Samen aan de basis - Januari 2005

download Samen aan de basis - Januari 2005

of 29

  • date post

    19-Feb-2016
  • Category

    Documents

  • view

    212
  • download

    0

Embed Size (px)

description

Het basisonderwijs speelt een belangrijke rol in het tegengaan van segregatie tussen allochtone en autochtone Nederlanders. Om inzicht te krijgen in de meningen die op basisscholen heersen over het bestaan van witte en zwarte scholen en de middelen die ingezet kunnen worden om scholen te mengen, heeft de SP in het najaar van 2004 een onderzoek gehouden op alle basisscholen in gemeenten met meer dan twintig basisscholen.

Transcript of Samen aan de basis - Januari 2005

  • 1Samenaan de basisUitkomsten van de enquteover zwarte en witte scholen

    F e n n a V e r g e e rM u r i l B o s m a nH a r u n G v e n

  • Samen aan de basisUitkomsten van de enquteover zwarte en witte scholen

    Fenna VergeerTweede-Kamerlid SP

    Muril BosmanMedewerker Tweede-Kamerfractie SP

    Harun GvenStagiair Tweede-Kamerfractie SP

    Tweede-Kamerfractie SPJanuari 2005

  • Samen aan de basis

    4

    Tweede-Kamerfractie SPPostbus 200182500 EA Den Haag

    T (070) 318 30 44F (070) 318 38 03E sp@sp.nlI www.sp.nl

  • 5

  • Samen aan de basis

    6

  • 7Inhoud

    1. Voorwoord 9

    2. Resultaten 132.1 Opzet en respons 132.2 Zwarte en witte basisscholen 152.3 Middelen om segregatie te bestrijden 182.4 Eigen school en omgeving 23

    3. Conclusies 27

    Inhoud

  • Samen aan de basis

    8

  • 9Voorwoord

    1. Voorwoord

    Het basisonderwijs speelt een belangrijke rol in het tegengaan vansegregatie tussen allochtone en autochtone Nederlanders. Om inzichtte krijgen in de meningen die op basisscholen heersen over het bestaanvan witte en zwarte scholen en de middelen die ingezet kunnen wordenom scholen te mengen, heeft de SP in het najaar van 2004 een onder-zoek gehouden op alle basisscholen in gemeenten met meer dan twin-tig basisscholen.

    In de Nederlandse politiek heeft een grote omslag plaatsgevonden inhet denken over integratie. Tot voor kort hadden de meeste politiekepartijen geen moeite met het bestaan van zwarte scholen; deze zoudenimmers net zo goed presteren als witte scholen. Problemen op zwartescholen aankaarten werd door velen gezien als stigmatiserend. Bijna70 procent van de Nederlanders vindt het belangrijk dat allochtone enautochtone kinderen gemengd naar school gaan.1 In sommige gemeen-tes zijn pogingen gedaan hierop beleid te voeren.

    De SP heeft sinds de jaren tachtig betoogd dat gemengde wijken engemengde scholen van belang zijn voor de integratie en voor hetscheppen van gelijke kansen voor kinderen en dat daarom een gerichtbeleid nodig is. De SP vindt dat het buiten kijf staat dat segregatie inhet onderwijs moet worden tegengegaan. Het is voor de ontwikkelingvan kinderen beter, als ze op een school zitten waar kinderen van 1 Onderwijsmeter 2004, OCW

  • Samen aan de basis

    10

    verschillende sociale lagen, verschillende afkomst en verschillendemilieus samenkomen. Bovendien is het tegengaan van segregatie inhet onderwijs belangrijk voor de integratie van allochtonen in desamenleving.

    Helaas is er tot nu toe weinig terechtgekomen van het bestrijdenvan de segregatie in het onderwijs, waardoor deze op scholen gestaagheeft kunnen groeien.

