Hoogtelijn nummer 5 november 2011

of 76/76
WWW.NKBV.NL | NOVEMBER 2011 | NR 5 Test sneeuwschoenen Het weer in de bergen: föhn Kalymnos: zon, zee en rots BERGSPORTMAGAZINE VAN DE KONINKLIJKE NEDERLANDSE KLIM- EN BERGSPORT VERENIGING HOOGTELIJN Boulderen is wintersport Mꝏiste toerskitochten in de Queyras
  • date post

    24-Mar-2016
  • Category

    Documents

  • view

    265
  • download

    5

Embed Size (px)

description

De Koninklijke NKBV (NKBV) stelt zich ten doel dat klim- en bergsporters in het algemeen, maar haar leden in het bijzonder, hun sport met plezier en op een zo verantwoord mogelijke wijze kunnen bedrijven. Hoogtelijn is het enige allround klim- en bergsporttijdschrift van Nederland, van en voor leden van de NKBV! Hoogtelijn verschijnt 5 keer per jaar en biedt: Reportages over onbekende wandel- en klimgebieden Originele routes Spraakmakende beklimmingen Tot de verbeelding sprekende trektochten Testen en materiaalbesprekingen Techniek en veiligheid Achtergronden van de klim- en bergsport.

Transcript of Hoogtelijn nummer 5 november 2011

  • www.nkbv.nl | november 2011 | nr 5

    Test sneeuwschoene

    n

    Het weer in de berge

    n: fhn

    Kalymnos: zon, zee

    en rots

    be rGSPorTmAGAZIne vAn De konInklIJke neDe rl AnDSe klIm- e n be rGSPorT ve re nIGInG

    HoogtelijnBoulderenis wintersport

    Mooiste toerskitochten

    in de Queyras

  • Bever is d specialist voor iedereen die actief buiten wil genieten.De bergen in, de hellingen af of de wandel-paden op deze winter? Bij ons kun je niet alleen terecht voor waterdichte schoenen, rugzakken en warme kleding maar ook voor je wintersportbenodigdheden zoals skis, snowboards en schoenen.

    Laat je inspireren!Laat je inspireren!

    Bestel nu ook online op www.bever.nl

    of bezoek n van onze 34 winkels!

    Bever_Hoogtelijn_5_V1.indd 1 26-10-11 10:52

  • Bever is d specialist voor iedereen die actief buiten wil genieten.De bergen in, de hellingen af of de wandel-paden op deze winter? Bij ons kun je niet alleen terecht voor waterdichte schoenen, rugzakken en warme kleding maar ook voor je wintersportbenodigdheden zoals skis, snowboards en schoenen.

    Laat je inspireren!Laat je inspireren!

    Bestel nu ook online op www.bever.nl

    of bezoek n van onze 34 winkels!

    Bever_Hoogtelijn_5_V1.indd 1 26-10-11 10:52

  • >>> inhoud >>> hoogtelijn 5 2011 >>>

    Actueel6 DeNKBVvoorjou8 OpdeHoogte15 Toppers17 Ledenpanelvanstart19 Mijnberghut,jouwberghut38 Focus72 Recensies&Signalementen74 Vooruitblik

    Bergwandelen20 Deberenslapen24 Voorevenlandloper58 Gemarkeerd

    Alpinisme32 WinterklimmeninSchotland40 ToerskitochtenindeQueyras47 Patrouilledesglaciers

    Sportklimmen28 Bouldereniswintersport60 EnRouteTechniek & Veiligheid:63 Hetweerindebergen

    Uitrusting66 Testsneeuwschoenen70 Markt&Materiaal

    En verder50 BasiskampObervellach55 Jeugdcursus

    55Leukere vakantie bestaat niet!Jeugdcursus sneeuw & ijs

    28bouLderen is wintersport

    24Zwerftochten

    Voor even landloper

    meer informatie?

    kijk op:

    www.nkbv.nl

    www.hoogtelijn.nl

    www.twitter.com/nkbv

    4 | hoogteLijn 5-2011

  • hoogtelijn 5 2011 >>> redactioneel >>>

    Mount MaximaOver de toekomstige naam kunnen we kort zijn. Natuurlijk komt er een ING-uitzichttoren, een Rabo-klim met stukken boven de 20 procent en een Menzis-afdaling. Maar de Nederlandse droomberg noemen we naar de volgende koningin: Mount Maxima. Volgens een enthousiaste groep ondernemers, economen, natuurliefhebbers en out-of-the-box-denkers komt er een berg van ruim 2000 meter hoog. In Flevoland, voor de kust of waar ook, maar hij komt. Ideaal voor langlaufers en skirs, wielrenners en bergsporters. ik zie al een mooie trainingslocatie annex instructiecentrum voor me. Is dit n grote berg onzin of is het een interessant innovatieproject? Niet helemaal toevallig is bijna tegelijkertijd Mount Copenhagen gepresenteerd in Denemarken, net zo vlak als ons land. Daar wordt de berg 3500 meter, heeft een omtrek van 55 kilometer, duurt de bouw 200 jaar en zijn de kosten 120 miljard dollar. Zo gedetailleerd is initiatiefnemer Thijs Zonneveld, een voormalig wielerprof en inmiddels journalist, nog niet. Om te voorkomen dat het alln over de kosten gaat en wat er ook met dat geld gedaan kan worden, want dan staan de sceptici meteen in rotten van tien opgesteld.Een berg als symbool en bewijs van een enorme innovatiekracht? Als investering om een onder druk staande economie een duwtje in de rug te geven? Om een landmark met een enorme toeristische potentie te creren? De Denen zien mogelijkheden voor energiewinning, verwachten een terugkeer van zalm en arenden, misschien zelfs het ontstaan van een Deense gems. Het project is een voorbeeld van de veerkracht, het ondernemerschap, de vernieuwingsgeest en het doorzettingsvermogen dat zon belangrijke rol heeft gespeeld in de geschiedenis van Nederland en ons op die manier op de kaart heeft gezet. Straks letterlijk met Mount Maxima, onze eigen berg.

    Peter DaalderHoofdredacteur [email protected]

    ToerskirsopwegnaardeGrenzeckkopfindeSilvretta.

    Foto:BramMunnichs

    40toptoerskitochten in de Queyras

    Op elk niveau

    63warme windHet weer in de bergen

    66test: sneeuwschoenen

    50basiskamp oberveLLachToerskin en paardrijden

    47patrouiLLe des

    gLaciersLoodzware toerskiwedstrijd

    hoogteLijn 5-2011 | 5

  • 6 | hoogtelijn 5-2011

    DE NKBV VOOR JOU ^^^ DE NKBV VOOR JOU ^^^ DE NKBV VOOR JOU ^^^

    UITGELICHTDe nKBV Bij jou om De hoeK

    De NKBV organiseert onder andere cursussen, workshops en bergsportreizen. Maar bij iedereen om de hoek, in de eigen regio, is ook een keur aan activiteiten. Soms alleen voor de eigen regio(leden), maar vaak zijn die activiteiten ook toegankelijk voor NKBVers uit een andere regio. De afgelopen twee jaar hebben we op deze plaats in Hoogtelijn in de rubriek UITGELICHT aandacht gegeven aan activiteiten van de verschillende regios. De onderwerpen die daar passeerden, waren soms een inspiratiebron voor andere regio-bestuurders om hun eigen aanbod uit te breiden. Beter goed gejat dan slecht bedacht.In november komen de regio-voorzitters weer bij elkaar. En van de agendapunten is de continuering van UITGELICHT. De regios willen daarover onderling afspraken maken. Alle regio-activiteiten zijn ook te vinden op de regio-kalender op de website van de NKBV, maar een vermelding in Hoogtelijn geeft extra aandacht.Hoe gevarieerd het aanbod van de regios is leert een blik op de agenda van de komende maanden: Cursus sneeuw- en lawinekunde (Midden-Brabant); Voordracht van Frank Rempe over zijn tochten op de Everest en Mount McKinley (Gelderland); wandelen op de Duin en Kruidberg (Noord-Holland); 20 kilometer wandelen op Ameland (Friesland); Katja Staartjes vertelt over haar expedities naar de Manaslu in Groningen (regio Noord); klimweekeinde in Beez, georganiseerd door de regio Rijnland. Kijk op de regiokalender!

    Ledenvoordeel

    Sinterklaascadeau gezocht? Geef de NKBV-buff! Hij is er in twee kleuren

    (blauw en zwart), voorzien van het NKBV-logo en de tekst Beter de bergen in met de NKBV. In de winkel kost deze Buff 14,95. NKBV-leden kunnen deze Limited edition met meer dan 30 procent korting aanschaffen. Wie het eerst komt, wie het eerst maalt.

    Ga snel naar www.nkbv.nl/webwinkel en bestel de Buff voor maar 9,95!

    De NKBV houdt je op de hoogteDe maandelijkse NKBV-nieuwsbrief brengt interessante weetjes, acties n aantrekkelijke aanbiedingen. Via Facebook en Twitter zijn leden snel op de hoogte van het laatste nieuws, leuke filmpjes of activiteiten. Bij de NKBV-LinkedIn-groep kun je meepraten over de meest uiteenlopende bergsportonderwerpen zoals het jaar van de hut, rotsklimmen in de noordelijke Alpen of het idee van een echte berg in Nederland. Kijk voor een overzicht van onze social media en directe links op www.nkbv.nl/nkbv/contact. De NKBV houdt je op de hoogte!

    Gratis kwartaallidmaatschapKen jij mensen die nog geen NKBV-lid zijn, maar dat wel zouden moeten worden? De NKBV heeft een mooie aanbieding voor ze: het kwartaalllidmaatschap.. De laatste maanden van 2011 kunnen ze gratis lid worden, mits ze ook in 2012 lid blijven. Meer informatie: www.nkbv.nl/actie

    Goed gedekt de winter inOok in de winter ben je bij de NKBV veilig verzekerd. Met je NKBV-reisverzekering kun je gedekt off piste skin, sneeuwschoenwandelen, watervalklimmen of lekker de zon opzoeken in warme tropische oorden. Kijk voor meer

    informatie over de NKBV-reisverzekering op www.bergsportverzekering.nl

    Berghaus, sponsor van het nederlands team Sportklimmen, heefteen mooie collectie kleding en rugzakken.leden van de nKBV krijgen op vertoon van hun lidmaatschapspas 15% korting op de totale collectie van Berghaus bij Bever *. meer over deze actie op

    pagina 71 van deze hoogtelijn.

    * Deze actie is geldig t/m 5 december 2011. Niet geldig in combinatie met andere kortingsacties.

    15% korting op totale Berghaus collectie

    bij Bever

    LedenkortingRog

    ier v

    an Rijn

    Reizen & cursu en

    winter-voo

    rjaar 2012

    *Winterberg

    sportkamp

    *Sneeuwscho

    enlopen

    *Toerskin

    *Freeride

    *Toerlangla

    ufen

    *Vreemde vo

    ettochten

    *Sportklimm

    en

    *Winterberg

    sportkamp

    Winterbergspor

    tkamp

    Winterbergspor

    tkamp

    Vreemde voetto

    chten

    Afwi eling

    en sf r in het

    winterbergsportkamp

    De nat r n

    je voeten met

    sn uwschoenen

    Toerskin reiken n r

    n

    sme el s wi e top

    2011-A5-bergsportreizen.indd 1

    8/17/11 9:55 AM

    Off piste met de NKBV

    Heb jij zin in sneeuwschoentochten onder

    een prachtig blauwe hemel in glinsterende

    sneeuw? Wil je ver weg van de gebaande

    pistes naar ongenaakbare witte toppen

    reiken en afdalen in maagdelijke

    poedersneeuw. Of ga je liever klimmen? De NKBV bie

    dt ook

    cursussen watervalklimmen in Oostenrijk en sportlki

    mmen

    in de Spaanse zon. Kijk op nkbv.nl/bergsportreizen

  • hoogtelijn 5 -2011 | 7

    DE NKBV VOOR JOU ^^^ DE NKBV VOOR JOU ^^^ DE NKBV VOOR JOU ^^^

    Begin goed voorbereid aan een nieuw bergsportseizoen. Deze winter kun je bij de NKBV workshops volgen voor GPS en weerkunde in de bergen. Tijd om de volgende stap te zetten.

    november 20 november GPS-workshop, Schoorl 26 november GPS-workshop, Nationaal Park Dwingelderveld 26 november Weerkunde in de bergen, omgeving Utrecht

    december 11 december eendaagse GPS-workshop, Nieuwkoopse Plassen

    Data onder voorbehoud, kijk voor meer informatie op www.nkbv.nl/workshops

    NKBV-workshops

    De 55.000 leden van de NKBV delen een passie met elkaar: de liefde voor de bergen, het hele jaar door, een leven lang.

