Nieuwe Business Modellen

Click here to load reader

Embed Size (px)

Transcript of Nieuwe Business Modellen

  • Het boek Nieuwe Business Modellen (NBM) van Jan Jonker c.s. is een aanrader voor mensen die

    actiegericht met duurzaamheid bezig willen zijn. Een boek dat een goede bijdrage kan leveren aan de

    omwenteling naar een hergebruikeconomie. Het biedt stevige aanknopingspunten voor iedereen die

    een duurzame of anders gezegd houdbare wereld nastreeft. Voor deze groep is het boek meer dan

    een kapstok, het is een garderobe van ideen en voorbeelden.

    Het boek is opgebouwd als bibliotheek en werkplaats. De bibliotheek licht achtergronden toe die in

    het tweede deel, de werkplaats, gericht op de toepassing beschreven worden. De bibliotheek geeft

    voor de denkers onder ons de mogelijkheid om reeds bestaande initiatieven die alleen staan te

    verbinden door een gezamenlijk denkkader. Het overkoepelt de onderliggende business modellen

    met als blijvende ondergrond de moeder van de definitie van duurzame ontwikkeling; de Brundtland

    definitie. (" ontwikkeling die tegemoetkomt aan de noden van het heden, zonder de mogelijkheden

    van toekomstige generaties om in hun behoeften te voorzien in het gedrang te brengen") Het boek

    geeft concreet ruimte aan know how om duurzaam te ontwikkelen . Deze know how zet nieuwe

    business modellen concreet af tegen de oude modellen die gericht zijn op weggooien i.p.v.

    (her)gebruiken zonder de aarde verder uit te putten.

    NBM levert niet direct brood op de plank maar biedt wel denkramen aan voor mensen die met

    duurzaamheid actiegericht bezig willen zijn van abstract tot praktisch niveau. In die zin is het een

    naslagwerk. Het beschrijft onder meer argumenten voor de noodzakelijke omwenteling naar een

    circulaire economie. Vanwege het beperkte medium (twee kaften met blaadjes er tussen) en het

    beperkte Nederlandse taalgebied zal het geen vonk doen overslaan naar de massas. Was het maar

    waar! Vonken slaan over door het gesproken woord en inspirerende daden. Maar woorden en daden

    hebben een oorsprong nodig en dit boek kan zeker een deel van die oorsprong zijn. Het belang van

    de omwenteling naar een hergebruikeconomie staat aan de wieg van dit boek. Daartoe is een groot

    scala van bedrijfsmodellen uit het boek te destilleren. In die zin hetlpt het boek om bedrijfskundig na

    te blijven denken over uiteindelijk het brood op de plank.

    Duurzaamheid loont en levert meer op dan alleen geld. Volgens Jonker c.s. is het enige dat je hoeft te

    doen de waardeketens te zien en deze slim aan elkaar te verbinden. Maar hoe zet je zon

    samenstelling van waardeketens in elkaar? Jan Jonker knows how en heeft samen met een flink

    aantal co-creators een zeer behulpzaam boek geschreven. Nieuwe Business Modellen, theoretisch en

    praktisch, soms hoog over maar ook afdalend naar de voetangels en klemmen van de praktijk. Het

    boek geeft veel antwoorden maar stelt ook open vragen zoals wetenschappelijk gezien nodig is.

    Vragen waar je zelf over na moet denken zoals; waarom wil ik een NBM opzetten, wat is mijn drive,

    welke waarden kunnen gerealiseerd worden en hoe sluiten die weer aan op andere waarden? Hoe

    sluiten we de waardencirkel zonder de aarde uit te putten? Er wordt behandeld hoe een

    meervoudige waardecreatie in samenwerking van gelijkgestemden georganiseerd kan worden.

    Daarin worden de verschillende vormen van waardecreatie ook met overzichtelijke plaatjes en

    matrices ondersteund en zichtbaar in ketens gekoppeld. Het boek ademt de noodzaak om verder dan

    geld te denken en een vertaling te maken naar het collectief creren van meervoudige waarden.

  • Deze overtuiging wordt voorzien van bedrijfskundige inzichten vermengd met startersadviezen en

    veranderkundige principes.

    De praktische wijze van inbedding van duurzaamheid in het dagelijks handelen van mensen en de

    verandering daar naar toe wordt naar mijn mening te mager behandeld. En misschien is dat ook wel

    de moeilijkste vraag die er is. Maar misschien is het ook een overspannen wens. De eenvoudige vraag

    hoe kunnen wij duurzaam leven? wordt vooral tegemoet gekomen met het geven van voorbeelden

    en internetlinks. Gezien de wereldomspannende problematiek die verbonden is aan de uitputting en

    vervuiling van de aarde is mijn wens dat juist massas in beweging komen. En deze vraag hoe

    verleiden wij de massas tot duurzaam gedrag wordt niet beantwoord. Wat doen we met onze

    olieverslaving om maar eens te beginnen? Uitroepen dat je het van de zotte vindt dat je auto nog

    steeds op benzine rijdt is niet voldoende. Volgens ons poldermodel denken is het goed dat het

    geroepen wordt. Maar voor mij is het gelijk aan een kapitalistische communist die roept dat iedereen

    recht heeft op een jacht en een Volvo. Er wordt in NBM een paradigma verschuiving verondersteld

    daar waar het begin van die gewenste verschuiving nog niet in de verte zichtbaar is.

