Weet wat je tweet

download Weet wat je tweet

of 74

Embed Size (px)

description

Onderzoek naar het gebruik van Twitter door wijkagenten en welke bijdrage dit kan leveren aan het vertrouwen van de burger Dick Roodenburg Hans Boutellier Vrije universiteit Amsterdam VU juni 2013

Transcript of Weet wat je tweet

  • Weet wat je tweet Drs. D.T. Roodenburg Master Besturen van veiligheid Begeleider: Prof. Dr. J.C.J. Boutellier Juni 2013
  • 2
  • 3 Voorwoord Op 31 oktober 1990 ben ik afgestudeerd aan de Vrije Universiteit binnen de vakgroep Politicologie, afstudeerrichting Bestuurskunde. Het leek me goed om na 21 jaar mijn kennis op dit gebied op te frissen en daarnaast meer verdieping en wetenschappelijk inzicht te krijgen in mijn eigen vakgebied: veiligheid. Ik durf te stellen dat ik geen moment spijt heb gehad van deze stap. Het was al leuk om in de eerste periode Bestuurskundige Theorien te beginnen met Leo Huberts. Hij was namelijk ook degene waar ik in 1990 (als zijn eerste student die hij aan de VU begeleidde) eindigde. Bijna alle vakken waren zeer interessant en er kwam ook weer iets van een studentenleven-gevoel boven, echter dit keer wel met kilos meer motivatie om te studeren! Het onderzoek dat voor u ligt heb ik met buitengewoon veel plezier gedaan. Het was ontdekkend onderzoek op een actueel thema. Ik hoop dat de politie hiermee zijn voordeel kan doen. Graag wil ik een aantal personen bij name noemen die ik hartelijk wil bedanken. Ten eerste Maarten Divendal en George Spier die deuren geopend hebben, waardoor ik dit specifieke onderwerp heb kunnen bedenken. Veel dank aan Johan van Renswoude voor zijn goede adviezen, goede richting die hij me gaf en het op belangrijke momenten faciliteren van dit onderzoek. Dat geldt zeker ook voor de twitterende wijkagenten Bas van Dooren, Jan-Michiel Quak en Job van Bennekom. Dankzij hun onvoorwaardelijke medewerking, hulp en wijze waarop zij Twitter gebruiken, is dit onderzoek geworden wat het nu is. Uiteraard bedank ik ook de volgers die ik genterviewd heb. Dank voor de snelle reactie op de oproep en de vriendelijke medewerking. Verder wil ik Albert Meijer van de Universiteit Utrecht noemen, die belangeloos de eindversie van zijn grootschalige onderzoek naar politie en sociale media in december 2012 al ter beschikking stelde. Dat terwijl zijn werk vorige week pas in boekvorm is uitgegeven. Harro Renter heeft mij keurig de 3.506 te analyseren tweets in een Excelbestand aangeleverd. Jos Honig, op het gebied van draaitabellen in Excel is hij The Master. Hij heeft mij heel veel uren opmaakwerk in tabellen en grafieken bespaard. Uiteraard zeer veel dank aan Hans Boutellier voor zijn bijzonder prettige manier van begeleiden. Dank voor de snelle en altijd treffende reacties op de concepten. Zijn enthousiasme voor dit onderzoek heeft mijn motivatie steeds hoog gehouden. Tenslotte dank aan mijn vrouw Janneke en mijn kinderen Jol, Rozan en Sarah voor hun flexibiliteit en geduld al die tijd. Bovenal ben ik God dankbaar, door Wie ik me in en door dit alles enorm gezegend voel. Mijdrecht, 13 juni 2013
  • 4 Inhoudsopgave 1 Inleiding 5 Politie en publiek vertrouwen 5 De rol van sociale media 5 Probleemstelling 6 Onderzoeksopzet 7 Wetenschappelijke en maatschappelijke relevantie 7 Leeswijzer 7 2 Theoretisch kader 8 2.1 Vertrouwen van de burger in de politie 8 Vertrouwen en legitimiteit 8 Het begrip vertrouwen ontleed 10 Vertrouwen in de wijkagent 13 Community policing 13 Hoe de wijkagent community policing vormgeeft 13 Vertrouwen en communicatie 14 2.2 Het gebruik van sociale media 16 Sociale media: een korte verkenning 16 Twitter 17 Waarom gebruikt men Twitter 18 Evolutionair systeem 18 Sociologische betekenis 19 2.3 Het gebruik van sociale media door de politie 20 Twitter 20 Twittergebruik en het vertrouwen van de burger in de politie 22 Gebruik van sociale media door de overheid en het vertrouwen van de burger 24 2.4 Samenvatting en onderzoeksmodel 25 3 Onderzoeksopzet 28 Onderzoeksdesign 28 Interne en externe validiteit 29 Selectie onderzoekseenheden 29 Dataverzameling en operationalisering 31 Interviews 31 Analyse tweets 31 4 Het onderzoek 34 4.1 De interviews 34 Algemeen 34 Wijkagenten 35 Algemeen 35 Vertrouwen 35 Vertrouwen volgens het model 36 De volgers Mijdrecht 37 Algemeen 37 Contact 37 Vertrouwen 37
  • 5 Vertrouwen volgens het model 38 De volgers Vleuten De Meern 39 Algemeen 39 Contact 39 Vertrouwen 39 Vertrouwen volgens het model 40 De volgers - Leidsche Rijn 41 Algemeen 41 Contact 41 Vertrouwen 41 Vertrouwen volgens het model 42 Conclusie 43 Algemeen 43 Contact 43 Vertrouwen 43 Vertrouwen volgens het model 44 Wijkagenten 45 4.2 Data-analyse 46 Algemeen 46 Categorisering 46 Extra categorie 47 Categorie AC 48 Categorie B en BC 49 De analyse 49 Per account 49 Totaaloverzicht 53 Conclusie 53 Is het mogelijk effectief twitterbeleid te ontwikkelen? 54 Huidig beleid 54 Verkenningen naar effectief twitterbeleid 54 Organisatorisch 54 Inhoudelijk 55 5 Conclusie en discussie 57 Aanleiding en aanpak 57 Rol en gebruik van Twitter door de wijkagent 57 Vertrouwen in de wijkagent als gevolg van gebruik van Twitter 58 Meer vertrouwen in wijkagent, meer vertrouwen in politie? 59 Toetsing model voor vertrouwen naar aanleiding van de interviews 59 Toetsing model voor vertrouwen naar aanleiding van data-analyse 61 Effectiever twitterbeleid? 63 Reflectie op het onderzoek 64 Aanbevelingen 64 Wetenschappelijke en maatschappelijke relevantie 65 Nawoord 66 Literatuurlijst Bijlagen