    Als lid van de NKBV heb je veel voordelen. Zo krijg je korting in meer dan 2000 hutten in de Alpen, ben je met de voordelige NKBV-bergsportverzekering verzekerd als je wandelt, klimt of skiet en ontvang je vijf maal per jaar het prachtige magazine Hoogtelijn.Daarnaast helpt de NKBV jou om op een goede en veilige manier de bergsport uit te oefenen met cursussen en bergsportreizen, en ook met actueel veiligheids- en materiaaladvies.Dichtbij huis is de NKBV eveneens actief. Binnen de regios en in de sectie 50+ wordt een scala aan activiteiten georganiseerd. In samenwerking met klimcentra vinden elk jaar meerdere wedstrijden plaats en kun je als NKBV-lid vaak met korting klimmen. De NKBV biedt niet alleen voordelen voor jezelf. Je ondersteunt met je lidmaatschap ook het onderhoud aan paden en hutten in de Alpen, waarmee je een bijdrage levert aan het behoud van dit bijzondere gebied. Passie voor bergsport begint bij de NKBV. Daarom ben je lid!

    Nog geen lid? Ga naar www.nkbv.nl/aanmelden

    De NKBV bij jou in de buurt: bergsport in de regioLezingen, workshops, klimweekends, cursussen en wandel- of mountainbiketochten. Als je gek bent van de klim- en bergsport, kun je je hart ophalen in de NKBV-regios. Liefhebbers onder elkaar, wat wil je nog meer? Voor een overzicht en meer informatie over de regios: kijk op www.nkbv.nl/nkbv/regios Erop uit met leeftijdgenotenBinnen de NKBV zijn twee secties actief die activiteiten organiseren voor leeftijdgenoten, de sectie Studenten en de sectie 50+. De sectie Studenten vertegenwoordigt de studerende klimmers en alpinisten in Nederland. De NSAC (Nederlandse Studenten Alpen Club) biedt een zomer- en winterprogramma, leuke weekends, sportklimcursussen en wedstrijden.De sectie 50+ heeft prachtige wandelingen, meerdaagse activiteiten, klimweekends en speciale bergsportreizen in het aanbod. Meer informatie over deze secties vind je op www.nkbv.nl/nkbv/secties

    Zwerven door een winter wonderlandNederland, de Ardennen, Duitsland en Frankrijk. Je denkt deze landen en streken te kennen, maar is dat wel zo De meest bijzondere winterse plekjes doe je aan met de zwerf-tochten te voet van de NKBV. Indrukken om nooit meer te vergeten. Het aanbod bestaat uit vele n- en meerdaagse tochten. Voorop staat gezelligheid, natuurschoon, je lekker inspannen en ontspannen. Meer informatie: zwerftochten.nkbv.nl Winterweekend in onze eigen berghut in de ArdennenEen winters weekend wandelen in het heuvelachtige landschap van de Ardennen? Met een beetje geluk stap je vanuit onze eigen berghut, de Tukhut, een witte wereld in. Net als in de Alpen slaap je op een Lager. Er staat een keuken tot je beschikking waarin je zelf kunt koken, en op loopafstand bevinden zich ook diverse restaurants.De Tukhut is elk weekend en tijdens de vakanties geopend. NKBV-leden betalen slechts 7,- per nacht (kinderen 4,-). Introducs kunnen - tegen geringe meerkosten - mee. Kijk voor informatie op www.tukhut.nl

  • +++ Op de hoogte +++ op de hoogte +++ Op de hoogte +++ op de hoogte +++ op deHeb je nieuws voo

    r Op de Hoogte,

    mail het naar [email protected]

    .nl

    en/of naar [email protected]

    Alle links die in deze Hoogtelijn word

    en

    genoemd kun je ook vinden op

    www.hoogtelijn.nl onder Hoogtelijn

    5/2011. Klik op de inhoudsopgave.

    Meer bergnieuws op www.nkbv.nl

    Vrijwilligers DAV plAnten 10.000 bomenVrijwilligers van de Duitse alpenverening DAV hebben de afgelopen maanden ruim 10.000 bomen geplant op beghellingen in de Duitse deelstaat Beieren. Het initiatief, onder de naam Aktion Schutzwald werd door de DAV georganiseerd in het kader van het VN Internationale Jaar van het Bos.De negentig vrijwilligers knapten verder zon 6000 strek-kende meter bergwandelpad op. Daarnaast maaiden ze weides, hielpen ze met het aanleggen van afrasteringen en hakten ze haardhout. De DAV becijferde dat de hele operatie ruim 2900 manuren werk was.

    stAlemAn beklimt FreneypijlerDe Nederlandse aspirant-berggids Jelle Staleman beklom in september de klassieke route op de centrale Freneypijler van de Mont Blanc. Hij deed dit samen met Dougal Tavener, die eveneens aspirant-berggids is.De klassieke route op de centrale Freneypijler werd in 1961 geopend door een Brits en een Frans team met onder anderen de legendarische klimmers Chris Bonington en Ren Desmaison. De tocht gold destijds als de moeilijkste route van het Mont-Blancmassief. Het zwaarste deel van de beklimming bevindt zich ruim boven de 4000 meter.

    weer Dolomietenroute Voor bekenDAmRoland Bekendam en Maarten Jansen klommen aan het eind van de zomer de Dolomietenroute Hypersalami (350 m + 300 m voorbouw, ED+, VII) op de noordwestwand van de Campanile Comici. Het is voor Bekendam de vierde moeilijke route in de Dolomieten dit jaar. Eerder deze zomer klom hij met Hans Lanters de noordwand van de Langkofel, de noordwestwand van de derde Sellatoren en de midden-pijler op de Heiligkreuzkofel.Bekendam omschrijft Hypersalami als n van zijn span-nendste routes tot nu toe. In de meeste lengtes waren weinig mogelijkheden voor het leggen van tussenzekerin-gen. Bovendien was vaak niet duidelijk waar de route liep en was het gesteente onbetrouwbaar.In de derde lengte kon ik bijvoorbeeld in 30 meter slechts n nutje leggen en een wankele friend, ik was blij dat ik uiteindelijk de standplaats vond. In de gidsjes is niet voor niets sprake van een knackige, sehr anspruchsvolle Freikletterei.

    Heb jij een bijzondere alpiene beklimming (niveau TD/ED) gedaan? Mail dan de CEAT (Commissie Expedities en Alpiene Topsport) op [email protected]

    8 | hoogtelijn 5-2011 | tekst onder redactie van ernst arbouw

    extremen tijdens de lmC 2012De twaalfde editie van de Limburg Mountain Challenge (LMC) is gewonnen door een team bestaand uit Joris Houben, Anita Stevens, Jan Huisman en Claudia Alsdorf. De LMC is een jaarlijkse survivalwedstrijd voor bergsportverenigingen en bestaat uit een zware loop- en fietstocht met verschillende opdrachten met een knipoog naar de bergsportwereld. De tocht wordt in teams van drie of vier personen afgelegd.De wedstrijd begon op vrijdagavond 30 september op de atletiekbaan van het Emma-stadion in Heerlen. De orintatietocht van die avond eindigde bij een vijver die moest worden overgezwommen, waarna het verder ging met volle bepakking op de mountainbike.Om vier uur s nachts kregen de deelnemers anderhalf uur rust, waarna de wedstrijd verder ging op de Brunsummerheide, gevolgd door de verfrissende oversteek van een meer in de Schinveldse bossen. Alleen de lunch met koffie en vlaai maakte het lijden dragelijk, aldus een van de deelnemers. Kijk ook op www.mountainchallenge.nl

    Archief LMC

    schotten raken munro kwijtNa een nauwkeurige gps-meting zijn de Schotten n zogeheten munro kwijtgeraakt. Munros zijn Schotse bergen van meer dan 3000 voet (914 meter). Het beklimmen van alle munros (munro bagging) is in Groot-Brittanni een populaire activiteit. Bij een landmeting eind augustus bleek de onuitsprekelijke Beinn aChlaidheimh in het Fisherfield Forest zes-en-een-halve voet lager dan tot dusver werd aangenomen. De berg daalde van een trotse 3005 voet naar een enigszins teleurstellende 2998,5 voet.Sinds de publicatie van de eerste Munros Tables in 1891 is de lijst vrij continu aan verandering onderhevig. In 2007 raakte bijvoorbeeld de even onuitsprekelijke Sgurr nan Ceannaichean 5,3 voet kwijt, waarna hij, met een hoogte van 2996,7 voet, van de lijst werd geschrapt.De degradatie van Beinn aChlaidheimh betekent overigens niet dat munro baggers de berg voortaan links kunnen laten liggen. De top maakt deel uit van een circuit van zes munros. Om deze alle zes te kunnen beklimmen zul je nog altijd de berg Beinn aChlaidheimh moeten overbruggen.

    Patrick Baa

    rs

    James Birmingha

    m

  • 3D

    hoogtelijn 5-2011 | 9

    +++ Op de hoogte +++ op de hoogte +++ Op de hoogte +++ op de hoogte +++ op de

    De bewegingOns woord logica is afgeleid van het Griekse woord logik en kan worden vertaald als de rationele op-eenvolging van oorzaak en gevolg. Daarmee verwordt sportklimmen tot een logisch ballet. Een figuurdans, een compositie van bewegingen rondom de route, wat die ook moge zijn, maar die hoe dan ook onverander-lijk is.Een wekelijkse herinnering: ik concentreer me op de instap van de route. Denktank heet de route van de week. Licht overhangend, pielgrepen. Rustig haal ik adem en probeer alles van me af te laten glijden. Met de ogen gesloten ontspan ik en hoor het geluid van de muziek de hal in dwalen. Een mantra: met de rust komt de techniek, met de techniek komt de gra-tie, met de gratie spaar je kracht, zonder kracht val je, zonder rust geen route. Het mantra van de sportklimmer, om bewegingen te kunnen maken in de volgorde die we niet verwachten. Bewegingen die buiten het normale denken vallen, gedomineerd door het probleem in zijn geheel. Een choreografie in de wand.Ik plaats de linkerduim om een greepje met de groot-te van een halve stuiterbal en ook ongeveer zo glad. Met het lichaam naar rechts hangend kan ik dan de overige vingers van die hand om de rand van het overhangende wanddeel klemmen. Met het rechterbeen in dezelfde richting ingedraaid ga ik met mijn volle gewicht aan mijn linkerhand hangen. Tegelijk beweeg ik mijn linkerbeen gestrekt als contragewicht net rechts van mijn zwaartepunt. Dit geeft me precies de ruimte om met de toppen van een drietal vingers van mijn rechterhand naar het scherpe randje boven mijn hoofd te grijpen. Ik hang in de route. Hoe logisch.

    Ivar Schute

    8 | hoogtelijn 5-2011 | tekst onder redactie van ernst arbouw

    Curling voor bergsportersEen paar stappen, een laatste zetje en de steen glijdt beheerst uit de hand en over het ijs. De vegers poetsen alsof hun leven ervan hangt. Bingo. De kegel eindigt netjes in het huis. Oefening baart snel kunst tijdens de curling clinic.Het is voor de meeste deelnemers de eerste kennismaking met dit precisiespel. Maar juist die onbekendheid is de reden geweest om aan deze activiteit van de NKBV vrijwilligersdag mee te doen. Wie om zich heen kijkt in de Uithof in Den Haag ziet dat anderen zich hebben laten verleiden door de schaatscli-nic, het snowboarden, klimmen of de gps-wandeltocht. Met dit sportieve feest worden in het jaar van de vrijwilliger ook

    de vrijwilligers van de NKBV bedankt voor hun inzet. In de overtuiging dat zonder deze krachten de NKBV niet de vereniging zou zijn die het nu is.

    toiletten op everestMilieuorganisatie EcoHimal pleit voor het bouwen van toiletten op de flanken van Mount Everest. Door de extreme kou ontbinden uitwerpselen te traag waardoor volgens EcoHimal grote vervuiling ontstaat.Sinds de eerste beklimming in 1953 door Edmund Hillary en Sherpa Tenzing Norgay hebben ruim vierduizend klimmers de 8848 meter hoge berg proberen te bedwingen. De vele klimpogingen hebben in de loop der jaren echter ook hun tol geist in de vorm van zwerfafval.Volgens EcoHimal moet de Nepalese regering zorgen voor de aanleg van minstens twee of drie officile toiletten voor klimmers die de berg van de zuidkant proberen te bedwingen.

    Archief LMC

    To

    on Hezem

    ans

  • CORY RICHARDS PHOTOGRAPHS SIMONE MORO DURING ACCLIMATISATION FOR GII WINTER EXPEDITION, PAKISTAN.

