Seizoenen maart / april 2011

of 52 /52
Seizoenen Ecologisch leven | tuinieren | koken | Nr.2 | 2011

Embed Size (px)

Transcript of Seizoenen maart / april 2011

  • Seizoenen

    Ecologisch leven | tuinieren | koken | Nr.2 | 2011

  • 2 Colofon

    Colofon

    Velt vzw Vereniging voor Ecologisch Leven en Tuinieren. Verschijnt zes keer per jaar.

    RedactieadresUitbreidingstraat 392c, 2600 Berchem T 03 281 74 75 -F 03 281 74 [email protected] www.velt.be

    Activiteiten Weg & WijzerAfdelingen voeren hun activiteiten voor het meinummer in vr 20 april via www.velt.be/beweegt. Het gaat om de activiteiten van juni en juli. Onjuiste of onvolledige activiteiten worden niet opgenomen.Op zoek naar de contactpersoon van je afdeling? Surf naar www.velt.be en klik in je buurt of bel 03 281 74 75. Advertenties Tarieven en praktische vereisten op aanvraag bij de redactie en op www.velt.be/adverteren. De redactie kan beslissen om advertenties niet op te nemen. Voor de inhoud van de advertenties zijn redactie noch Velt verantwoordelijk.

    SeizoenenarchiefVelt-leden kunnen nummers van vorige jaargangen van Seizoenen raadplegen op www.velt.be. Registreer je (lidnummer nodig) en log in.

    Word lid Belgi: stort 25,00 op rekening 001-0990550-62 van Velt. Nederland: stort 25,00 op rekening 67 48 48 t.n.v. Velt-Nederland onder vermelding van naam + volledig adres. Andere landen: stort 30,00 op rekening 001-0990550-62 van Velt.

    Giften (Belgi) Steun Velt in het ijveren voor gezonde voeding en een gezonde leefom-geving. Stort een vrije gift op rekeningnummer 001-0990550-62 van Velt vzw, met de mededeling gift. Giften vanaf 40,00 zijn fiscaal aftrekbaar.

    LegatenLegaten kunnen onze vereniging een mooie impuls geven. Als je ecologie belangrijk vindt en ons werk wilt steunen, kun je Velt vzw in je testament opnemen voor een duolegaat. Met een duolegaat kun je aanzienlijk be-sparen op successierechten en zo je erfgenamen bevoordelen. Velt geniet dan mee van dit belastingvoordeel. Meer info bij [email protected] of bel 03 281 74 75.

    Tweemaandelijks tijdschrift van Velt 39ste jaargang - maart/april 2011

    Hoofdredactie: Bart Coenen, [email protected] Eindredactie en lay-out: Reine De Pelseneer, [email protected] Redactieraad: Jan Burgers, Lieven David, Erika Eynatten, Riet Janssens, Thierry Marechal, Luk Naets, Caroline Schalckens, Nadia Tahon, Greet Tijskens, Kris Tolomei, Johan van de Winckel, Tine Van LandegemWerkten mee aan dit nummer: Steven De Waele, Filip Fransen, Geert Gommers, Maite Grugeon, Emelie Heller, Roland Lemaire, Laurence Machiels, Luk Naets, Ingrid Pauwels, Dorien Pelckmans, Nadia Tahon, Siham Taif, Greet Tijskens, Jan Vannoppen, Herlinda Vekemans, Katleen Verhaert, Rik Wouters Fotografen & illustratoren:Susan E Adams, Darwin Bell, Dale Calder, Leen De Pelseneer, Tony Doutreligne, Debbie Eraly, eutrophication&hypoxia, Girl Interrupted Eating, Stefan Jacobs, het MOT, Karen Poel, Herman Ricour

    Administratie: Karin Holemans, [email protected] Lay-outconcept: Kurt Cornelis, www.sfumato.be Druk : Druk in de Weer, www.drukindeweer.beVerzending: Boes & Co, www.boesenco.be

    V.u.: Guy Augustijns, Dorpsstraat 124, 2960 St-Lenaarts

    Foto: Stefan Jacobs

  • 32 | 2011

    Inhoud

    REdacTioNEEl

    zoom2011: jaar van het bos!

    coNsumENT/columNNitraat en nitriet in bereide vleeswaren

    Eco-acTiEfStoute tuinlaarzen en ander eco-actief nieuws

    TuiNDoorlevende planten in bloembakken

    Velt.be/plantenzoekerDe vierkantemetertuin

    Potgrond: kan het ecologischer?

    soRbETHet Museum voor de Oudere Technieken

    bREEdbEEldEcologische make-up in een oogopslag

    columN/VERbEEld

    culiNaiRFrisse meiraapjes en krokante radijzen

    wEg & wijzER

    zoEkERTjEs

    lEzERs REagEREN/uiTgEspRokEN

    uiTgElichT

    lEdENVooRdElEN

    4

    5

    616

    18

    8111215

    36

    31

    35

    20

    23

    37

    38

    40

    50

    Kies voor combinaties van vaste plante in potten voor op je terras of balkon. n p. 8

    Hoe verantwoord kan make-up zijn? Lees er alles over in het dossier. p. 31

    Lees alles over d rage van het tuinseizoen: de vierkantemeteruin. p. 12

  • 4 Redactioneel

    Tekst bart coenen

    Koken met potgrond

    Ook in mijn fijne stad Gent ontkom je er niet aan: venster-banken getooid met lelijke plantencombinaties. Vaak in plastic bloembakken. Nu ben ik zelf ook niet zon creatief wonder op dat vlak. In de mooie ( ja, dat wel) bak voor ons raam vind je doorgaans maar n enkele soort bloemen. Op een rijtje. Dat is dus niet eens een combinatie.

    Waarschijnlijk behoor ik tot de categorie die siertuinspe-cialist Maite Grugeon in deze Seizoenen de mensen met weinig tijd noemt. Het maakt me een geschikte kandidaat om een van haar mooie vaste plantencombinaties uit te proberen (p. 8-10). Onze voorgevel blijft het grootste deel van de dag in de schaduw waardoor de fraaie combinatie van schoenlappersplant, ooievaarsbek en vrouwenmantel me wel wat lijkt. En waarom niet meteen nog een stap verder zetten? Want met de recepten in deze Seizoenen, wordt zelf potgrond maken een haalbare kaart. Tuinjour-naliste Laurence Machiels legt uit waarom we turfhou-dende potgrond beter mijden en geeft als alternatief een haalbaar basisrecept (p. 15). Wie met grotere volumes wil experimenteren, bijvoorbeeld voor de aanleg van een vier-kantemetermoestuin, kan aan de slag met de grondmen-geling van Velt-Stadspotter Anita Exelmans. En minder handige klussers kunnen proberen om een van de vier nieuwe vierkantemetertuinsystemen te winnen (p. 14).

