Hoofdzaken Van Het Bestuursrecht f.c.m.a. Michiels Kluwer

download Hoofdzaken Van Het Bestuursrecht f.c.m.a. Michiels Kluwer

of 21

  • date post

    28-Feb-2018
  • Category

    Documents

  • view

    240
  • download

    4

Embed Size (px)

Transcript of Hoofdzaken Van Het Bestuursrecht f.c.m.a. Michiels Kluwer

  • 7/25/2019 Hoofdzaken Van Het Bestuursrecht f.c.m.a. Michiels Kluwer

    1/21

    Hoofdzaken van het

    bestuursrecht

    Michiels, F.C.M.A.

    1 Inleiding

    Het bestuursrecht:

    Dient het maatschappelijk belang. Het heeft betrekking op het openbaar bestuur, op hetgeen

    wat het openbaar bestuur doet en op de relatie met de burgers. Het bestuursrecht houdt zich

    bezig met:

    organisatie, normering, handhaving, rechtsbescherming en bevoegdheden. Het bestuursrecht

    bestaat uit twee delen:1. Het algemene deel bestaande uit:

    o De Algemene wet bestuursrecht Awb!

    o De "et #penbaarheid van $estuur "#$!

    i. Het (openbaar) bestuur% Het kabinet, de provincies, de gemeenten, de

    waterschappen en andere overheids!instellingen.

    &. De bijzondere delen: Dit zijn de onderdelen die namen hebben corresponderend met

    het beleidsterrein waarop ze betrekking hebben zoals: milieurecht, ruimtelijk

    bestuursrecht, huisvestingsrecht, vreemdelingenrecht, etc...

    Nederlands- vs. Europees recht.

    Het 'ederlandse bestuursrecht wordt be(nvloed door de uitleg die het Hof van )ustitie van de

    *+ geeft aan het *uropese echt. Het *uropese recht op zijn beurt wordt door het 'ederlandse

    bestuursrecht net als het bestuursrecht van alle andere lidstaten! be(nvloed doordat het Hof

    zich in zijn uitspraken laat leiden door de gemeenschappelijke elementen in het recht van de

    lidstaten.

    2 Kenmeren van het bestuursrecht

    Hoo!d beginselen:

    "pecialisatiebeginsel% *en of meer organen krijgen nauwkeurig omschreven bevoegdheden

    om de specifieke belangen vanuit een wet te behartigen, toegeschreven door diezelfde wet.

    #egaliteitsbeginsel% #p de wet berusten de bestuursbevoegdheden normaal in een

    democratische rechtstaat!. Dus mogen de bestuursbevoegdheden alleen uitgeoefend worden

    door de bestuursorganen volgens de daarvoor geldende wettelijke regels en rechtsbeginselen.

    Dit betekent dat de overheid alleen dan de burger iets kan gebieden of verbieden als de wet

    dat uitdrukkelijk toelaat.

    Normadresaten $"etten, regelingen, voorschriften, e.d. die normen voor overheidsinstanties

    bevatten.

    %eleidsregels% -egels die het bestuursorgaan dat die regels opstelt, binden voor wat betreft

  • 7/25/2019 Hoofdzaken Van Het Bestuursrecht f.c.m.a. Michiels Kluwer

    2/21

    een eerlijke en consistente uitvoering van de toegekende bevoegdheden.

    Hi&rarchie van staats- en bestuursrechteli'e regels

    erdragen/ecundair verdragen recht

    /tatuut

    +rondwet"etten in formele zin

    0oninklijke $esluiten die regels bevatten o.a. Amvbs!

    2inisteri3le verordeningen regelingen!

    4rovinciale verordeningen

    +emeentelijke verordeningen

    "aterschapsverordeningen

    $eleidregels

    ergunningsvoorschriften

    elede normstelling: De burger heeft vaak met normstelling op meer dan 55n niveau tegelijk

    te maken. 6n twee vormen: erticaal% De normen gelden in de hi3rarchische volgorde.

