een geautomatiseerd gegevensbestand, of openbaar gemaakt, in enige vorm of op enige wijze, hetzij elektronisch, mechanisch, door fotokopieën, opnamen of enige andere manier, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever.

    Voor zover het maken van reprografische verveelvoudigingen uit deze uitgave is toegestaan op grond van artikel 16h Auteurswet dient men de daarvoor wettelijk verschuldigde vergoedingen te voldoen aan de Stichting Reprorecht (Postbus 3051, 2130 KB Hoofddorp, www.reprorecht. nl). Voor het overnemen van (een) gedeelte(n) uit deze uitgave in bloemlezingen, readers en andere compilatiewerken (art. 16 Auteurswet) kan men zich wenden tot de Stichting PRO (Stichting Publicatie- en Reproductierechten Organisatie, Postbus 3060, 2130 KB Hoofddorp, www.stichting-pro.nl).

    No part of this book may be reproduced in any form, by print, photoprint, microfilm or any other means without written permission from the publisher.

    ISBN 978-94-6236-948-1 ISBN 978-94-6274-512-4 (e-book) NUR 741

    www.boomcriminologie.nl

  • Inhoud

    1 Inleiding: een moeilijk grijpbaar fenomeen 7 1.1 Media, illegaal gedrag en publieke reacties 8 1.2 Media en criminaliteit 11 1.3 De invloed van media-uitingen op individuele delictkeuze 15 1.4 Wat is de Buzz? 21 1.5 Leeswijzer 26

    2 Onderzoeksvragen en analysekader 27 2.1 Onderzoeksvragen 27 2.2 Analysekader: dataverzameling en meetinstrumenten 28 2.3 Verwerking en analyse van de data 36

    3 Mediaconsumptie en benchmark 39 3.1 Algemene mediaconsumptie en benchmark 39 3.2 Aan misdaad gerelateerde mediaconsumptie 44 3.3 Verschillen tussen groepen 52 3.4 Samenvatting en conclusie 53

    4 Criminogene reacties op mediacontent 55 4.1 Surveydata 56 4.2 Interview- en observatiedata 57 4.3 Reacties op concrete prikkels (observaties) 67 4.4 Verschillen tussen groepen 73 4.5 Samenvatting en conclusie 74

    5 Produceren en delen van mediacontent 77 5.1 Surveydata 77 5.2 Interview- en observatiedata 78 5.3 Verschillen tussen groepen 82 5.4 Samenvatting en conclusie 85

  • 6 Antwoorden op de onderzoeksvragen 87 6.1 Mediaconsumptie van (HIC-)delictplegers? 87 6.2 Hoe reageren (HIC-)delictplegers op criminogene media-uitingen? 88 6.3 Is er een Buzz? 90 6.4 Communicatiekanalen en -strategieën om (HIC-)delictplegers te bereiken? 92

    7 Aanknopingspunten en aanbevelingen voor preventieve communicatie 97 7.1 Aanknopingspunten 98 7.2 Aanbevelingen 99

    Dankwoord 103

    Literatuur 105

    Bijlagen 111

    Bijlage 1 Samenstelling begeleidingscommissie 113

    Bijlage 2 Belangrijke begrippen 115

    Bijlage 3 Beschrijving van gebruikte bronnen en methoden 117

    Bijlage 4 Survey 121

    Bijlage 5 Metingen survey en checklist interviews 131

    Bijlage 6 Opzet van de groepssessies met (HIC-)delictplegers 135

    Bijlage 7 Gebruikte labels om interview verslagen en invulformulieren te coderen 139

    Over de auteurs 143

  • 1 Inleiding: een moeilijk grijpbaar fenomeen

    Onderzoek naar de sterke groei van het aantal overvallen in Nederland leverde een interessante bijvangst op. Overal in het land, letterlijk van Groningen tot Maastricht, doken ineens overvallers op die vergelijkbaar delictgedrag lieten zien. Bijvoorbeeld in hun keuze voor bepaalde objecten, of hun modus operandi (Rovers et al. 2010). Dit patroon van kopiëren kon niet worden verklaard uit het feit dat het hier over dezelfde daders ging of over daders die elkaar allemaal kenden. Er leek sprake van een copy- cat-effect (Coleman 2004). Er hing iets in de lucht, dat die overvallers kennelijk oppik- ten en waar ze hun delictgedrag op leken aan te passen.

