Hoogtelijn 1-2013

of 84/84
WWW.NKBV.NL | FEBRUARI 2013 | NR 1 BERGSPORTMAGAZINE VAN DE KONINKLIJKE NEDERLANDSE KLIM- EN BERGSPORTVERENIGING HOOGTELIJN Bergsportdag 10 maart 2013 ‘s werelds best bewaarde bergen alles over lawine-airbags Unesco werelderfgoed
  • date post

    07-Mar-2016
  • Category

    Documents

  • view

    296
  • download

    6

Embed Size (px)

description

De 55.000 leden van de NKBV delen een passie met elkaar: de liefde voor de bergen, het hele jaar door, een leven lang. Als lid van de NKBV heb je veel voordelen. Zo krijg je korting in meer dan 2.000 hutten in de Alpen, ben je met de voordelige NKBV-bergsportverzekering verzekerd als je wandelt, klimt of skiet en ontvang je 5x per jaar het prachtige magazine Hoogtelijn. daarnaast helpt de NKBV jou om op een goede en veilige manier de bergsport te beoefenen met cursussen en bergsportreizen, maar ook met actueel veiligheids- en materiaaladvies. Passie voor bergsport begint bij de NKBV. Daarom ben je lid!

Transcript of Hoogtelijn 1-2013

  • WWW.NKBV.NL | FEBRUARI 2013 | NR 1

    BE RGSPORTMAGAZINE VAN DE KONINKLIJKE NEDE RL ANDSE KLIM- E N BE RGSPORTVE RE NIGINGBE RGSPORTMAGAZINE VAN DE KONINKLIJKE NEDE RL ANDSE KLIM- E N BE RGSPORTVE RE NIGING

    HOOGTELIJN

    Bergsportdag 10 maart 2013

    s werelds best bewaarde be

    rgen

    alles over lawine-airbags

    Unesco werelderfgoed

    r1-HL0113-cover.indd 1 1/29/13 11:53 AM

  • 1. Bereid je goed voor, volg n van onze speciale clinics verzorgd door experts van het Snow Safety center. Voor meer info zie www.bever.nl/snowsafety.

    2. Als je off-piste gaat, zorg dat je over het juiste ma-teriaal beschikt om jezelf en anderen te beschermen: helm, lawinepieper, schep en sonde behoren tot je uitrusting.

    3. Mocht je ondanks alle preventieve maatregelen toch in een lawine terecht komen dan zorgt een airbag dat je aan de oppervlakte blijft en niet in de sneeuw wegzakt.

    Sneeuwveiligheid is actueler dan ooit. Sneller materiaal, drukkere pistes en lawinegevaar vragen om een veiligere uitrusting. Wat is essentieel?

    - Bever biedt een groot assortiment snow safety materialen, zie bever.nl/snowsafety

    - Speciaal voor Bever klanten worden verschillende snow safety clinics georganiseerd in het land, bekijk de agenda op bever.nl

    - Piepers en reddingspaketten zijn ook te huur via bever.nl/verhuur

    Bezoek n van onze 5 Premium Stores of bestel direct op www.bever.nl

    SNOW SAFETYOFF PISTE?

    SAFETY GEAR IS OOK TE HUUR VIA BEVER.NL/VERHUUR

    36 WINKELS - WWW.BEVER.NL - GRATIS VERZENDEN 079-3471117

    Hoogtelijn_7_2012.indd 1 20-12-12 11:5702_03_bever.indd 2 1/29/13 11:46 AM

  • 1. Bereid je goed voor, volg n van onze speciale clinics verzorgd door experts van het Snow Safety center. Voor meer info zie www.bever.nl/snowsafety.

    2. Als je off-piste gaat, zorg dat je over het juiste ma-teriaal beschikt om jezelf en anderen te beschermen: helm, lawinepieper, schep en sonde behoren tot je uitrusting.

    3. Mocht je ondanks alle preventieve maatregelen toch in een lawine terecht komen dan zorgt een airbag dat je aan de oppervlakte blijft en niet in de sneeuw wegzakt.

    Sneeuwveiligheid is actueler dan ooit. Sneller materiaal, drukkere pistes en lawinegevaar vragen om een veiligere uitrusting. Wat is essentieel?

    - Bever biedt een groot assortiment snow safety materialen, zie bever.nl/snowsafety

    - Speciaal voor Bever klanten worden verschillende snow safety clinics georganiseerd in het land, bekijk de agenda op bever.nl

    - Piepers en reddingspaketten zijn ook te huur via bever.nl/verhuur

    Bezoek n van onze 5 Premium Stores of bestel direct op www.bever.nl

    SNOW SAFETYOFF PISTE?

    SAFETY GEAR IS OOK TE HUUR VIA BEVER.NL/VERHUUR

    36 WINKELS - WWW.BEVER.NL - GRATIS VERZENDEN 079-3471117

    Hoogtelijn_7_2012.indd 1 20-12-12 11:5702_03_bever.indd 3 1/29/13 11:46 AM

  • >>> inhoud >>> hoogtelijn 1 2013 >>>

    Wereld- erfgoed

    Wereld- erfgoed

    Wereld- erfgoed

    4 | hoogtelijn 1-2013

    Actueel 8 NKBV voor jou11 Op de Hoogte18 Accent: werelderfgoed46 Focus48 Interview: Chris Bonington54 Mountain Wilderness62 Kids in actie67 Dumbie Dave MacLeod80 Recensies & Signalementen

    Bergwandelen22 Dolomieten wandelen26 Brits werelderfgoed36 Alberta Parks74 Gezinshuttentocht Sloveni78 Gemarkeerd: Obertauern

    Alpinisme68 Toerskin op de Mt. Blanc

    Sportklimmen30 3 x klimmen in de Dolomieten40 Drakensbergen, Zuid-Afrika44 En route: Costa Blanca Techniek & Veiligheid58 Alles over lawine-airbags

    Uitrusting72 Markt & Materiaal

    Meer informatie? Kijk op:

    www.nkbv.nl

    www.hoogtelijn.nl

    www.twitter.com/nkbv

    Facebook: http://on.fb.me/GG7oEI

    LinkedIn: http://linkd.in/GEQTcY

    18UnescoBest bewaarde bergen

    26Britse parelsIn het voetspoor van het verleden

    62KiDs in actie

    Deel 1 van een serie over klim- en bergsport voor jongeren

    alles over laWine-airBags

    58

    36alBerta

    Rockin rockies

  • >>> inhoud >>> hoogtelijn 1 2013 >>> hoogtelijn 1 2013 >>> redactioneel >>

    Wereld-erfgoed

    WWW.NKBV.NL | FEBRUARI 2013 | NR 1

    BE RGSPORTMAGAZINE VAN DE KONINKLIJKE NEDE RL ANDSE KLIM- E N BE RGSPORTVE RE NIGINGBE RGSPORTMAGAZINE VAN DE KONINKLIJKE NEDE RL ANDSE KLIM- E N BE RGSPORTVE RE NIGING

    HOOGTELIJN

    Bergsportdag 10 maart 2013

    s werelds best bewaarde b

    ergen

    alles over lawine-airbags

    Unesco werelderfgoed

    r1-HL0113-cover.indd 1 1/28/13 1:29 PM

    hoogtelijn 1 2013 hoogtelijn 1 2013 >>> redactioneel >> hoogtelijn 1 2013 >>> redactioneel >> hoogtelijn 1 2013

    Wereld-erfgoed

    HOOGTELIJN 1 -2013 | 5

    ReinholdBergsportliefhebbers weten meteen over wie het gaat als ze de naam boven deze Redactioneel zien. Reinhold Messner, n van de meest fascinerende bergsporters. Maar waarom eigenlijk? De Italiaan met zijn nasale stemgeluid en die Duits spreekt in een vriendelijke Zuid-Tiroolse variant, is een exceptioneel sporter. Hij heeft alles gedaan in de bergen, zowel mt als zonder extra zuurstof. In groepen en alleen. Hij was een pionier, een vernieuwer. Beklom de Seven Summits, de veertien achtduizenders, ontelbare andere toppen. Verlegde zijn focus naar de Noord- en de Zuidpool en de grote woestijnen. Verder ondersteunt hij de Pakistanen aan de voet van de Nanga Parbat, de berg waarop hij op even tragische als mysterieuze omstandigheden zijn lievelingsbroer Gnther verloor. Het zijn bekende verhalen, naast die over de strenge opvoeding door zijn vader en zijn afkeer van school waar hij in zijn ogen niets wezenlijks over het leven leerde in tegenstelling tot de tijd die hij doorbracht in de natuur.Messners verhalen, hij is k een goed verteller, komen aan bod in de Duitse fi lm met de simpele titel Messner, onlangs nog te zien op het Dutch Mountain Film Festival in Heerlen. Het is een schitterend portret geworden van een groot klimmer, deels opgenomen op de fl anken waarop Messner zijn grootste triomfen vierde n tegenslagen incasseerde.

    Van de fi lm krijg je weer zin in de bergen. Na de traditionele plannenmakerij rond de feestdagen (dat kan niet moeilijk geweest zijn met de twee kloeke reis- en cursusgidsen van de NKBV), is het nu de beurt aan onze eigen Bergsportdag in Nieuwegein. Een mooi programma volop inspiratie voor opnieuw - een mooi bergjaar.

    Peter DaalderHoofdredacteur [email protected]

    Yaks op weg naar Dzongla vanuit Pheriche, Nepal.De markante top is Ama Dablam (6856 m). Foto: Frank Husslage

    22 en 30TWEEMAAL DOLOMIETEN

    Een wandel- en klimverhaal uit dit Europees werelderfgoed

    26BRITSE PARELSIn het voetspoor van het verleden

    50INTERVIEW: CHRIS BONINGTON

    Ik heb gewoon geluk gehad.

    GEZINSHUTTENTOCHT IN SLOVENIDrie dagen trekken in Triglav Nationaal Park

    74

    r2-HL0113-inhoud.indd 5 1/29/13 11:22 AM

  • BergsportdagZondag 10 maart2013

    Ontdek de best bewaardeberggeheimen

    9.30 - 17.00 uur NBC,Blokhoeve 1 Nieuwegein

    Start jouw avontuur met de nKBv

    Bekijk het complete

    programma op

    nkbvbergsportdag.nl

    Kom op 10 maart naar de 16e Bergsportdag: het belangrijkste jaarlijkse bergsport-evenement in Nederland, met meer dan drieduizend bezoekers.

    BergsportreizeN eN -cursusseN iN 2013Op pad met de NKBV voor een bergsportreis of -cursus? Kom langs op onze Bergsportreizen stand. Dit jaar hebben we ruim honderd reizen en cursus-

    sen in 24 landen binnen en buiten Europa. Voor elke leeftijd en op elk niveau. Er is veel nieuws in het programma!

    KijK eN luisterKies uit tientallen lezingen van bekende bergspor-ters. Van best bewaard werelderfgoed in het Ver-enigd Koninkrijk en andere bijzondere bestemmingen binnen en buiten Europa tot de Peru-expeditie van Nederlands expeditie-team Alpine Adventures.

    NederlaNds team sportKlimmeNiN actieLive-presentatie van het Nederlands Team Sportklimmen 2013. BoeKpreseNtatie NatioNal geographicPremire van National Geographics Traveler Special over Berner Oberland: n van de mooiste gebieden van Zwitserland.

    materiaaltoppersProfiteer van speciale Bergsportdag-aanbiedingen en kortingen op kleding en materiaal. En maak kennis met nieuwe producten van RAB, Petzl, Berghaus en diverse andere merken.

    zelf doeN! ooK voor KiNdereN Kom zelf klimmen en boulderen. Of volg een workshop GPS-navigatie, Rugzak inpakken of Bergsportfotografie door topfotograaf Menno Boermans.

    sNeaK previewBekroonde klimfilmmakers Wide Boyz geven je een sneak preview van hun nieuwste film over spleetklimmen.

    iNspiratie over alpeNgeBiedeN Diverse verkeersbureaus laten je kennis maken met de mooiste Alpengebieden.

    gratis toegaNg

    aaN de lippeN vaN sir chris & dave macleodBergsport-iconen Chris Bonington (een van s werelds bekendste alpinisten) en Dave MacLeod (top allround klim-mer) vertellen over de pieken en dalen in hun bergsportcar-rire. Verderop in deze Hoogtelijn kun je alvast kennis metze maken.

    Chris Bonington

    Dave MacLeod

    06_07_bsd_hoogtelijn5_297x460_DEF.indd 6 1/29/13 11:40 AM

  • BergsportdagZondag 10 maart2013

    Ontdek de best bewaardeberggeheimen

    9.30 - 17.00 uur NBC,Blokhoeve 1 Nieuwegein

    Start jouw avontuur met de nKBv

    Bekijk het complete

    programma op

    nkbvbergsportdag.nl

    Kom op 10 maart naar de 16e Bergsportdag: het belangrijkste jaarlijkse bergsport-evenement in Nederland, met meer dan drieduizend bezoekers.