    Simone has repeatedly tested the Point Five Jacket and Pant durability against strong winds and blizzards in the deep winter of the Karakoram. The shell cut from three-layer Gore-Tex Pro Shell offers also an unassailable blend of waterproofness and breathability. LEARN MORE ABOUT THE GEAR AT THENORTHFACE.COM

    BY SIMONE MORO, ALPINE CLIMBER, DURING ACCLIMATISATION FOR GII WINTER EXPEDITION

    TNF_F11_PointFive_Hoogtelijn_230x297_OL_ese.indd 1 21/10/11 09:26

    marilena Firmato digitalmente da marilena ND: cn=marilena, o=PUBBLIMARKET2, ou=PUBBLIMARKET2, [email protected], c=IT Data: 2011.10.21 09:27:41 +02'00'

  • hoogtelijn 5-2011 | 1110 | hoogtelijn 5-2011

    Ga voor meer sportklimnieuws en actuele wedstrijduitslagen naar www.nkbv.nl.

    Partners van het Nederlands Team

    SPORTKLIMNIEUWSVerhoeven herovert A-status noC*nsFJorg Verhoeven bereikte begin oktober de zevende plaats in de finales van de IFSC Lead World Cup in het Belgische Puurs. Hoewel Verhoeven dus geen podiumplaats haalde, is die uitslag toch een opsteker. De wedstrijd

    in Puurs was door sportkoepel NOC*NSF aangemerkt als meetmoment voor de topsport-status. Door een plek bij de hoogste acht heroverde Verhoeven de zogeheten A-status.Verhoeven raakte de hoogste atletenstatus in februari kwijt nadat hij als gevolg van een langdurige vingerblessure bij twee achtereenvolgende meetmomenten niet voldoende presteerde.Begin september opende Verhoeven in het Noorse Flatanger de route Nordic Flower (9a). Het is Verhoevens derde 9a-route de tweede klom hij in augustus. Op zijn weblog noemt hij het Een van de mooiste routes die ik ooit heb gedaan.Lees meer op blog.jorgverhoeven.com.

    +++ Op de hoogte +++ op de hoogte +++ Op de hoogte +++ op de hoogte +++ op de

    Joos

    t Hofman

    Tim van

    der Linde

    n

    De leeuw en Zijlstra winnen nk boulder 2011Nicky de Leeuw en Vera Zijlstra wonnen zaterdag 24 september de titel bij het NK Boulder in De Klimmuur in Amsterdam. Bij de heren werd De Leeuw kampioen door in de finale alle vier de boulders te toppen. Daarbij liet hij concurrenten Tim Reuser (twee tops) en Hans Busker (n top) achter zich. Het is De Leeuws tweede overwinning bij een NK Boulder; in 2008 werd hij ook al eens Nederlands kampioen.Bij de dames prolongeerde Vera Zijlstra haar titel. De tweede en derde plaats gingen naar respectievelijk Nikki van Bergen en Roelien van de Vrie.

    records bij eerste nederlandse speedklimwedstrijdElko Schellingerhout en Vera Zijlstra zijn de winnaars van de eerste officile Nederlandse speedklimwedstrijd, begin september gehouden in Breda. Bij speedklimmen nemen klimmers het in een direct duel op een gestandaardi-seerde route tegen elkaar op. Speed is, naast Lead en Boulder, n van de drie wedstrijddisciplines bij het sportklimmen. In veel landen is het een populaire sport, maar in Nederland is de discipline relatief onbekend.Vera Zijlstra boekte met haar eindtijd van 11,55 seconden op de tien meter hoge wand direct een nieuw Nederlands record. Omdat bij speedklimmen wordt gestreden op een gestandaardiseerde route, kunnen de tijden van verschillende wedstrijden en verschillende locaties met elkaar vergeleken worden. Dat betekent dus ook dat het mogelijk is om records te klimmen.Bij de heren klom Schellingerhout de route in 8,37 seconden. De snelste tijd in de wedstrijd werd gehaald door Daan Groskamp. Hij bedwong de route in precies 8,00 seconden en is daarmee houder van het Nederlands record. Surf voor de volledige uitslag en een filmpje naar de NKBV website via tinyurl.com/6ec8wlz.

    sAFebiners VerpliCht in hAllenDe klimhallen verenigd in de Branchevereniging KlimSport (BKS) scherpen de voorwaarden voor indirect inbinden aan. Per 1 januari 2012 zijn klimmers verplicht om een safebiner te gebruiken.Kijk verder op www.nkbv.nl

  • nieuwe route op nepalese pharilapchaieMichael van Geemen en Niek de Jonge openden afgelopen voorjaar een nieuwe route op de Pharilapcha (6017 meter) in Nepal. Het tweetal klom de 900 meter lange route in n dag op en af. De Jonge omschrijft de beklimming als makkelijk tot 60 graden firn, soms tot heupen wegzakken in sneeuw, laatste drie lengtes aan touw met moeilijkheden tot M4 (mixed klimmen). Helemaal nieuw is de route trouwens niet; hij is onder meer gebruikt als afdaalroute na beklimmingen van de noordwand.Zes dagen later klom het tweetal een nieuwe route op Machermo Peak, een losstaande pijler van 5800 meter. De tactiek was licht en snel te klimmen door een prachtige versnijding. De condities waren erg slecht, natte rots met zand en zeer zachte sneeuw, aldus De Jonge in een summier commentaar. Na elf touwlengtes met moeilijkheden die opliepen tot vrijklimmen 6a/b afgewisseld met stukken mixed en artificieel klimmen, bereikte het team een horizontale sneeuwband. Omdat het weer verslechterde en ze geen bivakmateriaal hadden, besloten Van Geemen en De Jonge daar uit de route te traverseren.Na een periode met slecht weer deed het team nog een aanval op het hoofddoel van de expeditie, de oostwand van de Kyajo Ri (6186 meter). Die beklimming moest na drie touwlengtes worden afgebro-ken vanwege zware vermoeidheid van Van Geemen.

    12 | hoogtelijn 5-2011

    neDerlAnDers op sAtopAnthCoen van den Berg, Bas van der Ploeg, Simon Horenblas en berggids Martijn Schell bereikten op 22 september de top van de 7075 meter hoge Satopanth in Noord-India. Het is de eerste Nederlandse beklimming van de berg. Een dag na de succesvolle beklimming bereikte ook hun Duitse teamgenoot (en berggids) Christian Schlesener de top. De berg werd in expeditiestijl beklommen nadat op cruciale punten vaste touwen waren aangelegd. Meer over de expeditie is te lezen op: dutchsatopanthexpedition.blogspot.com

    3x Cho oyu Door CosterNederlander-in-Nepal Arnold Coster bereikte op 4 oktober voor de derde keer de top van de Cho Oyu (8201 meter). Hij is de eerste Nederlander die Cho Oyu drie keer heeft beklommen. Coster begeleidde een vijf man sterke commercile expeditie. Het hele team plus vier sherpas bereikte de top van de berg.Coster, die in Nepal woont en werkt, bereikte eerder al voor de derde keer de top van Mount Everest. Meer informatie: www.arnoldcoster.com.

    seVen summitsExpeditieklimmer (en meubelmaker) Robert de Vries is op dit moment onder-weg op Antarctica voor de beklimming van Mount Vinson (4892 meter). Als De Vries de top bereikt, is hij de zesde Nederlander die de zogeheten Seven Summits volbrengt. De hoogste toppen van de zeven continenten werden eerder onder meer beklommen door Ronald Naar en NKBV-voorzitter Frits Vrijlandt.Meer over de expeditie: www.climbing4righttoplay.nl

    ExpeditienieuwsNiek de

    Jong

    e

    Route op de Pharilapcha.

    De Jonge ond

    erin de rout

    e op de

    Machermo Pea

    k.

    Van Geemen in het couloir op de Pharilapcha.

    Route op de Machermo Peak.

    Micha

    el van

    Gee

    men

    kAmtsjAtkA VerkenDErik Overbeek, Ben Oldenhuis en Onno Kuiper maakten in septem-ber een orinteringstocht rond en op een aantal vulkanen op het Siberische schiereiland Kamtsjatka. Daarbij deden ze onder meer een poging om de 4750 meter hoge vulkaan Kluchevskaya te beklimmen.Kamtsjatka is bij de meeste mensen vooral bekend van het bordspel Risk. Door zijn ligging aan de Stille Oceaan was het schiereiland in de koude oorlog van grote strategische betekenis voor de Russen. Hoewel het gebied sinds begin jaren negentig open is voor toeristen, is het nog steeds een militaire zone. Kamtsjatka maakt deel uit van de zogeheten Ring of Fire die zich uitstrekt langs de kusten van de Stille Oceaan. Het schiereiland telt meer dan honderd actieve vulkanen.Het team moest de beklimming van de Kluchevskaya opgeven vanwege slecht weer en lage temperaturen. Desondanks is de expeditie volgens het team zeer geslaagd. Tijdens het verblijf zijn de mogelijkheden onderzocht om vanuit een basiskamp op 3300 meter hoogte verschillende vulkanen te beklimmen. Het is de bedoeling om in 2013 een nieuwe expeditie naar het gebied te houden, waarbij het team wordt aangevuld met vulkanologen.

    +++ Op de hoogte +++ op de hoogte +++ Op de hoogte +++ op de hoogte +++ op de

  • 12 | hoogtelijn 5-2011

    De 17-jarige Tim Reuser uit Rotterdam werd op zijn 16de Nederlands Kampioen Lead (2009) en klom afgelopen zomer zijn eerste 8c-route. Daar bleef het niet bij want tijdens dezelfde klimtrip klom hij nog twee routes in deze moeilijk-heidsgraad. Ook bij het NK Boulderen 2011 viel Reuser op. Hij veroverde het zilver achter Nicky de Leeuw. De student aan het Hout- en Meubileringscollege in Rotterdam is een getalenteerde klimmer die door velen wordt gezien als n van de sterksten van Nederland. Op zaterdag 12 november doet hij mee met het Nederlands Kampioenschap Lead 2011. Hoogtelijn belde hem drie weken ervoor.

    Train je hard naar het NK Lead toe?Ik ben nu wel redelijk serieus aan het trainen, ja. Ik klim nu drie tot vier keer in de week routes, boulderen doe ik nu even helemaal niet meer. Ik kom nog uithoudingsvermogen en duur tekort.

    Qua buitenklimniveau begin je redelijk dicht bij Jorg Verhoeven in de buurt te komen, geldt dat ook voor het wedstrijdklimmen?

    Nee, ik ben niet heel erg goed in wedstrijdklimmen. Ik kan niet zo goed met de wedstrijddruk omgaan en ik vind buitenklimmen leuker. Dat betekent niet dat ik

    wedstrijdklimmen niet leuk vind, hoor... Ik zoek uitdaging in het klimmen en

    aangezien we in Nederland geen rotsen hebben vind ik die in het wedstrijd-klimmen. Het hoort er een beetje bij in Nederland.

    AAn De lijn met tim ReuseR

    Joos

    t Hofman

    greAt himAlAyA trAil in n keerElvira Nijkamp en Han Tijnagel begonnen eind september aan de Great Himalaya Trail, een trektocht van de oostgrens naar de westgrens van Nepal. Zij willen het hele traject van zon 1700 kilometer in Nepal op eigen houtje lopen. Er zijn meerdere varianten die onderling verschillen in lengte en moeilijkheids-graad. Eerder begonnen bekende alpinisten Katja Staartjes en Henk Wesselius aan een soortgelijk project. Zij lopen de uitgebreide variant in drie etappes: van het drielandenpunt met Tibet en India in het noordwesten, naar het drielanden-punt in het noordoosten, zon 2300 kilometer (zie Hoogtelijn 2011/4). Het meest westelijke stuk van hun route valt buiten de gedefinieerde Great Himalaya Trail omdat het wordt beschouwd als te lastig en te alpien terrein.Kijk ook op: thegreathimalayawalkers.nl. www.nkbv.nl.

    VAn Der grAgt nAAr AmA DAblAmElwin van der Gragt startte bij het ter perse gaan van deze Hoogtelijn met een groep Poolse klimvrienden een poging op de normaalroute van de 6812 meter hoge Ama Dablam in Nepal. Kijk voor een update over de expeditie op www.teamxbionic.nl of www.nkbv.nl.

