Voorschoolse educatie: waarom wel, waarom niet? ... waarom ouders van kinderen uit de VVE-doelgroep...

Click here to load reader

  • date post

    13-Jul-2020
  • Category

    Documents

  • view

    2
  • download

    0

Embed Size (px)

Transcript of Voorschoolse educatie: waarom wel, waarom niet? ... waarom ouders van kinderen uit de VVE-doelgroep...

  • 1

    Voorschoolse educatie: waarom wel, waarom niet? Overwegingen van ouders om hun kinderen al dan niet te laten deelnemen aan VVE-programma’s Mhiera den Blanken Anne Luc van der Vegt Sardes In samenwerking met FORUM, Instituut voor Multiculturele Ontwikkeling juni 2007

  • 2

    Inhoudsopgave Samenvatting .......................................................................................................................3 1. Inleiding ......................................................................................................................5

    1.1 Onderzoeksvragen................................................................................................5 1.2 Aanpak................................................................................................................6

    2. Overwegingen van ouders.............................................................................................9 2.1 Redenen om wel te kiezen voor VVE: gesprekken met professionals en ouders ......9 2.2 Redenen om wel te kiezen voor VVE: enquête onder ouders .................................10 2.3 Redenen om niet te kiezen voor VVE: gesprekken met professionals en ouders......12 2.4 Redenen om niet te kiezen voor VVE: enquête onder ouders .................................14 2.5 De rol van voorlichting en doorverwijzing ...........................................................16 2.6 Verschillen tussen groepen ouders.......................................................................17 2.7 Samenvatting .....................................................................................................17

    3. Rol van de gemeente...................................................................................................19 3.1 Criteria voor toelating tot VVE-voorzieningen .....................................................19 3.2 Capaciteit van het aanbod ...................................................................................20 3.3 Vergroten bereik ................................................................................................21 3.4 Samenvatting .....................................................................................................23

  • 3

    Samenvatting In opdracht van het ministerie van OCW heeft Sardes onderzoek verricht naar de redenen waarom ouders van kinderen uit de VVE-doelgroep hun kinderen al dan niet laten deelnemen aan voorschoolse educatie. Hierbij heeft Sardes samengewerkt met FORUM, Instituut voor Multiculturele Ontwikkeling. Om zicht te krijgen op de overwegingen van ouders is onderzoek gedaan onder: • professionals: face-to-face interviews met consulenten van FORUM, telefonische

    interviews met 20 andere professionals, zoals oudercontactfunctionarissen, wijkverpleegkundigen, maatschappelijk werkers;

    • ouders: enquête via JGZ-instellingen en groepsgesprekken met ouders die kinderen hebben in de VVE-doelgroep;

    • gemeenten: internetenquête en telefonische interviews onder gemeenten, analyse VVE- monitor.

    Hieronder beantwoorden we in het kort de onderzoeksvragen. 1. Wat zijn de redenen van ouders om hun kinderen aan voorschoolse educatie te laten

    deelnemen? Veel ouders kiezen niet bewust voor VVE, maar voor een peuterspeelzaal. Lang niet alle ouders die kinderen op de peuterspeelzaal hebben, weten van het bestaan van voorschoolse educatie. De gelegenheid om met andere kinderen te spelen vinden ouders het belangrijkst. Dat blijkt zowel uit de groepsgesprekken met ouders als uit de enquête. Verder wordt de peuterspeelzaal gewaardeerd omdat het kinderen al enigszins voorbereid op de basisschool. Ze leren wennen aan een gestructureerde dagindeling, zich aan regels houden e.d. Van de ouders van doelgroepkinderen vindt ongeveer de helft de hulp bij de taal- en cognitieve ontwikkeling een reden om voor de peuterspeelzaal te kiezen. Dit zijn vooral allochtone ouders. Als ouders voor VVE kiezen omdat dat de ontwikkeling van hun kind stimuleert, is dat vaak het resultaat van voorlichting en toeleiding. Ouders zien de peuterspeelzaal niet als opvang- voorziening. Slechts een klein deel van de ouders noemt die functie als reden om voor de peuterspeelzaal te kiezen. Voor autochtone ouders is de peuterspeelzaal iets laagdrempeliger dan voor allochtonen. Daar staat tegenover dat een VVE-aanbod sommige autochtone ouders eerder afschrikt dan dat het als een voordeel wordt gezien. 2. Wat zijn de redenen van ouders om hun kinderen niet aan voorschoolse educatie te laten

    deelnemen? Ouders, professionals en gemeenten zijn het er over eens dat de kosten van de peuterspeelzaal een belangrijke belemmering kunnen vormen om kinderen te laten deelnemen aan een VVE- programma. De hoogte van de kosten varieert nogal van gemeente tot gemeente. Een andere belemmering is onbekendheid. Professionals geven aan dat het bestaan van de VVE- programma’s bij veel ouders niet bekend is. Of het is niet bekend wat het doel van dit aanbod is en voor wie het bedoeld is. Veel allochtone ouders zijn zelfs niet vertrouwd met het begrip