    BergsportreizeN eN -cursusseN iN 2013Op pad met de NKBV voor een bergsportreis of -cursus? Kom langs op onze Bergsportreizen stand. Dit jaar hebben we ruim honderd reizen en cursus-

    sen in 24 landen binnen en buiten Europa. Voor elke leeftijd en op elk niveau. Er is veel nieuws in het programma!

    KijK eN luisterKies uit tientallen lezingen van bekende bergspor-ters. Van best bewaard werelderfgoed in het Ver-enigd Koninkrijk en andere bijzondere bestemmingen binnen en buiten Europa tot de Peru-expeditie van Nederlands expeditie-team Alpine Adventures.

    NederlaNds team sportKlimmeNiN actieLive-presentatie van het Nederlands Team Sportklimmen 2013. BoeKpreseNtatie NatioNal geographicPremire van National Geographics Traveler Special over Berner Oberland: n van de mooiste gebieden van Zwitserland.

    materiaaltoppersProfiteer van speciale Bergsportdag-aanbiedingen en kortingen op kleding en materiaal. En maak kennis met nieuwe producten van RAB, Petzl, Berghaus en diverse andere merken.

    zelf doeN! ooK voor KiNdereN Kom zelf klimmen en boulderen. Of volg een workshop GPS-navigatie, Rugzak inpakken of Bergsportfotografie door topfotograaf Menno Boermans.

    sNeaK previewBekroonde klimfilmmakers Wide Boyz geven je een sneak preview van hun nieuwste film over spleetklimmen.

    iNspiratie over alpeNgeBiedeN Diverse verkeersbureaus laten je kennis maken met de mooiste Alpengebieden.

    gratis toegaNg

    aaN de lippeN vaN sir chris & dave macleodBergsport-iconen Chris Bonington (een van s werelds bekendste alpinisten) en Dave MacLeod (top allround klim-mer) vertellen over de pieken en dalen in hun bergsportcar-rire. Verderop in deze Hoogtelijn kun je alvast kennis metze maken.

    Chris Bonington

    Dave MacLeod

    06_07_bsd_hoogtelijn5_297x460_DEF.indd 7 1/29/13 11:40 AM

  • VOOR JOU ^^^ DE NKBV VOOR JOU ^^^ VOOR JOU ^^^ DE NKBV VOOR JOU ^^^ VOOR JOU ^^^ DE NKBV VOOR JOU ^^^ VOOR JOU ^^^ DE NKBV VOOR JOU ^^^ VOOR JOU ^^^ DE NKBV VOOR JOU ^^^

    vreemde voettochten

    Alpiene tochten

    bergsportkampen

    wandeltochten

    kennismakingsworkshops

    Reizen & Cursu en

    bergwandelen & kle ersteigen

    Bergsport

    Reizen & Reizen & Reizen & progra a 2013

    NKBV-programma voor het voorjaar, de zomer en het najaar van 2013

    01_BR2013_Wandel-cover def def def.indd 112/4/12 2:22 PM

    Reizen & Reizen & Cursu enbergwandelen & kle ersteigenbergwandelen & kle ersteigen

    NKBV-programma voor het voorjaar, de zomer en het najaar van 2013

    Reizen & Cursu enAlpinisme & sportkli en

    Reizen & Reizen & Reizen & Reizen & progra a 2013

    Bergsport

    NKBV specials

    sportklimmen

    Alpiene tochten

    Alpiene cursussen

    kennismakingsworkshops

    01_BRA2013_Alpien-cover def def.indd 1

    12/3/12 1:51 PM

    Reizen & Bergsport

    Cursu enAlpinisme & sportkli enAlpinisme & sportkli en

    progra a 2013progra a 2013

    8 | HOOGTELIJN 1-2013

    In Hoogtelijn, op nkbv.nl en op Facebook delen we hoogtepunten uit de bergsport en toppresta-ties van leden. Met de NKBV-topvlag kun je jouw prestaties onder de aandacht brengen.

    Bestel de vlag voor 1 euro (plus verzendkosten) in onze webshop en stop hem voortaan in je rugzak als je de bergen in gaat. Wapper hem op het hoogtepunt van je beklimming en maak een foto. Stuur die aan [email protected] en ding mee naar tientallen leuke prijzen die we na de zomer onder de inzenders verloten.

    G N TOP ZONDER VLAG!

    Foto

    Men

    no K

    oste

    r

    Foto

    alp

    inea

    dve

    ntur

    es.n

    l

    Foto

    Rei

    nier

    Rijk

    e

    [Kader - weinig opvallend, saai en strak Moet terugkerend item zijn.]

    NKBV LIDMAATSCHAPWord NKBV-lid!Als NKBV-lid profi teer je van interessante voordelen en kortingen en ontvang je vijf keer per jaar Hoogtelijn. Aanmelden doe je op www.nkbv.nl/lidmaatschap. Daar zie je ook wat het lidmaatschap je aan voordeel oplevert.

    OpzeggenHet NKBV-lidmaatschap loopt per kalender-jaar. Wil je je lidmaatschap voor volgend jaar beindigen? Doe dat vr 1 november op www.nkbv.nl/mijnnkbv. Anders wordt je lidmaatschap na deze datum automatisch verlengd voor het volgende kalenderjaar.

    Meer weten over het NKBV- lidmaatschap? Kijk op www.nkbv.nl/lidmaatschap.

    Dit voorjaar of deze zomer de bergen in?

    BOEK JE AVONT R OP W.BERGSPORTREIZEN.NLVlak voor Kerst ontving je de twee NKBV Reis- en cursus-gidsen voor het voorjaar, de zomer en het najaar van 2013. Het actuele aanbod kun je ook vinden n boeken op www.bergsportreizen.nl. De ins en outs kun je bespreken met onze medewerkers op de bergsportreizenstand op de NKBV-bergsportdag op 10 maart. Heb je de gidsen niet ontvangen, of wil je extra exemplaren voor vrienden of familie? Vraag die eenvoudig aan op bergsportreizen.nl

    Nu te koop in de webshop: NKBV-TOPVLAGvoor slechts 1 euro (excl. verzendkosten)

    We publiceren alle topvlagfotos op Facebook en bij voldoende ruimte in Hoogtelijn.

    De topvlag weegt 39 gram en is 50x50 cm groot. Vermeld je naam, het toppunt en wie er op de foto staan.

    ook te koop op de bergsportdag

    VOOR JOU ^^^ DE NKBV VOOR JOU ^^^ VOOR JOU ^^^ DE NKBV VOOR JOU ^^^ VOOR JOU ^^^ DE NKBV VOOR JOU ^^^ VOOR JOU ^^^ DE NKBV VOOR JOU ^^^ VOOR JOU ^^^ DE NKBV VOOR JOU ^^^ VOOR JOU ^^^ DE NKBV VOOR JOU ^^^ VOOR JOU ^^^ DE NKBV VOOR JOU ^^^ VOOR JOU ^^^ DE NKBV VOOR JOU ^^^

    r3-HL0113-NKBV voor jou en Bever.indd 8 1/29/13 10:01 AM

  • DE NKBV V DE NKBV VOOR JOU

    NUEXTRAKORTING

    10 | HOOGTELIJN 1-2013 HOOGTELIJN 1-2013 | 9

    Bij Bever ontvang je op vertoon van je NKBV-ledenpas 10% korting op alle artikelen uit het assortiment*. Daarnaast vind je in iedere Hoogtelijn een paar producten waarop je nog extra korting krijgt. Onderstaande aanbiedingen gelden exclusief voor NKBV-leden tot en met de Bergsportdag op 10 maart a.s. Je kunt ze daar ook op de Bever-stand verkrijgen. Kijk voor een Bever-winkel bij jou in de buurt op www.bever.nl.

    Activeer je korting onlineOnline winkelen bij Bever met deze korting is natuurlijk ook mogelijk. Vooraf dien je dan een kopie of foto van je NKBV-leden-pas te sturen naar [email protected] Vermeld in de e-mail je naam, adres,

    telefoonnummer en eventueel Bever Cardnummer. Je ontvangt dan een bevestiging, wanneer de NKBV-korting aan je Bever Card is gekoppeld. Je kunt vervolgens van deze korting gebruik maken op www.bever.nl

    KORTING BIJ BEVER VOOR ALLE NKBV-LEDEN

    De GPSMAP 62ST beschikt over een hooggevoelige GPS-ontvanger voor goede satellietontvangst en een kleurenscherm met een diagonaal van 6,6 centimeter, dat ook in direct zonlicht goed afl eesbaar is. Routes, tracks, waypoints en geocaches kunnen draadloos uitgewisseld worden met andere compatibele Garmin handhelds. De GPSMAP 62st is voorgeprogrammeerd met Europese topografi sche kaarten voor een goed beeld van de omringende omgeving: wegen, snelwegen, rivieren, nationale parken, etc. De batterijen gaan zon 20 uur mee.

    Producteigenschappen 3-assen elektronisch kompas en barometrische

    hoogtemeter Opslag voor 2.000 waypoints, 10.000 tracklogpunten,

    200 opgeslagen tracks en 200 routes 400 MB intern geheugen voor kaartgegevens en

    afbeeldingen Geheugen uitbreidbaar via microSD Gewicht: 260 gram inclusief batterijen

    Met veertien verschillende gereedschappen is deze tool uiterst veelzijdig te noemen! Niet alleen praktisch, maar ziet er ook nog eens mooi uit. De Wingman heeft onder andere verschillende tangen, een mes, een schaar, blik- en fl esopeners, schroevendraai-ers in drie maten, en een wire stripper. Ondanks de vele mogelijk-heden kan de tool toch compact ingeklapt worden. De Leatherman Wingman komt echt overal van pas!

    Producteigenschappen Geveerde punttang Geveerde draadknipper 420HC roestvrijstaal Liniaal 3,8 cm Roestvrij stalen handgrepen Verwijderbare broekclip 25 jaar garantie Afmetingen: 9,7 cm (gesloten), 6,6 cm (mesblad) Gewicht: 198,4 gram

    HELINOX CHAIR ONE

    Superlicht en comfortabel stoeltje. De pakmaat is zodanig klein dat je de stoel makkelijk kunt meenemen. Gemaakt van DAC aluminium stokken voor voldoende stevigheid, maar toch een laag gewicht.

    Producteigenschappen Gewicht: 850 gram Pakmaat: 35 x 10 x 14cm Max gewicht: 110 gram Afmeting stoel: 65 hoog,

    52 breed, diepte 50 cm, zithoogte 35 cm

    *Met uitzondering van reeds afgeprijsde artikelen.

    LEATHERMAN WINGMAN

    GARMIN GPSMAP 62ST

    norm lprijs 439,95 299,95 v r NKBV-leden

    norm lprijs 89,95 76,45 v r NKBV-leden

    norm lprijs 44,95 38,20 v r NKBV-leden

    r3-HL0113-NKBV voor jou en Bever.indd 9 1/29/13 10:03 AM

  • DE NKBV V DE NKBV VOOR JOU

    VANAF 52,64

    VAN 32,50V R 25,-

    10 | HOOGTELIJN 1-2013 HOOGTELIJN 1-2013 | 9

    De NKBV is ook te vinden binnen de social media! Voo

    r een kijkje achter de schermen van

    het NKBV-bureau, tips van andere bergsporters, snel

    le nieuwtjes, mooie fi lmpjes of

    inspiratie voor een volgend bergsportavontuur!

    twitter.com/nkbv http://on.fb.me/GG

    7oEI http://linkd.in/GEQTcY

    NKBV op social media!

    ROTSKLIM-ATLAS Plannen voor een klimtrip in Zuid-Europa, Marokko of het Midden-Oosten? De Rock Climbing Atlas is de ideale reisgids. Het boek bevat tips met de mooiste klimgebieden, hoe je er komt, waar je de locale klimtopos vindt, campings in de omgeving, winkels in de buurt en nog veel meer! Geschreven door Nederlandse klimmers Wynand Groenewegen en Marloes van den Berg.

    Rock Climbing Atlas South Western Europe & MaroccoFrankrijk, Itali, Malta, Marokko, Portugal en Spanje

    Rock Climbing Atlas Greece & The Middle EastEgypte, Griekenland, Jordani, Libanon, Syri en Turkije

    Rock Climbing Atlas South Eastern EuropeBulgarije, Kroati, Hongarije, Macedoni, Roemeni en Sloveni.

    Ook te koop op de Bergsportdag (10 maart)

    NKBV-webshop SpecialRegel het snel op MIJN NKBVVERZEKERING AFSLUITEN, NIEUW ADRES D RGEVEN? MIJN NKBV (www.mijnnkbv.nl) is de online-omgeving waarin je al je gegevens, lidmaatschap en diensten van de NKBV zelf kunt bijwerken en beheren. Sinds december is deze helemaal vernieuwd! Je gegevens zijn nu overzichtelijker weergegeven. Je ziet meteen je gezinsleden en de bijbehorende afgenomen NKBV-diensten, en of je je reisverzekering al hebt betaald. Ook kun je er een annuleringsverzekering afsluiten. Klimmers kunnen er hun klimjaarkaart (20) voor Belgi aanvragen.