  • 5 1 Inleiding Politie en publiek vertrouwen Binnen de Politie-eenheid Midden Nederland is een bestuurlijke werkgroep actief om uitvoering te geven aan de ambitie Vergroten publiek vertrouwen. Dit maakt onderdeel uit van de Veiligheidsstrategie van Midden Nederland. De gemeenten, politie en het Openbaar Ministerie in Midden-Nederland willen naast meer veiligheid het publiek vertrouwen verhogen (Memo Bestuursconferentie Midden Nederland 2012). Als het gaat om het vertrouwen van burgers in de politie dan is een belangrijk aspect een nabije en herkenbare politie op wijkniveau. Vertrouwen wordt in de regel niet in korte tijd door een wijkagent verdiend en als het vertrouwen eenmaal is gewonnen, dient het te worden onderhouden. Bij groepen die op voorhand weinig vertrouwen hebben in de politie, kan vertrouwen toenemen door de persoonlijke bekendheid van de wijkagent. (Beunders, Abraham, Van Dijk en Van Hoek 2011: 131). Naast nabijheid en herkenbaarheid gaat het bij vertrouwen in de politie vooral ook om betrouwbaarheid, eerlijkheid en gelijkwaardigheid (Flight, Van Andel en Hulshof 2006: 38). Met de komst van de nationale politie en de daarmee gepaard gaande schaalvergroting wordt benadrukt dat veiligheidszorg sterk lokaal verankerd moet zijn. Belangrijk kenmerk daarvan is de bepaling dat er ten minste n wijkagent op 5.000 inwoners moet zijn (Inrichtingsplan Nationale Politie 2012: 14). Dus het (opbouwen van) vertrouwen op operationeel niveau bij de wijkagent is en blijft een essentieel onderdeel in de organisatie. Vertrouwen in het algemeen en vertrouwen tussen overheidsfunctionarissen (in dit geval wijkagenten) en burgers in het bijzonder kan niet los gezien worden van communicatie. Het is dan ook niet verwonderlijk dat in de strategische doelstelling om het publiek vertrouwen te vergroten communicatie als een invloedrijk element wordt genoemd. Wederkerige communicatie, proactief en transparant communiceren met burgers en bedrijven over ieders verantwoordelijkheden, rol en taken worden als belangrijke actiepunten genoemd. In verbinding staan met de samenleving op zowel strategisch, tactisch als operationeel niveau is essentieel. Een vraag die daarbij gesteld wordt, is hoe hierbij slimmer en effectiever gebruik gemaakt kan worden van nieuwe sociale media (Memo Bestuursconferentie Midden Nederland 2012). De rol van sociale media In november 2011 heeft de Politieacademie een strategische onderzoeksagenda voor de politie ontwikkeld, waarbij een van de themas gaat over de positie van de politie en over de relaties die de politie met haar omgeving onderhoudt en wat daar de belangrijke ontwikkelingen in zijn (Strategische Onderzoeksagenda Politie 2011: 9). In de state of the art-studie hierover staat onder andere vermeld dat sociale media alomtegenwoordig zijn en steeds meer door begint te dringen in het dagelijkse politiewerk. De verwachting is dat het toenemende gebruik van sociale media grote invloed zal hebben op de relatie tussen politie en burger. Vertrouwen blijft hierbij een kernbegrip. Het gegeven dat de
  • 6 politie door de sociale media dichter bij de mensen staat kan positieve, maar ook negatieve gevolgen hebben. De invloed van sociale media op het imago van de politie moet volgens de deskundigen niet worden onderschat. Het werk van de politie wordt steeds zichtbaarder. Een politieagent is op elk moment van de dag het visitekaartje van de organisatie. De politie moet zich hier terdege bewust van zijn. Hoe een politiefunctionaris overkomt op de burger, ook door tussenkomst van sociale media, hangt direct samen met de waardering en het respect van de burger voor de politie (Boutellier, Van Steden, Bakker, Mein en Roeleveld 2011: 62-63). Probleemstelling Als de verwachting is dat sociale media grote invloed hebben op de relatie tussen politie en burger, juist omdat de politie er bewust en nadrukkelijk gebruik van maakt, is het interessant om te onderzoeken welke rol en welke invloed sociale media hebben op de vertrouwensrelatie tussen de burger in de politie. Meer specifiek, hoe het gebruik ervan kan bijdragen aan het vertrouwen van de burger in de politie. Gelet op de omvang van dit onderzoek wordt gekeken naar n vorm van sociale media die al in behoorlijke mate wordt gebruikt, namelijk Twitter. En dan nog specifieker het gebruik van Twitter door de wijkagent. Dit leidt tot de volgende probleemstelling: Op