    Kook je liever met groenten, dan bevind je je met de jon-ge duurzame cateraar Filip Fransen in goed gezelschap. De medewerkers van het Velt-secretariaat maakten een tweetal jaar geleden tijdens een teamdag/kookworkshop in het groentemuseum t Grom al kennis met deze Slow Food-adept. Een aangename verrassing! Intussen werd Filip Velt-voedingslesgever en binnenkort verschijnt zijn eerste kookboek met bijzondere aandacht voor bewaar-technieken. In deze Seizoenen gaat Filip aan de slag met de eerste lentegroenten (p. 20-22).

    In deze lijvige Seizoenen (de dikste van de voorbije drie jaar, met dank aan al onze actieve vrijwilligers en afdelin-gen) is er ten slotte ook aandacht voor toevoegingen in vleeswaren, het Museum voor de Oudere Technieken en ecologische make-up. Twijfelden enkele jaren geleden de vrouwelijke secretariaatsmedewerkers nog unaniem over de noodzaak van het ontharen der oksels, (zie Seizoenen van december 2004), vandaag draaien ze hun hand niet om voor een eyelinertest meer of minder, keuren ze graag de nieuwste trendy lipgloss en hoor je in de wandelgan-gen gemopper over uitgelopen mascara. Ik heb het alvast liever zo.

    www.velt.be/potgrond

  • 5Zoom

    2011: jaar van het bos!

    Omdat 2011 het internationale jaar van het bos is, toont Conservation International met een foto-reportage wat de tien meest bedreigde bossen ter wereld zijn. Hiermee vraagt de organisatie de wereld om meer aandacht voor de bescherming van bossen; ze bewaren immers de biodiversiteit, zorgen voor een stabiel klimaat en hebben een belangrijke sociaal-economische rol.

    De foto hierboven is gemaakt in Myanmar (Burma), dat helemaal bovenaan staat in de top-10 van meest bedreigde bosgebieden. De rivieren en wetlands zijn bijzonder belangrijk voor de lokale bevolking en voor het behoud van soorten, waaronder enkele van de grootste zoetwatervissen ter wereld. De ecosystemen in deze regio ondervinden grote druk. Nog maar 5 procent van de oor-spronkelijke habitat van dit gebied is bewaard gebleven.

    Conservation International/ foto: Sitha Som

    In Vlaanderen loopt de 1 Miljoen Bomen-campagne van de Vereniging voor Bos in Vlaanderen (VBV). www.1miljoenbomen.be

  • 6 Consument

    Consumentenbrokjes

    Natuurfrituur bolt voortDe enige Vlaamse mobiele biologische frituur gaat binnenkort weer de baan op in een nieuw kleedje. De uitbating ervan gebeurt vanaf nu door een coperatieve vennootschap waar-van elke sympathisant een of meerdere aandelen kan kopen. Het project gaat ook duurzame tewerkstelling creren voor mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt. Vanaf nu is het aanbod naast bio ook vegetarisch. Interesse om een aandeel te kopen? Mail naar naar [email protected]

    Vetbelasting in DenemarkenDe Denen zijn dit echt van plan in de zomer: 1,80 taks aanrekenen per kg verzadigde vetten zoals we die aantref-fen in boter, kaas en eieren. In het Duitse Kiel is men al gaan becijferen wat zon maatregel kan opleveren. Door de hogere prijs zouden consumenten elke dag ongeveer 20 Kcal minder opeten en zo op jaarbasis 1 kg aan gewicht verliezen. Tegelijk zouden we echter ook minder calcium en vitamine D opne-men die via deze vetten worden aangevoerd. Een belasting op suiker en fastfood zou veel meer effect hebben, besluiten de onderzoekers.

    Biolandbouw stiefkindje voor Duitse regeringMet 16 miljoen euro krijgt de biolandbouw van de bondsre-gering nog maar 0,3 procent van het budget van 5,49 miljard dat voorzien is voor voeding, landbouw en bescherming van de consument. De helft van die aalmoes gaat naar onderzoek. Daarnaast is er wel 2,4 miljard euro voorzien om tijdens de volgende 6 jaar de bio-economie te gaan ontwikkelen. Hierbij moeten we vooral denken aan planten die via gen-technische ingrepen worden veredeld tot betere leveranciers van grondstoffen.

    Niet te kwaad op nitraatDat spinazie werkt zoals krachtvoer blijkt volgens onderzoe-kers in Zweden gelinkt te zijn aan de aanwezigheid van ni-traat. Deze stikstofverbinding werkt gunstig in op de spieren, verlaagt de bloeddruk en is heilzaam voor mensen met dia-betes. Het blijft wel een feit dat bij verwarming van spinazie een deel van het nitraat wordt omgezet in het kankerverwek-kende nitriet, maar voor steeds meer wetenschappers wegen de positieve effecten van het eten van nitraatrijke groenten zwaarder door dan het potentile kankerrisico.

    Dekselse kaboutersDe Duitse kabouters Durf werken voor de producent van biologische vegetarische broodsmeersels Zwergenwiese. Deze heeft het nieuwe jaar goed ingezet met de omschakeling naar deksels die de glazen potjes luchtdicht afsluiten zonder de klassieke ring van PVC aan de binnenzijde. Wie nu een potje van de weidekabouters opent zal aan de binnenkant van het deksel een blauwkleurige rand bemerken die bestaat uit Provalin, een thermoplastische kunststof die vrij is van de betwiste giftige ftalaten (weekmakers). Vooral naar vette of oliehoudende voedingswaren kunnen de weekmakers uit de deksels gemakkelijk migreren.