    Heb je nog geen inlog of ben je je inloggegevens vergeten, ga dan naar mijnnkbv.nl en klik op wachtwoord vergeten. Je krijgt dan meteen een nieuwe gemaild.Is je e-mailadres onbekend in de MIJN NKBV-omgeving, stuur dan een mail naar [email protected] met je juiste e-mailadres en het verzoek voor het toesturen van een nieuw wachtwoord.

    Via MIJN NKBV ontvang je je factuur voortaan elektronisch. Je kunt deze daar op ieder moment inzien. Dat scheelt ons papier, administratie- en portokosten, waarmee we andere mooie dingen kunnen doen voor onze leden.

    NKBV A ULERINGSVERZEKERINGSoms komt het voor dat je een reis moet annuleren of vroegtijdig afbreken. In bepaalde gevallen kun je dan beroep doen op je NKBV-annuleringsverzeke-ring. Bijvoorbeeld bij overlijden van familie, zwangerschap, ontwrichting van een huwelijk, onvrijwillige werkloosheid, het overlijden van een huisdier, herexamens en een aantal andere onverwachte situaties.De annuleringsverzekering keert (een deel van) de onkosten uit. Deze kan alleen worden afgesloten in combinatie met de doorlopende NKBV-(bergsport)reisverzekering. Kijk voor meer informatie op www.nkbv.nl.

    Regio zoekt best rslidDe NKBV-regios West-Brabant/Zeeland en Limburg zoeken nieuwe bestuursleden. Beide regios zijn actieve clubs en als bestuurder ben je, samen met commissieleden, verantwoordelijk voor het opzetten en uitvoeren van activiteiten. Heb je interesse of vragen, kijk dan voor een uitgebreide beschrijving op de vacaturepagina van de NKBV of bezoek de regionale website. www.nkbv.nl/de-nkbv/organisatie/vacatures

    r3-HL0113-NKBV voor jou en Bever.indd 10 1/29/13 10:07 AM

  • 3D

    +++ Op de hoogte +++ op de hoogte +++ +++ Op de hoogte +++ op de hoogte +++ +++ Op de hoogte +++ op de hoogte +++ +++ Op de hoogte +++ op de hoogte +++

    TEKST ONDER REDACTIE VAN ERNST ARBOUW | HOOGTELIJN 1-2013 | 11

    KarabinersHoe vaker je iets hebt gedaan om snel dood te gaan, hoe voorzichtiger je wordt. Daar klinkt weer zon zin, die blijft hangen, die gekneed is door jaren en jaren aan rotsen te hangen, ijsvelden over te steken en noodbivaks te overleven. Die inhoud heeft gekregen.Voor me op tafel staan enkele lege fl esjes Belgisch bier die zich in een rustig tempo vermeerderen en langzaam een grote berg metaal omsluiten. Karabi-ners in alle soorten, maten en sterktes. We hebben drie generaties metaal op tafel gelegd. Een van mijn klimmaten zeult nog steeds enkele loodzware exemplaren mee, voor het leven gesmeed in kleine dorpen in Wales. Toen gebruikt om vol aan te kunnen hangen, nu voor secundaire doeleinden. De nieuwste en lichtste karabiner op tafel is ook van hem - de man weet wat hij doet en gaat met zijn tijd mee. We betasten de rondingen, voelen het gewicht en ontcijferen het laserschrift met productiedetails.Ik pak er eentje uit de berg. Aarzelend schuif ik de blauwe snapper terug, met een vervelend klikje. Superlicht en supersterk, maar of het handig is? J. weet er een toepassing voor die ik onmiddellijk vergeet; alleen daarvoor gebruikt hij hem nog. (Een dag later kom ik de karabiner met het blauwe schuifje tegen, ergens waar de route een hoek maakt. Het zal aan mij liggen, ik heb grote moeite het touw in te klikken.)

    J.: Weet je nog, dat jaar in Itali, bij de Piz Badile, daar klonken de karabiners anders, een hoogtonig geklingel. Waren ze van aluminium gewor-den. Dan ontdekt J. dat aan het gestanste merkje op de karabiners van mijn nieuwste setjes kleine zaagtandjes zitten. We voelen eraan, en het voelt niet goed.J.: Pit Schubert bellen, die zaagtandjes, die zijn gewoon eng. Dat vraagt om actie. J. zal ze niet gebruiken, besluit hij - en misschien moet ik naar hem luisteren.

    Ivar Schute

    Heb je nieuws voor Op de Hoogte?

    mail het ons via [email protected]

    Alle links in deze Hoogtelijn vind je |o

    ok

    op www.hoogtelijn.nl onder Hoogtelij

    n

    1 /2013. Klik op de inhoudsopgave.

    Meer bergnieuws op www.nkbv.nl.

    Ronald Naar wint postuum Spaanse persprijsNederlands topalpinist Ronald Naar heeft postuum de persprijs Proef Spanje 2012 gewonnen met een artikel over winterwandelen op het eiland Tenerife. Het verhaal werd gepubliceerd in Reiz& Magazine van november 2011. Volgens de jury van de persprijs geeft het stuk een goed beeld van een onbekend gezicht van het eiland Tenerife.Naar kwam in mei 2011 om het leven op de fl anken van de 8201 meter hoge Cho Oyu in de Himalaya. De prijs werd in ontvangst genomen door zijn echtgenote Tilleke Lippmann.Het artikel Winterwandelen op Tenerife is te lezen op de NKBV-website via tinyurl.com/bzjmfr3.

    Terugroepacties Ortovox lawinepieper en Wild Country karabinersOrtovox roept bezitters van een lawinepieper van het model 3+ op om te controleren welke versie ze hebben. Een aantal exemplaren schakelt na 120 seconden in de zoekmodus vanzelf terug naar de zendmodus. Meer informatie over de terugroepactie, een online serienummer-checker en wat je moet doen als de recall betrekking heeft op jouw exemplaar, lees je op de website van Ortovox: www.ortovox.com.Wild Country roept op om exemplaren van de Wild Country Helium karabiners terug te sturen naar de fabriek. Het gaat om karabiners die na 15 juli 2012 zijn geleverd met de volgende batchnummers: MAG-T2, MMF-T2, MAH-T2, MAJ-T2, MAK-T2, MMG-T2, MMH-T2, MMJ-T2, MMK-T2. De karabiners zijn los verkocht, maar zitten ook in kant-en-klare setjes. Meer informatie is te vinden op de website: www.wildcountry.co.ukInformatie over terugroepacties is ook te vinden op www.nkbv.nl

    Kathmandu koopt DemmenieKathmandu Outdoor & Travel heeft de buitensportwinkel Demmenie Sport overgenomen. Het Amsterdamse Demme-nie is al meer dan vijftig jaar een begrip onder bergsporters in heel Nederland. Na een aantal moeizame jaren heeft de winkel in november 2012 faillissement aangevraagd. Met de overname zorgt Kathmandu ervoor dat de gerenom-meerde buitensportwinkel behouden blijft. De komende tijd blijft de winkel varen onder de vlag Demmenie Sport en wordt er hard gewerkt aan de herinrichting van de zaak.

    r4-r5-HL0113-op de hoogte.indd 11 1/29/13 10:10 AM

  • +++ Op de hoogte +++ op de hoogte +++ +++ Op de hoogte +++ op de hoogte +++ +++ Op de hoogte +++ op de hoogte +++ +++ Op de hoogte +++ op de hoogte +++ +++ Op de hoogte +++ op de hoogte +++ +++ Op de hoogte +++ op de hoogte +++ +++ Op de hoogte +++ op de hoogte +++ +++ Op de hoogte +++ op de hoogte +++ +++ Op de hoogte +++ op de hoogte +++ +++ Op de hoogte +++ op de hoogte +++ +++ Op de hoogte +++ op de hoogte +++ +++ Op de hoogte +++ op de hoogte +++ +++ Op de hoogte +++ op de hoogte +++ +++ Op de hoogte +++ op de hoogte +++ +++ Op de hoogte +++ op de hoogte +++ +++ Op de hoogte +++ op de hoogte +++ +++ Op de hoogte +++ op de hoogte +++ +++ Op de hoogte +++ op de hoogte +++ +++ Op de hoogte +++ op de hoogte +++ +++ Op de hoogte +++ op de hoogte +++ +++ Op de hoogte +++ op de hoogte +++ +++ Op de hoogte +++ op de hoogte +++ +++ Op de hoogte +++ op de hoogte +++ +++ Op de hoogte +++ op de hoogte +++ +++ Op de hoogte +++ op de hoogte +++ +++ Op de hoogte +++ op de hoogte +++ +++ Op de hoogte +++ op de hoogte +++ +++ Op de hoogte +++ op de hoogte +++ +++ Op de hoogte +++ op de hoogte +++ +++ Op de hoogte +++ op de hoogte +++

    HOOGTELIJN 1-2013 | 1312 | HOOGTELIJN 1-2013

    Double Dutch Khumbu-trip 2012Hans Lanters en Roland Bekendam vertrokken afgelopen najaar naar het Khumbugebied in Nepal met als doel de ruim duizend meter hoge oostwand van de Kyajo Ri (6186 m) en de nog niet eerder beklommen noordgraat van de Taweche (6501m). Het was de derde Nederlandse expeditie naar de Kyajo Ri in tien jaar, maar net als bij eerdere pogingen (2003 en 2011) lukte het ook deze keer niet de oostwand te bedwingen. Hoewel Lanters en Bekendam de eerste touwlengtes technisch niet heel moeilijk vonden, stuitten ze al gauw op een onoverkomelijk probleem: doordat er bijna geen sneeuw of ijs in de wand lag, zou het tweetal tijdens de beklimming voor drie dagen water moeten meenemen. Dat bleek een niet op te lossen probleem.

    Na terugkeer uit de wand beklommen Lanters en Bekendam de berg via de 40 tot 50 graden steile zuidwestfl ank, waarna ze verder trokken naar hun tweede bestemming, de noordgraat van de Taweche. Deze graat voert omhoog vanuit de col tussen Cholatse en Taweche en overschrijdt een aantal nog een onbeklommen toppen van rond de 6350 meter.Bij de beklimming van de graat werd het team geteisterd door in willekeurige volgorde brakke rots, schuivend gletsjerpuin, bevroren gletserpuin en verticaal bevroren puin. Na een nacht in een tentje op de graat, troffen de twee klimmers de volgende dag rotsen met een onbeklim-bare laag poedersneeuw op hun pad, waarna ze besloten terug te keren.

    Expeditienieuws

    Bij het omkeerpunt op de noordgraat van de Taweche (6501m).

    Op de Noordgraat van de Taweche (6501m). F

    oto

    Han

    s La

    nter

    s

    Foto

    Han

    s La

    nter

    s

    BergsportAwards 2013Wat is de leukste klimhal? Wie zette afgelopen jaar de mooiste prestatie neer en wat is de leukste bergbestemming? Op vrijdagavond 8 februari 2013 maken we de balans op in onze eigen sport tijdens de derde uitreiking van de jaarlijkse BergsportAwards. De afgelopen maanden brachten duizenden NKBV-leden hun stem uit op hun favoriet. Er zijn Awards voor: Meest spraakmakende alpiene beklimming; Meest getalenteerde jeugdklimmer; Meest spraakmakende sportklimprestatie; Leukste klimhal; Leukste bergsportbestemming; Beste duurzaamheidsinitiatief.Volg de uitslagen live op twitter of kijk vanaf 9 februari op www.bergsportawards.nl

    Eolische eilanden (Itali), 21-24 maart

    Beach Clean-up EventZin in een paar dagen hiking of kajakken en tegelijk een prachtig natuurgebied opruimen met een groep interna-tionale vrijwilligers? Neem dan deel aan dit leuke en nuttige evenement.Met zijn allen verwijderen we drie dagen lang - per kajak en te voet - aangespoeld plastic van (rots-) stranden van de Eolische eilanden, nabij Sicili (sinds 2000 UNESCO werelderfgoed). Daarna kun je desgewenst deelnemen aan de beklimming van de Vulcano, een mooie hike op Lipari of een begeleide vierdaagse island-hop-hike, waarbij we s nachts op verscholen strandjes bivakkeren. Deelname: 35,- (excl. maaltijden en reis- en verblijfs-kosten). Info en boeken: www.sicilyinkayak.com.

    r4-r5-HL0113-op de hoogte.indd 12 1/29/13 10:11 AM

  • +++ Op de hoogte +++ op de hoogte +++ +++ Op de hoogte +++ op de hoogte +++

    HOOGTELIJN 1-2013 | 1312 | HOOGTELIJN 1-2013

    Slapen in een tentje aan een 35 meter hoge rots? Dat kan dit voorjaar tijdens de nieuwe NKBV- kennismakingsworkshop Slapen in een portaledge onder leiding van bigwall-klimmer Martin Fickweiler. Tijdens de workshop leren deelnemers

    eerst hoe je hoog in de rotswand een portaledge opbouwt. Daarna volgt vanzelfsprekend een overnachting hoog boven de grond.De kennismakingsworkshops van de NKBV zijn bedoeld om je goed voor te bereiden op een nieuw bergsportsei-zoen. Naast Slapen in een portaledge zijn er workshops in GPS & navigatie, weerkunde, mountainbiken en klettersteigen. Voor gezinnen met kinderen zijn er speciale workshops bergwandelen en klettersteig. Nieuw in het programma zijn dit jaar trainingen over hoogteziekte en een cursus rotsklimfotografi e.Kijk voor het volledige workshop-programma op bergsportreizen.nl

    Goed voorbereid de bergen inNieuwe workshops dit voorjaar

    AAN DE LIJN MET DENNIS VAN HOEKNederlands Team IJsklimmer Dennis van Hoek schreef op 19 januari geschiedenis door goud te winnen bij de wereld-bekerwedstrijd ijsklimmen in Saas Fee. Op het onderdeel speed (snelklimmen) wist hij de dominerende Russische speedklimmers achter zich te houden. Wij bellen hem terwijl hij met zijn bus (zoek Climbuz op facebook) onderweg is naar de wereldbekerwedstrijd in Rabenstein (ITA) na een drytool-sessie in de buurt van Arco.