    Hori*ontaal% De normen gelden gelijktijdig: wetten en daarop gebaseerde!

    regelgeving zijn gelijktijdig van belang.

    oor het specialisatiebeginsel is horizontale normstelling noodzakelijk.

    +pbou, ,b:

    6n 1789 wordt in de grondwet de verplichting opgenomen dat er een wet in formele zin!

    wordt opgesteld die de algemene regels van het bestuursrecht gaat bevatten art. 1; +w!

    6n 177< treden de eerste twee tranches van de Awb in werking. #pgesteld door de =ommissie

    algemene regels bestuursrecht commissie /cheltema, ingesteld in 1789!. De Awb is een

    zogenaamde aanbouw wet. De Awb wordt daarom in de toekomst nog aangevuld met

    verschillende tranches.

    ranche% +rotere stukken wetgeving die tegelijkertijd toegevoegd gaan worden aan en zo

    een deel van! een wet vormen! in dit geval de Awb!.

    /e ,b ent 0 doelen:

    2eer eenheid in de bestuursrechtelijke wetgeving

    />stematiseren en vereenvoudigen van bestuursrechtelijke wetgeving

    6n de wet vastleggen van normen die in de rechtspraak zijn ontwikkeld.

    Het treffen van voorzieningen die naar hun aard een algemene regeling behoeven.

    olgens de Awb zijn overheid en burger veelal partners in het proces van besluitvorming. De

    rechtsbetrekking juridische relatie! tussen beide wordt gekenmerkt door wederkerigheid

    voor beide geldt dat zij rechten en plichten hebben!

    /e ,b verhoudt *ich tot andere ,etten:

    1. $ijzondere wet gaat voor Algemene wet standaard voorrangsregel in het 'ederlandse

    recht!

    &. De Awb geeft richting aan lagere wetgeving door middel van vier soorten recht:

  • 7/25/2019 Hoofdzaken Van Het Bestuursrecht f.c.m.a. Michiels Kluwer

    3/21

    o Dwingend: Afwijking in lagere wetgeving is niet toegestaan.

    o -egelend: De Awb bevat de, als meest wenselijk beschouwde, hoofdregel,

    maar staat afwijking daarvan in lagere wetgeving uitdrukkelijk toe. artikel

  • 7/25/2019 Hoofdzaken Van Het Bestuursrecht f.c.m.a. Michiels Kluwer

    4/21

    et +penbaarheid van %estuur (+%):Draagt de bestuursorganen op om de burgers

    informatie te verstrekken verzocht en onverzocht artikel 9 tm 7 "#$!. 2et de rechter als

    stok achter de deur voor de burger.

    *en verzoek van de burger om informatie moet:

    6nformatie betreffen die is neergelegd in documenten in alle vormen van media! en

    *en bestuurlijke aangelegenheid betreffen.

    "eigeringsgronden:

    Absoluut: Het verzoek moet geweigerd worden als dit een van de in artikel 1 lid 1

    "#$ genoemde zaken betreft.

    -elatief: Het verzoek moet geweigerd worden als het belang van verstrekking niet

    opweegt tegen de belangen genoemd in artikel 1 lid & "#$.

    Anders: 6n verband met de bescherming van persoonlijke beleidsopvattingen van

    ambtenaren artikel 11 "#$!

    Gegen een schriftelijke! weigering % een besluit! staat bezwaar en beroep open.

    /e organisatie van het openbaar bestuur 3 4 5entraal en /ecentraal

    bestuur

    oepassing van ,b:

    De Awb is van toepassing op bestuursorganen. Artikel 1:1 lid 1 Awb bepaalt wat een

    bestuursorgaan is en wat niet:

    Bid 1a: -organen: #rganen van krachtens publiekrecht ingestelde rechtspersonen.

    Bid 1b: %-organen: Andere personen of colleges, met enig openbaar gezag bekleed.Alleen bestuursorgaan voorzover zij publiekrechtelijke bevoegdheden uitoefenen.

    oorbeeld: garage die een A40 bewijs verstrekt.

    mbtsdrager% *en of een groep natuurlijke personen die de publiekrechtelijke

    bevoegdheden die toekomen aan een ambt daadwerkelijk uitvoeren. oorbeeld: Ambt %

    =ollege van $". "ethouder % een van de groep natuurlijke personen die gezamenlijk het

    ambt dragen.

    mbtenaren% Diegene die werkzaam zijn in de openbare dienst, ondergeschikt aan een of

    meer ambten.