    Vliegende start voor nederlands ijsklimteamDe winter is nog nauwelijks begonnen, maar ijsklimmers Dennis van Hoek en Marianne van der Steen hebben hun eerste overwinning van het seizoen al op zak. Van Hoek en Van der Steen wonnen beiden de eerste wedstrijd uit de Scottish Tooling Series in ijsklimhal Ice Factor in het Schotse Kinlochleven. Dennis van Hoek liet met deze overwinning maar liefst 42 (!) Schotse en Engelse ijsklimmers achter zich. Van der Steen was bij de dames duidelijk veel sterker dan de concurrentie. Ter vergelijking: zij won de wedstrijd met 147 punten terwijl de nummer twee, Isobel Louise Humphreys, niet verder kwam dan 95 punten. Met haar score van zou Van der Steen bij de heren op een gedeelde tweede plaats zijn gekomen.De volledige uitslag en meer informatie over de Scottish Tooling Series is te vinden op www.scottishtoolingseries.co.uk.

    +++ Op de hoogte +++ op de hoogte +++ Op de hoogte +++ op de hoogte +++ op de

    Ben je ermee bezig om van die wedstrijddruk af te komen?Ehhh, nee, niet speciaal. Ik hoop eigenlijk dat het vanzelf minder wordt. Ik mis ook soms nog inzicht in een route. Dan weet ik niet precies meer wat ik moet doen en dan hang ik te lang stil, ik weet niet of dat door de zenuwen komt.Ik had er sowieso minder last van toen ik jonger was. Nu weet ik dat ik sommige wedstrijden kan winnen en dan wil ik dat ook. Die wedstrijddruk leg je toch vooral jezelf op.

    Waarom deed je begin oktober niet mee aan de worldcupwedstrijd in Puurs?Ik had vorig jaar een slechte ervaring. De wanden in Puurs beginnen recht en eindigen in een groot dak. Vorig jaar kwam ik de rechte wanden niet door en dus kwam ik er niet aan toe aan wat mij beter ligt: het dak. Dat was toen zo frustrerend! De routes die ik buiten klim zijn ook overhangende of dakroutes. Van de drie 8cs die ik afgelopen zomer heb geklommen waren er twee lekker kort. De derde Pata Negra was een gigantische dakroute van 80 passen, die buitengewoon lang was voor mij.

    Wat zijn je klimambities voor de toekomst?Ik wil buiten een 9a klimmen en moeilijke boulders doen. Ik zou wel een finale van een worldcup willen halen, maar het niveau daar is zo ontzettend hoog; alles moet dan kloppen. Het is bij de European Youth Cups al moeilijk om de finale te halen, bij de senioren is dat nog veel lastiger.

    Zie je jezelf in de toekomst in het buitenland onderaan een rotswand wonen?

    Ik zou het wel leuk vinden maar op dit moment denk ik dat ik mijn leven in Rotterdam niet achter mij kan laten... en dan bedoel ik vooral mijn vrienden en familie.

    hoogtelijn 5-2011 | 13

  • *Winterbergsportkamp

    *Sneeuwschoentochten

    *IJsklimmen

    *Toerlanglaufen

    *Toerskin

    *Freeride

    *Rotsklimmen

    *Vreemde voettochten

    Winterbergsportkamp

    Vreemde voettochten

    Afwi eling en sf r in het winterbergsportkamp

    Toerskin reiken n r n sme el s wi e top

    Reizen & cursu en

    winter-voorjaar 2012

    bergsport

    meer informatie en boeken: www.nkbv.nl

    wintersportbrochure 230x297.indd 2 11/1/11 9:29 AM

  • +++ Op de hoogte +++ op de hoogte +++ Op de hoogte +++ op de hoogte +++ op de

    15 | hoogtelijn 3 -2011 | tekst en Fotos xxxxx hoogtelijn 5-2011 | 15

    Die berg komt er!Thijs Zonneveld is oud-wielrenner en journalist. Thijs heeft een droom: een berg van 2000 meter in Nederland. Hij beschreef zijn droom in een column en wat blijkt: hij is niet de enige die snakt naar een berg op eigen bodem. Een berg op een uurtje rijden van je huis, waar van oktober tot mei sneeuw ligt, waar ruimte is voor skin, bobsleen, ijsklimmen en parapenten. Een Alpe dHuez, een Thialf op 2000 meter, maar ook een berg voor energieopwekking, voor CO2-opslag en van heel veel afval. Op www.diebergkomter.nl is alle informatie te vinden over het project.Inmiddels heeft Zonnevelds plan volop de internationale pers gehaald en zijn er brainstormsessies gehouden met deskundigen. Diverse sportbonden, waaronder de NKBV, hebben enthousiast gereageerd op het plan. Dat het mogelijk is zon berg te bouwen, daar zijn de meeste kenners het wel over eens. Of het ook wenselijk is, dat is weer een andere vraag. In een tijd van crisis(dreiging) is het misschien vreemd om plannen te maken die de n gedurfd en de ander megalomaan noemt. Toch bestaat er ook behoefte aan dit soort grootse ideen. De impuls voor de Nederlandse sport en technologische ontwikkeling zou enorm zijn. Denk aan het effect dat klimmuren hebben gehad op het niveau van het Nederlandse sportklimmen. Het binnenhalen van de Olympische (winter)Spelen wordt in elk geval een stuk realistischer als die berg er is. Zon idee gaat echt niet meer weg, dat staat wel vast. En daarom: het kan lang duren of kort duren, maar die berg komt er, denkt Thijs Zonneveld.

    Les Trois Valles, MribelGerestaureerd, meer dan 200 jaar oud huis, met tuin op zuiden, terrassen, balkons en 2 garages. Vlak bij 17e eeuwse kerk van les Allues (1.125m). Met cabineskilift (5min lopen) naar het hart van het schitterende skigebied (600km piste). Te huur: 2 zeer comfortabele appartementen, 4-6 en 6 pers., 60 rep. 67 m2. Telefoon: 06 10 561 222 en www.ski3vallees.nl.

    Sint Nicolaas, mogen we u storen met een paar vragen?Natuurlijk, maar houdt u het kort. We zijn namelijk druk met het inpakken van de boot.

    Eh Het inpakken van de boot?Pepernoten, cadeautjes. Stro en haver voor het paardje.

    Toen u zei inpakken dacht ik evenJa, ja Wat was uw vraag ook al weer?

    Het viel ons op dat je de laatste jaren steeds vaker abseilende Pieten ziet. Waarom is dat?Als u mij toestaat: het is nogal een toestand, dat hele pakjesgebeuren. Dak op, dak af, dak op, dak af. Als je erover gaat nadenken, dan kom je al gauw bij abseilen uit. Dus toen hebben we links en rechts maar eens wat vragen gesteld en zo kwam van het een het ander.

    Waar trainen de Pieten eigenlijk?U begrijpt natuurlijk wel dat dat geheim is. Ik kan wel zeggen dat we dit jaar wat hulp hebben gehad van

    NKBV-leden uit de regio Rivierenland. U weet toch wel dat ik dit jaar aankom in Dordrecht?

    Abseilt u zelf ook?Hahaha. Als u wist wat al die meesters en juffen op scholen overal in het land wel niet verzinnen. De Sint op rolschaatsen, de Sint in een lelijke eend, de Sint op een kameel of een olifant. Nou vraag ik u: een kameel! Ik wil geen ouwe mopperaar zijn, maar kijken die mensen geen tv? Ze weten toch dat ik een paard heb?Sorry, wat wilde ik ook al weer zeggen Abseilen. Nee dus. Ik wil al die mensen niet teleurstellen, maar als je een dagje ouder wordt, moet je bepaalde dingen niet meer doen. Ik maak liever een mooie bergwandeling. Of ik speel een potje schaak met de Hoofdpiet.

    Maar als we het goed begrijpen is het iconische beeld van Zwarte Piet die langs de regenpijp klautert voorgoed verleden tijd?Nee hoor, maakt u zich geen zorgen. De Pieten moeten tenslotte ook omhoog. U dacht toch niet dat ze gaan prusiken?

    touwtechniek voor Zwarte pietje ziet het steeds vaker: abseilende Zwarte pieten die sinterklaas helpen bij het bezorgen van pakjes en cadeaus. waar komen al die abseilende pieten ineens vandaan en waarom werd er vroeger eigenlijk niet geabseild door de pieten? hoogtelijn belde naar spanje en vroeg het de goedheiligman zelve.

    nog een nl berggiDs in speWeer een Nederlander die is toegelaten tot de UIAGM-berggidsenopleiding: de 25-jarige Boris Textor is in

    september begonnen bij de Oostenrij-kers. De toelating tot de Oostenrijkse gidsenopleiding staat bekend als een zware beproeving waar niet veel laaglanders doorheen komen. Alleen Robert Steenmeijer, Michiel Engelsman en Jelle Staleman gingen hem voor. Staleman heeft het eerste jaar van de opleiding reeds doorlopen en mag zich inmiddels aspirant-gids noemen.

    Archief Boris Tex

    tor

    Bij Crans-Montana (CH) te huur: knus, zonnig chalet, 3 slaapkamers, 2 badkamers, tuin. Rustige ligging, prachtig uitzicht. Skin, wandelen, alle niveaus. 065376786, [email protected]

    Adembenemend uitzicht sfeervol en stoer chalet op 1800m, Les 4 Valles, zonnige locatie, uitzicht op Matterhorn, 2-15 pers (3 etages), tuin en 15 m balkon. Brochure? [email protected] of 06 45756465, Prijs v.a. 450/wk.

  • Laat jouw stem horen op www.bergsportawards.nl en maak ka

    ns

    op kaarten voor de award uitreiking!

    Kijk voor de volledige beschrijving

    van alle genomineerden op www.bergsportawards.nl

    op vrijdagavond 3 februari vindt voor de tweede keer de uitreiking van de nkbV bergsportAwards plaats. na de succesvolle editie van vorig jaar zijn er dit jaar awards in zes categorien waarvan de duurzaamheidsaward nieuw is. Verder zijn er prijzen voor de meest getalenteerde jeugdklimmer van het jaar, de meest spraakmakende sportklimprestatie van het jaar, de meest spraakmakende alpiene beklimming van het jaar, het leukste klimcentrum van het jaar en de leukste bergsport-vakantiebestemming van het jaar.

    meest sprAAkmAkenDe Alpiene beklimming

    wordt dat... pamir Alai 2011?Al jaren hadden Bas van der Smeede, Saskia Groen, Bas Visscher en Vincent van Beek de droom om een eerstbeklimming te doen. Na gedegen speurwerk kwamen ze in het Pamir Alaigebergte in Kirgizi terecht. Ze

    beklommen een top die ze vernoemden naar de rivier Camakchay aan de voet van de berg; het werd de Camakchay Tower die ze bereikten via een nieuwe route: Yellow Submarine. Het is een route met 900 klimmeters die het alleen al waard zijn om naar Kirgizi af te reizen. Moeilijkheidsgraad 7-, TD+.Daarnaast realiseerde het viertal nog vier eerstbeklimmingen gemaakt konden worden.

    BergsportAwards 2012

    Tweede editie BergsportAwards,

    Jij bepaalt wie er wint!Vincent van

    Bee

    k

    Het team van Cipra.

    meest sprAAkmAkenDe sportklimprestAtie

    wordt dat... 8c-route en 8b-boulder?De 24-jarige Michiel Nieuwenhuijsen maakt sinds 2010 deel uit van het Nederlands Team Sportklimmen. Hij is n van de boulderspecialisten in het team, maar klimt buiten ook vaak routes. Afgelopen jaar nam Michiel een pauze van het wedstrijdklimmen om op reis te gaan en zoveel mogelijk te klimmen. Tijdens deze reis door Spanje, Oostenrijk en Zwitserland zette hij zijn twee beste buitenklimprestaties neer.In het Spaanse Rodellar klom hij de route El Quiebraley 8c en in het Zwitserse Magic Wood moest de boulder The Riverbed 8b er aan geloven.

    meest getAlenteerDe jeugDklimmer

    wordt dat... enya groenland?De veertienjarige Enya Groenland uit Enschede ontdekte twee jaar geleden tijdens een uitje van de scouting naar de klimhal dat ze klimmen nt iets leuker vindt dan scouting. Zo leuk zelfs dat ze mee deed aan de Showtime van klimclub Arqu in Enschede. Haar talent werd herkend. Inmiddels traint ze mee met Jong Oranje.In het voorjaar van 2011 werd Enya eerste bij het NJK Boulderen door alle finaleboulders in n keer te toppen. Onlangs won ze het NJK Lead door als enige de finaleroute te toppen.Deze zomer heeft Enya in veel verschillende hallen geklommen en daarbij in de hal twee 7cs geklommen. In Zwitserland probeerde ze een 7b in de rots die ze in haar tweede poging klom. Een 7c-route buiten staat op haar verlanglijstje!