    Hoe voelt het om een gouden medaille te winnen?Geweldig, ik ben er echt heel blij mee! Ik klim nu al zeven jaar wedstrijden en heb me regelmatig afgevraagd of het ooit nog eens zou lukken.

    Kwam de winst als een verrassing? Nee, ik wist dat het er in zat. Bij het speedklimmen in ijs moet ik veel risicos nemen om bij de Russen in de buurt te blijven. Als je bijl tijdens het naar boven rennen niet goed in het ijs prikt val je al snel. De verschillen in de ijskwaliteit bij de wedstrijden maakt het moeilijk om snel inschattingen te maken tijdens de klim. Ik gebruik overigens speciaal materiaal voor het speedklimmen; korte ijsbijltjes zonder

    Nederlander Dennis van Hoek (25) won op 19 januari de World Cup Speed tijdens de World Cup Ice Climbing 2013 in Saas Fee.

    Foto

    Rei

    nier

    Rijk

    e.

    Goud voor Dennis

    kartels en klassieke stijgijzers met twee punten, in tegenstelling tot de mono-points die bij het technische leadklimmen worden gebruikt.

    Hoe komt het dat de Russen zo domineren?Er komt een groot aantal klimmers uit Kirov waar de hele winter een wereldbeker ijsklimwand staat. Ze hebben dus de beste trainingsfaciliteit in hun achtertuin.

    Het WK Speed vind dit jaar plaats in Kirov, van8 t/m 10 maart, ga je daar wederom de Russen verslaan? Dat wordt moeilijk: hun thuiswedstrijd. Maar ik ga er wel voor!

    Bekijk de gouden speedklim van Dennis op: http://www.nkbv.nl/home/actueel/Goud+voor+Dennis+van+Hoek+bij+speed+iceclimbing+world+cup/8509

    r4-r5-HL0113-op de hoogte.indd 13 1/29/13 10:11 AM

  • +++ Op de hoogte +++ op de hoogte +++ +++ Op de hoogte +++ op de hoogte +++ +++ Op de hoogte +++ op de hoogte +++ +++ Op de hoogte +++ op de hoogte +++ +++ Op de hoogte +++ op de hoogte +++ +++ Op de hoogte +++ op de hoogte +++ +++ Op de hoogte +++ op de hoogte +++ +++ Op de hoogte +++ op de hoogte +++ +++ Op de hoogte +++ op de hoogte +++ +++ Op de hoogte +++ op de hoogte +++ +++ Op de hoogte +++ op de hoogte +++ +++ Op de hoogte +++ op de hoogte +++

    HOOGTELIJN 1-2013 | 1514 | HOOGTELIJN 1-2013

    Twee winnaars Bersportkamp fotowedstrijdFred Inklaar en Simone Krom zijn beiden winnaar van de NKBV Bergsportkamp Fotowedstrijd 2012. Fred maakte een natuurplaatje van de camping van

    bergsportkamp Texelgruppe in Zuid-Tirol (Itali). Simone bracht alle deelnemers van bergsportkamp Lienzer Dolomieten (Oostenrijk) in beeld. De NKBV organi-

    seerde afgelopen zomer 35 bergsportkam-pen in zes verschillende landen. Maar liefst 1416 NKBV-leden namen deel aan een bergsportkamp.

    Drytoolers doorstaan windkracht 9Voor barre omstandigheden hoef je niet naar de Alpen. Dat bewezen de tachtig deelnemers aan het Dutch Drytool Event op 25 november bij Monte Cervino in Bergschenhoek. Met windvlagen die nu en dan aanwakkerden tot kracht 9 waren de condities tijdens het kampi-oenschap met recht episch. De wind was zo hevig dat de organisatie uiteindelijk besloot de fi nale aan toprope te laten klimmen, terwijl die eigenlijk voorgeklommen zou worden.Bij de heren had de fi nale een internationaal karakter: naast de vijf Nederlandse deelne-mers waren er twee Belgen en n Duitser. De overwinning ging uiteindelijk naar de Belgische Jurgen Lis die in de avondschemering, bij het licht van zijn hoofdlamp, als enige de route uitklom. De tweede plek ging naar de Duitser Markus Urbanowski terwijl de derde plek ging naar de in Frankrijk woonachtige Nederlandse berggids Roeland van Oss. De dames klommen dezelfde fi naleroute als de heren, maar voor de meeste dames bleek dat net een tikje aan de zware kant te zijn. Rachel Nilwik was uiteindelijk het sterkst en wist als enige dame tot het middendeel van de route te komen. De tweede plaats ging naar Jascha van Bunt en Karin Hoekstra wist beslag te leggen op de derde plek.Kijk voor de volledige uitslag op tinyurl.com/a43bvow.

    Neoliet viert 20-jarig bestaan met retro-eventZouden ze nog bestaan, de nt iets te fl uoresce-rende klimlegging en de nt iets te grijze klim-schoenen? Ja dus. Alle retro-klimkleding kon 13 januari uit de kast (en daarna gelukkig weer terug)

    voor het 20-jarig jubileum van de Eindhovense klimhal Neoliet, dat werd gevierd met een heus retro-Rotpunkt! Klimevent. Het retro-jubileum-fuifje werd onder meer opgeluisterd met een

    demonstratie van enkele leden van het Neder-lands Team, die Neoliet als trainingslocatie gebruiken, en de onthulling van een monument door NKBV-directeur Robin Baks.

    Tweede plaats Simone Krom.Bergsportkamp-deelnemers Lienzer Dolomieten, nabij de gelijknamige hut in Ost Tirol.

    1E 2EEerste plaats Fred Inklaar. Camping van bergsportkamp Texelgruppe, Itali.

    Foto

    Sab

    ine

    Hez

    eman

    s

    Foto

    Eri

    k va

    n de

    n G

    oor

    r4-r5-HL0113-op de hoogte.indd 14 1/29/13 10:11 AM

  • +++ Op de hoogte +++ op de hoogte +++ +++ Op de hoogte +++ op de hoogte +++ +++ Op de hoogte +++ op de hoogte +++ +++ Op de hoogte +++ op de hoogte +++ +++ Op de hoogte +++ op de hoogte +++ +++ Op de hoogte +++ op de hoogte +++ +++ Op de hoogte +++ op de hoogte +++ +++ Op de hoogte +++ op de hoogte +++ +++ Op de hoogte +++ op de hoogte +++ +++ Op de hoogte +++ op de hoogte +++

    HOOGTELIJN 1-2013 | 1514 | HOOGTELIJN 1-2013

    SPORTKLIMNIEUWSGoed seizoen voor Verhoeven en Van BergenSportklimmers Jorg Verhoeven en Nikki van Bergen werden begin novem-ber op overtuigende wijze kampioen bij het NK Lead bij Mountain Network in Amsterdam. Daarmee kunnen zij beiden terugkijken op een zeer geslaagd wedstrijdseizoen. Verhoeven bereikte naast zijn Nederlandse titel de vijfde plek op het WK in Parijs en haalde twee podiumplaatsen tijdens wereldbekerwedstrijden goud in Imst (Oostenrijk) en zilver in Xining (China). Daardoor kwam hij in de wereldbekeruitslag uit op de zesde plek.

    Van Bergen scoorde een veelbelovende 21e plaats in de wereldbeker-ranking en klom bovendien als eerste Nederlandse vrouw een route met moeilijkheidsgraad 8b+. Zij deed dat eind november tijdens een vakantie in het Turkse klimgebied Geyikbayiri, waar een deel van de routes is behaakt met haken die zijn geschonken door de NKBV. Van Bergen klom afgelopen jaar ook al drie 8b-routes. In augustus klom ze bovendien on-sight een 8a-route in de Frankenjura in Duitsland. Een verslag van haar beklim-mingen is te vinden op www.nikkivanbergen.com

    Overige uitslagenHet Nederlands Kampioenschap Lead kende begin november naast kampioenen Verhoeven en Van Bergen twee verrassende tweede plaatsen. Bij de dames haalde Vera Zijlstra zilver. Dat is opvallend omdat zij zich de laatste jaren heeft gespecialiseerd in boulderen. De derde plek bij de dames was voor Rachel Nilwik.Voormalig Nederlands Teamlid Timo Tak uit Eindhoven haalde tevens zilver. De 17-jarige Teun Keusters eindigde op de derde plek. Een dikke week later greep Verhoeven tijdens de laatste wereldbeker van het seizoen net naast de podiumplaatsen. In de fi nale, die werd gehouden in het Sloveense Kranj, klom hij net zo hoog als de

    nummer drie, Magnus Midtboe uit Noorwegen. Maar omdat de Noor beter presteerde in de halve fi nale, werd Verhoeven uiteindelijk vierde. Elko Schellingerhout veroverde in Kranj een plek in de halve fi nale. Hij viel echter vroeg uit de route, waardoor hij uitkwam op de 26e plaats.Nikki van Bergen wist zich bij de dames als twaalfde te kwalifi ceren voor de halve fi nale. Uiteindelijk klom zij naar een knappe vijftiende plek haar beste resultaat ooit bij de senioren.

    JeugdHet NJK 2012 half oktober bij Neoliet in Eindhoven leverde zes kersverse kampioenen: Tabitha Buma (meisjes junioren), Wouter van Roesel (jongens junioren), Eva Vink (meisjes A), Teun Keusters (Jongens A), Lisa Sanders (meisjes B+C) en Mark Brand (Jongens B+C ).Kijk voor een verslag op de NKBV website via tinyurl.com/a5xqqd3.

    In november boekten de Nederlandse jeugdklimmers zeer goede resultaten tijdens de European Youth Cup in Kranj (Sloveni). Tim Reuser, die zijn laatste jeugdwedstrijd klom, pakte brons. Bij de meisjes junioren eindigde Tabitha Buma in de fi nale op de tiende plek.Debutant Mark Brand werd 9e in de Jongens B-fi nale.Bij de Jongens A werd Daan Gros-kamp 15e en Bob Schubert 27e. Eva Vink eindigde bij de Meisjes A op de 27e plaats.

    Nikki van Bergen klimt

    Over the Top 8b+ in

    Geyikbayiri, Turkije.

    Lisa Sanders klimt naar haar titel op het NJK 2012.

    Jorg Verhoeven in

    actie tijdens het

    NK Lead 2012.

    Podium NJK Lead 2012.Fo

    to: T

    im v

    an d

    er L

    inde

    n

    Foto

    gra

    af: T

    im v

    an d

    er L

    inde

    n

    Foto

    : Tim

    van

    der

    Lin

    den

    Foto

    : Rog

    ier

    Mat

    tens

    Foto

    Sab

    ine

    Hez

    eman

    s

    r4-r5-HL0113-op de hoogte.indd 15 1/29/13 10:12 AM

  • +++ Op de hoogte +++ op de hoogte +++ +++ Op de hoogte +++ op de hoogte +++

    Partners van het Nederlands Team

    +++ Op de hoogte +++ op de hoogte +++ +++ Op de hoogte +++ op de hoogte +++ +++ Op de hoogte +++ op de hoogte +++ +++ Op de hoogte +++ op de hoogte +++ +++ Op de hoogte +++ op de hoogte +++ +++ Op de hoogte +++ op de hoogte +++

    HOOGTELIJN 1-2013 | 17

    Topsportsubsidie Sportklimmen verdwijnt, wat nu?

    Sportkoepel NOC*NSF gaat het aantal subsidies voor sportbonden drastisch inperken. Vanaf 2015 worden alleen nog sporten ondersteund die volgens de koepelorganisatie perspectief bieden op een toptienresultaat. Gevolg: de topsportsubsidie voor het Nederlands Team Sportklimmen verdwijnt, vertelt NKBV-directeur Robin Baks.

    In een notendop: wat is het probleem?Heel concreet: NOC*NSF gaat de komende twee jaar onze topsportsubsidie helemaal afbouwen. Dat betekent dat de subsidie voor het Nederlands Sportklimteam dit jaar halveert, volgend jaar gaat het terug naar 25 procent en in 2015 krijgen we helemaal niks meer.

    Om hoeveel geld gaat het precies?Ik denk dat je alles bij elkaar rekening moet houden met 68.000 euro minder. Het is moeilijk om exacte bedragen te noemen omdat de bijdrage van NOC*NSF gedeeltelijk in natura is, bijvoorbeeld door het gebruik van het Centrum voor Topsport en Onderwijs (CTO) in Eindhoven, waar jong sportklimtalent kan trainen en huisvesting en begeleiding krijgt. Dat vervalt straks dus ook.