    Zeesla(g)

    De verzuring van de zeen is de voornaamste oorzaak voor het verdwijnen van koralen. Ronals Osinga, een marien bioloog uit Wageningen, heeft nu becijferd dat het massaal kweken van zeesla (Ulva lactuca) in bijvoorbeeld de Middel-landse Zee de verzuring met 10 procent kan terugdringen tot het niveau van voor de industrile revolutie. Bovendien kan de zeesla worden gevoed met de afvalstoffen van de vis-kweek. Volgroeide zeesla kan tot twee keer per jaar worden geoogst en is rijk aan eiwitten en mineralen. Zeesla kan vers of gedroogd worden gegeten of verwerkt.Volgens de Universiteit Wageningen kan zeewier d duur-zame eiwitbron van de toekomst worden. De Plant Sciences Group van de universiteit opende in de Oosterschelde alvast een testlocatie voor zeewierteelt. www.zeewier.info

    Creatieve jonge wetenschappers

    De 350 jaar oude Royal Society, een van s werelds meest gereputeerde wetenschappelijke academies, heeft zopas een rapport van een onderzoek naar bijen gepubliceerd. Dat is op zich niet echt nieuws, ware het niet dat het onderzoek is opgezet door leerlingen van 8 tot 10 jaar van een Engelse la-gere school. Zij hebben een methode bedacht om te kunnen nagaan hoe bijen reageren op kleuren en patronen. Daarna hebben ze de bijen getraind om naar verschillend gekleurde doelen te vliegen door ze te belonen met suiker. Ondanks de eerder beperkte opzet vond de Royal Society de bevin-dingen zo vernieuwend dat ze het rapport in hun tijdschrift hebben afgedrukt.

  • 7Consument/Column

    Column Quick en Flopke

    Tekst suskewied

    Mijn trein vertrekt pas over een kwartiertje. Niets zo af-doende tegen koude voeten als een warme hap. Op het recla-mebord van hamburgerrestaurant Quick staat niet alleen dat je gaat voor zn smaak, maar ook dat ze nu een biologische versie aanbieden van de Club Tomaat met Mozzarella. Ik ren met besneeuwde schoenen de trappen op, maar vang bot aan de kassa: alle bioclubs zijn uitverkocht.Een week later waag ik een nieuwe poging en wurm ik mij tussen een massa ouders met kinderen naar de besteltoog. Kerstvakantie n blijkbaar veel koude voeten. Tot mijn verbazing wordt mijn bestelling genoteerd. Ik wacht geduldig en kijk wat onwennig hoe graaiende papas dienbladen vol maximenus, frietbakken, chicken dips en colabekers blijven doorgeven. Dat komt ervan als je iets vraagt dat niet in de supersonische stroomlijning past. Na een vijftal minuten zie ik toch een anoniem clubdoosje zonder verwijzing naar bio voor mij neerploffen. Een warm getoast foccaciabroodje schuift in mijn gretige handpalm en ik verbrand mij bijna aan de uitgelopen gesmolten mozzarella. Het broodje hapt snel weg, de kaassmaak is sterk. Halfweg realiseer ik me dat ik amper iets van groente proef. Ik open het halve broodje en ontwaar slechts een fijn reepje tomaat in de kaasmassa. Dat smikkelt al wat minder vlot en ik blijf me afvragen of mijn broodje wel zo bio is...Blijkbaar zit de biologische catering voor de wetgever nog altijd in de grijze zone en is de controle erop niet verplicht. In Frankrijk, waar Quick met de bioburgers is begonnen, is er wel certificering aangevraagd en prijkt het AB-logo op hun website bij elk bioproduct. Hier moet de consument er maar van uitgaan dat diezelfde Franse broodjes in de Quick-ves-tigingen netjes zijn ingevoerd om hier met de biokaas en de tomaten te worden belegd. Wanneer Quick daar vervolgens 4,25 per stuk voor vraagt, dan mag een controleur van bij ons daar weleens bijna zijn neus voor verbranden aan de warme mozzarella.

    Oogst- en pluktuinen slaan aan

    Het Open Veld van Tom Troonbeeckx in Leuven krijgt navolgers. In Limburg starten de dynamische mensen van het arbeidscentrum De Wroeter met een Tuin van de Smaak in Sint-Lambrechts-Herk waar klanten zelf hun groenten kunnen oogsten. Genteresseerden kunnen zich melden via [email protected]roeter.be. In april is het dan de beurt aan de oogsttuin Eoster in Pellenberg, een biodynamisch project voor de korte keten. Peter Vanvinckenroye zal je graag meer info geven: [email protected] Al deze initia-tieven zijn voorbeelden van een vorm van landbouw die lo-kaal sterk is verankerd. Mensen uit de buurt geven zich op als klant en betalen een deel van het jaarabonnement vooruit, zodat de boer kan beginnen zaaien of plantgoed kan kopen. Op het moment van de oogst komt ieder zijn of haar pakket groenten vers oogsten. Een enkele keer zal een groente het weleens minder goed doen, maar op het perceel ernaast is er dan allicht een overvloed aan plukrijpe vruchten. Boeiend is zon oogsttuin zeker, zowel door het contact met de andere klanten als met de boer die met veel zorg en enthousiasme al dat lekkers heeft geteeld.

    Margarine: nieuwe slechte punten

    In de 25 jaar dat ko-Test (OT) margarines onderzoekt, slagen deze plantaardige boters er altijd in om met nieuwe kritieke punten in een minder gunstig daglicht te komen: in 1986 al met de aanwezigheid van te veel nikkel, een katalysator die wordt gebruikt voor het harden van de vetten. Daarna is het de beurt aan de transvetzuren die in de margarines ontstaan en in 2008 duiken er 3-MCPD-esters op als vetverpesters. Deze laatste verdenkt men ervan schade te berokkenen aan de nieren. Recente verfijnde labotechnieken slagen erin uit de aanwezige 3-MCPD-esters heel specifiek de zogenaamde glycidyl-esters te isoleren die zich bij dierproeven als kanker-verwekkende stoffen hebben gedragen. Deze nieuwe esters zijn toe te schrijven aan de industrile verwerking van vooral het palmvet dat in zowat alle margarines wordt gebruikt, maar toch kunnen een aantal producenten het gehalte ervan beperken of zelfs uitsluiten. OT heeft in haar vergelijkende test van 19 klassieke en reformmagarines ook nog gekeken naar de verhouding tussen verzadigde en onverzadigde vetzuren, de toevoeging van te veel vitamines en mogelijke verontreiniging door weekmakers en/of PAKs (aromatische koolwaterstoffen die ontstaan bij te hoge verhitting van vetstoffen). Slotsom is dat er slechts vier margarines gewoon goed worden bevonden: Rewe Bio, Becel original, Homa Gold en Vita dOr. De drie reformmargarines haalden slechts een bevredigend.