    Ambtenaren werken vaak zelfstandig en onder mandaat zie H

    de ambtenaren kan instrueren en bij ongehoorzaamheid met rechtspositionele maatregelen kantreffen.

    5oncentratie% "anneer een ambt alle bevoegdheden zelf uitoefent.

    /econcentratie% "anneer een ambtenaar zelf een bevoegdheid krijgt toebedeelt zelf ambt

    wordt!.

    Het ambt dat de bevoegdheid heeft Ivergeven meestal het ambt waar de ambtenaar onder

    ressorteert! blijft nog wel indirect verantwoordelijkheid voor zijn gegeven instructies of het

    nalaten daarvan.

    /e overheid:

    $estaat uit % "etgever in formele zin!,-echterlijke macht en

  • 7/25/2019 Hoofdzaken Van Het Bestuursrecht f.c.m.a. Michiels Kluwer

    5/21

    $estuur centraal en decentraal!.

    'ederland wordt, als geheel en in delen, op allerlei niveaus bestuurd, deels door internationale

    organisaties o.a. *+!, deels door het centraal bestuur van de overheid de staat met

    ministeries en de J$#s! en deels door het decentraal bestuur van de overheid de provincies,

    de gemeenten, de waterschappen en de 4$#Klichamen!.

    Het motto is: Iwat op een lager niveau gedaan kan worden moet niet op hoger niveau gedaanworden.

    De wetgever cre3ert deze hi3rarchie zie H

    Het bestuur van de overheid in 'ederland bestaat uit openbare lichamenverdeelt in

    verschillende niveaus. Aan deze openbare lichamen kent de wet rechtspersoonlijkheid toe

    artikel &:1 $"! men spreekt daarom ook wel van publierechteli'e rechtspersonen.

    #nderverdeelt in twee groepen:

    #penbare lichamen met een algemene bestuurstaak -ijk, provincies, gemeenten!

    #penbare lichamen met een beperkte bestuurstaak en dus geen bevoegdheden buiten

    de beperking enof buiten het territoir. "aterschappen, 4$#Klichamen!

    %estuursorganenambten! behoren tot deze publiekrechtelijke rechtspersonen. De ambtenvan een openbaar lichaam staan in een bepaalde verhouding tot elkaar welke door de wet is

    bepaald.

    *en orgaan van een gedecentraliseerd lichaam kan handelen in:

    utonomie% op eigen initiatief! of in

    6edebe,ind% De formele wetgever of een andere hogere regelgever vordert

    medewerking aan het uitvoeren van een wet of regeling aan een lagere regelgever. Dit

    gebeurt veelal door een opdracht te geven tot het stellen van nadere! regels!

    7ersonensubsraat% De verzameling van natuurlijke en rechtspersonen waar een ambt van

    een gegeven openbaar lichaam bestuursbevoegdheid over heeft:

    De ambten kunnen bevoegdheden uitoefenen jegens het personensubstraat. Deze

    worden begrensd door de grenzen van het territoir van het lichaam. eel

    bevoegdheden gelden daardoor ook tegen anderen, bijvoorbeeld ook tegen een

    bezoeker toerist! in een gemeente.

    Het personensubstraat kan invloed uitoefenen op het doen en laten van het ambt.

    oor samen,eringtussen verschillende openbare lichamen biedt de wet

    gemeenschappelijke regelingen "gr! de specifieke! grondslag. $ij bindende

    samenwerkingsafspraken wordt ook wel gesproken van publiekrechtelijke overeenkomsten.

    4rovincies zijn daarom opgedeeld in "grgebieden en voor een zevental stedenparen! is zelfs

    een aparte uitwerking van de "gr gemaakt 0aderwet bestuur in verandering!.6n tegenstelling tot publieke lichamen hebben private lichamenmeestal geen

    publiekrechtelijke bevoegdheden. $eide beschikken wel over burgerlijke %private! rechten.

