Dubbele Diagnose: leren door monitoring - nispa.nl DD آ  11 1. Inleiding Dubbele Diagnose...

download Dubbele Diagnose: leren door monitoring - nispa.nl DD آ  11 1. Inleiding Dubbele Diagnose klinieken

of 62

  • date post

    08-Oct-2019
  • Category

    Documents

  • view

    3
  • download

    0

Embed Size (px)

Transcript of Dubbele Diagnose: leren door monitoring - nispa.nl DD آ  11 1. Inleiding Dubbele Diagnose...

  • 1

    Dubbele Diagnose:

    leren door monitoring

    Vijf jaar evalueren van

    Dubbele Diagnose klinieken in Nederland

    Gerdien H. de Weert-van Oene

    Tom B. Holsbeek

    Cor A.G. Verbrugge

    Cor A.J. de Jong

    -----------------------------------------------------------------------------------------------------------------

    NISPA Nijmegen Institute for

    Scientist-Practitioners in Addiction

    Nijmegen

  • 2

  • 3

    Dubbele Diagnose: leren door monitoring

    © 2012 Nijmegen Institute for Scientist Practitioners in Addiction (NISPA)

    NISPA / ACSW

    Postbus 9104, 6500 HE Nijmegen

    ISBN/EAN: 9789090263960

    Copyright: NISPA Nijmegen

    Alle rechten voorbehouden, niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen in een

    geautomatiseerd gegevensbestand, of openbaar gemaakt worden, in enige vorm op of op enige

    wijze, hetzij elektronisch, mechanisch, door fotokopieën, of enige andere wijze, zonder

    voorafgaande toestemming van de uitgever.

  • 4

  • 5

    Naar dit rapport kan als volgt worden verwezen:

    De Weert-Van Oene GH, Holsbeek, TB, Verbrugge, CAG, De Jong CAJ. Dubbele Diagnose: leren door

    monitoring. Vijf jaar evalueren van Dubbele Diagnose klinieken in Nederland. NISPA, Nijmegen 2012.

    Projectleiding / eindverantwoording:

    Prof. Dr. Cor AJ de Jong, Wetenschappelijk directeur NISPA*

    Projectleiding uitvoer:

    Dr. Gerdien H de Weert – Van Oene, Senior Onderzoeker Iriszorg* **

    Projectcoördinatie:

    Tom B Holsbeek, beleidsmedewerker Iriszorg* **

    Deelnemende instellingen:

    Iriszorg (Wolfheze), Novadic-Kentron (Vught), Tactus (Deventer), Delta Psychiatrisch Centrum De Loodds

    (Poortugaal), GGZ Eindhoven De Woenselse Poort (Eindhoven), VOF Breburg Groep (Breda), VOF Breburg

    Groep (Tilburg), Tactus Forensische Verslavingskliniek (Apeldoorn, Beneden-Leeuwen), GGZ Westelijk Noord-

    Brabant (Halsteren).

    Looptijd monitor

    2007 Pilot bij Iriszorg, De Loodds, De Woenselse Poort

    2008 – 2011 Zelfstandige monitor, gefinancierd door deelnemende instellingen.

    *

    Nijmegen Institute for Scientist-Practitioners in Addiction

    Radboud Universiteit Nijmegen / ACSW

    Postbus 9104, 6500 HE Nijmegen

    E: nispa.dejong@gmail.com

    **

    IrisZorg

    Dienst Onderzoek & Ontwikkeling

    Kronenburgsingel 545-547, 6831 GM Arnhem

    postadres: Postbus 351, 6800 AJ Arnhem

    E-mail: g.weert@iriszorg.nl

  • 6

  • 7

    IInnhhoouuddssooppggaavvee

    Voorwoord blz 9

    1. Inleiding blz 11

    2. Dubbele diagnose (DD) klinieken blz 15

    3. Monitoren in een DD kliniek blz 19

    4.Resultaten blz 27

    5. Opbrengst van de DD Monitor: Intercollegiale Toetsing en Platform blz 37

    6. Producten van de DD Monitor blz 39

    7. Over demoralisatie en lijden blz 41

    8. Realisering van DD Monitor doelen, bevorderende en belemmerende factoren blz 47

    9. Van DD Monitor naar ROM en doelgroepmonitoring! blz 53

    10. Tot besluit blz 57

    Referenties blz 59

    Colofon blz 62

  • 8

  • 9

    Voorwoord

    Voor u ligt het eindrapport over vijf jaar evalueren van de Dubbele Diagnose Klinieken in Nederland. In dit

    rapport wordt verslag gedaan van een tweede monitor die NISPA heeft uitgevoerd bij de behandeling van

    chronische patiënten. Na de monitor bij de Intramurale Motivatie Centra (IMC’s) is vanuit de instellingen de

    vraag gekomen om ook voor de dubbele diagnose klinieken continue de behandeling te evalueren door

    middel van een monitor. De doelstelling bij deze tweede monitor lag van het begin af aan meer bij het

    primaire proces, dan bij een vergelijking tussen instellingen (benchmarking) , zoals aanvankelijk wel bij de

    IMC monitor het geval was. Juist het gebruik van de uitkomsten van meetinstrumenten in de behandel- en

    spreekkamer stond voor de initiatiefnemers centraal.