    Bronnen: ko-Test, Schrot&Korn, Netwerk Bewust Verbruiken, Vilt,

    www.care2.com

    Foto: eutrophication&hypoxia

  • 8 Tuin

    Altijd leven op je vensterbankDoorlevende planten in bloembakken

    Tekst maite grugeon (dit artikel verscheen eerder in Vrouw en Wereld, april 2010) Fotos stefan jacobs e.a.

    Bloembakken op vensterbank of terras fleuren je huis op en brengen kleur in de straat. Van al die kleurrijke bloemen word je vrolijk, en ook vlinders profiteren ervan. Geen tijd om elk jaar weer nieuwe bloemen te zaaien? Stel dan een bloembak samen met doorlevende planten, daar heb je jarenlang plezier van.

    Een bloembak gevuld met eenjarigen is erg mooi. Denk maar aan de hangpetu-nias in verschillende tinten. Maar als je kiest voor eenjarigen, moet je elk jaar op-nieuw zaaien of plantgoed kopen. Regel-matig begieten en bemesten is eveneens nodig. Eenjarigen zijn bovendien ziektege-voelig en hebben vaak last van luizen of spint. Daarom behandelen veel mensen deze planten met een giftig bestrijdings-middel. Waarom gooi je het niet over een andere boeg? Stel eens een bloembak samen met doorlevende planten. Je hoeft je niet te beperken tot een bloembak met zomerbloeiers. Winterbloeiers zijn net zo goed mogelijk. Kies je voor een zomer- n een winterbak, dan heb je het hele jaar door een bloeiende vensterbank.

    schaduw of zonGa na wat de orintatie is van je venster-bank of balkon. Is het er zonnig of net heel schaduwrijk? Valt er slagregen of is het er eerder droog? Het is belangrijk om dit te weten, want je wilt natuurlijk planten kiezen die het goed doen op de door jou gekozen plek. Klimop is een schaduwplant die goed groeit op een humusrijke bodem, terwijl heidekruid net van zon houdt en net zoals azaleas goed gedijt op een zure zandgrond. Heb je een vensterbank waarop veel zonlicht valt, dan is lavendel een prima keuze. Lavendel is een echte zonneklopper. Van nature groeit hij op tamelijk arme, stenige bo-dems. Met arme grond bedoelen we een grond die arm aan humus is (voedselarm). Op zon grond en in de zon groeit lavendel optimaal. Dat merk je aan de stenige, kalkrijke bodems van de Provence, waar volop lavendel wordt geteeld. Ook planten zoals tijm, salie, rozemarijn en sedum houden van zon bodem.

  • 9Tuin

    inspirerende combinatiesHieronder vind je enkele mooie combinaties voor bloembakken. Uiteraard zijn er ontelbaar veel andere mogelijkheden. Laat vooral je fantasie de vrije loop.

    Zomerbakken (bloeiperiode: april-september)Bak 1 | In de zon | Substraat: gewone tuingrond Bak 2 | In de zon | Substraat: stenig, kalkhoudend

    Bak 3 | In de schaduw | Substraat: gewone tuin- of potgrond Bak 4 | In de schaduw | Substraat: zure, zandige bodem

    Viooltje(Viola canina)Blauwpaars

    Ooievaarsbek(Geranium renardii)Wit

    Aster(Aster)Blauwpaars

    Schoenlappersplant(Bergenia cordifolia)Paarsroze

    Ooievaarsbek(Geranium x canta-brigiense Karmina)Donkerroze

    Vrouwenmantel(Alchemilla mollis)Geelgroen

    Hoornbloem(Cerastium tomento-sium) Wit

    Lavendel(Lavandula angusti-folia) Blauw

    Hemelsleutel(Sedum spectabile)Rozerood

    Vergeet-mij-nietje(Brunnera macro-phylla)Blauw

    Perzische muts(Tiarella cordifolia)Roomwit

    Gebroken hartje(Dicentra formosa)Rozerood

    Winterbakken (bloeiperiode: oktober-maart)Bak 1 | In de schaduw | Substraat: gewone tuingrond Bak 2 | In de schaduw | Substraat: zure, zandige bodem

    Cyclaam(Cyclamen hederifolium)Roze

    Elfenbloem(Epimedium x rubrum)Rozerood

    Kerstroos(Helleborus niger)Rozerood

    Elfenbloem(Epimedium x rubrum)Rozerood

    Kerstroos(Helleborus orien-talis) Donkerrood

    Anemoon(Anemone nemorosa)Wit

    fotos van links naar rechts: Leo-set, Rictor Norton & David Allen, Apium, Phill Sellens, Marg, Ollie Crafoord, Rasbak, Teemu Mki, Amanda Slater, UpstateNYer, Ram-Man, Peter Stevens, Tejvan Pettinger, Peganum, K. Yamada, Peganum, Magnolia1000, Maja Dumat (allemaal vrijgegegven onder cc-license)

  • 10 Tuin

    Bak 3 | In de zon | Substraat: gewone tuingrond

    Narcis(Narcissus Midget)Geel

    Narcis(Narcissus cyclami-neus Itzim)Geel

    Sneeuwklokje(Galanthus nivalis)Wit

    Kardinaalshoed(Euonymus fortunei Emerald Gaiety)Wit

    de juiste grondHet grote voordeel van bloembakken is dat je de grond of het substraat kunt aanpassen aan de planten. Je kunt als het ware hun natuurlijke standplaats naboot-sen. De planten zullen zich dan echt thuis voelen en het goed doen. Een plant die op de juiste plaats staat, is minder vatbaar voor ziekten en plagen, wat het gebruik van bestrijdingsmiddelen overbodig maakt. Voor lavendel moet je dus zoals eerder gezegd trachten een arme, stenige bodem na te maken. Dat kun je door wat grond te mengen met dolomiet of grind. Het recept vind je verderop in dit artikel. Let op: het slechtste wat je met lavendel kunt doen, is hem eens goed bemesten, want dan gaat hij dood.