    Het is derhalve zaak goed in de gaten te houden in welke hoedanigheid een lichaam, middels

    een orgaan daarvan, optreedt. #rganen hebben geen rechtspersoonlijkheid, zij handelen in

    naam van.

    Het +verheidsbestuur:

    De overheidswetgever heeft middels autonomie en medebewind veel wetgevende taken

    gedecentraliseerd naar de verschillende bestuursorganen. "etgever en bestuur vloeien

    daardoor op alle niveaus in elkaar over. 6n versimpelde theoretische vorm is de scheiding alsin het schema op de volgende pagina maar door delegatie en attributie zijn taken van de

  • 7/25/2019 Hoofdzaken Van Het Bestuursrecht f.c.m.a. Michiels Kluwer

    6/21

    afzonderlijke organen al was het kwartetten aan elkaar toebedeelt.

    Het 8i' /e 7rovincie /e emeente Het aterschap 7%+9s

    Wetgever -egering ministers 4rovinciale staten +emeente -aad Algemeen bestuur Algemeen bestuurBestuur -egering +/ =ollege van $" Dagelijks bestuur Dagelijks bestuur

    De Kroon 0oningin! =v0 $urgemeester Dijkgraaf oorzitter

    Rechter #fficier van justitie K K K K

    Het 8i'centraal bestuur! kent geen organieke of andere algemene wet waarin is vastgelegd

    welke bevoegdheden toekomen aan de organen van het centrale bestuur o.a. regering als

    geheel en de afzonderlijke ministers!. 6n +w en een groot aantal specifieke wetten zijn wel

    algemene bepalingen en een aantal specifieke bevoegdheden opgenomen.

    /e emeentelijke bevoegdheden zijn geregeld in de +emeentewet. De bestuursorganen op

    dit niveau zijn de gemeenteraad, college van $", de burgemeester en eventueel zelf

    ingestelde commissies.

    De bevoegdheidverdeling: De raad is de gemeentelijke wetgever in medebewind en in

    autonomie.

    Hierbij zijn grenzen van belang. De bovengrens gevormd door hogere wetgeving waarmee

    geen strijd mag ontstaan artikel 1&1 +w!, de territoirgrens, de benedengrens die stelt dat

    altijd het algemeen belang moet worden gediend en de zijgrens gevormd door

    waterschapsverordeningen hi3rarchisch gelijk aan gemeentelijke verordeningen!. $"

    vormt het dagelijks bestuur van de gemeente en de burgemeester is de voorzitter van de raad

    geen lid! en van het college van $" wel lid!. De burgemeester vertegenwoordigt de

    gemeente in en buiten rechte.

    /e 7rovinciekent zijn wettelijke grondslag in de 4rovinciewet. De bestuursorganen op dit

    niveau zijn provinciale staten 4/!, gedeputeerde staten +/! en de commissaris van de

    0oningin =v0!. $ij de bevoegdheidsverdeling kent 4/ dezelfde grenzen als de gemeenteraad

    met uitzondering van de zijgrens. 4/ kent de bevoegdheid tot instelling en reglementering van

    de waterschappen. De =v0 is voorzitter van 4/ geen lid! en vertegenwoordigt de provinciein en buiten rechte.

    Het aterschapis de oudste bestuurlijke eenheid in 'ederland. 0ent twee hoofd taken:

    waterkwantiteitszorg kering en afwatering! en waterkwaliteitszorg zuiveren!. De

    bestuurlijke organisatie is geregeld in de "aterschapswet. $estuursorganen zijn het algemeen

    bestuur, een dagelijks bestuur en een voorzitter ook wel dijkgraaf!.

    7ublierechteli'e %edri'!s+rganisaties4$#s! bieden een kader voor regulering en

    subsidi3ring van het bedrijfsleven. +eregeld in de "et op de bedrijfsorganisatie [email protected] artikel 19