    Wij zijn ons ervan bewust dat de problematiek rond witte en zwartescholen niet eenvoudig is op te lossen. De commissie Blok, die hetintegratiebeleid van de afgelopen dertig jaar heeft onderzocht komt totde conclusie, dat de oorzaken van onderwijssegregatie met namewoonsegregatie, de keuzepatronen van ouders en het bedoelde ofonbedoelde gedrag van de scholen zelf zijn. Het fenomeen zwarte enwitte scholen blijkt binnen scholen van verschillende denominatiesvoor te komen. Scholen met een bijzondere pedagogische inslag blij-ken voornamelijk uit autochtone leerlingen te bestaan2.

    Vooral de laatste jaren is er een groeiend aantal zwarte scholen ont-staan. Ter illustratie: in 1997 waren er nog 450 zwarte scholen, inmid-dels zijn het er meer dan zeshonderd. Daarbij geldt dat zwarte scholenniet uitsluitend het gevolg zijn van zwarte wijken. Er zijn evengoedgemengde wijken waarin uitgesproken zwarte en witte scholen staan.Daarbij speelt ons specifieke onderwijsstelsel en het gebrek aan poli-tieke sturing een rol. Oorzaken van segregatie kunnen liggen in hetaannamebeleid van de scholen, de hoogte van de ouderbijdrage en dewitte vlucht, het vertrek van autochtone kinderen van scholen meteen allochtone populatie naar scholen waar die populatie ontbreekt ofzeer gering in omvang is. Ook sommige allochtone kinderen vluchteninmiddels mee.

    Het is een misverstand dat allochtonen geen bezwaar hebben tegenzwarte scholen. Dat blijkt uit onderzoeken en praktijkvoorbeelden.Illustratief is een actie in Deventer in 2003, waar Turkse oudersactie voerden voor beter onderwijs voor hun kinderen. Zij vonden

    2 Bruggen Bouwen, onderzoekscommissieIntegratiebeleid

  • 11

    Voorwoord

    het ongewenst dat op de school van hun kinderen alleen Turkse kin-deren zaten. Ook in Leiden gaven Marokkaanse moeders van eenzwarte school in 2004 te kennen de wens te hebben dat hun kinde-ren naar een gemengde school zouden gaan. In andere steden heb-ben allochtone ouders dezelfde wens, zo blijkt uit een onderzoekvan de SP onder bijna vijfhonderd Turkse en Marokkaanse Neder-landers3 . Ruim 40 procent blijkt te willen verhuizen naar een meergemengde wijk, niet omdat ze ontevreden zijn met de plek waar zewonen, maar om daarmee de kans op een gemengde school voorhun kinderen te vergroten. Het belang van de kinderen, in het bij-zonder het leren van de Nederlandse taal en de kans op integratie, isdoorslaggevend. De overgrote meerderheid van de ondervraagdenstelt dat de overheid zich meer zou moeten inspannen om ge-mengde scholen te bevorderen.

    De vragen die voorgelegd zijn aan de basisscholen geven inzicht hoescholen menen dat de segregatie moet worden aangepakt en de rol diede overheid daarin zou moeten spelen.

    Er zijn plaatselijke verschillen en daarom is de mogelijke aanpakniet overal hetzelfde. Er is nog weinig ervaring met methoden omscholen te mengen. De SP heeft gevraagd naar de wenselijkheid vaneen aantal manieren om daarmee een beter inzicht te krijgen in welkewetgeving nodig is om aan de lokale verschillen recht te doen. Van de2152 aangeschreven scholen hebben ruim vijfhonderd basisscholenmeegewerkt aan het onderzoek, bijna een kwart van de aangeschrevenbasisscholen. Dat is een goede respons.

    De resultaten van het onderzoek worden in de volgende paragrafengepresenteerd. Daar waar het relevant is, worden zowel de resultatenin het algemeen gepresenteerd, als de resultaten van de diversedenominaties. De resultaten van zowel de orthodoxe scholen als Refor-matorische, islamitische en gereformeerde scholen zijn in sommigeresultaten niet meegenomen, aangezien deze scholen niet meedoen aanmengplannen, en hun opvattingen over mengen van scholen daaromniet relevant zijn. 3 Nota: Hoe gaat het, SP

  • Samen aan de basis

    12

    Wel zijn de resultaten van deze scholen zichtbaar in het overzicht perdenominatie.