    Waarom deze verschuiving nog niet zichtbaar is lijkt mij eenvoudig. De volgende stelling van Friedrich

    Durrenmatt vind ik verklarend; dat diegene die tevreden is met de wereld en profiteert van het

    gebrek aan rechtvaardigheid deze wereld niet wil wijzigen. Voeg hier aan toe de wijze waarop onze

    democratie is georganiseerd (Van Westerloo,2004) en je weet dat de noodzakelijke voortgang in het

    duurzame dossier een radicaal andere ziens- en werkwijze op de inrichting van de maatschappij

    verlangt. Deze wijziging komt niet van de corporates, noch van de overheden. En juist op dat inzicht

    worden we bij herhaling terecht , maar heel voorzichtig, gewezen in Nieuwe Business Modellen.

    Graag had ik meer en indringend gelezen over werkwijzen die wel kunnen leiden tot die nieuwe

    orde en een houdbare wereld. NBMs als voorlopers van die nieuwe orde in onze maatschappij

    bevinden zich nu nog al te vaak in een David en Goliath achtige sfeer. Er wordt gesteld dat de chaos

    richting die nieuwe orde het nieuwe normaal is en dat wij het daar mee moeten doen. Maar wie

    kan er met succes aansluiten in deze Chaos en wie worden de afvallers? Hebben we het nog over

    inclusiviteit? Bij mijn weten is maximaal tien procent van de mensen geschikt om te leven in een

    relatieve chaos met bijbehorende onzekerheden. Ik had het fijn gevonden iets meer te lezen over

    bewegingen, hoe deze tot stand komen en vervolgens floreren. Een beetje meer beschouwing van

    hoe we kunnen werken aan het tipping point naar algemene invoering van het

    duurzaamheidsdenken. Want dat duurzaamheidsdenken gaat vooraf aan elk bedrijfskundig

    experiment dat daar invulling aan wil geven.

    Jonker c.s. ziet de omwenteling van onderaf komen. Ik denk dat hij gelijk heeft . Want van regeringen

    en hun overheden hoeven we geen vooruitstrevend gedrag te verwachten. Als zij in staat zijn om

    algemene gevoelens te consolideren is het al heel wat. Innovatie ligt niet in de aard van de

    organisatie van politiek en overheid. Politici en hun uitvoerders worden gestuurd door stembus, pers,

  • social media, peilingen en bedrijfsleven. Reactief. Op het gevaar verguisd te worden voor een roep

    om een sterke man ben ik er toch een voorstander van dat sterke sprekers zich gaan melden in het

    duurzaamheidsdebat. Liefst met een krachtige zendingsdrang en confronterend, wakkerschuddend

    gedrag. Leiders. Het boek had deze sprekers meer kunnen ondersteunen door een historisch en

    handelingsperspectief te bieden voor leiders die activistisch de barricaden op willen. Want zij zijn ook

    belangrijk bij het inrichten van de NBM's.

    Om te komen tot een houdbare wereld is geestdrift nodig. Voor geestdrift tijdens verandering zijn

    vier zaken onontbeerlijk; een duidelijk belang, proces, gewenst resultaat en gevoelde urgentie. In

    NBM is de onderstreping van het belang en het gewenste resultaat, een duurzame wereld, van kaft

    tot kaft aanwezig. Echter een beschrijving van het proces in de richting van een duurzame wereld,

    zonder massacultuur te belichten dient niet het gewenste resultaat. De beschrijving van de urgentie

    van verduurzaming blijft ook achter, die zullen we zelf moeten invullen. Voor mij is dat op zich geen

    probleem. Mijn gevoel van urgentie is bijzonder groot en ik pak mijn rol met mijn levensstijl en

    initiatieven.

    Burgers, Bedrijven en Bestuur. Tot slot. Hoe goed ik het boek ook vind, de rol die het bestuur in het

    duurzaamheidsdossier speelt wordt onderbelicht. Wetenschappelijk gezien zijn we er uit, business as

    usual helpt de planeet naar de sodemieter. Wij (burgers) hebben een aantal zaken gedelegeerd aan

    onze bestuurslagen omdat wij zelf er niet toe in staat zijn. Een van die zaken is ons milieu leefbaar

    houden door onder andere een milieuwetgeving op te zetten en te handhaven. Niet als voorzichtig

    geheven vingertje, maar als een scherpe en duidelijke grensbewaker. Het lijkt er een beetje op dat dit

    probleem nog steeds bij burgers ligt en niet bij de overheid. Althans ik heb niet het idee dat politiek

    en overheid met de het nodige gevoel voor urgentie aan het 'grootste probleem ooit' werken. NBM

    wijst wel op het gezamenlijke belang van samenwerking tussen Burgers, Bedrijven en Bestuurders,

    maar laat na de bestuurslaag scherp te wijzen op de aan haar gedelegeerde verantwoordelijkheden.

    Nieuwe Business Modellen onderstreept duidelijk de noodzaak om richting een houdbare liefst

    circulaire economie te gaan en reikt handvatten aan voor de actiegerichte genspireerde burger en

    ondernemer. Zonder meer en zeer bruikbaar. Burgers en bedrijfsleven worden bediend, he