    DuurZAAmheiDsAwArD

    wordt dat... Cipra?Cipra is een non-profit organisatie die zich sinds 1952 bezighoudt met duurzaamheid in de Alpen en het beschermen van de bergnatuur. De organisatie is gevestigd in Liechtenstein en kent meer dan 100 aangesloten organisaties. Cipra was initiatiefnemer van de Alpine convention die als internationale wet geldt voor de Alpenlanden. Cipra moedigt aan tot levensstijlen en economische systemen die rekening houden met de natuur. Zo blijven de Alpen een waardevol gebied, niet alleen voor de huidige generatie maar ook in de toekomst.

    Deskundige juryleden hebben inmiddels de genomineerden voor de BergsportAwards 2012 geselecteerd. De publieksstemmen zullen uiteindelijk bepalen wie op vrijdag 3 februari met de awards naar huis gaan.

    Op deze pagina vind je een voorproefje van enkele uitverkorenen.

    +++ Op de hoogte +++ op de hoogte +++ Op de hoogte +++ op de hoogte +++ op de

  • hoogtelijn 5-2011 | 17

    Ledenpanel van start gegaan

    Op termijn zullen vijfduizend leden via het ledenpanel regelmatig hun mening geven over de dienstverlening van de NKBV. Directeur Robin Baks noemt de invoering van dit instrument een logische zaak. Wij willen voor onze leden de juiste dingen doen. Maar dan moet je wel precies weten wat ze vinden en willen.Het begin is bemoedigend. In september is de eerste online vragenlijst verstuurd met als onderwerp klanttevredenheid en imago. De respons: 64,9 procent. Dat is bijzonder hoog voor een dergelijk kwantitatief marktonderzoek, zegt marketing- en communicatiemedewerker Joost Hofman. Deze eerste steekproef laat zien hoe de producten en diensten van de NKBV

    Wandelaar met ambitieLodewijk Reehorst50 jaarBeroep: technisch onderwijsassistentAantal jaren lid: 1

    Ik wandel een jaar of vijftien in de bergen, maar voelde al een tijdje de kriebel om het iets spannender te maken. Ik zou weleens op een vierduizender willen staan of een mooie gletsjertocht maken. Daarom ben ik lid geworden van de NKBV. Hopelijk ontmoet ik hier andere wandelaars met ambitie. Het ledenpanel vind ik een prijzenswaardig initiatief. Ik denk graag mee over de koers van deze club.

    Meer aandacht voor klimgymMatthew Eelman 27 jaarBeroep: sportcordinatorAantal jaren lid: 2

    Ik werk in Amsterdam en in mijn pakket zit de breedtesport op basisscholen. Wat ik constateer is dat in Amsterdam verschillende sportbonden stimuleringsactiviteiten met scholen ontplooien, maar dat de NKBV schittert door afwezigheid. Terwijl je in veel gymzalen tegenwoordig een klimwandje hebt. Dat is jammer. Aan de andere kant vind ik dat de NKBV zich de laatste jaren positief heeft ontwikkeld. Van een oud, conservatief clubje naar een moderne, open vereniging. Zon ledenpanel is daar ook een bewijs van.

    De eerste resultaten van het nkbV-ledenpanel zijn bekend. 81,1 procent van de respondenten is tevreden tot zeer tevreden over de nkbV. 48,8 procent noemt zich wandelaar, maar ook geeft meer dan 50 procent aan regelmatig in de klimhal te klimmen. en de vier belangrijkste redenen om lid te zijn? De verzekering, de huttenkorting, hoogtelijn en de ondersteuning van het onderhoud aan de Alpen.

    Het hoeft niet altijd extreemRoelf Drijfholt37 jaarBeroep: ingenieurAantal jaren lid: 19

    Ik woon en werk de laatste acht jaar in Zwitserland. Als je weet dat ik een fervent toerskir ben, begrijp je dat ik daarop bewust heb aangestuurd. De NKBV heeft de neiging de bergsport te verengen tot topsport. Uit eigen ervaring weet ik dat je ook fantastische toertochten kan maken in middelgebergte. En daarna lekker overnach-ten in een hotel. Het hoeft niet altijd extreem te zijn.

    over het algemeen worden gewaardeerd . Het is zaak om op die basis voort te bouwen. En soms blijkt een dienst te onbekend te zijn voor welke mening dan ook. 34 procent van de panelleden wist niet van het bestaan van onze annuleringsverzekering af. Zonde, want het is een interessant product. We moeten het dus beter voor het voetlicht brengen.

    AnalyserenWant dat is voor alles de bedoeling van het ledenpanel, kan Baks niet genoeg benadrukken. Dat de signalen aangegrepen worden om leden nog beter van dienst te kunnen zijn. Hij is blij dat vrijwilligers bereid zijn samen met het NKBV-bureau de gegevens van de enqutes zorgvuldig te analyseren.

    Elke twee maanden gaat de thermometer opnieuw de vereniging in. Was het onderzoek nu nog vrij algemeen, binnenkort wordt de visie van de panelleden op de communicatiemiddelen van de NKBV gevraagd. Hofman: We zoomen vanaf nu in op aspecten van ons aanbod. Ik ben bijvoorbeeld ook benieuwd hoe ons reisprogramma wordt beoordeeld. En zegt Robin tot slot: Natuurlijk zullen we onze bevindingen n vervolgacties communiceren via Hoogtelijn en internet.

    +++ Op de hoogte +++ op de hoogte +++ Op de hoogte +++ op de hoogte +++ op de

  • Ook op skis kun je profiteren van je lidmaatschap van de Koninklijke Nederlandse Klim- en Bergsport Vereniging. Zo betaal je als lid slechts 24,50 per jaar voor een bergsport reisverzekering die ook jouw ski-activiteiten dekt. Daarnaast kun je gebruik maken van een voordelige annuleringsverzekering vanaf 40,- die de kosten dekt als jouw vakantie door omstandigheden niet door kan gaan. Kijk voor meer informatie op www.bergsportverzekering.nl

    Beter De BergeN iN

    DOOrlOpeNDe reisVerZeKeriNg met (Off piste) sKi eN BergspOrt DeKKiNg VOOr maar 24,50 per jaar

    gOeD VerZeKerD De piste af met de NKBV

    DOOrlOpeNDe aNNuleriNgsVerZeKeriNg VOOr maar 40 per jaar

  • 19 | hoogtelijn 3 -2011 | tekst en fotos xxxxx tekst ico Kloppenburg | hoogtelijn 5-2011 | 19

    Mijn berghut, jouw berghut

    Maar die groep kent wel kampen. Want niet iedereen vindt het prima om in het stro te slapen. En op de drie liefhebbers van een ouderwetse hut waardeert het

    namelijk als er een douche is! Dat zijn er altijd nog meer dan de liefhebbers van moderne architectuur in de bergen. Slechts 10 procent van de respondenten waardeert avant garde op dit punt. We vroegen ook welke hut zo snel mogelijk mag worden afgebro-ken en waarom. Opvallend was dat een aantal mensen geen enkele hut wil afbreken. Ze lopen liever door naar een andere hut of denken dat echt lelijke (en slechte) hutten vanzelf zullen verdwijnen. Verder opvallend: de gloednieuwe Monta Rosa Htte wordt het vaakst genoemd. Dit ecologische wonder spreekt tot de verbeelding, maar niet in positieve zin!

    In de strontPaul Dekkers stuurt twee ansichtkaarten met daarbij een verhaal over oud en nieuw. Op 12-jarige leeftijd in 1959 maakte ik met mijn vader een tocht naar de Edmund Graf Htte vanuit Pettneu am Arlberg in Oostenrijk. Precies 50 jaar later bezoekt hij hem opnieuw, nu met zijn zwager. Toen sliepen we onder strozakken en er waren een paar bedjes. In het andere gedeelte van het hutje stonden de koeien en werd er kaas gemaakt. Buiten stond je tot aan je enkels in de stront. Maar sfeer had het. Geweldig. Het is 50 jaar later bijna een hotel, maar een deel van de oorspronke-lijke hut bestaat nog. Ook de LinkedIn groep heeft een voorkeur voor de klassieke hut.

    zelfbediening maar is verder een prima hut! Slechts dat verwijderen en je komt al een stuk verder.Inge Bussink en Anne Picard gebruiken de vraag van Hoogtelijn gewoon om wat tips uit te wisselen over het rustieke Tazag-harthutje in de bergen van Marokko. Lekker off topic en eigenwijs, zoals je dat van bergsporters verwacht. Gelukkig is er dan nog Gerard den Toonder, die haarfijn uitlegt waarom de Rfuge de la Valette de perfecte hut is: Het is niet zo moeilijk: vr de slaapzaal een apart kamertje met voldoende ruimte voor je rugzak, schoe-nen, haakjes om alles op te hangen, hangertjes om je spullen te drogen, en veel licht. Bij je bed plankjes om je bril op te leggen. Kortom: eindelijk eens een hut waar iets verder is doorgedacht. Ook mooi, het eetzaaltje - waar fantastisch eten wordt opgediend - is weer in een ander leuk gebouwtje. Je geniet dus meer, van de zonsondergang en de volle maan bij het heen en weer lopen. Al of niet vergezeld door de gezellige muilezels. En dan ligtie ook nog eens op zon mooie plek! En zo geeft Gerard ons een heel simpel recept voor de perfecte hut.

    het jaar van de hut zit er bijna op. in onze poll vroegen we waar bergsporters liever slapen; in een authentieke berghut of in een modern architectonisch hoogstandje. Als de reacties representatief zijn, dan zijn we een redelijk conservatief clubje: meer dan 70 procent van de mensen kiest voor de oude karakteristieke berghut.

    De charme van oud en nieuw

    Anneke de Vries erkent: Als ik een bergtocht plan en ik stuit op zon futuristi-sche hut, heb ik de neiging door te zappen. Maar hoewel ze een moderne hut in de natuur een kras op de plaat vindt, staat ze wel open voor nieuwe ervaringen. Ze vindt het zelfs de hoogste tijd voor een vergelijkend warenonderzoek. Anneke, als we een tester nodig hebben denken we aan je!

    Self-serviceAntal Baggerman geeft moderne hutten best een kans. De pijn zit bij hem ergens anders: zelfbediening. Daar creren ze een sfeer die zelfs zakt tot onder het niveau van Van de Valk wegrestaurants. Direct aanpassen! Voor zijn oordeel over deze oer-Hollandse horecaketen nemen wij natuurlijk geen enkele verantwoordelijk-heid, maar het plaatje is wel duidelijk. Ron Bloksma blijkt ook niet dol op self-service: De Freiburger Htte heeft zon vreselijke

    Tazagharthutje.

    Monte Rosa Htte.

  • 20 | hoogtelijn 5-2011 | tekst Peter DaalDer | fotos aart Markies

    De beren slapen

    Het enige geluid behalve onze adem is het zachte ploffen van de rode sneeuwschoenen in de dikke laag poedersneeuw. Iedere stap zorgt voor een mooie werveling van vederlichte

    witte kristallen. De omgeving is letterlijk eindeloos. Maligne Lake ligt als een witte spiegel tussen indrukwekkende bergen. Ook al is er geen strakblauwe lucht, dit is majestueus. Hoe ver kunnen we lopen? Met deze sneeuwschoenen een paar kilometer, zegt onze gids Joe Urie. Als we naar het einde van het meer willen, moeten we grotere sneeuwschoenen gebruiken. Dat halen we vandaag niet meer. Het meer dat je nu ziet is negen kilometer lang. Dan ben je nog niet halverwege, want om de bocht bij Spirit Island gaat het meer nog eens negen kilometer verder. Tot de voet van de bergen is het vijfentwintig kilometer.

    WildernisHet is duidelijk. De ambities zijn groter dan de tijd die we hebben. We moeten kiezen maar willen eigenlijk alles zien. Onmogelijk. Daarvoor had Joe al gewaarschuwd. Het echte Canada zie je in de winter. Maar je moet dan keuzes maken. Ga een week echt de wildernis in. Dan ervaar je pas echt hoe leeg en groot dit land is. Joe had dat eerder al duidelijk gemaakt in de auto. Stel, deze voorruit is Canada. Dan is het gebied waar mensen wonen zo groot als die sticker op de ruit, zegt Joe terwijl hij naar een wegvignet wijst. Hier ervaar je de echte wildernis. Maar ik denk

    Voor het echte Canada moet je in de winter komen, zegt gids, avonturier en natuurkenner joe Urie. eigenlijk moet je dan een week mee de wildernis in. het blijft bij twee fantastische dagen.

    niet dat veel Nederlanders, ook niet van de bergsportvereniging, daar goed voor uitgerust zijn, zegt hij er maar meteen achteraan.Hoewel de sneeuw echt zo licht is als de veren in een donsdek, is het lopen inspannend, want er ligt een goede halve meter waarin we bij iedere stap dertig centimeter wegzakken. Onvermoeibaar vertelt Joe over de omgeving, de beesten en wetenswaardigheden van Jasper, van waaruit we zijn vertrokken. Zijn jaren in Yukon, in het uiterste noordwesten van Canada, staan garant voor veel verhalen. Joe doet in niets denken aan het prototype van de onverschrokken natuurmens met Davy Crockett-bontmuts, laarzen, een geruit hemd en een geweer over de schouder. Nee joh, lacht hij. Zo lopen alleen sommige toeristen er bij. Joe draagt een opvallende vuurrode jas, die gemaakt is door een oude indiaanse vrouw volgens de inheemse traditie. De kraag en de muts zijn afgezet met vossenbont. Natuurlijk kan dat, kaatst Joe terug, op de vraag of dat hier mag. Het was de huid van een stervende zieke vos. Die gebruiken we natuurlijk. Af en toe stoppen we. Aart maakt een film. Sommige stukken moeten over. Dan hobbelen we terug en maken een nieuw spoor naast het oude. Joe is met zijn rode jas een prachtige blikvanger in de witte omgeving. Zeker nu de zon het enigszins laat afweten. Het is bijna donker als we onze sneeuwschoenen uittrekken. Als we later op de kaart kijken, is ons rondje niet meer dan een speldenprik.