    Uit de resultaten zal onder meer blijken dat net als bij de ouders ook de basisscholen van mening zijn dat kinderen samen naar schoolmoeten en dat het bestrijden van segregatie zeer gewenst is.

    Het staat vast dat de groei van het aantal zwarte en witte scholen onver-minderd doorgaat als de overheid geen maatregelen neemt. Daar isvrijwel niemand gelukkig mee. Zonder politieke bemoeienis kan desegregatie in het onderwijs niet worden tegengegaan.

    De SP houdt begin 2005 een symposium om over lokale maatregelenen gewenste wetgeving te discussiren.

  • 13

    2. Resultaten

    2.1 Opzet en respons

    De enqute bestond uit twintig vragen en stellingen, gegroepeerd inclusters van drie aandachtsgebieden. Het betrof deels open en geslotenvragen, deels stellingen. Aan het einde van de enqute was er nog gele-genheid voor het maken van op- of aanmerkingen, waar veel respon-denten gebruik van hebben gemaakt.

    Alle basisscholen uit gemeenten die meer dan twintig basisscholenhebben, hebben een brief ontvangen van de SP met het verzoek mee tewerken aan het onderzoek. In totaal hebben 2152 scholen deze briefontvangen.

    Voor de afname van de enqute werd gebruik gemaakt van internet.De enqute kon zelfstandig door respondenten worden ingevuld op eensite, waarvan in de brief het adres vermeld stond. De totale periodewaarbinnen dit mogelijk was besloeg tien weken.

    In totaal hebben 502 scholen gereageerd van allerlei denominaties.

    Resultaten

  • Samen aan de basis

    14

    Tabel: denominaties scholen

    Ruim 40 procent van de ondervraagde scholen verzorgt openbaaronderwijs. Het Rooms Katholieke onderwijs leverde 35 procent van derespondenten op en het Protestant Christelijk onderwijs was vertegen-woordigd met bijna 15 procent.

    Ook scholen met een Bijzonder Neutrale, Reformatorische, Islamiti-sche, Gereformeerde, Interconfessionele en Oecumenische grondslagen Samenwerkingsscholen hebben meegewerkt aan de enqute.

    Zoals uit onderstaande tabel te zien is, is bijna 80 procent van deenquteformulieren ingevuld door de directeur van de basisschool.Adjunct-directeuren en docenten maken ongeveer 10 procent van derespondenten uit en de rest van de invullers van de enqute heeft eenondersteunende of administratieve functie.

    Tabel: functie genquteerden

    openbaarPCRKBN

    Ref.Isl

    Ger.Inter conf.

    Oec.SWS

    0% 10% 20% 30% 40% 50%5% 15% 25% 35% 45%

    directeur

    adjunct

    docent

    adm. medew.

    ondersteuner

    0 10 20 30 40 50 60 70 80 90 100

  • 15

    Om een goed beeld te krijgen van de ondervraagde scholen, is ookgevraagd wat de samenstelling van de school is wat betreft allochtoneen autochtone leerlingen.

    Opvallend is, dat bijna 25 procent vrijwel witte scholen het belang-rijk vond om aan de enqute mee te doen. Als we de kritische grens,waarbij de witte vlucht een aanvang neemt zetten op 40 procent, danheeft zelfs bijna de helft van de respondenten een witte school. Eenkleine 45 procent heeft meer dan 70 procent allochtone leerlingen enkan een zwarte school genoemd worden.

    Tabel: samenstelling van de school

    2.2 Zwarte en witte basisscholen

    Het doel van de enqute was te achterhalen hoe scholen denken overhet bestaan en bestrijden van s