Betrokken burgers - Ministerie BZK

download Betrokken burgers - Ministerie BZK

of 118

  • date post

    05-Dec-2014
  • Category

    Documents

  • view

    740
  • download

    5

Embed Size (px)

description

 

Transcript of Betrokken burgers - Ministerie BZK

  • 1. Den Haag, 10 september 2009 BETROKKEN BURGERS, BEWOGEN BESTUUR RETROSPECTIEF ONDERZOEK EPARTICIPATIE MINISTERIE VAN BINNENLANDSE ZAKEN EN KONINKRIJKSRELATIES
  • 2. Deze uitgave is beschikbaar onder de licentie Creative Commons Naamsvermelding/Gelijk delen. Het werk mag gekopieerd, verspreid, doorgeven of geremixt worden onder de voorwaarden van naamsvermelding (ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties) en gelijk delen. COLOFON Projectnummer: 26174 Auteurs: Maarten Sinnema Hein van Duivenboden M.m.v.: Inge Besten Joanne van den Eijnden Dick Hanemaayer Albert Meijer (USBO, UU) Marco Pastors B&A Centrum voor Beleidsevaluatie Prinses Margrietplantsoen 87 Postbus 829 2501 CV Den Haag t 070 - 3029500 f 070 - 3029501 e-mail: info@bagroep.nl http: www.bagroep.nl
  • 3. 3 SAMENVATTING Het ministerie van BZK heeft B&A gevraagd een retrospectief onderzoek uit te voeren naar het beleid inzake eParticipatie. Het wil zo komen tot een waardering van de sturingsfilosofie zoals tot op heden gehanteerd en tot het achterhalen van succes- en faalfactoren van verschillende experimenten, concepten en ideen. Op deze wijze wordt input gegenereerd voor nieuw beleid (sturingsfilosofie) met het oog op een verdere doorontwikkeling en opschaling van eParticipatie-initiatieven en gerichte verbreding van de toepassing van eParticipatie in Nederland. Binnen het onderzoek staan vijf vragen centaal: 1. Wat was de sturingsfilosofie van BZK en (hoe) heeft deze gewerkt? 2. Welk resultaat hebben de experimenten geboekt? 3. Wat waren de belangrijkste succes- en faalfactoren voor de ontwikkeling en opschaling van bestaande eParticipatie experimenten? En wat is nodig om doorontwikkeling en opschaling daarvan te bevorderen? 4. Welke vijf tot tien eParticipatie concepten en ideen die niet werden gerealiseerd lijken nog steeds geschikt en van belang om te realiseren en wat zijn hierbij succes en faalfactoren? En op welke manier zou deze realisatie het beste gestalte kunnen krijgen? 5. Hoe kan de komende twee jaar het thema eParticipatie verder worden geagendeerd en het eParticipatiebeleid worden gemplementeerd? Bovenstaande deelvragen zijn in dit rapport in vier hoofdstukken behandeld: Retrospectie BZK-beleid (hoofdstuk 2), Balans initiatieven (hoofdstuk 3), Blik op de toekomst (hoofdstuk 4) en Conclusies en aanbevelingen (hoofdstuk 5). Conclusies Het ministerie van BZK heeft de afgelopen jaren een betekenisvolle aanzet gedaan tot het ontwikkelen van beleid op het terrein van eParticipatie. Op basis van dit onderzoek kan worden gesteld dat inmiddels de fase is aangebroken waarbij betrokkenen behoefte hebben aan een meer expliciete visie, strategie en doelstelling dan de tot op heden gehanteerde, meer losse stijl die overigens ontegenzeggelijk meerwaarde heeft gehad in deze explorerende en vaak experimentele beginfase. BZK kan gevolg geven aan de breed gevoelde behoefte tot een duidelijke rolopvatting door explicitering van keuzes ten aanzien van de bijdrage van BZK aan de verdere ontwikkeling en ondersteuning van eParticipatie-activiteiten. Op basis van het onderzoek zien wij op hoofdlijnen twee verschillende sporen die BZK op het gebied van eParticipatie de komende jaren kan volgen. Sporen die elkaar niet uitsluiten; die beide kunnen bestaan, maar die door het verschillende karakter (andere partners, andere behoeften/opgaven, grotendeels verschillende middelen) ons inziens een apart traject behoeven. Het zijn sporen overigens, die in grote mate een lijn doortrekken die de afgelopen jaren reeds is ingezet. Maar wel met een duidelijker focus (gerichtheid) dan tot nu toe: 1) focus op initiatieven en initiatiefnemers en 2) focus op de overheidsorganisatie.
  • 4. B&A CENTRUM VOOR BELEIDSEVALUATIE BETROKKEN BURGERS, BEWOGEN BESTUUR 4 Focus op initiatieven en initiatiefnemers In het onderzoek zijn vele mogelijkheden naar voren gekomen waarop BZK opnieuw initiatieven zou kunnen ondersteunen. Dit zou vorm kunnen krijgen binnen de huidige organisatievormen van Digitale Pioniers en/of Burgerlink. Tot nu toe was bij de experimenten vooral de uitdaging gelegen in het overwinnen van institutionele barrires, op het ontwikkelen van een idee tot werkend initiatief. Minder nadruk lag op het overwinnen van gebruiks- en effectbarrires. In de vervolgfase zou de ondersteuning van initiatieven meer moeten uitdagen tot het bevorderen van gebruik, een duurzaam beheer en/ of verbetering van de effectiviteit van het