    Het echte Canada z

    ie je in de winter

  • hoogtelijn 5-2011 | 2120 | hoogtelijn 5-2011 | tekst Peter DaalDer | fotos aart Markies

    De beren slapenIJsklimmenWe zijn in Jasper, een vlekje op de kaart van Alberta langs de Trans-Canada Railway, waarover treinen met honderden containers (tweehoog gestapeld) als een oneindig lange lintworm traag door het landschap slingeren. Jasper en Banff liggen in de twee gelijknamige natuurparken, die met elkaar verbonden zijn door de adembenemend mooie Icefields Parkway. Die rit duurt een halve dag in een kleine bus die langzaam door de hoge sneeuw ploetert. Het is pas zeker dat we onderweg niet hoeven om te keren op het moment dat we de enigszins bewoonde wereld bereiken. De Parkway met links en rechts gletsjers geeft iets prijs van de uitgestrektheid van het land en van de pracht van de Canadese Rockies. Op diverse plaatsen klinkt het getik van ijsbijltjes en gerammel van klimspullen. De bevroren watervallen, vaak dicht aan de weg, zijn het doel van ijsklimmers. Het is het gebied waar de bekende Will Gadd zijn onwaarschijnlijke acties op ijs beoefent. Voor ijsliefhebbers die niet klimmen is de Canyon Ice Walk in de verijsde Maligne Canyon bereikbaar. Waar s zomers het water door de canyon kolkt en spuit, is in de winter het water bevroren en lopen we op de bodem van de 30 meter diepe canyon op een laagje ijs waaronder liefelijk nog wat water kabbelt. Enorme ijsmuren zijn in de canyon gevormd. Heel bijzonder is de avondtocht als de hoofdlampjes vanachter de ijsmuren als winterse vuurvliegjes de canyon sprookjesachtig verlichten.

    The Big OneAls Joe Urie over beesten praat, valt al snel het woord: de beer. In Afrika heb je de Big Five, hier telt alleen de Big One, de beer. De

    zwarte natuurlijk, vertelt Joe, die ondertussen speurt naar andere beesten. Beren spreken enorm tot de verbeelding, maar het zijn luie jagers. Ze sukkelden vroeger naar de vuilnisbelt van het dorp. Die is nu helemaal afgedekt. Want ze zijn natuurlijk wel gevaarlijk. En snel. En het zijn goede klimmers. Rond Maligne Lake zijn veel beren omdat er veel mensen komen. De beren ruiken alles en eten alles. Zelfs tandpasta lusten ze. Als je een

    Het bordje Pas op: beren geldt alleen in de zomer.

    Winter

  • Als we later op de kaart kijken is 0ns rondje niet meer dan een speldenprik op de kaart

    22 | hoogtelijn 5-2011

    beer tegenkomt, moet je kalm tegen hem praten, ook als je het ondertussen in je broek doet. Sinds de oprichting van het park in 1907 zijn er maar vier doden gevallen. Dat is niets vergeleken met de twee miljoen bezoekers per jaar.En nu, waar zijn ze nu, terwijl wij hier lopen op onze ongemakkelijke sneeuwschoenen? Ha, ha, dacht je dat ik anders hier zo rustig zou zijn? In de winter slapen de beren. Die liggen ergens rustig in hun bontjas. Vaak hoog op de zuidhellingen van de bergen. En s zomers hebben ze het zo druk om eten te verzamelen dat ze nauwelijks omkijken naar mensen.

    Zout op de wegEerder al in een ander stuk natuur zoeken we de wapitis of elk. Het is Indiaans voor witte kont, verklaart Joe de naam droog. Opeens ziet hij ze, een groepje van een stuk of twaalf dieren, rustig herkauwend in de zon. Ze blijven liggen, verwachten van mensen kennelijk geen kwaad. Vlak daarvoor, net buiten Jasper, stuiten we op een grote groep bighornsheep, het dikhoornschaap. De vrouwtjes en een enkel mannetje, met vervaarlijk gekrulde horens, trekken naar de doorgaande weg, waar autos strooizout verliezen dat buiten het nationaal park wel gebruikt wordt. De schapen komen op dat zout af, zijn brutaal en blijven midden op de weg staan om die schoon te likken. Het paartje coyotes dat opeens langs sluipt, vindt Joe niks. Het zijn geen slimme beesten en ik vind ze een beetje laf. Raven zijn

    veel slimmer. Zij laten bijvoorbeeld noten kraken door ze voor stilstaande autowielen te leggen. Een raaf kan ook enorm veel geluiden maken. Even later lopen we over een meer met bijna zwart spiegelglad ijs. Door de wind is alle sneeuw er afgeblazen. We zijn op Talbot Lake en steken over naar een enorme beverburcht. Tientallen afgeschilde stokken zijn door de bevers in het water gegooid en zitten nu vastgevroren in het ijs. We staan hier op een meter van de bevers. Maar ze hebben nu geen vijanden. Het is doodstil in en om de manshoge burcht.

    VerrassingTerug naar de tocht met de sneeuwschoenen. Want daar heeft de natuur nog een verrassing in petto. Terwijl Joe vertelt over de weinige gevaren in de winter en het heeft over de grootte van een coyote (tot de knie) en de wolf (tot je heup) en dat die laatste in Jasper nog nooit een mens heeft gedood, houdt hij plotseling stil. In de verte staat een groep kariboes, een rendierachtige, maar dan nog echt wild. Ze blijven op afstand, maar Joe heeft iets anders gezien. Plotseling zien we ze: een eland met haar jong die zich ondanks hun grote gewicht sierlijk door de hoge sneeuw bewegen. Het is een verrassing, ook voor Joe. Je komt ze zelden tegen. En met een jong zijn ze soms gevaarlijk. Gelukkig heeft ze geen interesse, want ze zijn heel wat sneller dan wij op onze sneeuwschoenen.

    Talbot Lake, waar bevers hun burcht hebben gebouwd.

    Eland met kalf.

  • Als we later op de kaart kijken is 0ns rondje niet meer dan een speldenprik op de kaart

    hoogtelijn 5-2011 | 2322 | hoogtelijn 5-2011

    GidsAlleen gediplomeerde gidsen mogen in Canada met een groep de wildernis in. Jagen mogen alleen mensen met een vergunning. Sinds een jaar heeft ook de Nederlander Raoul Kluivers van De Voshaar in Eibergen het diploma van de Interpretive Guides Association. Hij organiseert en begeleidt tochten onder andere in de beschreven gebieden.

    VervoerDe KLM vliegt rechtstreeks naar Calgary en Vancouver. Kosten zijn erg afhankelijk van het seizoen, vanaf 500 euro. Er zijn geregelde busverbindingen met plaatsen als Banff, Jasper en Edmonton; kleinere bustrips via touroperators. Excursies en begeleide tochten o.a. via Sundogtours in Banff en Jasper (www.sundogtours.com). Treinmogelijkheden op http://www.viarail.ca. Vierdaagse Toronto-Vancouver dwars door de Rockies met een stop in Jasper, vanaf 1200 Canadese dollar. Canada is bij uitstek het land voor een huurauto of camper.

    AccommodatieIn de wintersportplaatsen zijn overal hotels, zoals de grote vestigingen van de Fairmont-keten, destijds gebouwd nadat de Trans-Canada Highway aangelegd was. Er zijn campings die het hele jaar open zijn.

    ActiviteitenSneeuwschoenlopen kan op veel plaatsen, een gids is aan te raden. Paden zijn s winters niet of nauwelijks zichtbaar. De Canyon Ice Walk (55 dollar) kan alleen met een gids gedaan worden. Op een aantal plaatsen zijn loipes uitgezet, maar wie daarvoor naar Canada gaat, moet in Canmore zijn, waar de Olympische banen liggen.

    Documentatie Alberta Parks and Protected Areas, Parks Division, 2010, 1:1000000, met een heel goed overzicht wat er wel en niet mag in de recreatiegebieden.

    Gediplomeerde gidsen via www.interpretiveguides.org. www.albertaparks.ca www.travelalberta.com De site van avonturier en ijsklimmer Will Gadd: www.willgadd.com.

    Raoul Kluivers: www.voshaaroutdoor.com. Met Joe Urie maakten we een video over de winter in Canada, sneeuwschoenlopen en over de dieren in de omgeving van Jasper: www.youtube.com/watch?v=eW5nc9bl_tQ.

    Gids en natuurkenner Joe Urie.

  • 24 | hoogtelijn 5-2011 | tekst en fotos Paul Verhees

    Voor even landlope

    r

    zwerftoch tenN

    atuurlijk is een warm bed comfortabeler. Maar je geniet er juist van als je buiten - back to basic - op een matje slaapt en anders dan echte zwervers de luxe hebt van

    een heuse tent. In de winter met temperaturen stevig onder nul, dan is het pas echt lekker chillen, schrijft Paul Verhees van de NKBV-Zwerftochten. De NKBV-Zwerftochten kennen een simpel recept: een organisator of initiatiefnemer doet een suggestie voor een mooie route en andere NKBV-leden kunnen zich inschrijven om met hem of haar op pad te gaan. De organisator is geen reis- of tochtleider; iedereen is zelf medeverantwoordelijk voor het welslagen van de tocht. Ook regios organiseren dit soort zwerf- en bivaktochten in de Ardennen of in Duitsland.

    Diepgevroren bergschoenenEen winterwitte camping Eisenach in het Thringerwald, zaterdag-ochtend begin maart. Voordat de zon opkomt hoor ik al ritsen zoeven, gestamp van bergschoenen en een oorverdovend orkest van de diverse benzinebranders en een enkele gasbrander. Ademwolkjes en rijp op het doek van de binnentent verraden dat

    je hoeft niet per se naar de Alpen om mooie tochten te maken. Dichter bij huis zijn genoeg interessante gebieden om een dag of een weekend met gelijkgestemden door de natuur te struinen en onderweg een bivak te maken. zomer en winter kun je voor even landloper zijn.

    het behoorlijk fris is. Ik duik nog heel even diep weg in mijn warme slaapzak, om moed te verzamelen. Zo meteen met mijn warme voeten in mijn diepgevroren bergschoenen...Er staat een stevige hike op het programma, dus het is verstandig vroeg te vertrekken. De dagen zijn immers kort in de winter. Maar we gaan niet op een lege maag van start. Sommigen ontbijten in hun tent, anderen ruimen de tent al op en prefereren een snel ont-bijt in de buitenlucht.

    PostkoetsDe tent afbreken lijkt misschien een onschuldig karweitje, maar als hij bevroren is, dan is het een beproeving voor je handen, vooral als je geen handschoenen draagt. We proppen snel alles in onze rugzakken om maar op pad te kunnen gaan. Eenmaal aan de wandel warmen we langzaam op en als we de eerste helling omhoog stampen, beginnen we zelfs te dampen en kunnen de jassen open. We zijn onderweg op de Rennsteig in het Thringer-wald. Hier loopt het oudste wandelpad van Duitsland; al sinds 900 was er een handelsroute waarlangs marskramers en handels-lieden met hun waren trokken en later ook de postkoets van

    Winter

  • hoogtelijn 5-2011 | 2524 | hoogtelijn 5-2011 | tekst en fotos Paul Verhees

    zwerftoch ten

    Bivaktocht voor bi

    kkels

    Ook diverse regios o

    rganiseren dit soort z

    werf- en

    bivaktochten. Zo gaa

    t de regio Amsterdam

    deze winter

    twee keer voor een b

    ivaktocht van zon 5

    0 tot 60

    kilometer de kou in:

    van 9 t/m 11 decemb

    er en in het

    nieuwe jaar van 10 t/

    m 12 februari.