    Het is niet waar je op zit te wachten, maar 68.000 euro lijkt te overzienVanuit de NKBV dragen we zelf al zon 150.000 euro bij aan topsport, en het is gelukkig ook niet zo dat we ineens geen ploeg meer hebben. Waar ik zo laat ik het voorzichtig zeggen ontstemd over ben, is dat dit gebeurt nu het sportklimmen een enorme positieve ontwikkeling beleeft. Het aantal deelnemers stijgt sterk, er worden hartstikke goeie prestaties neergezet. Jorg Verhoeven was vijfde op het WK, Nederland is tiende geworden in het landenklassement. We hebben heel veel aanstormend talent en dan word je door zon besluit in het zicht van de haven tot zinken gebracht.Het fl auwe is dat NOC*NSF bij de subsidieverdeling mede kijkt naar in het verleden behaalde resultaten. Maar sportklimmen is een jonge sport, dus dan sta je met lege handen. We hebben een unieke, opkomende sport waarvan ineens het fundament onderuit geslagen wordt.

    Vr g & Antw rd

    Wat betekent dat concreet voor het Nederlands team?We gaan kijken wat we met het beschikbare geld kunnen doen. Waar-schijnlijk betekent het dat we minder vaak klimmers uitzenden naar internationale wedstrijden en dat we kritischer worden over w we uitzenden. Het betekent ook dat we strenger moeten zijn bij de selectie van talenten en de begeleiding van toppers.

    Zijn er andere mogelijkheden om aan geld te komen, bijvoorbeeld via sponsors?Ja, daar zijn we nu druk mee in de weer. We hebben ook beroep inge-diend bij NOC*NSF, maar het duurt nog wel even voor we daar een reactie op krijgen.

    Is het denkbaar dat de missende 68.000 euro elders uit de vereniging gehaald wordt?Simpel antwoord: nee. Dat gaan we niet doen.

    Even advocaat van de duivel spelen: de NKBV is vooral een vereniging van bergwandelaars en alpinisten; waarom zouden we een sportklimploeg onderhouden?Nou, die aanname klopt niet helemaal. Waar het bovendien om gaat is dat de aanwas van jonge leden bij het sportklimmen groot is: daar begint het. Sport heeft helden nodig, aansprekende fi guren die je kunnen inspireren. Ben je wel eens bij een sportklimwedstrijd geweest? Dat zijn fantastische bijeenkomsten. Eigenlijk zou het NOC*NSF daar eens moeten langskomen

    16 | HOOGTELIJN 1-2013

    Robin Baks, directeur NKBV.

    r4-r5-HL0113-op de hoogte.indd 16 1/29/13 10:12 AM

  • +++ Op de hoogte +++ op de hoogte +++ +++ Op de hoogte +++ op de hoogte +++ +++ Op de hoogte +++ op de hoogte +++ +++ Op de hoogte +++ op de hoogte +++ +++ Op de hoogte +++ op de hoogte +++ +++ Op de hoogte +++ op de hoogte +++ +++ Op de hoogte +++ op de hoogte +++ +++ Op de hoogte +++ op de hoogte +++ +++ Op de hoogte +++ op de hoogte +++ +++ Op de hoogte +++ op de hoogte +++ +++ Op de hoogte +++ op de hoogte +++ +++ Op de hoogte +++ op de hoogte +++

    HOOGTELIJN 1-2013 | 17

    Herzog werd in 1950 op slag wereldberoemd toen hij samen met Louis Lachenal de 8091 meter hoge Annapurna bedwong. Het was de eerste keer dat een achtduizender succesvol werd

    bedwongen, maar het succes had een prijs; Lachenal en Herzog liepen allebei ernstige bevriezingen op waardoor ze voor het leven verminkt raakten. Lachenal raakte zijn voeten kwijt, bij Herzog moesten na de expeditie alle vingers en tenen geamputeerd worden.Ondanks de ontberingen, of misschien wel dankzij de ontberin-gen, sprak de beklimming van de Annupurna enorm tot de verbeelding. Het boek over de expeditie, door Herzog gedicteerd vanuit zijn ziekenhuisbed in het Amerikaanse ziekenhuis in Neuilly-sur-Seine, is het best verkochte bergsportboek aller tijden. Een fi lmverslag van de expeditie trok in heel Frankrijk en ver daar buiten wekenlang volle zalen.De beklimming leverde Herzog onderscheidingen en erebaantjes: hij werd Minister van Sport en later burgemeester van Chamonix, hij kreeg het Lgion dHonneur en talloze andere onderscheidin-gen. Tijdens een diner in Lage Vuursche werd hij spontaan uitgeroepen tot erelid van de toenmalige KNAV, een van de voorlopers van de NKBV.Tegen die tijd was Lachenal uit het verhaal van de expeditie verdwenen, zorgvuldig door Herzog weggepoetst. De Annapurna

    In memoriam: Maurice Herzog (1919-2012)

    Onbekwaam, autoritair, ijdel

    en gevaarlijk egocentrisch

    Hij was misschien wel de meest omstreden alpinist ooit: Maurice Herzog. Geprezen als een Franse nationale held, de allereerste klimmer die de top van een achtduizender bereikte, maar ook verguisd als vervelende ijdeltuit en machtswellusteling die loog over de beklimming die hem zo beroemd maakte. Herzog overleed 13 december 2012 op 93-jarige leeftijd.

    was Herzog en Herzog was de Annapurna. De twijfelachtige rol die hij vr, tijdens en na de beklimming speelde, is pas de laatste twintig jaar volledig duidelijk geworden, onder meer uit de in 1996 gepubliceerde biografi e van Gaston Rbuffat, een van de leden van de Annapurna-expeditie. Datzelfde jaar kwam de Franse bergsportuitgever Michel Gurin met het ongekuiste expeditie-dagboek van Lachenal een eerdere uitgave was voor publicatie bewerkt door Herzog en diens broer Grard. Vier jaar later schreef de Amerikaanse journalist en bergbeklim-mer David Roberts het vernietigende True Summit: What Really Happened on the Legendary Ascent of Annapurna. Bij elkaar schetsen de drie boeken een beeld van een expeditie die werd verscheurd door interne tegenstellingen en een expeditieleider die onbekwaam, autoritair, ijdel en gevaarlijk egocentrisch was.In Frankrijk werd Herzog desondanks op handen gedragen. In 2011 werd hij onderscheiden met het Grootkruis van de Lgion dHonneur, Frankrijks hoogste civiele onderscheiding. De Franse president Hollande prees hem kort na zijn overlijden vanwege zijn verdiensten als klimmer, maar ook voor zijn werk als politicus en zijn inzet als verzetsstrijder tijdens de Tweede Wereldoorlog. Hollande zei dat de Annapurna-expeditie voor altijd in ons collectieve geheugen staat. Frankrijk zal Herzog missen.

    NK Toerskin 2013 in OberstaufenToerskirs opgelet: je kunt je nog steeds inschrijven voor het Nederlands Kampioenschap Toerskin 2013. Het NK, dat dit jaar voor de tweede keer wordt gehouden, vindt plaats in Oberstaufen in de Allgu (Duitsland) en is onderdeel van de zogeheten Hochgrat-Skirallye.Het kampioenschap bij de heren gaat over vijftien kilometer met een hoogteverschil van 1500 meter. Bij de dames volgt de race een

    parcours van zes kilometer met een hoogtever-schil van 1000 meter. De technische moeilijk-heid is anspruchsvol Duits voor Goeie genade, hier naar beneden?. In het parcours zit minstens n passage die zonder skis genomen moet worden. Hierbij is het van belang dat je het verticaal bevestigen van je skis op je rugzak geoefend hebt, aldus de organisatie.

    Het NK Toerskin werd in 2012 voor het eerst gehouden, toen als onderdeel van de toerski-wedstrijd Cols et Cimes Hauts in Chamonix. Het eerste kampioenschap werd gewonnen door Greg Nieuwenhuys en Frederike van Dantzig.Aanmelden voor het kampioenschap kan op de NKBV-website. Meer informatie over de Hochgrat-Skirallye is te vinden op:www.hochgrat-skirallye.de

    Meld je aan!

    16 | HOOGTELIJN 1-2013

    r4-r5-HL0113-op de hoogte.indd 17 1/29/13 10:12 AM

  • HOOGTELIJN 1-2013 | 1918 | HOOGTELIJN 1-2013 | TEKST IVAR SCHUTE | FOTOS FRANK HUSSLAGE

    BERGEN ALS WERELDERFGOED

    Unesco stempel bescher

    mt ook gebergtes

    WERELDERFGOED

    Wereld-

    erfgoed

    r12-HL0113-wat is werelderfgoed.indd 18 1/29/13 10:13 AM

  • 3-Stupa bij Taboche Kharka, Nepal.

    HOOGTELIJN 1-2013 | 1918 | HOOGTELIJN 1-2013 | TEKST IVAR SCHUTE | FOTOS FRANK HUSSLAGE

    BERGEN ALS In de krant of in het nieuws: iedereen loopt wel eens aan tegen de term werelderfgoed. Daar bestaat een lange lijst van. Naar blijkt staan daar aardig wat berggebieden op. Maar hoe krijgt een gebergte deze status? En wat is dat waard?

    Bij Dole, op de weg van Khumjung naar Gokyo, met uitzicht op Kantega (6685 meter), Nepal.

    r12-HL0113-wat is werelderfgoed.indd 19 1/29/13 10:14 AM

  • hoogtelijn 1-2013 | 2120 | hoogtelijn 1-2013

    Als je wat koppig bent, dan loop je ondanks de dichte mist door naar de top. Dat was precies wat ik deed op de Tongariro, een tweeduizend meter hoge vulkaan op het

    noordeiland van Nieuw-Zeeland. Vergelijk het met de Franse Mont Ventoux, het ding verrijst uit het niets waardoor de hoogte dubbel lijkt te tellen. De eerlijkheid gebiedt te zeggen dat de Tongariro geflankeerd wordt door twee andere nog iets hogere (en actieve!) vulkanen. Eenmaal de krater naderend, overviel ons de al lang zichtbare wolk die daar hing. Een lief wolkje, geen problemen, behalve dat het zicht reduceerde tot twintig meter. Ik liep toch door, het gezelschap achterlatend en bereikte uiteindelijk iets wat ik voor de top van de kraterrand hield. Onzeker staarde ik de krater in met de zon in mijn rug. Een bijna religieuze ervaring overviel me. Ik zag mijn eigen schaduw geprojecteerd op een wolk onder me, omvat door een cirkelvormige regenboog.Thuis ga je zoeken; deze projectie bleek een veel voorkomend natuurlijk fenomeen te zijn. Ook las ik dat er opnames voor Lord of the Rings waren gemaakt en dat het Nationaal Park Tongariro op de Werelderfgoedlijst staat. Nou ja, google altijd n de beklimming, dat houdt in ieder geval de romantiek erin. Maar dat UNESCO-werelderfgoed, wat is dat nu eigenlijk?

    Bergen en werelderfgoedUNESCO en de bergen, de relatie is misschien wat ver te zoeken. Om dit uit te kunnen leggen beginnen we gewoon bij het begin, en dat ligt in 1945, het jaar dat de United Nations Educational Scientific and Cultural Organization wordt opgericht. De UNESCO vormt een onderdeel van de Verenigde Naties en stelt zich tot doel vrede te bevorderen, armoede te bestrijden, bij te dragen aan een duurzame ontwikkeling en de dialoog tussen culturen te bevorde-ren en te stimuleren. Om dit laatste te kunnen bereiken wordt niet alleen aandacht besteed aan bijvoorbeeld onderwijs en weten-schap, maar ook aan het cultureel erfgoed. Immers wie dat beschermt toont respect voor de monumentale uitingen van verschillende culturen, maar biedt bovendien mensen de moge-

    lijkheid deze monumenten blijvend te bezichtigen en ervan te genieten. Hiertoe werd in 1972 de Werelderfgoedconventie ondertekend. Dit leidde weer tot het ontstaan van de Werelderfgoedlijst waarop (tegenwoordig) niet alleen cultureel erfgoed is vertegenwoordigd, maar ook zogenaamd natuurerfgoed of combinaties hiervan. Kijk, dan komen we al snel in de bergen. Zo simpel is die relatie.