initiatief. Hiertoe behoort bijvoorbeeld ook het ten behoeve van een brede bekendheid centraal etaleren van initiatieven. Bijvoorbeeld door de site eParticipatie.nl verder door te ontwikkelen of, zoals nu al plaatsvindt, door te gaan met de organisatie van de eParticipatie Awards. Aan de orde is gekomen dat bij de ondersteuning van initiatieven een verdere thematische afbakening een interessante optie is. Initiatieven rondom een specifiek beleidsthema kunnen als showcase dienen voor andere themas. Hierbij is veiligheid genoemd. Dit valt binnen de beleidsverantwoordelijkheid van BZK en is voor burgers een aansprekend thema. Focus op de overheidsorganisatie Naast de ondersteuning van initiatieven is in het onderzoek duidelijk de behoefte aan een nadruk op de mogelijkheden en uitdagingen van eParticipatie voor de overheidsorganisatie naar voren gekomen. De wens is uitgesproken om meer nadrukkelijk bezig te zijn met het bevorderen van enthousiasme, kennis en vaardigheden van ambtenaren en bestuurders ten aanzien van eParticipatie. Het beoogd effect hiervan is om eParticipatie, met haar vele (extra) mogelijkheden tot participatie van de burger, een plaats te geven in de reguliere werkwijze van de overheid. Naar voren is gekomen dat BZK, naast het stapsgewijs mainstreamen van eParticipatie binnen de overheid, ook meer visionair enkele piketpalen zou moeten slaan op dit onderwerp. eParticipatie is, zoals duidelijk is geworden, namelijk geen onbedreigend, machtsvrij instrument voor ambtenaren, bestuurders en politici. Het helpt voor de ontwikkeling van eParticipatie binnen de overheid om scenarios uit te denken en de richting die wordt opgegaan, uit te dragen. In de denktank is in dit kader zelfs gesproken van een transformatie. Aanbevelingen Mede aan de hand van voorliggend onderzoek zal BZK de komende periode zijn nieuwe beleid ten aanzien van eParticipatie formuleren. Voortbouwend op de conclusie dat het ook de komende jaren een zinvolle bijdrage kan leveren aan eParticipatie en dat daarbij explicitering van de keuzes en gerichtheid van de activiteiten gewenst is, doen wij daartoe de volgende aanbevelingen.
  • 5. B&A CENTRUM VOOR BELEIDSEVALUATIE BETROKKEN BURGERS, BEWOGEN BESTUUR 5 Visie en strategie Betrokkenen vragen van BZK voor de vervolgfase een meer expliciete strategie ten aanzien van eParticipatie. Te overwegen valt om hierbij alsnog een kort maar krachtig actieprogramma op te stellen, zodat voor iedereen helder is welke rol BZK voor zichzelf en voor anderen ziet weggelegd bij de verdere ontwikkeling van eParticipatie tot reguliere vorm van participatie in de relatie tussen overheid en samenleving. Aanbeveling 1 (visie en strategie) Communiceer richting betrokkenen expliciet de visie en strategie met betrekking tot eParticipatie. Stel hiertoe zo nodig een gericht, compact Actieprogramma eParticipatie op. Inhoudelijke focus Met betrekking tot het bepalen van de richting waarin BZK zijn visie en strategie wil ontwikkelen, is in principe een brede waaier van invalshoeken, overwegingen en uitgangspunten voorhanden. Op basis van deze waaier heeft BZK de mogelijkheid keuzes te maken voor het type eParticipatie waar het de nadruk op wil leggen (politieke participatie of beleidsparticipatie), de functie van eParticipatie in relatie tot de betrokkenen in de samenleving (informeren, raadplegen, adviseren, coproduceren en/ of meebeslissen), de beleidsfase (agendering tot en met evaluatie, maar denk vooral in termen van keuzes voor accenten op hetzij beleidsagendering en -vorming versus beleidsuitvoering inclusief dienstverlening, handhaving, toezicht) en de keuze voor het al dan niet centraal stellen van bepaalde beleidsthemas die als aanjager voor bewustwording en verdere ontwikkeling kunnen fungeren. Met andere woorden, BZK dient voor de komende twee jaar expliciete keuzes te maken voor het type en de functie van eParticipatie waar het zich op wil focussen en voor de beleidsfase en breedte waarin het ondersteuning wil geven. Aanbeveling 2 (focus in de beleidsfase) Maak een keuze voor een focus op hetzij beleidsparticipatie (gericht op beleidsuitvoering) hetzij politieke participatie (gericht op politiek-bestuurlijke besluitvorming) om als vliegwiel te dienen voor de verdere ontwikkeling van eParticipatie. Gezien de mogelijkheden die beleidsparticipatie vooral op het terrein van de publieke dienstverlening biedt aan zowel ambtenaren als burgers om over voor hen (vaak persoonlijk) belangrijke themas intensiever te kunnen communiceren en daarmee eParticipatie tot normaal instrumentarium in hun onderlinge relatie te maken, ligt de keuze voor ondersteuning op dit terrein voor de hand.
  • 6. B&A CENTRUM VOOR BELEIDSEVALUATIE BETROKKEN BURGERS, BEWOGEN BESTUUR