Post Dutch Design

Click here to load reader

  • date post

    25-Mar-2016
  • Category

    Documents

  • view

    215
  • download

    1

Embed Size (px)

description

Het gaat snel in de wereld van de grafische vormgeving waarin men gelijke tred probeert te houden met de ontwikkelingen op het gebied van de media. Er is nauwelijks nog een vormgever te vinden die niet op de computer ontwerpt. Allerlei specialismen die vroeger door aparte vakmensen werden uitgevoerd vallen nu direct onder de verantwoordelijkheid van de grafisch ontwerper zelf: zetwerk, lithografie, technische montage enzovoort. Max Bruinsma constateert dat het niet genoeg is om het oude handwerk te vertalen naar de technische mogelijkheden die de computer biedt. Het komt er op aan met de nieuwe mogelijkheden nieuwe vormen en nieuwe inhouden te bedenken. Slaagt de Arnhemse student daarin? Max Bruinsma is designcriticus en essayist. Hij is onder meer redacteur van 'Items', tijdschrift voor vormgeving en publiceert daarnaast in ‘Mediamatic’, ‘Metropolis M.’ en diverse buitenlandse design tijdschriften...

Transcript of Post Dutch Design

  • 4.november 1995.eindexamens

    ._---------~-----ROUTINE

    ANDREA BASEDOW

    . 'iY~~~ItiI~ItiI/[){]\Yl~ belangeloze vrijheid

    D -t h Ze wisten niet wat toneel is. Typisch UI se U I ~or t 'Z ' elS me ~ e s aaa

    en een ec s en me BZN, ac en ze. ~\Yl~~ Ik zou willf:n datlo~~e omgeving

    meer verDee Ding in zich draagt. KWALITEIT: AANGEBLAZEN TALENT \Yl~~ Is er @@[J1) ~O[J1)[J1)[email protected][f @[email protected])~ mogelijk?

    ~[Q)[Q)~ Is er een oplossing voor het ----------------------, probleem van de overvloed?

    ~\Yl~ [email protected]) \[fDD[}[email protected]]\\!7 D ~ D (C;\ [email protected]@j[f \!J 0 0

  • GRAFISCHE VORMGEVING

    POST DESIGN

    40

    Het gaat snel in de wereld van de grafische vormgeving waarin men gelijke tred probeert te houden met de ontwikkelingen op het gebied van de media.

    Er is nauwelijks nog een vormgever te vinden die niet op de computer ontwerpt. Allerlei specialismen die vroeger door aparte vakmensen werden uitgevoerd

    vallen nu direct onder de verantwoordelijkheid van de grafisch ontwerper zelf: zetwerk, lithografie, technische montage enzovoort.

    Max Bruinsma constateert dat het niet genoeg is om het oude handwerk te vertalen naar de technische mogelijkheden die de computer biedt. Het komt er

    op aan met de nieuwe mogelijkheden nieuwe vormen en nieuwe inhouden te bedenken. Slaagt de Arnhemse student daarin? Max Bruinsma is designcriticus en essayist. Hij is onder meer redacteur van 'Items', tijdschrift voor vormgeving

    en publiceert daarnaast in 'Mediamatic', 'Metropolis M.' en diverse buitenlandse design tijdschriften.

    Door Max Bruinsma

    r---------------------------------------------------------------

    40 GEPLANT HATTE, DIE UTOPIE BLIEB, SICH GEWNSCHT HABEN MOCHTE.

    FR LEDOUX HATTE DIE FABRIK NOCH EINE BER DIE PRODUKTION

    HINAUSGREIFENDE AUFGABE. GING MAN DURCH DIE KNSTLICHE

  • Verwend en blas

    Althans, zo was het nog niet zo lang geleden. De wereld staat niet stil. Want hoewel niemand het historische belang van ontwerpers als Zwart en Schuitema zal betwisten , begint de voorhoede-reputatie van het hedendaagse Nederlandse grafisch ontwerpen behoorlijk te slijten , ook in Nederland zelf. Er klinken de laatste tijd regelmatig wat denigrerende opmerkingen over het ontwerpklimaat in Nederland. We zouden verwend zijn en blas, in slaap gedommeld door de sirenenzang van het Dutch Design. De sjeu zou er af zijn in Nederland, waar het grafisch ontwerpen gezapig doorborduurt op de internationale reputatie van een paar toppers die dat tien jaar geleden ook al waren.