    De aanwijzingsprocedureDe vraag rijst hoe gebieden als deze worden aangewezen. Wie gaat daar over? Hoeveel zijn er eigenlijk? Dat laatste is eenvoudig te beantwoorden. Op het moment van schrijven telt de wereld 962 World Heritage Sites. Hiervan zijn er 745 cultureel van aard, 188 sites betreffen natuurerfgoed en 29 zijn gemengd. Het hieronder beschreven voorbeeld Sacri Monti cultureel erfgoed- bewijst dat wanneer we dit met een bergbril bezien, we misschien anders zouden moeten tellen. Om een indruk te krijgen van wat dit erfgoed nu eigenlijk is, in Nederland staan bijvoorbeeld de Beemster, de Stelling van Amsterdam, Schokland en de Waddenzee op de lijst, en als het om bergen gaat, lezen we dat de Jungfrau-Aletsch (Zwitser-land), het Sagarmatha National Park (Nepal) en het Mount Kenya National Park het tot natuurerfgoed hebben geschopt. Om die status te bereiken moet een gebied een outstanding universal value hebben

    en aan minimaal n van tien door de UNESCO geformuleerde criteria voldoen. Dat lijkt haalbaar, n uit tien, maar de criteria zijn zo geformuleerd dat elk op zich voldoende filter vormt om de lijst exclusief te houden. Een voorbeeld: natuurerfgoed moet een uitzonderlijk voorbeeld repre-senteren van een van de belangrijke ontwikkelingsfasen van de ontwikkeling van de aarde en haar levensvormen, van belangrijke voortgaande geologische processen in de ontwikkeling van landvor-men of van belangrijke geomorfologische of fysiografische kenmerken. Minder simpel dan het lijkt.Om het tot werelderfgoed te schoppen, moet een moeizaam proces doorlopen worden. De verschillende lidstaten, dat zijn bijna alle landen van de wereld, kunnen vanuit een uitputtende nationale inventarisatie beredeneerd een site voordragen. Deze nominatie is echter aan regels gebonden. Bij de dossiervorming verleent het World Heritage Centre gelukkig ondersteuning. Als de nominatie eenmaal compleet is, wordt deze door verschillende adviesorganen beoordeeld en kan tenslotte het World Heritage Committee de begeerde status van werelderfgoed verlenen.

    Wat is het waard?Blijft over de vraag wat dat nu waard is. UNESCO ziet de lijst als meer dan woorden op papier. Omdat de lidstaten zich

    Machu Picchu (Peru), met op de achtergrond Huayna Picchu (Quechua voor jonge bergtop), 2750 meter.Tsingy de Bemaraha, Madagaskar.

    r12-HL0113-wat is werelderfgoed.indd 20 1/29/13 10:14 AM

  • HOOGTELIJN 1-2013 | 2120 | HOOGTELIJN 1-2013

    committeren aan de bescherming van de sites, vormt de lijst als vanzelf een instrument daartoe. De World Heritage Convention hanteert een List in Danger. Wanneer een van de sites hierop belandt, kan direct actie worden ondernomen in de vorm van acties, gerichte (fi nancile) ondersteuning bij beschermende maatre-gelen of het aandragen van alternatieven bij bedreigingen van diverse aard. Over de jaren heen blijkt dat geen loze kreet. De rol van UNESCO in de concrete bescherming van belangrijke sites en de bewustwording hierover bij de diverse lidstaten, is niet te onderschatten. De aanwijzing tot wereld-erfgoed is geen garantie voor de eeuwig-heid, maar een duw in de rug de goede kant op, dat is het zeker.

    Ter omlijsting van het principe kiezen we uit de lange lijst drie wat minder bekende gebieden uit die we hier kort karakterise-ren. Gros Morne, de Sacri Monti en Tsingy de Bemaraha. Wie heeft daar ooit van gehoord?

    Gros Morne National ParkDit Canadese nationaal park ligt in Newfoundland en is voer voor geologen. Heel goed voer welteverstaan, in de sfeer van kaviaar en truffels. Elke beschrijving van het park put zich uit in superlatieven (textbook example). Naar het schijnt kan vrijwel nergens de beweging en botsing van aardschollen zo goed worden bestu-

    deerd als hier. De bodem van de diepzee heeft zich hier opgestuwd in de voortdu-rende beweging van de aardmantel. Botsende schollen, die vormen bergen, met ongekende vormen en big walls tot zevenhonderd meter hoogte. In feite vormt het park een uitloper van de Appalachen. Kortom, voer voor bergliefhebbers.

    Sacri MontiDe Sacri Monti, de heilige bergen, mogen niet ontbreken. Willebrord Nieuwenhuis schrijft in Dichter bij de hemel in Itali: In de uitlopers van de Alpen in Lombardije en Piemonte, zijn vanaf het einde van de vijftiende eeuw unieke kapellencomplexen gebouwd langs de fl anken van de bergen. [] Bergen waren al in het verre verleden, in de Perzische Oudheid en in het Oude Testament, de uitgelezen plekken om offers te brengen en heil te zoeken in een mogelijk aards paradijs. Wat Nieuwenhuis betreft, wordt de bezoeker ervan deelne-mer in dit theater van de bergen. Het is de tekst van een reclamefolder.Korte tijd voordat hij deze woorden opschreef, op 3 juli 2003, riep de UNESCO een aantal van deze complexen uit tot werelderfgoed. Cruciaal voor de toewijzing was de manier waarop de groepen van kapellen door de architecten zijn vervloch-ten met het berglandschap, daarmee diezelfde bergen een rol gevend in de spirituele doeleinden die de bouw van de kapellen beoogde. De uitvoering hiervan

    kapellen door de architecten zijn vervloch-

    Meer weten? (fi lms, websites, docus, boeken?)http://whc.unesco.org Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed: www.cultureelerfgoed.nl

    was volgens de UNESCO dermate succesvol dat deze Sacri Monti een diepgaande invloed hebben gehad op soortge-lijke initiatieven elders in Europa. En ook dit mag gelden als de tekst van een reclamefolder, de betere folder welteverstaan.

    Tsingy de BemarahaWie n foto ziet van het Tsingy de Bemaraha Strict Natural Reserve weet genoeg: karst & karst, een door water gerodeerd kalkmassief. Op Madagaskar spreekt men van tsingy, kathedralen van uitgesleten karstformaties. In 1990 werd het uitgestrekte rotsmassief tot werelderfgoed verklaard, mede door de uitzonderlijke biodiversiteit en de daar aangetroffen ecosystemen. Veel van de voor Mada-gaskar iconische dieren komen nu juist hier voor, be-schermd door de ontoegankelijkheid van het massief, en laten we hopen, door de status van werelderfgoed.

    Jungfraufi rn en Grosser Aletschgletjer vanaf de Mnch (4099 meter).

    Mount Kenya, uitzicht vanaf de westzijde op Batian (5199 meter) en Nelion (5189 meter).

    Mani-muur bij Jorsale, Nepal.

    r12-HL0113-wat is werelderfgoed.indd 21 1/29/13 10:14 AM

  • HOOGTELIJN 1-2013 | 2322 | HOOGTELIJN 1-2013 | TEKST EN FOTOS NOES LAUTIER

    Unesco werelderfgoed

    Wereld-erfgoed

    Cima Mandron (3042 m), vlak bij Rifugio Alimonta.

    Rifugio Pedrotti (2494 m).Links Cima Tosa (3136 m), rechts de Crozzon di Brenta (3135 m).

    v-r14-HL0113-Dolomieten wandelen.indd 22 1/29/13 10:15 AM

  • hoogtelijn 1-2013 | 2322 | hoogtelijn 1-2013 | tekst en fotos Noes Lautier

    De ruige BrentaDolomieten

    De Brenta Dolomieten staan sinds juni 2009 op de Werelderfgoedlijst van unesCo. terecht, zo blijkt tijdens de Dolomiti di Brenta trek expert, want zeven dagen wandelen leveren slechts n minpunt en ontelbare hoogtepunten op.

    Het valt de argeloze bezoeker van dit gebied niet op dat de Brenta Dolomieten werelderfgoed zijn. Nergens staan infoborden, in de hutten is het business as usual en de

    meeste huttenwaarden halen hun schouders op als je er naar vraagt. Opmerkelijk is dit gebrek aan trots wel, want behalve negen delen van de Dolomieten (waaronder de Brenta) staan er slechts drie andere Alpengebieden op deze prestigieuze lijst.Marcia en mij heeft deze vermelding in elk geval nieuwsgierig gemaakt. Ons wacht volgens de twee criteria van UNESCO waaraan de Dolomieten voldoen een gebergte van buitenge-wone natuurlijke schoonheid en van prominent universeel belang. Bovendien betreden we een significante periode in de ontstaansgeschiedenis van de aarde waarin dynamische geologi-sche processen nog steeds doorgaan. Mooie academische taal, maar er gaat niets boven zien, voelen en ruiken om de volle omvang van de Brenta in onze zintuigen te laten binnendringen.

    Daar beginnen we meteen mee na de wandeling van het toeristi-sche Lago di Tvel naar de verbazingwekkende schoonheid van Malga Tuena. Malgas zijn almboerderijen die eigendom zijn van een gemeenschap. In sommige malgas kun je overnachten. Ik vond mijn achtertuin heel gewoontjes, vertelt boer Luca van Malga Tuena, maar de bezoekers zuchten altijd dat de Cima dellOmett zon perfecte vorm heeft en zo mooi contrasteert met de felgroene alpenwei en het donkergroene strookje naaldbos eronder. Daardoor besef ik dat ik bevoorrecht ben.

    Bivacco CostanziDe volgende dag zijn wij bevoorrecht. De Dolomieten kruipen langzaam onder onze huid. Elke wand is anders qua kleur en structuur en hier, in dit weinig bezochte noordelijke deel, rijzen de wanden letterlijk op uit de groene alpenweiden. Grijze rots overheerst, dooraderd met fijne zwarte lijntjes.Niet alleen de bergen zijn divers, ook de overnachtingen. Wie de Dolomiti di Brenta Trek Expert loopt, komt niet onder Bivacco Costanzi Albasini uit. Comfortabel, oordeelt Marcia, maar bivakhutjes kunnen beter op onherbergzame plekken staan dan midden in een alpenwei. Op dag drie dalen we in een oorverdo-

    Kabels op weg naar de Bocca di Brenta (2552 m).

    v-r14-HL0113-Dolomieten wandelen.indd 23 1/29/13 10:15 AM

  • 24 | hoogtelijn 1-2013 hoogtelijn 1-2013 | 25

    vende stilte af door een bloedmooie kloof van egaal grijs dolo-mietgesteente naar het uitbundige groen van de vallei van Madonna di Campiglio. Tussen de vallei en Rifugio Graffer liggen jeepwegen waar groepjes zwoegende mountainbikers de dienst uitmaken. Maar het chte dieptepunt is de afgeragde skipiste met skiliften, sneeuwkanonnen en liftstations waar Graffer middenin staat. Wat een contrast met Costanzi.

    Huttenwaard Roberto Manni lacht als ik hem vraag hoe het komt dat deze skipiste onderdeel is van het werelderfgoed. Ze hebben gewoon de grenzen van het Parco Naturale Adamello Brenta aangehouden. De bodem is bijzonder, daar gaat het om. Niet om wat erop gebouwd is. Zo ken ik er ook nog wel een paar. Gek genoeg kan niemand een bevredigend antwoord op deze pran-gende vraag geven. Ook Cesare Micheletti niet, landschapsarchi-tect, wetenschappelijk adviseur van de Fondazione Dolomiti UNESCO en een beminnelijk mens. Hij houdt zich sinds 2007 bezig met het beleid rond het werelderfgoed Dolomieten. Ook hij zegt: De parkgrenzen zijn aangehouden. Er bestaat weliswaar

    nog geen uitgewerkt plan voor de Brenta, maar het natuurpark wil de bekendheid van het werelderfgoed wel degelijk vergroten. De Adamello is trouwens geen onderdeel van de Dolomieten, maar een apart gebergte, en hoort dus niet bij het werelderfgoed.

    Groepjes ferratistenHet is slechts enkele uren lopen van Graffer naar het hart van de Brenta. Het is september, maar het lijkt wel of het hoogseizoen zojuist is losgebarsten. Na honderd meter verdwijnen hut en skipiste definitief uit het zicht en is het genieten geblazen tot en met de laatste stap van deze tocht. De lucht ruikt naar vochtige aarde en de bergen rondom staan in wisselende kleuren en vormen te lonken: van streng grijs tot okergeel. Vandaag wordt duidelijk dat wandelen niet de core business van dit gebied is. Groepjes ferratisten snellen ons voorbij op weg naar een bloed-stollende via ferrata. Aan het eind van de middag blijkt dat niet iedereen daartegen is opgewassen, want op vijf minuten lopen van Rifugio Pedrotti komen we vier uitgeputte mannen tegen, grauw van de doorstane angst. De bergen kleuren vlammend rood in de ondergaande zon, maar daar hebben zij geen oog voor.

    Franco Nicolini is berggids en huttenwaard van Rifugio Pedrotti en Rifugio Tosa. De Tosahut wordt gebruikt als slaapplek als Pedrotti vol is, zoals vandaag, en als winterruimte. UNESCO heeft niks veran-derd, zegt Nicolini. We hebben er niets aan, behalve dat iedereen moet meebetalen aan de bescherming van het gebied. Schrijf dat maar niet op, dan worden ze boos op me. Nou ja, eigenlijk is er toch n voordeel: vijf jaar geleden wilde een rijke Amerikaan de beroemde Campanile Basso kopen. Dat is niet doorgegaan. Omdat de Brenta nu werelderfgoed is, is het gebied streng beschermd en is een stuk ervan verkopen niet meer aan de orde.