    De DD Monitor startte op initiatief van enkele NISPA-instellingen, maar al snel sloten zich andere instellingen

    aan. De samenwerking die tot stand kwam tussen DD klinieken die waren opgezet vanuit de verslavingszorg

    en klinieken die waren aangesloten bij een GGZ instelling, is dan ook aan te merken als een van de

    opbrengsten van dit project. Een ander uniek kenmerk van de DD Monitor is dat bij alle patiënten, ongeacht

    of zij nu via de verslavingszorg of via de algemene GGZ de kliniek binnen kwamen, op uniforme wijze en met

    dezelfde instrumenten is vastgesteld wat de aard van hun problemen is, welke klachten zij hebben en hoe zij

    de kwaliteit van leven ervaren; en dat deze metingen ook vervolgd zijn gedurende het verblijf in de kliniek.

    De respons van deze vrijwillig uitgevoerde monitor is hoog geweest. Wij hebben dan ook op grond van de

    gegevens uit de monitor veel informatie verkregen over deze categorie patiënten.

    De komst van de landelijke Routine Outcome Monitoring (ROM) is voor veel instellingen een prikkel geweest

    zich te bezinnen op het nut van voortgaande participatie aan de DD Monitor. De uitkomst van die bezinning

    is dat we hebben geconcludeerd dat de basis voor het continueren van deze zogeheten doelgroepmonitor

    op dit moment te smal is geworden. Met deze evaluatie sluiten we dit succesvolle project af. De lessen die

    we hebben geleerd, kunnen ertoe bijdragen dat de implementatie van de landelijke ROM wordt

    geoptimaliseerd.

    Bij het uitvoeren van de DD- en IMC Monitors hebben we gemerkt dat het moeilijk is om de monitor

    onderdeel te laten worden van de dagelijkse routineactiviteiten van medewerkers. Als het verzamelen van

    gegevens echter onderdeel wordt van dat wat we aanduiden als het primaire proces, dan neemt de

    motivatie voor het afnemen van lijsten toe. We hopen dan ook dat dit rapport een inspiratiebron is voor

    clinici en wetenschappers om ROM gegevens actief te gaan toepassen in het directe behandelingsproces.

    Dat dit de kwaliteit en de effectiviteit van de behandeling positief beïnvloedt, is in de afgelopen jaren uit

    diverse landelijke en internationale publicaties gebleken.

    Tot slot willen we iedereen hartelijk bedanken die heeft meegewerkt aan de DD Monitor.

    Nijmegen, oktober 2012

    Cor de Jong

    Gerdien de Weert

    Tom Holsbeek

  • 10

    Cor Verbrugge

  • 11

    1. Inleiding

    Dubbele Diagnose klinieken in Nederland

    Dubbele diagnose voorzieningen zijn vanaf de tweede helft van de jaren negentig opgericht in Nederland. Ze

    zijn gericht op patiënten met zowel middelenafhankelijkheid, als psychiatrische stoornissen, waarbij er

    dikwijls sprake is van multiple problemen op velerlei gebieden. De term ‘dubbele diagnose’ is daarom

    enigszins misleidend. Beter is het de Angelsaksische term ‘co-occurring disorders’ (COD) te gebruiken.

    Hoewel de huidige opvatting luidt dat bij een grote meerderheid van patiënten in de verslavingszorg sprake

    is van COD, zijn de DD-voorzieningen met name gericht op die patiënten bij wie dit in ernstige mate het geval

    is. Daarbij richten ze zich op patiënten in het vierde kwadrant van Minkoff (figuur 1). Bij COD-patiënten is

    sprake van beïnvloeding door de psychiatrische stoornis op de middelenafhankelijkheid of –misbruik en

    omgekeerd. Dit geldt voor beloop, behandeling en prognose (Kerkmeer et al, 2003).

    1. psychiatrie laag

    verslaving laag

    milde psychiatrische problematiek met middelenmisbruik

    2. psychiatrie hoog

    verslaving laag

    ernstige en chronische psychiatrische

    stoornis met middelenmisbruik

    3. psychiatrie laag

    verslaving hoog

    milde psychiatrische problematiek met

    middelenafhankelijkheid

    4. psychiatrie hoog

    verslaving hoog

    ernstige en chronische psychiatrische

    stoornis met middelenafhankelijkheid

    Schema 1. Model van Minkoff (2001).

    DD-voorzieningen zijn opgericht zowel vanuit de algemene GGZ als vanuit de verslavingszorg. In 2006

    vonden Planije et al 47 instellingen in Nederland die een specifiek aanbod hadden voor COD-patiënten

    (Planije et al, 2006). Daarbij gaat het om circa 20 klinische voorzieningen, waarvan ongeveer een derde

    vanuit de verslavingszorg. De klinieken hebben tussen 10 en 40 bedden. Deze, vrij beperkte, capaciteit

    vormde in 2006 de aanleiding om te komen tot gebundelde gegevensverzameling om daarmee gezamenlijk

    de ontwikkeling van methodieken en kwaliteit van behandeling te verbeteren. Dit vormde de aanzet tot

    deze monitor dubbele diagnose, in het vervolg aangeduid als DD Monitor.

    Dubbele Diagnose monitor: benchmark of monitor?

    In 2006 is IrisZorg – toen nog De Grift – gestart met het monitoren van patiënten in de DD kliniek. De

    invulling van deze monitor heeft als blauwdruk gediend voor de eerste v