    Hier geen tentjes, m

    aar slapen in een biv

    akzak! Eigen

    eten voor het hele w

    eekend meenemen

    en onderweg

    zelf koken. Deelnem

    ers uit andere regios

    zijn ook van

    harte welkom.

    Meer info bij Fr

    ans Hogeterp:

    [email protected] en

    www.nkbv.nl/regio

    s

    en klik op de ka

    art op

    Amsterdam.

    Ga mee op ZwerftochtZwerftochten zijn wandeltochten in vlak tot heuvelachtig terrein, georganiseerd door en voor NKBV-leden. Ze zijn een ideale gelegenheid

    om gelijkgestemden te treffen, je conditie te verbeteren, je buitensport-

    materiaal te testen en nieuwe wandelgebieden te leren kennen. Er zijn

    zowel meerdaagse tochten als dagtochten (in Nederland). Bij de

    meerdaagse tochten wordt meestal onderweg gekampeerd. Ze vinden

    plaats in de Ardennen, de Eifel en andere wandelgebieden in Duitsland.

    Een zwerftocht is geen begeleide wandeltocht. De initiatiefnemer is

    slechts cordinator. Deelnemers moeten op eigen houtje kunnen

    navigeren.Kijk verder op nkbv.zwerftochten.nl

    Hamburg naar Mnchen jakkerde. Niet verwonderlijk dat het een vrij breed pad is geworden. Handig voor langlaufers. Gelukkig zijn er voor hedendaagse wandelaars op verschil -lende plekken alternatieve smallere paden evenwijdig aan de Rennsteig aangelegd.

    DromenTegen lunchtijd zoeken we een beschutte plek in de zon en jagen we de branders nog eens op voor koffie, thee of een soepje. Zittend op de rugzakken verorberen we gretig ons twaalfuurtje. Als het zo koud is, verbrand je echt veel meer energie dan in de zomer. Reken maar op een factor 1,5, als het niet meer is. Dan moeten we weer door, willen we nog voor het donker op onze beoogde bivakplek uitkomen. Onderweg moeten we geregeld kaart en kompas raadplegen. In de winter is het toch moeilijker orinteren in de sneeuw. Veel markeringen gaan schuil achter een sneeuwlaagje. Beekjes en hoogteverschillen helpen ons te bepalen waar we precies lopen. Uiteindelijk moeten de koplampjes toch nog even aan. Bij een schuilhut slaan we ons kamp op. Snel de tenten opzetten, beginnen met koken en hout verzamelen in het besneeuwde bos. Er is genoeg voorhanden om de Feuerstelle de hele nacht te laten loeien, maar dat is niet bepaald nodig. Het is nog vroeg als we rozig van de hele dag in de buitenlucht onze slaapzakken opzoeken om te dromen over de tocht van morgen.

  • Op 22 mei is Neerlands meest gerenommeerde bergbeklimmer en poolreiziger Ronald Naar overleden op de flanken van de Cho Oyu (8201m) in China. Zijn passie werd hem fataal, hij is

    in t harnas gestorven. Ronald was een van de pioniers van het Nederlands alpinisme en het expeditie klimmen.

    Bergans of Norway heeft met Ronald Naar samengewerkt vanaf 2006. Als freelance fotograaf en journalist werkte Ronald

    in Nederland o.a. voor bladen als Op Pad, Hoogtelijn en Ski Magazine waarvoor hij de wereld afreisde om reportages te maken. We hebben Ronald leren kennen als een kritisch vakman met het hart op de juiste plaats. In zijn passie en enthousiasme voor de bergen en de natuur was Ronald uniek. Dit werkte erg aanstekelijk op ons en Ronald wist dit ook op een zeer pakkende manier over te brengen op de lezer.

    Ronald was een van de weinigen in Nederland die voltijds avonturier van beroep was, zijn leven was gewijd aan de bergsport. Dit was niet alleen mogelijk vanuit zijn sterke drive voor waar hij mee bezig was, maar ook door de manier waarop hij zijn klanten, zijn sponsoren wist te steunen: professioneel, altijd innovatief en vol motivatie. Ronald stond voor wat hij deed en zijn sponsoren waren een deel van zijn totale presentatie. Wij kunnen ook niet anders zeggen dan dat we op een voortreffelijke wijze met hem hebben samengewerkt.

    Het overlijden van Ronald Naar is zowel een persoonlijk als een zakelijk verlies voor Bergans of Norway. Langs deze weg willen wij hem daarom nogmaals bedanken voor de mooie samenwerking.

    Ook willen we Ronalds vrouw Tilleke en beide zoons Victor en Boris sterkte wensen met de verwerking van dit grote verlies. Zij zullen alle steun nodig hebben in de komende tijd.

    Ronald, dank dat we met je mee mochten reizen...Bergans of Norway

    BERGANS OF NORWAY DANKT RONALD N R

    in Nederland o.a. voor bladen als Op Pad, Hoogtelijn en Ski Magazine waarvoor

    Bergans ad Ronald Naar.indd 2 10/28/11 12:19 PM

  • BERGANS OF NORWAY DANKT RONALD N R

    Bergans ad Ronald Naar.indd 3 10/28/11 12:19 PM

  • 28 | hoogtelijn 5-2011 | tekst en fotos Bart van raaij

    Trotseer de kou

    Boulderen iswintersport

    Loom sjok ik door het mulle zand. Mijn huid is vochtig en mijn korte broek beweegt stroef langs mijn benen als ik over de verspreid liggende rotsblokken klauter. Zand is mijn schoe-

    nen binnengedrongen en kleeft aan mijn voeten. Ik heb net een boulder geprobeerd met een moeilijkheidsgraad waarvan ik gewend ben die binnen enkele pogingen te klimmen. Maar vandaag had ik geen kans. Steeds weer gleed mijn rechterhand van een randje. Het is de tweede greep van die boulder en toch was de magnesium al van mijn vingertoppen verdwenen. Ik moet mijn verwachtingen nog verder naar beneden bijstellen. Daarom sjok ik nu richting Pilier Lgendaire. Dat is een mooie kant in een van de populairste deelgebieden van Fontainebleau, llphant. Minder moeilijk, maar wel acht meter hoog!Onder de boulder veeg ik het zand van mijn tenen en pers ik mijn opgezwollen, warme voeten in mijn klimschoenen die met deze temperatuur ng kleiner aanvoelen dan normaal. Ik veeg mijn handen droog aan mijn broek en wrijf er geconcentreerd een laagje magnesium op. Met de mouw van mijn shirt veeg ik het zweet van mijn gezicht en stap ik de boulder in. Al snel hang ik op halve hoogte, met twee handen om de vlakke kant, mijn voeten op uiterst kleine treetjes. Onzeker kijk ik naar beneden. De pads liggen goed en de spotters letten op. Rustig breng ik mijn linkerhand omhoog. Vingers om de kant, mijn duim knijpt tegen de rots aan de voorzijde. Die voelt verontrustend glad aan. Ik knijp wat harder maar als ik een voet omhoog breng schiet mijn duim van de rots. Ik schrik en draai bijna weg. Adrenaline schiet door mijn lijf. Zo beheerst mogelijk spring ik op de pads. Nu kan het nog, ik was nog maar vier meter hoog. Als ik terugloop naar de auto, bedenk ik dat ik geen enkele boulder heb uitgeklommen. Aan het eind van de dag geeft de thermometer in de auto bijna dertig graden aan. De volgende ochtend neem ik mijn klimschoe-nen niet eens mee naar het bos. Ik ga aan mijn gids werken.

    Droge handenIn de zomer van 1988 kwam ik min of meer toevallig voor het eerst in Fontainebleau. Ondanks mijn klimervaring was ik helemaal niet gewend aan de extreme subtiliteit die het boulderen in

    Boulderen is meer een wintersport, stelt bouldergidsenschrijver Bart van raaij. elk seizoen heeft zo zijn bekoringen voor de boulderaar - in de zomer een lekker warm zonnetje, blote bast - maar er zijn jaargetijden waarin je betere prestaties levert.

    Fontainebleau vereist en bovendien vond ik de rots maar glad. Niet alleen glad omdat ik geen grepen en treden kon vinden die ik kon fixeren, ook cht glibberig. Ik kreeg er niks gedaan en vond het daarom niet echt leuk. Pas toen ik in 1992 voor het eerst in de winter in Bleau kwam, leerde ik hoe het spelletje daar werkt en dat het in 1988 de zomerse omstandigheden waren die de rots glad deden aanvoelen. Ik kwam erachter dat voor het fixeren van de aflopende grepen en platte klanten niet alleen kracht, de juiste lichaamshouding maar ook droge handen nodig zijn. En sindsdien vind ik het spelletje erg leuk!

    Le Pilier du Dsert In de zomer van 2010 was ik vaak in Bleau om te werken aan mijn gids. Bij een zoektocht in Apremont Dsert zag ik le Pilier du Dsert voor de tweede keer en ook nu was ik onder de indruk van deze prachtige, overhangende pijler. De eerste vier passen zijn het moeilijkst en in gn van die passen heb je met links een echte greep vast. Je linkerhand ligt om een vlakke kant en je gewicht hangt dan alleen aan de wrijving tussen je huid en de rots. Gekkenwerk in de zomer maar ik kon de verleiding niet weerstaan. Ik probeer het s avonds laat maar ook dan is de luchtvochtigheid te hoog. Het heeft geen zin. In februari 2011 ben ik er weer en nu zijn de omstandigheden perfect. Het is koel en droog en voor de derde keer warm ik op in het makkelijkere einde van de boulder. Tijdens de eerste vier passen voel ik het al, ze zitten nog goed in mijn systeem en vandaag voelen ze veel makkelijker aan dan ooit! Mijn linkerhand blijft veel beter plakken aan de rots en de boulder lukt me heel snel.

    De beste periodeIn Bleau wordt het hele jaar door geboulderd. De meeste Neder-landers gaan er aan het eind van het voorjaar heen, met Hemel-

    Pilier du DsertGekkenwerk in de zomer, maar in de

    winter wel te doen.

    Winter

  • hoogtelijn 5-2011 | 2928 | hoogtelijn 5-2011 | tekst en fotos Bart van raaij

  • 30 | hoogtelijn 5 -2011

    vaart en Pinksteren (en die vallen meestal in mei en begin juni). Het gekke is zelfs dat er in de zomer vaak meer klimmers zijn dan in de winter! De milde winters van centraal Europa zijn echter ideaal voor het boulderen in Bleau. Vooral in oktober/november en februari/maart heb je de grootste kans op ideale omstandighe-den. De meeste Nederlanders die wel eens naar Bleau gaan, maken dus nooit de beste omstandigheden mee! In december en januari heersen ook regelmatig perfecte condities, al is de kans op regen of sneeuw dan wel het grootst en kan het guur, vochtig en onaangenaam zijn. Zelf vind ik een temperatuur van tussen de 5 en 8 graden Celcius ideaal, gecombineerd met een droog briesje uit het oosten. Waarom het zo is, weet ik niet, maar ik heb gemerkt dat een nachtelijke bui wonderen kan doen. Daarnaast is het belangrijk dat de temperatuur-schommelingen niet te groot zijn. Een langdurige, stabiele periode met aanvoer van droge, koele landlucht is het beste. Je voelt het dan aan de lucht, je ademt lichte, frisse lucht in. Je huid voelt droog aan en als je in je handen wrijft, hoor je de wrijving van je huid. Je kunt het ook zien; de lucht is schoongewaaid en helder blauw. Omdat er geen vocht in de lucht zit kun je heel ver kijken. Crispy noemen de Engelsen deze condities. Een goed Nederlands woord ken ik er niet voor, maar lucht die zo droog is dat ie kraakt, daar kan je je misschien wel wat bij voorstellen. Je hebt dan nauwelijks magne-sium nodig. Je handen voelen compleet droog aan.De minimale temperatuurschommelingen zijn belangrijk tegen condensvorming. Samen met regen de grootste vijand van de

    boulderaar. Als de blokken koud zijn van de nacht of van een lange koude periode, en de lucht warmt plotseling op, dan vormt zich een druppeldeken op de blokken. Die druppels op de blokken gaan er als het windstil en vochtig is, soms de hele dag niet meer vanaf. Vooral onder overhangen blijft het vocht vaak lang hangen.