    En dat terwij l het over de hele wereld borrelt en bruist! Terwij l er een compleet nieuwe taal moet worden ontwikkeld voor compleet nieuwe media! Terwijl ontwerpers hun computers eindelijk niet meer gebruiken om ouderwets handwerk na te doen, maar nieuwe vormen en inhouden bedenken. Die hedendaagse avant-garde komt uit Amerika , van Cranbrook, UCLA, RISD, MIT, en uit Engeland . Je vraagt je af, waar de Nederlandse bijdrage aan die voorhoede blijft. Waar zijn de Nederlandse David Carson 's, Scott Makela 's en Designer's Republic 's?

    In het Nederlands grafisch ontwerpen wordt niet zo uitbundig met de computer gewerkt als door

    /,' / (/ Het Nederlandse grafisch ontwerpen mag zich al jaren verheugen in een grote belangstell ing vanuit binnen- en buitenland. Vrijwel elk zichzelf respecterend design- tijdschrift in Amerika, Engeland, Japan, Zwitserland en laatstelijk Rusland heeft wel eens een themanummer gewijd aan het Dutch Design. Zoals Nederlanders vroeger, zodra in het buitenland bekend werd waar ze vandaan kwamen , werden begroet met het op enthousiaste toon uitgesproken 'Ah , Holland: Croeiff!! ', roepen grafisch ontwerpers, waar ook ter wereld, zodra ze een Nederlandse collega ontmoeten: 'Ah, Holland: Sjoeitema!!' Nederlandse grafisch ontwerpers staan , kortom , internationaal in hoog aanzien vanwege de belangrijke bijdrage die Nederland heeft geleverd aan de ontwikkeling van het vak.

    genoemde voorbeelden, en dat wordt gezien als een achterblijven van ons land bij de internationale voorhoede .

    Hier zou alleen een historische avant-garde zijn , terwij l de hedendaagse Nederlandse ontwerper braaf jes voldoet aan wat zijn opdrachtgevers willen zien : de Blokker-variant van het Dutch Design. M a a ris d,a t zo? Zij n d e jon ge Nederlandse ontwerpers door het succes van hun voorgangers lui geworden en voorspelbaar? Of zijn ze moe geworden van al dat getrompetter over een Nederlandse 'stij l '? Op het eerste gezicht zou je denken dat dat zo is . Op de Nederlandse academies is weliswaar een hoog gemiddelde te zien als het gaat om technische en beeldende vaardigheid , maar echt vernieuwend is het niet vaak. Er is in het algemeen een grote aandacht voor de ontwikkeling van ook de wi ldste projecten tot een verzorgd en goed afgewerkt 'ding' . Die dingen versch illen

    ---------------------------------------------------------------,

    SALZGROTTE VOR DEM EINGANG HINDURCH, DIE SYMBOL SEIN SOLL TE 41

    FR DIE BODENSCHTZE, GELANGTE MAN BER DIE WERKSTTTEN ZUM

    HAUSE DES DIREKTORS, IN DESSEN OBERSTEN STOCKWERK SICH EINE

    intussen weer sterk: degelijke boeken en ingenieuze vouwvellen , eenmalige typografische kunstwerken en floppydisks , exposities , reisimpressies , huisstijlen , beweg wijzeringen, etcetera. Maar in vrijwel alles is er die aandacht voor de maakbaarheid en, vooruit, het moet gezegd, de goede smaak.