  • 4

    peuterspeelzaal. Door de enquête onder ouders wordt dit deels bevestigd. De bekendheid van VVE lijkt onder de niet-gebruikers van de peuterspeelzaal groter dan onder de gebruikers. De ervaring van professionals is dat voorlichting en doorverwijzing van groot belang zijn om onwetendheid en misverstanden rondom VVE te bestrijden. Voorlichting kan niet alle bezwaren van ouders wegnemen. Zo hebben sommige ouders praktische en organisatorische redenen om geen gebruik te maken van de peuterspeelzaal. Voor werkende ouders is de peuterspeelzaal geen ideale voorziening, omdat hij geen hele -dagopvang biedt. Het gebruik van kinderopvang komt bij sommige etnische groepen (Surinamers en Antillianen) meer voor dan bij andere (Turken en Marokkanen). Verder zijn er bezwaren die te maken hebben met de pedagogische visie van ouders, al dan niet gerelateerd aan hun culturele of godsdienstige achtergrond. Deze bezwaren worden gevoeld door een beperkte groep ouders, zowel autochtoon als allochtoon. Ten slotte is er een kleine groep ouders die onprettige ervaringen hebben met het onderwijs; uit de tijd dat ze zelf op school zaten of in het contact met de school van hun kinderen. 3. Wat is de rol van de gemeente (toelatingscriteria, voldoende aanbod, instrumenten voor het

    bereiken en verwijzen van de doelgroep)? In de meerderheid van de gemeenten zijn de VVE-voorzieningen toegankelijk voor alle kinderen. Het streven naar een gemengde populatie, die een afspiegeling vormt van de wijk, blijkt in de praktijk lastig. Dit geldt nog sterker voor de kinderdagverblijven. De extra dagdelen zijn soms alleen beschikbaar voor doelgroepkinderen. In ruim de helft van de geënquêteerde gemeenten is er voldoende capaciteit binnen de voorschoolse voorzieningen om aan VVE-programma’s deel te nemen. Als er onvoldoende plaats is, moeten kinderen op een andere voorkeurslocatie van de ouders worden geplaatst. Niet alle gemeenten hebben goed zicht op het voorkomen en op de omvang van wachtlijsten. Dat geldt nog sterker voor de kinderopvang dan voor het peuterspeelzaalwerk. Consultatiebureaus spelen de grootste rol bij het vergoten van het bereik van VVE. Ook voorschoolse voorzieningen en basisscholen zijn hier vaak bij betrokken Een minderheid van de gemeenten speelt zelf een actieve rol of maakt gebruik van oudercontactfunctionarissen. Andere instellingen, zoals afdelingen educatie van ROC’s en zelforganisaties van etnische minderheden, spelen slechts in enkele van de geënquêteerde gemeenten een rol. Voorlichting wordt meestal mondeling gegeven, vaak in combinatie met schriftelijke informatie. Huisbezoeken, open dagen en VVE-wervingscampagnes komen minder vaak voor; een minderheid van de gemeenten maakt hiervan gebruik. Gemeenten zien meer effecten op de deelname aan VVE naarmate de werving intensiever is. In de gemeenten waar nog weinig effecten zijn waargenomen, voert de gemeente pas sinds kort een meer intensieve wervingsaanpak of is nog bezig met de plannen daarvoor. Het bereik van VVE kan daardoor nog aanzienlijk toenemen. Ondanks een effectieve wervingsstrategie zullen blijven er bij sommige ouders echter belemmeringen blijven. De belangrijkste daarvan zijn de hoogte van de financiële bijdrage en – met name bij werkende ouders – praktische en organisatorische problemen.

  • 5

    1. Inleiding In opdracht van het ministerie van OCW heeft Sardes onderzoek verricht naar de redenen waarom ouders van kinderen uit de VVE-doelgroep hun kinderen al dan niet laten deelnemen aan voorschoolse educatie. Hierbij heeft Sardes samengewerkt met FORUM, Instituut voor Multiculturele Ontwikkeling. De achtergrond van het verzoek van het ministerie wordt gevormd door de motie Rutte, die in oktober 2006 is aangenomen door de Tweede Kamer, waarin de regering wordt gevraagd om te komen tot een plan voor het zo vroeg mogelijk vaststellen van taalachterstanden bij kinderen. Vóór hun derde verjaardag zouden alle kinderen een verplichte taaltest moeten afleggen op het consultatiebureau. Op basis van de uitslag zouden kinderen verplicht kunnen worden om voorschoolse educatie te volgen. Een belangrijke vraag is in hoeverre een verplichting noodzakelijk is om het bereik van de voorschoolse educatie te verhogen. Onderzoek naar de overwegingen van ouders kan helpen die vraag te beantwoorden. In dit inleidende hoofdstuk presenteren we de onderzoeksvragen en de aanpak van het onderzoek. De resultaten van het onderzoek worden gepresenteerd in de hoofdstukken 2 e