    Waarmee houd je rekening als je een bloembak met doorlevende planten samenstelt? Let bij de plantenkeuze op bodem en standplaats. Kies voor klein blijvende planten; ze mogen maximaal drie keer de bloembak-hoogte hebben. Kijk naar de seizoenen. Kies voor een zomerbloembak (april-september) en/of een winterbloembak (oktober-maart) met o.a. wintergroene planten. In een op de zon georinteerde bloem-bak doen keukenkruiden het prima, bijv. lavendel, salie, rozemarijn, wilde marjo-lein en tijm. Begiet de planten regelmatig, zeker bij droog weer. Houd er rekening mee dat planten in bloembakken gemakkelijker last hebben

    van de vorst. Kies planten die niet vorst-gevoelig zijn. Plaats onder de bloembakken een vol-doende grote schaal, waarin je water giet of waar overtollig water naartoe kan. Pas het substraat aan de gewenste beplanting aan. Wil je in de plaats van tuingrond pot-grond gebruiken, kies dan bij voorkeur voor grond zonder veen of turf en zonder kunstmatige meststoffen. Cocopeat van ECOstyle is een milieuvriendelijke

    stel zelf je substraat samen Voor planten die van een zure zandige bodem houden, zoals heide en azaleas, stel je een substraat samen van zes delen zuur zand en vier delen Cocopeat. Bij dit substraat is het be-langrijk om te begieten met regenwa-ter (verzurende werking). Voor planten die van een stenige, kalkhoudende bodem houden, zoals tijm en lavendel, maak je het best een substraat van vijf delen scherp zand (rijnzand), een deel dolomiet of grind, een deel fijne compost (edelcompost) en twee delen klei of bentoniet (kleimi-neraal). Leg bovenaan een fijn laagje grind of dolomiet. Dit zorgt voor een snellere opwarming. Voor planten met fijne bloeiwijzen, zoals kattenkruid, steenanjer en scheefkelk, is een substraat van zes delen scherp zand (rijnzand), een deel fijne compost (edelcompost) en drie delen dolomiet geschikt.

    fotos van links naar rechts: Dezidor, Morning Glory, Dave F, A. Barra (vrijgegegven onder cc-license)

    potgrond op basis van kokosvezels. De kokosvezels houden de grond los van structuur en zorgen ervoor dat hij minder snel uitdroogt. (zie ook p. 15)

    Foto: Karen Poel

  • 11

    Velt.be/plantenzoeker Online planten zoeken volgens groenvorm

    Met de onlineplantenzoeker van Velt stel je met behulp van enkele gerichte zoekac-ties en naar je eigen smaak plantenlijsten samen voor je tuin. De plantenlijst bevat bij lancering van de website de lijst uit het boek Stappen naar een ecologische tuin, maar kan later worden uitgebreid met nieuwe planten. Successie (de opvolging van plantengroei, zie Seizoenen nr. 5, 2010) is de rode draad in het boek. Dat is in deze unieke onlineplantenzoeker niet anders. De plantenlijst werd net als in het boek ingedeeld per groenvorm zodat je als zoekresultaat een assortiment krijgt met planten of plantengroepen die je voor een

    Tekst bart coenen Foto stappen naar een ecologische tuin

    Heel wat mensen zoeken op het internet naar manieren om hun tuin te ontwerpen of in te richten. Met het boek Stappen naar een ecologische tuin had Velt al een boek in huis over de aanleg en het beheer van een ecologische tuin. Nu krijgt dit boek online een handig verlengstuk.

    bepaalde standplaats en groenvorm kunt gebruiken. Het natuurlijke proces succes-sie als inspiratiebron hanteren, heeft als voordeel dat je gerichte (soorten)keuzes maakt. Het natuurlijke proces successie is de inspiratiebron voor je tuin.

    Geen andere onlineplantenzoeker groe-peert haar planten per groenvorm. An-dere plantenzoekers leveren je wel mooie lijsten op, maar leren je niet altijd of deze planten ook passen in jouw tuin.Op www.velt.be/plantenzoeker start je bij voorkeur je zoektocht binnen een be-paalde groenvorm. Zo kun je zoeken naar

    eenjarigen, planten voor een zonne- of schaduwborder, voor een stenig of een nat biotoop, kleine of grote bomen, struiken en klimplanten. Daarnaast vind je op deze website een woordje uitleg over de belangrijkste termen en basisinformatie over de standplaatsen. Je leert bijvoor-beeld hoe je de lichtinval bepaalt, wat er wordt bedoeld met termen als vochtge-halte en voedselrijkdom en met welke bodemsoort je in je tuin te maken hebt. Na de keuze van de groenvorm, krijg je telkens enkele verplichte zoekvelden zoals bodemsoort, licht en vocht. De zoekre-sultaten kun je verder verfijnen met optionele zoekvelden. Zo kun je planten selecteren op hun eetbaarheid, hun hoogte of hun bloemkleur en last but not least, hun afkomst. Wie enkel inheemse (of ingeburgerde) planten wil, filtert met een muisklik de uitheemse planten uit de zoekresultaten. Ten slotte blijft ook een eenvoudige zoekopdracht op naam van de plant mogelijk. Handig als je meer info zoekt over een bepaalde plant.

    Bij de lancering van de website zullen nog niet alle plantenfotos beschikbaar zijn. We streven ernaar dat je op termijn bij alle planten fotos van de verschil-lende groeifasen vindt. Verder wordt deze plantenzoeker voortdurend verbeterd. Vind je een fout of heb je suggesties voor verbeteringen, stuur dan een e-mail naar [email protected] www.velt.be/plantenzoeker

    Op zoek naar meer info over de aanleg van je tuin en de aanplant? Stappen naar een ecologische tuin maakt je wegwijs. Zie p. 51 voor bestelinfo.

    Een combinatie van planten van de schaduwrijke bosrand met grasland-planten die het ook met wat minder licht kunnen stellen. Paarse judaspen-ning (Lunaria anua) en wit fluitenkruid (Anthriscus sylvestris).