    In 2016 liet de Taskforce Overvallen de intensieve aanpak van overvallen evalueren. Die aanpak bleek een succes. In 2009 piekte het aantal overvallen in Nederland nog met ongeveer 3000 incidenten. In 2016 was dit teruggelopen tot ongeveer 1200 inciden- ten per jaar. Een van de factoren die dit succes zouden kunnen verklaren, was dat in de voorbije jaren allerlei partijen in allerhande media veel aandacht hadden besteed aan de aanpak van overvallen. Zou het dan zo kunnen zijn dat deze mediacommuni- catie een eigenstandig effect had op de beslissing van potentiële daders om (voorlopig) niet meer voor dit delict te kiezen (Rovers & Fijnaut 2016)?

    Meer aandacht voor (sociale) media en delictgedrag Stel dat in kringen van overvallers is gaan rondzingen dat je dit delict beter even niet kan plegen. Dat er zoiets als een Buzz is ontstaan. Met deze hypothese begon dit onderzoek. En dat (sociale) media daar een rol bij speelden, bijvoorbeeld door het beïnvloeden van delictgedrag, lag voor de hand. Surette (2014b) vroeg daders of ze ooit via de media een idee hadden opgedaan voor het plegen van een delict. Een kwart van de betrokkenen antwoordde hierop bevestigend.

    Met dit onderzoek wilden we een beter inzicht krijgen in wat er in kringen van ple- gers van high impact crimes (HIC: overvallen, straatroven, woninginbraken en geweld) precies gebeurt naar aanleiding van bepaalde (sociale) media-uitingen. Over wat voor type uitingen gaat het dan, via welke kanalen en met welke content? Verder wilden we weten wat de effecten van die media-invloed zijn op individuele beslissingen om wel of niet een delict te plegen. En of het zo zou kunnen zijn dat die media-invloed ook tot groepseffecten leidt. Want in dat laatste geval zouden we van een Buzz kunnen gaan spreken.

    Relevantie In de voorbije jaren zijn beleidsmakers tot de conclusie gekomen dat enkel repressie niet werkt bij plegers van HIC-feiten. Aanvullende beleidsstrategieën, zoals een per- soonsgerichte aanpak, zijn nodig om de frequentie van deze delicten terug te dringen.

  • Beïnvloeding van deze groep (potentiële) daders via mediacommunicatie is mogelijk een aanvullende strategie om dit doel te realiseren. Dit onderzoek maakt duidelijk of dit een zinvolle strategie kan zijn.

    Daarmee wordt een belangrijke leemte opgevuld in de bestaande kennis over dader- gerichte preventie door middel van communicatie. Onderzoek naar de effecten van (preventieve) communicatie op delictgedrag focust namelijk vaak op de zendende partij (Santos & Santos 2016). Of het gaat over hoe gerichte communicatie deel was van de aanpak van woninginbraken door burgers te doordringen van de risico’s en te stimuleren om preventieve maatregelen te treffen (Eysink Smeets et al. 2017; Vollaard 2014). Dit onderzoek gaat voorbij aan een vitaal aspect in de causale keten: de criminelen, hun mediaconsumptie, en de betekenis daarvan voor hun delictge- drag. Er is opmerkelijk weinig bekend over hoe specifieke groepen criminelen naar (sociale) media kijken en morele afwegingen maken die hun handelen beïnvloeden (Van Ommen 2018; Ja