    Atomic Playboy Gniffelend van plezier zitten Dennis en ik in de auto. Buiten is het koud, in de auto lekker warm. We rijden voor een weekeinde naar Bleau. In het bos zien we vooral sneeuw. Veel sneeuw! Eerst maken we ons nog geen zorgen. Het bos is prachtig. We vegen de toppen van de blokken wel schoon en omdat het vriest, hoeven we niet bang te zijn voor vochtige rots. Die is kurkdroog! Niet veel later bedenken we ons dat we met al die sneeuw ook niet via een makkelijke boulder op de blokken kunnen komen en dat er dus ook niks schoon te vegen valt. In ons hoofd zijn we naarstig op zoek naar een blok waar we makkelijk bovenop kunnen komen en waar een interessante boulder voor ons op zit. Atomic Playboy! roept Dennis. Dat is n van de mooiste traverses van Bleau en die hebben we alle twee al eens geprobeerd maar nooit helemaal geklommen.De traverse hangt flink over en onder het blok is een paar vierkante meter vrij van sneeuw. De uitklim hebben we ook snel sneeuwvrij en al snel hangen we om de beurt aan de grootste grepen van de boulder om op te warmen. Een betere mogelijkheid is er niet in de buurt. Het is niet ideaal en het duurt lang voordat

    Atomic PlayboyEen van de mooiste traverses in Bleau. Als het vriest dat het kraakt en je vingers geen gevoel meer hebben is boulderen nog niet zo simpel.

  • hoogtelijn 5-2011 | 3130 | hoogtelijn 5 -2011

    Bleaugidsen van BartBart van Raaij schreef een bouldergids voor Fontainebleau en is bezig aan zijn tweede gids voor hetzelfde gebied. De eerste gids - 7+8 - verscheen in 2002 en is al toe aan zijn derde editie die naar verwachting verschijnt in het najaar van 2012. De nieuwe gids - 5+6 - komt in het voorjaar van 2012 uit. Daarin staan ongeveer vierduizend boulders in de 5de en 6de moeilijkheidsgraad in het centrale en zuidelijke deel van Fontainebleau.

    we gevoel hebben in onze koude vingers. Echt warm worden we niet. De traverse is lang en in het moeilijke stuk zijn alle grepen hetzelfde. Al na een paar passen voelen onze vingers weer aan als glas. Na iedere poging stoppen we onze klimschoenen in onze broeken en tijdens het klimmen hebben we onze sokken in onze zakken. Zo voelen ze net comfortabel aan als we ze aantrekken. Pogingen duren maar een paar seconden, het steeds weer omkleden tussendoor duurt veel langer. De dagen zijn kort en we klimmen Atomic Playboy die dag niet.

    Waar en wanneerVoor de zomermaanden zijn er veel geschiktere bouldergebieden dan Fontainebleau. De populairste zomerbouldergebieden zijn Magic Wood in Zwitserland en Rocklands in Zuid-Afrika. Rocklands past niet in ieders budget en Magic Wood is vooral interessant als je zevende- of achtstegraads bouldert. Gelukkig zijn er in de Alpen nog veel meer mogelijkheden. Bijvoorbeeld Silvapark en Zillertal in Oostenrijk, Gottardo, Sustenpass en Grimselpas in Zwitserland en Valle Daone in Itali. Dit zijn allemaal gebieden waar je in de winter niet kunt klimmen. In Rocklands omdat het er te heet is en in Europa omdat er te veel sneeuw ligt op die hoogte. De meeste bouldergebieden zijn ideaal in de herfst of de lente. Bijvoorbeeld het Zwitserse Chironico, het Italiaanse Val di Mello, het Spaanse Albarracn en het Franse Targasonne. Gebieden waar je ook of juist in de winter kunt klimmen zijn het Amerikaanse Hueco Tanks, Zwitserse Cresciano, het Britse Peak District en het Franse Fontainebleau.De deelgebieden in Fontainebleau verschillen allemaal van karakter. Binnen Fontainebleau heb je voor ieder weertype

    geschikte gebieden. Voor de winter zijn dat vooral de open, snel drogende gebieden, het liefst gelegen op een zuidhelling.

    UitgerustZorg dat je goed gekleed van huis gaat. Je bent niet de eerste die met zijn gympies in het bos rondloopt en halverwege de dag steenkoude voeten heeft omdat zijn sokken doorweekt zijn. Zeker als er sneeuw ligt is het goed om waterdichte schoenen te dragen. Neem ook een reserveklimbroek mee. Als er sneeuw ligt, is het raadzaam om een handveger of een bezem mee te nemen. Ook een stuk landbouwplastic of ander waterdicht materiaal is handig. Als de ondergrond heel vochtig is, bijvoorbeeld als het midden op de dag net dooit, leg je dit onder je crashpad zodat je deze aan het eind van de dag nog op je rug kunt dragen. Houd er wel rekening mee dat een crashpad op een stuk plastic makkelijk wegglijdt.Er zijn klimmers die in de winter graag met sokken in hun klimschoenen klimmen. Maar een meer gebruikte truc is je klimschoenen voorin de auto bij de verwarming opwarmen (in je rugzak in de achterbak koelen ze verschrikkelijk af ) en ze voor het uitstappen in je broek stoppen. Stop tijdens het klimmen je sokken in de zakken van je lange klimbroek. Als het echt koud is, trek dan een dunne, lange onderbroek aan onder je klimbroek. Veel boulderaars dragen een donsjas. Zelf vind ik het prettig om meerdere dunne lagen te dragen. Trek tijdens het pauzeren en spotten consequent je handschoenen aan, je handen in je zakken houden gaat niet tijdens het spotten. Verder houdt een muts je hoofd warm. Als je de mogelijkheid hebt om s ochtend een thermoskan thee te vullen doe je jezelf ook een groot plezier.

    Amok Amok is een boulder met zeer aflopende grepen die alleen te fixeren zijn onder goede omstandigheden. Wij hadden geluk in de herfst van 2009 toen de rotsen in het bos te vochtig waren om te boulderen, bleek Amok door een stevige bries te zijn gedroogd. Het dreigende wolkendek - waar natuurlijk geen bui uit mocht vallen - beschermde ons tegen de zon, dus tegen zweetvingers.

  • 32 | hoogtelijn 5-2011 | tekst Roeland van oss | fotos Tania noakes en Roeland van oss

    locatie Glencoe, schoTland

    eens in de vijftig jaargruwelverhalen, die kreeg ik te horen als we over schotland praatten. niks

    klimmen in de zon, niets mooi weer: af en toe een opklaring maar veelal horizontale regen, dooi, mist en heel veel wind. een plek waar je eigenlijk

    niet naar toe wilt. ik kon geen enkele goede reden vinden om te gaan, maar toch wist tania me over te halen. ik zou schotland zelf ervaren.

    De reis begint met de overtocht naar Newcastle en voor het eerst in mijn leven zet ik voet op Britse bodem. We rijden naar het noorden en langzaam verandert het landschap: we

    laten de grote dorpen achter ons, de omgeving oogt meer verlaten en de heuvels worden langzaam hoger. Ook steeds witter, totdat wit de enige kleur is die naast het zwart van de weg overheerst. We zijn Engeland binnengekomen met goed weer en terwijl we de grens met Schotland oversteken, is de hemel nog steeds wolken-loos. Ik houd mijn hart vast, want dit kan toch niet waar zijn. Omdat we weten dat schitterend weer hier meestal maar van korte duur is, gaan we de volgende dag meteen op pad.

    VerbazingIn de ochtendschemer lopen we naar het ijsklimgebied Ben

    Udlaidh. Hoe dichterbij we komen, hoe sneller mijn hart begint te kloppen. Want tussen de rotsen zie ik ze hangen, mooi naast elkaar. De meeste wel honderd meter hoog, goed gevormd en glimmend in de eerste zonnestralen: bevroren watervallen! Wel tien lijnen, de een nog mooier dan de andere.We beginnen meteen met Peter Pan Direct: twee touwlengtes ijs en dun in het begin. Maar goed te klimmen met mooi gevormd ijs, alleen weinig tussenzekeringen in de eerste lengte. Tania klimt de tweede lengte en ze eindigt op een grote witte vlakte: geen standplaats, geen boorhaken, helemaal niets. Alleen een ingegraven ijsbijl: klimmen op zn Schots, net even anders... zeg maar: totaal anders. De Alpen zijn schitterend in de winter, maar wat ik hier zie is misschien nog wel mooier. Zo ver ik kan kijken zie ik witte heuvels, met in de verte een weg die zich als een zwarte

    Ben Udlaidh. Ben Udlaidh.

  • hoogtelijn 5-2011 | 3332 | hoogtelijn 5-2011 | tekst Roeland van oss | fotos Tania noakes en Roeland van oss

    Winterklimmen in Schotland

    eens in de vijftig jaarslang door het landschap kronkelt. Een oneindigheid, zonder huizen en mensen, zonder enig blijk van beschaving. Alsof we alleen op een andere wereld zijn.

    We klimmen dezelfde dag nog twee andere watervallen: Quartzvein Scoup en Organ-Pipe Wall. Tijdens deze laatste route verandert het weer: wolken komen binnendrijven en de wind steekt op. Het begint steeds harder te sneeuwen, vlokken striemen mijn gezicht. Ik duik weg in mijn capuchon terwijl Tania de laatste meters klimt. Ik ben blij als ik bij haar op de stand-plaats kom en we even later met de wind in de rug teruglopen naar de auto. Schotland laat zijn ware aard zien.

    Schuren en schrapenTot onze grote verbazing is het de volgende ochtend zomaar weer strakblauw. We lopen eerst twee uur naar Beinn an Dthaidh waar Mnage Trois eraan moet geloven. Dit keer geen ijs, maar echt Schots mixed klimmen. Steile rots met stukken sneeuw en bevroren turf, die beklommen worden op stijgijzers en met ijsbijlen. Voor mij de eerste keer. De eerste lengte is nog vrij eenvoudig, maar daarna volgt een steile versnijding met nauwelijks sneeuw: ijzer op rots dus.

    Gelukkig zitten er genoeg scheuren en spleten in de rots, dus het afzekeren gaat prima. Tania is bovengekomen; nu is het mijn beurt. Maar wat Tania gemakkelijk klom, is in feite ontzettend moeilijk. Met mijn bijlen zoek ik moeizaam houvast, maar echte goede hooks kan ik niet vinden. Schrapend en schurend ga ik naar boven, vloekend omdat ik het met mijn half bevroren handen ontzettend moeilijk vind. Natuurlijk ligt het niet aan de kou; ik ben het gewoon niet gewend en ik vind het erg spannend. Elke keer als ik aan mijn bijl in de rotsen hang, zie ik in gedachten hoe de ijzeren punt naar houvast zoekt op de gladde rots. Draaiend en krassend, totdat hij een piepklein randje vindt waarachter hij kan blijven hangen. Maar zeker van dat randje ben ik nooit: bij elke pas is het weer afwachten.

    BehoedzaamHet houdt niet op: ook de derde dag is het mooi weer. Tijd voor de Crest Route!Deze rotsroute wordt in de zomer ook geklommen, alleen dan op sportklimschoenen. Wij hebben stijgijzers en ijsbijlen. Bizar! De twee middelste lengtes zijn het moeilijkst en een daarvan is voor mij. Als het mijn beurt is kan ik alleen maar omhoog kijken, diep ademhalen en gaan. Gelukkig is er voldoende plek voor mijn

    Winter

    Ben Udlaidh.

  • 34 | hoogtelijn 5-2011

    Roeland van OssRoeland van Oss is aspirant-berggids en woont en werkt het grootste deel van het jaar in Chamonix,

    Frankrijk. Naast zijn gidswerk schrijft hij artikelen en

    geeft hij lezingen. Voor meer informatie over klimmen

    in Schotland kijk op www.roelandvanoss.comGebiedIn Schotland zijn veel plekken waar je goed kunt winterklim-men. Wij klommen het meest rondom Glencoe in het Westen van Schotland. Dit ligt net ten zuiden van Ben Nevis en Fort William.

    VervoerWie naar Schotland gaat in de winter en wil klimmen, kan het best met de auto gaan, al is het maar vanwege alle materiaal. Met de boot vaar je vanuit IJmuiden naar Newcastle. Vertrek aan het einde van de middag, de volgende ochtend ben je er. Dan een autorit van onder goede omstandigheden zon 4,5 uur.

    AccommodatieIn de meeste dorpjes zijn B&Bs. Handige sites om er een te vinden zijn www.goscot.co.uk, www.hostel-scotland.com en www.glencoescotland.com. Goedkopere opties zijn de jeugd-herberg in Glencoe of een bunkhouse zoals Corran Bunk-house in Fort William en het bunkhouse in Bridge of Orchy.In Tyndrum vind je By the Way Hostel and Campsite. Tegen schappelijke prijzen kun je er je tent opzetten, een trekker-shut huren of in het hostel overnachten. De eigenaars zijn enthousiaste buitensporters. Kijk op www.tyndrumbytheway.com

    MateriaalKlimmen in Schotland is in vele opzichten gelijk aan het klimmen in de Alpen, maar net even anders. Boorhaken