    DolomietenwandelenOp dag vijf deden we de Bocca di Brenta, een steile pas vol voetsteunen en kabels. Niet moeilijk, wel leuk. Maar het typische Dolomietenwandelen dient zich pas op dag zes aan. Een prachtig pad leidt naar een pasje zonder naam. Daar versmalt het pad zich tot een horizontaal gruisricheltje middenin een immense rotswand dat op schoenbrede plekken met kabels gezekerd is. De uiterst steile rolkeitjeshelling die volgt is een feest voor virtuoze puinsur-fers maar wij, en vooral onze knien, kijken uit naar het eindpunt

    Vlak vr de Bocca di Brenta (2552 m).

    Malga Tuena in vol bedrijf.

    Het begin van de rolkeitjes- afdaling op dag vijf.

    v-r14-HL0113-Dolomieten wandelen.indd 24 1/29/13 10:15 AM

  • 4 km2 km0 km

    SA

    S A

    rt

    S

    tu

    dio

    NN

    bergtop

    boerderij

    hut

    looprichting

    pas

    route

    wegen

    rivieren

    Lago di Tvel

    Malga Tuena 1740 m

    Bivacco Costanzi Albasini

    2365 m

    Passo della Frcola 2106 m

    Malga MondifrMalga Vaglianella

    Malga Vagliana

    Pietra Grande 2935 m

    Rifugio Grost Graffer 2261 m

    Rifugio Tuckett 2274 m

    Rifugio Brentei 2100 m

    Cima Brenta 3153 m

    Campanile Alto 2923 m

    Campanile Basso 2883 m

    Bocca di Brenta 2552 m

    Rifugio Pedrotti 2494 m

    Rifugio Tosa 2443 m

    Passo del Clamer 2164 m

    Malga Spora 1854 m

    Malga Flavona

    Passo Termoncello 1850 m

    P

    24 | HOOGTELIJN 1-2013 HOOGTELIJN 1-2013 | 25

    van deze honderden meters lange afdaling. Gezeten op een grassig rotspuntje halverwege de afdaling probeert Marcia een gortdroog broodje weg te werken. Moet je zien, zegt ze, het pad in de rotswand waar we liepen is nauwelijks te herkennen.

    Dat geldt niet voor de Passo del Clamer die ons al van verre lonkt. Een Zwitserse berggids had ons gewaarschuwd voor zeer gladde rotsplaten, maar de klim naar de 2164 meter hoge pas is een regelrecht genot. Een rotsachtig pad slingert eerst tussen boompjes en struiken en hogerop door een sappige alpenwei steil omhoog. Malga Spora staat in een uitgestrekt

    GebiedDe Brenta Dolomieten zijn het westelijkste en wildste deel van de Dolomieten. Dit gebied vormt samen met het aangrenzende Adamello-gebergte het Parco Naturale Ad-amello Brenta. Alleen de Brenta Dolomieten behoren tot UNESCOs werelderfgoed.

    RouteDolomiti di Brenta Trek Expert, duur offi cile route 7 9 dagen, 1 traject met klettersteig (via ferrata-uitrusting noodzakelijk). Vari-anten mogelijk. Begin-/eindpunt: O.a. Ma-donna di Campiglio of Lago di Tvel. Pickel en/of stijgijzers noodzakelijk, behalve laat in het seizoen (informeren). Moeilijkheids-graad: Max. T4, overwegend T3 (excl. via ferrata).

    AccommodatieBivakhut, berghutten, malgas.Reis: Utrecht Madonna di Campiglio, ca. 1150 km.

    Kaart en infofolderO.a. 4Land Alpine Cartography, 1:25.000, Dolomiti di Brenta Trek (te koop in NL of via www.dolomitidibrentatrek.it; www.4land.it; www.dolomitidibrentabike.it). Folder Dolo-miti di Brenta Trek, Trentino (ter plekke).

    Meer info www.dolomitidibrentatrek.it; www.dolomiti-unesco.org; www.pnab.it

    Praktische informatieWerelderfgoedNegen delen van de Dolomieten staan op de werelderfgoedlijst, waaronder de Brenta Dolomieten. Waarom niet de hele Dolomiet-en? Hoofdzakelijk omdat een gebied al een beschermde status moet hebben voordat je een aanvraag kunt indienen. Het grootste obstakel op weg naar erkenning lag in Itali zelf: het gebergte ligt verspreid over drie re-gios en vijf provincies. Het was een enorme klus om alle neuzen dezelfde kant op te krijgen. Daarentegen bleek het relatief eenvoudig om het comit dat de aanvraag beoordeelde van het buitengewone natuur-schoon van de Dolomieten te overtuigen. En keer moest de aanvraag worden aange-past, daarna werden de Dolomieten in juni 2009 toegevoegd. Geen wonder, want wie ooit een blik op de Tre Cime di Lavaredo of de Crozzon di Brenta geworpen heeft, weet dat het om unieke natuur gaat die zorgvuldig beschermd moet worden. Voor je het weet koopt iemand een paar bergen en verrijst er een pretpark. In 2010 is de Fon-dazione Dolomiti Dolomiten Dolomites Dolomitis UNESCO opgericht, een stichting die de bescherming en ontwikkeling vanuit n centraal punt regelt. De naam is ge-kozen vanwege de vier talen die in de Dolo-mieten gesproken worden: Italiaans, Duits, Ladinisch en Friulisch. Achter de schermen heeft de stichting al veel werk verzet, maar jammer genoeg is dat voor bezoekers, zeker in de Brenta, nog onzichtbaar.

    weidegebied onderaan de pas. Hier geen luxe badkamer zoals in Malga Tuena, maar een koude kraan in de open lucht achter de langgerekte stallen en een sfeervolle slaapzaal met eeuwen-oude hanenbalken. Boer Paolo is 76 jaar en runt de malga al 44 jaar. Wat ik van het werelderfgoed vind? Hier verandert niets, behalve misschien een paar bergwandelaars extra.

    Bij een glas vino rosso op een terras bij eindpunt Lago di Tvel zegt Marcia: Alleen in Tibet en Nepal heb ik zo lang achter elkaar door zon ongelofelijk landschap gelopen. De Brenta is echt uniek voor de Alpen. Het kan zelfs ng mooier, als ze de etappe via Graffer aanpassen.

    Huttenwaard Franco Nicolini

    met vrouw en dochter.

    Bussa dellacqua, het laagste punt op dag vijf.

    v-r14-HL0113-Dolomieten wandelen.indd 25 1/29/13 10:16 AM

  • Londen

    Hadrians Wall

    Jurassic coastLands End

    BournemouthExmouth

    C o r n w a l l

    L a k e D i s t r i c t

    O r k n e y I s l a n d s

    S c h o t l a n d

    Pennine Way

    Manchester

    Edinburgh

    South West Coast Path

    Tinmijnen Cornwall

    HOOGTELIJN 1-2013 | 2726 | HOOGTELIJN 1-2013 | TEKST EN FOTOS SIMON VAN DEN BERGH

    de jacht op werelderfgo

    ed

    Al een jaar of tien ga ik vrijwel alleen naar het Verenigd Koninkrijk op vakantie ik heb geen keus. Ik ben getrouwd met een Britse,

    die best in Nederland wil wonen, zolang we maar zeer regelmatig de oversteek maken. Het is ook geen straf. Het is een mooi land met veel moge-lijkheden voor een buitensporter. Ik zorg er altijd voor dat ik naast de vaste bestemming schoon-familie bijzondere plekken opzoek.

    Als het enigszins kan, probeer ik dan UNESCO-

    BIJZONDER

    BRITSIn het Verenigd Koninkrijk is nogal wat UNESCO-werelderfgoed te vinden. Simon van den Bergh combineert familiebezoek met uiteenlopende tochten in deze gebieden, varirend van een gezinswandeling tot rotsklimmen. Een paar aanraders.

    werelderfgoed te zoeken. Dat is een beetje een gemakzuchtige keuze. Het zijn vaak mooie plaatsen en er is veel informatie over te vinden. Natuurlijk kan het er druk zijn, maar de ervaring is dat ik het overgrote deel van de mensen op een kwartiertje van de parkeerplaats uit het oog verloren ben. Het openbaar vervoer naar startpunten van wandelingen is vaak uitstekend.

    Bovendien heeft erfgoed mijn interesse. Ik ben van huis uit historisch geograaf en verdien mijn

    BergsportdagOp de Bergsportdag van de NKBV op 10

    maart

    houdt Simon van den Bergh een voordracht over

    bergsport in het Britse UNESCO-werelderfgoed.

    Aan de Jurassic Coast ter hoogte van Worth Matravers liggen

    de fossielen voor het oprapen.

    r15-HL0113-UK werelderfgoed.indd 26 1/29/13 10:26 AM

  • Wereld-erfgoed

    HOOGTELIJN 1-2013 | 2726 | HOOGTELIJN 1-2013 | TEKST EN FOTOS SIMON VAN DEN BERGH

    brood in de cultuurhistorie. Het landschap, of liever de wisselwerking tussen mens en omgeving, heeft me altijd genteresseerd. De geschiedenis van een plaats hoort daar automatisch bij.

    Werelderfgoed is nogal een grote noemer. Het kan van alles zijn: van een kathedraal tot een duizenden kilometers lange grens; van een bergketen tot een stadscentrum. Het meest aantrekkelijk vind ik plaatsen die zich goed met verschillende vormen van bergsport laten combineren.

    Jurassic Coast dagtochtDe Jurassic Coast ligt in het zuiden van Engeland, grofweg tussen Bournemouth en Exmouth. De kustlijn is ongeveer honderdvijftig kilometer lang. Hier komen aardlagen uit het Trias, de Jura en het Krijt aan de oppervlakte. Of, om het in andere taal uit te drukken: er is 250 miljoen jaar geologie te beleven. Dat uit zich in een afwisselende en dramatische rotskust. Een mooie manier om dit enorme gebied te leren kennen is door dagtochten te maken. Dat is heel goed mogelijk door het South West Coast Path in stukken te delen. Dit pad vervolgt zijn weg richting Cornwall, rondt Lands End en eindigt aan

    Fossielen vinden uit de JuraDe Jurassic Coast is bezaaid met dorpjes en gehuchten en voorzien van een betrouwbaar openbaar vervoernetwerk. Het is goed moge-lijk om de auto aan het begin van de wandeling te parkeren en aan het eind van de dag met de bus terug te gaan. Sommige bussen rijden maar n keer in het uur. Dat is een goede reden om te genieten van de lokale specialiteit: scones with clotted cream. Als de hele kust wat veel is, zijn de plaatsen waar de Jura aan de oppervlakte komt het leukst vanwege de grote kans om fossielen te vinden. De omgeving van Worth Matravers is wat dat betreft een aanrader.

    Coast to coast langs Hadrians Wall (meerdaagse langeafstandswandeling)Zonder twijfel een van de meest tot de verbeelding sprekende historische plaatsen, of liever structuren, is Hadrians Wall. Deze muur, voor een fors deel nog intact, vormde de formele noord-grens van het Romeinse Rijk in Groot-Brittanni. De muur is gebouwd langs plaatsen in het landschap die zich vanzelf al goed leenden voor de verdediging van het Romeinse Rijk: kliffen, rotsen of juist moeilijk begaanbare natte gebieden. Het staat op de werelderfgoedlijst als onderdeel van de Limes de naam voor deze grens. Deze grens liep trouwens ook door Nederland.

    Pennine Way volgt oude gebiedsgrensLangs Hadrians Wall loopt Hadrians Wall Path. Het is mogelijk de hele grens, van kust naar kust, af te lopen. Daarmee completeert de wandelaar zijn coast to coast en dat is een prestatie op zich. Ik geef zelf de voorkeur aan een wandeling die enigszins haaks op de muur staat: een stukje van de noord-zuid georinteerde Pennine Way. Op die manier wordt de essentie van plaatsing op de

    de Engelse westkust in Somerset. Het is ruim duizend kilometer lang en doet ook nog ander werelderfgoed aan: de kust en de tinmijnindustrie van Cornwall en Devon.

    Mijn vaste wandelpartner Jessie en echtgenote Georgina aan het strand bij de kliff enkust van Noord-Cornwall.

    Nabij Grasmere (Lake District). Dichter en bewoner Wordsworth omschreef het als the loveliest spot that man hath ever found.

    r15-HL0113-UK werelderfgoed.indd 27 1/29/13 10:26 AM

  • 28 | hoogtelijn 1-2013 hoogtelijn 1-2013 | 29

    werelderfgoedlijst een grens tussen twee gebieden beter gevangen. Je steekt de grens immers letterlijk over en die was nou juist gebouwd op natuurlijke obstakels in het landschap.

    Een mooie tweedaagse wandeling volgt deze Pennine Way. De start is in Haltwhistle, ten zuiden van de muur. Na een paar uur noordwaarts lopen, stuit dit pad op de Muur van Hadrianus en volgt even Hadrians Wall Path. Het is, zodra de muur uit het oog is, vaak lastig wandelen en navigeren in dit grensgebied. Wij waren er zelf in januari. Het lopen in de voortdurende regen viel nog mee, met goede kameraadschap onderweg kom je een eind. Het kletsnatte bivak en de ijskoude nacht waren gruwelijk, ik hield er een blaasontsteking aan over.