    Tuin

  • 12

    De vierkantemetertuinD rage van het tuinseizoen

    Als het van enkele tuinspecialisten af-hangt, wordt Square Foot Gardening (SFG) ofwel moestuinieren op een vierkante meter de rage van het tuinseizoen. Intus-sen vind je verschillende systemen op de markt die het gemakkelijker maken om met zon tuintje te starten. Toch bouwen heel wat vierkantemetertuiniers hun bak-ken zelf, vaak met recuperatiemateriaal.

    groeibedMijnTuin.org-blogger Tony Doutreligne is een echte beginner. Toen deze tuinier op zoek was naar sites over groenteteelt botste hij op het begrip Square Foot Garden. Tony Doutreligne: Ik wason-middellijkgewonnen voor deze aanpak. Het zag er echter te mooi uit om waar te zijn. Ook na het lezen van het boek All new square foot gardening had ik nog twijfels. Waarom ken ik niemand die op deze manier groenten kweekt? Waarom heb ik er nog nooit van gehoord? Zit er een addertje onder het gras? Tony startte meteen een blog over zijn experiment; hij documenteert het hele proces met ver-slagen en fotos. Je vindt er nu al een plant-en zaaischema. Tony bouwde zijn bakken met het groeibed, een zelfbouwpakket uit gerecycleerde kunststof. Dit groeibed (of grow bed) meet 97,5 x 97,5 cm, heeft

    Tekst bart coenen Fotos Tony doutreligne, debbie Eraly, dale calder, horta, The kitchengarden, bacsac, acd.

    Aan een vierkantemetertuin heb je weinig werk, hij neemt weinig plaats in en je moet je niet bezighouden met bo-demanalyses. Mislukt een van je teelten, dan blijft de teleur-stelling beperkt. Ideaal voor beginners dus. Doorgewinterde tuiniers leren uit de vierkantemetertuin door te experimen-teren met grondsoorten, bemesting en wisselteelt, en door te variren met zaden. Sommige vierkantemetertuinen zijn ware juweeltjes.

    een hoogte van 25 cm en een inhoud van 230 l. Hij verdeelde de bak in negen vakken van 30 bij 30 cm. Zijn grondmix is volgens het gangbare SFG-boekje: 1/3 compost, 1/3 turf en 1/3 vermiculiet, een licht kleimineraal met vochtabsorberende eigenschappen. Tony Doutreligne: De bakken staan mooi uitgelijnd met de boomgaard, met 90 cm gang ertussen en ook tussen de bakken onderling, voor de nodige bewegingsvrijheid. De rasters zijn

    Square Foot Garden Het vierkantemetertuinconcept waaide over uit Amerika. In Engeland zijn minimoestuintjes bijzonder populair en ook in Frankrijk is le potager en carrs een vast begrip. De standaardbak van een Square Foot Garden meet 120 bij 120 cm en is 20 cm hoog. Deze bak kun je onderverdelen in 4, 8, 12 of 16 vakken. Het klassieke concept bestaat uit 4 x 4 vakken van 30 op 30 cm waarin je 16 verschillende soorten kweekt, maar elke variant is mogelijk. In elk vak zaai of plant je een andere groente of kruid. Je kunt de bak verhogen zodat je ook al zittend of rechtstaand kunt tuinieren. Omdat de groenten gemakkelijk te bereiken zijn, is de vierkantemetertuin ook toegankelijk voor mensen met een fysieke of mentale handicap en bijzonder geschikt voor moestuineducatie.Bron: Mijn eigen kleine moestuin, Velt, 2009.

    Tuin

  • 13

    de makkelijke moestuinEen tweetal jaar geleden begon de toen veertienjarige Jelle met een blog over wat hij noemt De Makkelijke Moestuin. Algauw kreeg hij een reportage op de Nederlandse televisieomroep LLink en beschouwde menig tuinier Jelle als een heuse tuingoeroe. Nochtans vindt Jelle van zichzelf dat hij eerder maar wat aan-moddert. Niettemin is deze puber-tuinier met flair een sterke ambassadeur voor het vierkantemetertuinieren en werkt zijn enthousiasme erg aanstekelijk. Jelle teelt de groenten op een gangbare mengeling uit gelijke delen compost, turfmolm en vermiculiet. Jelle lijkt niet meteen op zoek naar ecologischer alternatieven voor turf, al gebruikt hij niet meer dan nodig en mengt hij het met zelfgemaakte compost. Last van plagen heeft hij naar eigen zeg-gen amper: Omdat ik elk vierkant beplant met een ander gewas heb ik nauwelijks last van ziektes en ongedierte. De kleine oppervlakte maakt dat de planten heel ge-makkelijk te beschermen zijn. Bovendien heb ik heel snel in de gaten wanneer er iets misgaat en kan ik ingrijpen voor het uit de hand loopt. Voor zijn opa maakte Jelle een verhoogde bak: We maakten een bodemplaat van 60 bij 90 cm. De zijkan-ten zijn ook van een soort triplex; 15 cm hoog. Met schroeven en hoekjes zetten we de bak in elkaar. De bovenranden zijn afgedekt met u-profielen om het hout te beschermen tegen de regen. Nog wat gaten in de bodem zodat het water kan weglopen en klaar! Jelles tienstappenplan voor de Makkelijke Moestuin vind je op www.makkelijkemoestuin.com

    De Seizoenen-redactie heeft van de vier systemen (p. 14) een exemplaar om weg te ge-ven. Winnaars ontvangen bovendien een leuk biozadenpakket. Wil je kans maken op een van deze vierkantemetertuintjes, dan ben je bereid om een vragenlijst over het systeem in te vullen en er met het oog op een latere reportage een dagboek over bij te houden. Kandidaten sturen voor 1 april een e-mail met hun motivatie naar [email protected] of een kaartje t.a.v. de redactie.

    Tuin

    gemaakt van witte pvc-strips, aan elkaar gevezen met roestvrij stalen boutjes en moertjes. Het is de bedoeling dat alles een tijdje meegaat. Momenteel ben ik bezig met het maken van een overkapping met zr fijn insectengaas; ik wil niet of zo weinig mogelijk sproeien. Omdat hij het niet kon laten (De lente hing in de lucht), zaaide Tony half februari een vroege variteit van worteltjes (Laguna). In een andere bak probeert de tuinier vroege aardappelen. Het groeibed is verkrijgbaar bij vlaams-zaadhuis.com en tuinadvies.be. Hoe Tonys experiment verloopt, volg je op http://my-square-foot-garden.blogspot.com.

    Tijdelijke buurttuin in ledebergTransitiegroep Ledeberg-Gentbrugge timmerde in de zomer van 2010 op een tijdelijk braakliggend terrein aan een reeks bakken uit overschothout en palet-ten. Daarin werden diverse soorten sla, aardbeien, mas, komkommerkruid, au-bergine, kruisbes, diverse tomatenrassen, broccoli, tijm, aalbes, spitskool, snijselder, bieslook, paprika en peterselie geplant. De

    bakken werden gevuld met een mengeling van rijnzand, compost, lokaal zand en lavameel. Met het hete juliweer vroegen de bakken dagelijks heel wat water, zegt Debbie Eraly, een van de drijvende krachten achter Transitie Gent. De groep wil het model dit jaar op meer plaatsen in Gent toepassen.

