Leuker kunnen we het niet maken De framing van belastingen Veiligheid en framing van de overheid | 3...

26
Leuker kunnen we het niet maken De framing van belastingen Veiligheid en framing van de overheid | 3 december 2013

Transcript of Leuker kunnen we het niet maken De framing van belastingen Veiligheid en framing van de overheid | 3...

Page 1: Leuker kunnen we het niet maken De framing van belastingen Veiligheid en framing van de overheid | 3 december 2013.

Leuker kunnen we het niet maken

De framing van belastingen

Veiligheid en framing van de overheid | 3 december 2013

Page 2: Leuker kunnen we het niet maken De framing van belastingen Veiligheid en framing van de overheid | 3 december 2013.

Onderwerpen

• Hoe de Belastingdienst de mens ontdekte

• Waarom mensen belasting betalen

• De framing van belastingen

• Is de burger een consument geworden?

voettekst2

Page 3: Leuker kunnen we het niet maken De framing van belastingen Veiligheid en framing van de overheid | 3 december 2013.

Introductie Belastingdienst

Taken: - rijksbelastingen heffen en innen - toeslagen uitkeren - goederenverkeer bewaken (Douane)

Strategische opgave: compliance bevorderen

14 september 2011

Page 4: Leuker kunnen we het niet maken De framing van belastingen Veiligheid en framing van de overheid | 3 december 2013.

About tax compliance: the ‘slippery slope’ model

Page 5: Leuker kunnen we het niet maken De framing van belastingen Veiligheid en framing van de overheid | 3 december 2013.

Belastingen voor wie er niet op zit te wachten

Olga

Page 6: Leuker kunnen we het niet maken De framing van belastingen Veiligheid en framing van de overheid | 3 december 2013.

Waarom mensen zich (niet) aan regels houden

November 2011

Perspectief Willen & Kunnen

Persoonlijk Wat vinden ze belangrijk?

Wat kunnen en weten ze?

Sociaal Wie helpen?

Wie geven het voorbeeld?

Materieel Hebben mensen de juiste spullen? Kost het veel of weinig moeite?

Is er voldoende tijd?

Page 7: Leuker kunnen we het niet maken De framing van belastingen Veiligheid en framing van de overheid | 3 december 2013.
Page 8: Leuker kunnen we het niet maken De framing van belastingen Veiligheid en framing van de overheid | 3 december 2013.

Tussenconclusie

Compliance is geen mentale gesteldheid maar een gedragslijn.

Kijk naar wat mensen doen, niet naar wat ze horen te doen.

voettekst8

Page 10: Leuker kunnen we het niet maken De framing van belastingen Veiligheid en framing van de overheid | 3 december 2013.

Waarom betalen mensen belastingen?

1) Omdat het (erbij) hoort. Meer dan negentig procent vindt ontduiking ontoelaatbaar.

2) Twee belangrijke voorwaarden: iedereen moet het doen en het moet eenvoudig zijn.

Bron: oa. Fiscale monitor 2013, OECD-rapporten.

voettekst10

Page 11: Leuker kunnen we het niet maken De framing van belastingen Veiligheid en framing van de overheid | 3 december 2013.

Waarom houden mensen zich niet aan belastingregels?

• Door fouten en slordigheden• Doordat regels complex zijn• Door inertie• Door persoonlijke omstandigheden• Door boosheid• Door machteloosheid• Door opzet en berekening

voettekst11

Page 12: Leuker kunnen we het niet maken De framing van belastingen Veiligheid en framing van de overheid | 3 december 2013.

Communiceren over belastingen

1. Dienen in plaats van dreigen. Een goede sfeer is cruciaal voor compliance. We dreigen niet met boetes en controles

2. Belastingen zijn normaal. We kijken wat meer naar sociale normen, in plaats van alleen naar het individu.

3. Wel makkelijker. Liever eenvoud creëren, dan motivatie versterken.

voettekst12

Page 13: Leuker kunnen we het niet maken De framing van belastingen Veiligheid en framing van de overheid | 3 december 2013.

Dienen in plaats van dreigen

voettekst13

Page 14: Leuker kunnen we het niet maken De framing van belastingen Veiligheid en framing van de overheid | 3 december 2013.

voettekst14

Page 15: Leuker kunnen we het niet maken De framing van belastingen Veiligheid en framing van de overheid | 3 december 2013.

Belastingen zijn normaal

“Meer dan tachtig procent van de inwoners van uw gemeente heeft

al betaald.”

voettekst15

Page 16: Leuker kunnen we het niet maken De framing van belastingen Veiligheid en framing van de overheid | 3 december 2013.

Niet de handhaving centraal…

“Er wordt ontzettend veel gesjoemeld met lease-autoconstructies. Dat gaan we keihard aanpakken. Boetes worden flink verhoogd.”

14 september 2011

Page 17: Leuker kunnen we het niet maken De framing van belastingen Veiligheid en framing van de overheid | 3 december 2013.

Maar wel de norm…

“Overigens houdt een grote meerderheid zich netjes aan de regels. Maar de regels gelden voor iedereen. We kunnen natuurlijk niet toestaan dat een kleine groep zich eraan onttrekt. Daar zullen we nog scherper op toezien.”

voettekst17

Page 18: Leuker kunnen we het niet maken De framing van belastingen Veiligheid en framing van de overheid | 3 december 2013.

Wel makkelijker: eenvoud is goud

• Niet alles verwachten van motivatie, discipline, regels, financiële incentives.

• En wat meer van eenvoud, duwtjes, drempels, automatismen.

voettekst18

Page 19: Leuker kunnen we het niet maken De framing van belastingen Veiligheid en framing van de overheid | 3 december 2013.

voettekst19

Page 20: Leuker kunnen we het niet maken De framing van belastingen Veiligheid en framing van de overheid | 3 december 2013.

Tips om nudges toe te passen

Zorg dat mensen niets hoeven te doen Benut een natuurlijk moment Maak het of supergemakkelijk Verwerk duwtjes en drempels in de omgeving Houd rekening met foutjes Zorg voor slimme feedback

Page 21: Leuker kunnen we het niet maken De framing van belastingen Veiligheid en framing van de overheid | 3 december 2013.

Nudges bij belastingen

• De vooringevulde aangifte

• Automatische voorlopige aanslag

• Horizontaal toezicht• SMS-reminders over

BTW-aangifte

voettekst21

Page 23: Leuker kunnen we het niet maken De framing van belastingen Veiligheid en framing van de overheid | 3 december 2013.

27 juni 2012Klant als fictie23

Maar eh…is dit nu het beeld van de burger?

Page 24: Leuker kunnen we het niet maken De framing van belastingen Veiligheid en framing van de overheid | 3 december 2013.

Belastingbetalers: van gemakzuchtigen tot veeleisenden

Segmentatie burgers

Meedoeners (32%)Gemakzoekenden (34%)Verongelijkten (25%) Veeleisenden (9%)

Page 25: Leuker kunnen we het niet maken De framing van belastingen Veiligheid en framing van de overheid | 3 december 2013.

Framing van belastingen

• Gericht op eenvoud en (sociale) normen• Belofte van wederkerigheid• Gericht op meerderheid

voettekst25

Page 26: Leuker kunnen we het niet maken De framing van belastingen Veiligheid en framing van de overheid | 3 december 2013.

Doorpraten?

Harrie van Rooij

Strategisch adviseur communicatieMinisterie van Financiën

[email protected] Twitter: @harrievanrooij www.harrievanrooij.wordpress.com Tel: 06 52487071