    De canon van de Goede Vormgeving is zo langzamer-hand wel geformuleerd en wordt klaarblijkelijk met succes verspreid op de verschillende opleidingen: beeldende fantasie in combinatie met een verzorgde typografie; informatie en 'ruis ' in een overzichtelijke hirarchie ; experiment, ingebed in en ondersteund door de degelijkheid van wat intussen een traditie mag heten: Dutch Design. Aan de ene kant is die kwalitatieve continuteit hoopgevend, maar aan de andere kant is het merkwaardig hoe weinig er op de academies wordt gexperimenteerd met de eerder genoemde uitdagingen in het vak, de vormgeving voor en met nieuw media. Dat is deels een kwestie van hardware: om op enig niveau te kunnen werken aan de vormgeving voor nieuwe media is een zeer aanzienlijke investering in apparatuur en docenten nodig. Maar anderzijds hoeft het feit dat er OP. weinig academies een rij state-of-

    the-art computers staat niet te verhinderen dat er enige aandacht groeit voor de beeldtaal van de

    nieuwe media. Vooral dat laatste is namelijk van belang: in de grafische

    communicatie is een verandering van denken aan de gang die met recht

    fundamenteel mag heten. Zelden zijn grafisch ontwerpers zozeer aangesproken

    op hun redactionele kwaliteiten als bij deze 41 ontwikkeling. En zelden is er zozeer

    behoefte geweest aan nieuwe beeldtalen , nieuwe visuele metaforen als nu.

    Experimenten

    De school is bij uitstek een plek om die beeldtalen te onderzoeken, ermee te

    experimenteren en -wie weet- een paar wilde voorstellen te doen voor hoe het verder moet. Daar zijn scholen voor. En al is het niet meteen toepasbaar of bedacht op een Mac van een jaar of wat geleden (=voorhistorisch) , of gewoon geknipt en geplakt - dergelijke experimenten kunnen van groot belang zijn voor het begrip van de veranderde taken van de grafisch ontwerper. Want hoe hype veel van de aandacht voor CD-ROMs en World Wide Web ook mag zijn, het staat wat mij betreft buiten kijf dat de ontwikkelingen in die media vergaande gevolgen zullen hebben, ook voor de manier waarop traditioneel drukwerk wordtontworpen.

    Een klein voorbeeld over wat nieuwe gebruiksroutines kunnen doen met oude: ik zat laatst met het ene oog tv te kijken en met het andere een tijdschrift te lezen (een vorm van multitasking die ik al bij meer mensen ben tegengekomen). Een beetje afwezig keek ik naar het beeldscherm als er wat te zien was dat misschien interessant kon worden , werd snel teleurgesteld en concentreerde me dan weer op het artikel dat ik aan het lezen was. Toen ik de laatste

  • 42

    regel van de pagina in me opgenomen had, wees ik onwillekeurig met de afstandsbediening naar het blad en zapte. De pagina deed niets. Gedurende een heel klein moment dacht ik dat er iets niet in orde was .. . Dit voorbeeld geeft aan dat, ook al lijkt een nieuwe technologie niets met de oude te maken te hebben, er toch in de ervaring overlappingen kunnen optreden. Het n wordt weliswaar meestal niet voor het andere aangezien , maar kan wel ervaren worden als ' iets dat er op lijkt' - en misschien zo zou kunnen werken.

    Op die manier verandert de omgang met nieuwe media de ervaring van oude media. Nieuwe beeldtalen zullen hun invloed hebben op de oude, waar ze meestal uit voortkomen. Oude beelden en visuele metaforen krijgen nieuwe ladingen, andere betekenissen.

    Junkmail

    Het zou spijtig zIJn wanneer de ervaring van en het onder -zoek naar die vernieuwing zich voornamelijk af zou spelen op de tweede-fase-opleidingen -en daar lijkt het nu een beetje op. Het is dan ook verheugend om in het eindexamen op de HKA een paar projecten tegen te komen die op een zeer open en doorwrochte wijze omgaan met de visuele metaforiek van het computertijd perk. De resultaten van de projecten van Thomas Castro en Jeroen Barendse zijn misschien niet direct als vormgeving toepasbaar, maar duidelijk is wel dat er een inzicht is verworven in de wijze waarop in nieuwe

    Mick Pantelaras 'Ruimte voor ballingen '

    media informatie gestructureerd en gevisualiseerd kan worden. Dat die visualisering voor een belangrijk deel 'ouderwets ' op papier wordt gepresenteerd, maakt het des te interessanter!

    In zekere zin geldt hetzelfde voor het 'Junkmail ' project van Martijn Oostra . Ook hier niet direct een afgerond produkt, maar meer een verzameling inspirerende beeldcitaten die laat zien hoezeer het