    Na een paar kilometer buigt het pad weer noordwaarts, het onbekende land in. Ons eindpunt ligt in Bellingham. s Zomers een schitterend, quaint stukje Engeland, s winters een pittoresk stukje hel op aarde. Op het moment zelf was de wandeling niet altijd leuk, maar achteraf hadden we geen betere omstandighe-den kunnen treffen om dit gebied te leren kennen.

    The Lake District - wandelen met bivakoptieHet Lake District is nog geen werelderfgoed. Het is kandidaat gesteld; en terecht. Het lieflijk ruige landschap het doet aan als een micro-Schotland laat een complexe en bewogen geologie zien. De naamgevers, de vele meren, verraden niet alleen dat er ooit gletsjers in het gebied waren. Het is ook een teken dat het er veel kan regenen. In het hoogseizoen valt dat trouwens wel mee.Natuurlijk lopen er schitterende wandelingen door The Lakes. Het is goed mogelijk om het gebied in een korte week te doorkrui-

    Erfgoed prima te

    combineren met bergsport

    Lake District: uitzicht op de Great Gable, waar de oorsprong van het Britse sportklimmen ligt.

    Hadrians Wall ter hoogte van n van de meest spectaculaire uitzichtpunten (Crag Lough).

    sen. Wie niet wil bivakkeren, kan onderweg prima in de dorpjes overnachten. Vooral in het hoogseizoen is het daar nogal toeris-tisch en voor mij een reden om proviand in te slaan en gauw weer omhoog te lopen. Wie graag in de bergen overnacht, is vrij dat te doen. Na de overnachting neem je natuurlijk wel je afval mee.

    Rotsklimmen in the LakesDe Lakes zijn ook heel interessant voor rotsklimmers. Er wordt wel gezegd dat de wieg van het Engelse rots- of sportklimmen in dit gebied ligt. Met de beklimming van Napes Needle, een op zich onbeduidend rotsje op de flank van de Great Gable, zou het sportklimmen zich als aparte discipline hebben opgeworpen. Tot die tijd zou het meer een noodzakelijk kwaad zijn geweest voor het bereiken van een bergtop.Napes Needle is maar n van de honderden rotsmassiefjes in het Lake District. Er zijn allerlei routes in alle moeilijkheidsgraden, van n of van vele touwlengtes, strakke moderne klimroutes en meanderende historische routes van eerstbeklimmingen. Al deze routes, hun moeilijkheidsgraad en hun conditie, zijn goed beschreven in verschillende gidsjes.Het spreekt voor zich dat deze laatste categorie, de eerstbeklim-mingen, voor de historische ervaring het meest interessant zijn. De eerstbeklimmers kozen voor de weg van de minste weerstand. Door handig gebruik te maken van eenvoudige passages in de wand zigzagden ze zich een weg naar boven. De moeilijkheids-graad van deze routes is vaak laag. Het is eenmaal in de wand echter lastig navigeren. Ook is het lastig nuts, friends en schlinges goed te plaatsen en haken zijn er niet. De sportklimervaring is dus een heel andere dan in de Italiaanse rotsen.

    To be continued: St. Kilda en de OrkneysHet spreekt voor zich dat het bovenstaande maar een persoonlijke selectie is. Daarnaast speelt het toeval een grote rol. Daar waar we waren, zochten we het werelderfgoed op. Zo waren we ooit voor

    r15-HL0113-UK werelderfgoed.indd 28 1/29/13 10:26 AM

  • 28 | HOOGTELIJN 1-2013 HOOGTELIJN 1-2013 | 29

    Topografi e en orintatieDe jacht op werelderfgoed begint op http://whc.unesco.org/en/list. Wie kiest voor Groot-Brittanni doet er goed aan kaarten van de Ordnance Survey (OS) te kopen. Ze zijn er in vele series: van de gebruikelijke 1:50.000 en 1:100.000 kaarten tot thematisch en geplastifi ceerd. Dat laatste komt in regenrijke seizoenen goed van pas.

    Langeafstandswandelaars kunnen inspiratie opdoen op http://www.na-tionaltrail.co.uk. Daar staat uitgebreide informatie over onder andere Hadrians Wall Path en de Pennine Way. Je kunt beginnen op iedere gewenste plaats

    langs het pad. Er zijn op regelmatige afstanden pleisterplaatsen, stadjes, herbergen en pubs. In het laagseizoen kan het openbaar vervoer laagfrequent of zelfs helemaal niet rijden. s Winters mag je er vanuit gaan dat je op de Pen-nine Way en langs Hadrians Wall op de meer gesoleerde trajecten nauwelijks mensen tegenkomt. Bivakkeren kan overal, zolang je je kamp s ochtends opbreekt en je afval meeneemt. Naast de langeafstandswandeling is er een sterk vertakt systeem van wandel- en veepaadjes, waardoor je zo af en toe eens wat kunt afsnijden of een extra lusje kunt maken.

    Het Lake District ligt in het noordwest-en van Engeland. Logische vertrek-punten zijn Penrith (vanuit Newcastle) of Kendall (via Manchester of Leeds). Wandelaars kunnen goed uit de voeten met OS-kaarten 89, 90, 96, 97. Voor sportklimmers zijn er vele gidsjes, vaak per dal geordend. De dorpjes en steden in de Lakes kunnen behoorlijk toeristisch zijn: niet altijd leuk, wel handig. Alles wat je nodig hebt voor een paar dagen in de bergen is er gemakkelijk te krijgen. Eenmaal in de bergen is het afgelopen met de drukte en waan je je alleen in het schitterende landschap.

    Praktische informatie

    een wintertocht met bivak in Cairngorms, ooit gekandideerd voor plaatsing op de lijst, maar onlangs afgewezen. Dit massief is een hooggelegen subarctisch plateau waar vijf van de zes hoogste bergen van Schotland liggen en waar het weer buitengewoon vijandig kan zijn.Er zijn echter twee plaatsen die ik niet aan het toeval wil overlaten. In de eerste plaats het eiland St. Kilda, ooit bewoond maar nu

    het thuis van meer dan een half miljoen zeevogels. Helaas is het niet toegankelijk voor gewone stervelingen.Ik moet het dus doen met de Steentijd-nederzettingen op de Orkneys, een eilandengroep ten noorden van Schotland. Daar kom je niet per ongeluk terecht. Een mooie herfstwandeling van een paar dagen door dit Scandinavisch Brittanni moet een onvergetelijke ervaring zijn.

    Echtgenote Georgina op n van de natuurlijke barrires waarover Hadrians Wall loopt.

    Bivak in het Lake District: klim- en toermaat Geuch bestudeert de topo

    voor de volgende dag.

    r15-HL0113-UK werelderfgoed.indd 29 1/29/13 10:26 AM

  • Wereld-erfgoed

    30 | HOOGTELIJN 1-2013 | TEKST ROLAND BEKENDAM | FOTOS ROLAND BEKENDAM EN MAARTEN JANSEN HOOGTELIJN 1-2013 | 31

    3x klimmen in de Dolom

    ieten

    Misschien toch niet, want we weten dat ergens boven ons, nog uit het zicht, de Salami wacht, een 350 meter hoge, gladde monoliet van dolomiet. En of dat nog niet genoeg

    is, staat er Hypersalami op het menu. Tenminste, zo heet de knackige, anspruchsvolle route van Dolomieten-specialisten Rabanser en Furlani die wij vandaag willen klimmen. Het is dat we onszelf deze superworst voorhouden, anders zouden we al lang rechtsomkeert hebben gemaakt.

    Soms moet je voor een mooie klimtocht wat ongemak voor lief nemen. Maar terwijl Maarten en ik voorzichtig omhoog klauteren over een cocktail van losse rots, gras en modder, onwetend of we ooit onze klimroute bereiken, vraag ik me af of we hierin niet wat te ver zijn gegaan.

    EEN PITTIGE SALAMI

    Moeten we die hebben?Het lijkt allemaal de schuld van die macho-Italiaan. Toen we na een lange autorit het eerste baantje vanaf Monte Pana hadden genomen, was de sokkel van de Salami in nevelen gehuld. Onder de wolken zagen we nog net het begin van twee couloirs. Maar welke zou naar onze klimroute leiden? De Italiaan - op leeftijd, maar nog kwiek ter been - maakte ons duidelijk dat hij de Dolomieten als zijn achtertuin beschouwde. De Salami had hij natuurlijk ook beklommen, via de Comici-route. Of wij op weg waren naar de normaalweg? Uit onze taal had hij opgemaakt dat wij geen bergbewoners waren, en dus niet in aanmerking kwamen voor het soort heldendaden die hij in zijn jonge jaren had verricht. Mijn mededeling dat wij op weg waren naar Hypersalame werd dan ook met enige reserve ontvangen. Ik wees hem het rechter couloir aan. Moeten we die hebben?Jazeker, die is het. Dus niet het linker? Nee, niet het linker! Opgelucht bedankten we deze gebiedskenner voor zijn goede raad.

    GoedgelovigWanneer we ons een kwartier later over hopeloos glijgruis zonder sporen van voorgangers omhoog werken, loopt mijn aanvankelijk onbegrensde vertrouwen in berg-Italianen zijn eerste deukjes op. De Comici-route wordt regelmatig beklommen, en dus zou hier een pad moeten lopen. Op dat moment nog een beetje onder de invloed van de stelligheid van onze raadgever, ploeteren we toch maar verder. Aan de voet van het couloir begint het ons pas echt te dagen dat we te goedgelovig zijn geweest: na twintig meter wordt het couloir afgesloten door een verticale wand van enkele tientallen meters hoog. Mijn poging er rechts langs te klimmen loopt dood. Er zit niets anders op dan een stuk af te dalen en over platen rechts om het couloir heen te klimmen. Balen dat we in deze griebus zijn beland.

    Na tweehonderd meter stijgen, kunnen we naar links traverseren en zien we het couloir gelukkig weer, helaas diep beneden ons. Het vervolg van onze Einstiegs-variant ziet er uitdagend uit.

    Maarten bovenin de 7a + lengte van ISO 2000.

    r13-HL0113-dolomieten klimmen.indd 30 1/29/13 10:20 AM

  • 30 | hoogtelijn 1-2013 | tekst Roland Bekendam | fotos Roland Bekendam en maaRten Jansen hoogtelijn 1-2013 | 31

    Maarten in de traverse naar rechts, midden in de Hypersalame.

    Deze Hypersalami liet weer eens zien dat de technische moeilijkheidsgraad alleen niet zoveel zegt over de zwaarte van een route.

    r13-HL0113-dolomieten klimmen.indd 31 1/29/13 10:20 AM

  • HOOGTELIJN 1-2013 | 3332 | HOOGTELIJN 1-2013

    We zouden hier kunnen abseilen aan een rotspunt om in een zijtak van het couloir terecht te komen. Aan de overkant lijken dan mogelijkheden te bestaan om, over platen met gruis erop, afgewisseld met steilere opstapjes van losse blokken, weer omhoog te klimmen, en dan verder te traverseren naar het hoofdcouloir. We moeten wel. Als we nu nog omdraaien is de dag verkeken. En gisteren moesten we ook al opgeven op de Sass Pordoi vanwege kletsnatte rotsen. Nadat ik ben abgeseild, laat ik voor de zekerheid het touw hangen als ik op verdere inspectie ga. Voor liefhebbers van avontuurlijk terrein blijkt er gelukkig een doorgang te zijn. Maarten volgt, en wat later staan we in een steil veld van op scherp staande rotsblokken in het hoofdcouloir. Een laatste Aufschwung laat zich, na gezuiverd te zijn van loshangende blokken, ook beklimmen, en dan staan we eindelijk oog in oog met de Salami. Het is een wonder dat we toch nog hier zijn gekomen. Maar het is al half n. We hebben ruim twee uur verloren. Door de tijdsdruk wordt het klimmen nu minder ontspannen dan gepland. Hopelijk halen we de top nog voor het donker.

    Een zeker alpien talentMaarten Jansen en ik kennen elkaar van de klimhal. Een 8a klimmen, wat voor mij een lifetime achievement was, deed Maarten afgelopen voorjaar vlotjes. Hij is van 1986 (het jaar waarin ik getrouwd ben) en behoort tot de generatie die loeisterk geworden is in klimhallen. Ikzelf, bouwjaar 1958, ben opgegroeid zonder klimhallen en met het idee dat wat we nu sportklimgebieden noemen vooral oefenterrein zijn voor het echte werk in het hooggebergte. In wezen geldt dit voor mij nog steeds, maar het is gebleken dat je bij sportklimmers niet te koop moet lopen met een dergelijk gedachtegoed. Maarten heeft nog niet zoveel in de bergen geklommen, maar bewees de afgelopen uren al over een zeker alpien talent te beschikken. Deze route ziet er nogal spannend uit, en daarom vindt hij het niet erg om vandaag achter een oudere jongere aan te klimmen.

    De eerste lengte maakt duidelijk dat met deze route niet valt te spotten. Een lastig wandje zonder protectie kom ik maar nt door. Een cruciaal zijgreepje beweegt, maar breek