    De bacsac

  • 14

    de m2 moestuin bak van hortaEcostyle en Horta zetten tijdens hun Moes-tuindagen hun eigen versie van de vierkan-temetertuin in de kijker. Deze houten bak meet 100 bij 100 cm, heeft een hoogte van 20 cm en is geschikt voor een kleine tuin, patio, terras of balkon of gewoon een onbenut hoekje in je tuin. De m2 tuin kost 25,00. www.ecostyle.be

    de link-a-bord van The kitchengardenDe Link-a-bord van 100 bij 100 cm heeft randen van 15 cm hoog en is gemaakt uit gerecycleerd PVC. Volgens The Kitchen-garden is dit vierkantemetertuinsysteem onderhoudsvrij en zonder gereedschap in 5 minuten te monteren. Het is een licht systeem, kleurvast, rotvrij en vorstbesten-dig. De zwarte, dubbele wanden zouden de warmte absorberen, droogte voorkomen en de grond en de wortels isoleren. Ten slotte is de Link-a-Bord gemakkelijk te demonte-ren voor de winter en stapelbaar voor een grotere hoogte. De Link-aBord kost 19,00. Velt-leden genieten een voordeel (zie p. 50). www.kitchengarden.be

    de bacsac van dendergardenBacsac is een planten- en bloemenzak, draagbaar, opbouwbaar en verkrijgbaar in verschillende vormen en maten (van 10 tot 550 l) voor balkon, terras en tuin. De zak is gemaakt van geweven (buitenkant) en geperst (binnenkant) geotextil fabric, dat UV-bestendig en watervast is, maar ook waterdoorlatend en ademend en volledig re-cycleerbaar. De versie die het meest aansluit bij de vierkantemetertuin is de Bacsquare 16. Deze versie met 16 vakken meet 120bij 120 cm, is 40 cm hoog en heeft een inhoud van 550 l. De Bacsquare 16 kost 165,00. Velt-leden genieten een voordeel (zie p. 50). www.dendergarden.be

    de 9-vakjestuin van acdDe 9-vakjestuin van ACD kaapte de Bron-zen Garden Award 2011 weg op Garden Business, een vakbeurs van de tuinbranche in Nederland. Deze 9-vakjestuin voor de kleine (stads-)tuintjes of voor op het balkon is volgens ACD de ideale manier om de megatrend de eetbare tuin eens uit te tes-ten. De lichte en gemakkelijk verplaatsbare 9-vakjestuin meet 97 bij 97 cm en is 25 cm hoog. Op de 9-vakjestuin geldt nog tot 15 juni een serrespecialprijs. Je betaalt 14,95 (i.p.v. 16,95). www.acd.be

    Tuin

    welke grondmengeling?De standaardmengelingl voor de vierkantemetertuin bestaat uit een deel compost, een deel turf en een deel vermiculiet. Vooral de turf vormt een probleem in dit recept (zie ook p.15). Velt-lesgever en Stadspotter Anita Exelmans ontwikkelde een eenvou-dig alternatief voor grote bakken waarin je het best wat meer tuingrond gebruikt dan in een mengeling voor potten. Grotere volumes behouden de structuur van de grond immers beter en uitdroging speelt een kleinere rol. Anitas recept: meng 1 deel tuinaarde met 1 deel potgrond (zonder turf en kunstmest) en 1 deel compost. Vul dit eventueel aan met metserszand, bijv. bij slateelt. www.velt.be/stadspotters

    De m2 van Horta

    Link-a-Bord

    9-vakjestuin

  • 15

    PotgrondKan het ecologischer?

    Nagenoeg elke potgrond bestaat voor meer dan de helft uit turf. Die zorgt er voor dat het water optimaal wordt vastge-houden en dat je planten of zaden niet meteen uitdrogen. Zelfs potgrond die het label biologisch draagt, mag turf bevat-ten; het is immers een natuurlijk product. Toch blijft het afgraven van veen alles-behalve milieuvriendelijk. Natuurvereni-gingen wijzen al langer op het kwetsbare karakter van de eeuwenoude Europese veengebieden. Die vind je o.a. in Ierland, het noorden van Engeland, Duitsland, Estland, Letland en Zweden. In Belgi zijn, op wat restanten in de Hoge Venen na, geen veengebieden meer aanwezig. De meeste turf in de potgrond komt vandaag uit Oost-Europese, Scandinavi-sche, Ierse, Russische en Canadese venen. Bij de ontginning ervan gaat niet alleen een eeuwenoude habitat verloren, de afgegraven plekken herstellen is ook heel moeilijk. Zeldzame planten- en diersoor-ten verdwijnen en bij het ontginnen komt een pak CO2 vrij. In de dikke veenlagen zit immers een enorme hoeveelheid koolstof opgeslagen die bij de ontginning als CO2 het broeikasgas bij uitstek vrijkomt. Voldoende reden om het gebruik van turf aan banden te leggen.

    zoektocht naar alternatievenDe beste leerling van de klas is momen-teel de Nationale Plantentuin van Belgi. Daar wordt het bewijs geleverd dat je per-

    fect kunt tuinieren en kamerplanten kunt houden zonder turf. Want alternatieven zijn er genoeg, ook al blijft turf voor de opslag van water voorlopig het allerbeste middel. Kokosvezels en kokosturf, een reststof van de kokosindustrie, vormen een prima alternatief om de potgrond luchtig te houden. Helaas komen die helemaal uit India, Sri Lanka of Vietnam, met een grote ecologische afdruk en extra CO2-uitstoot als gevolg. Door de vezels voor het transport te comprimeren, probeert men daaraan te verhelpen. Toch blijft de uitdaging om zo veel mogelijk met lokale, duurzame producten te werken. Leveranciers van ecologische potgrond streven er momenteel naar om 50 procent van alle grondstoffen lokaal te betrekken en turf als bestanddeel af te bouwen. Geen eenvoudige klus, want de alternatieven moeten ook in voldoende voorraad aanwezig zijn. In dat opzicht scoren gecomposteerde schors of schors-compost (uit de Ardennen en Frankrijk) en houtvezels bijzonder goed. Ook lokaal geproduceerde groencompost vormt een vast onderdeel van ecologische potgrond; er wordt hard gewerkt om de kwaliteit en de beschikbaarheid ervan te verhogen. Door deze nieuwe ingredinten zal de potgrond van de toekomst er misschien wat grover uitzien maar daarom niet minder goed zijn dan die met turf. Het aandeel turf in de commercile pot-grond afbouwen, verloopt langzaam. Er

    is immers geen volwaardig alternatief dat turf als ingredint op zich kan vervangen; daarvoor zijn meerdere bestanddelen nodig. Potgronden zullen meer gediversi-fieerd worden, met verschillende samen-stellingen, afhankelijk van het gebruik. Zo vormt kokosvezel een prima alternatief om in te zaaien en stekken, maar blijkt het ongeschikt voor zuurminnende planten. Precies omdat er in zowat elke standaard potgrond voorlopig nog altijd turf aanwezig is, zetten meer en meer tuiniers de stap naar een zelfgemaakte mengeling.

    maak zelf potgrondEen klassiek basisrecept is 4 delen tuingrond (bij voorkeur zand-leem), 4 delen compost en 2 delen grof zand of rijnzand. Tuinier je op klei, voeg dan meer zand toe; bij een zanderige tuingrond vervang je het extra zand door bladcompost. Wil je een luchtig mengsel om te zaaien, dan kun je er kokosvezels aan toevoegen. Die koop je als een samengeperst blok of baaltje dat je vooraf een halfuur in een emmer lauw water laat zwellen. Kokosvezel is luchtig, houdt goed vocht vast, verteert langzaam en is voedselarm. Wil je nog ecologischer te werk gaan, gebruik dan bladcompost van bijvoorbeeld eik, berk of (haag)beuk in de plaats van kokos. Verzamel in de winter je blad-afval in grote korven en laat de hoop twee jaar rustig verteren. De voedings-waarde van bladcompost is laag, maar het maakt je potgrond wel luchtig. Om planten te verpotten of bloembakken te vullen, voeg je het best extra organi-sche meststoffen toe en beendermeel. Alle ingredinten zijn te koop in het tuincentrum.

    Tekst laurence machiels

    In elke tuin is er wel een zak potgrond aanwezig. Als je wilt zaaien, stekken of verplanten, kun je niet zonder. Helaas zijn de meeste potgronden niet zo milieuvriendelijk als ze doen vermoeden. De ontginning van het voornaamste onderdeel turf staat immers zwaar ter discussie. Gelukkig duiken er stilaan meer ecologische alternatieven op.

    Tuin

  • 16 Consument

    Nitraat en nitriet in bereide vleeswarenWat met spinazie en groentepoeders in biovlees?

    Tekst luk Naets

    De lijst met ingredinten op het pakje biologische kalkoenfilet uit de supermarkt is duidelijk: er is een groentebouillon aan toegevoegd die is gemaakt van biologi-sche selderij, sla, peterselie en spinazie, stuk voor stuk groenten die rijk zijn aan nitraat. Op de verpakking staat het Euro-pese biolabel, maar geen Biogarantie.In het Duitse ko-Test (OT) verschijnen er in de herfst berichten over biovlees dat wordt verkocht als nitrietvrij maar dat wel bereid is met groente-extracten waarvan de nitraten tijdens de verwer-king kunnen omgezet zijn in nitrieten. Een foute etikettering die misleidend is voor de consument, vindt OT. Wat niet wegneemt dat groentepoeders met een natuurlijk gehalte aan nitraat zie hierboven bij de kalkoenfilet wel mogen worden gebruikt. Vraag is hoe dit alles kadert in een herziening van de bepalin-gen over het gebruik van nitriet en nitraat in biovlees volgens de Europese bioveror-dening 889/2008 die voor eind 2010 was gepland.

    waarom nitraat en nitriet?Vlees wordt bereid of verwerkt om het langer houdbaar te maken onder de vorm van worsten, hammen of pts. Traditi-onele technieken daarvoor zijn verhit-ten, drogen en pekelen (zouten). Om te verhinderen dat mogelijke ziekteverwek-kers zich in de vleeswaren ontwikkelen wordt aan koude vleesbereidingen, zoals

    salami, nitraat (E 252) toegevoegd en aan verwarmde soorten zoals ham nitriet (E 250). Beide synthetische hulpstoffen of additieven worden tijdens de vertering door de darmflora omgezet in de kan-kerverwekkende nitrosamines. Meer dan reden genoeg om ze niet toe te laten in biologische vleesbereidingen. Los van de voedselveiligheid heeft het toedienen van nitraat of nitriet nog enkele neveneffecten die zowel de slager als de consument weten te waarderen: het vlees behoudt zijn rode kleur en krijgt de typische gepe-kelde smaak. Deze aspecten worden niet overal op prijs gesteld: de Denen bijvoor-beeld vinden rood vlees vies en kopen dus grijze plakken ham, zonder nitriet

    wat zegt de Europese biowetgeving?Om toch maar een reglementering te hebben die voor heel Europa geldt is er gekozen voor een compromis: in prin-cipe zijn geen synthetische additieven toegelaten, maar indien een slager of een verwerker de technische noodzaak kan aantonen is er een ontheffing mogelijk voor het gebruik van maximaal 80 mg nitraat of nitriet per kg biovlees, flink wat minder dan de 120 150 mg die worden gebruikt in gangbare vleeswaren. Een aantal landen zoals Belgi (voor het eigen Biogarantie-label) en Denemarken, en de Duitse boerenorganisaties Bioland en De-meter, hebben het toevoegen van nitraat of nitriet altijd afgezworen. De lidstaten

    dienden ondertussen van Europa wel werk te maken van onderzoek naar tech-nieken om de additieven te vervangen.

    welke alternatieven?Een vleesbereider die kwaliteitsvlees gebruikt van traag gegroeide dieren moet zijn toevlucht niet nemen tot additieven, omdat het spierweefsel beter ontwik-keld is en daardoor meer kleur heeft. Wie daarenboven hyginisch werkt en zijn ingredinten consequent koelt moet evenmin angst hebben voor de ontwikke-ling van gevaarlijke ziektekiemen. Toch zijn instanties als het Voedselagentschap (FAVV) en een aantal verwerkers ervoor beducht dat de reputatie van de sector zou lijden onder de besmetting van een plak biologische charcuterie. Zo is er al in 2003 op een studiedag aangetoond dat lactaten (afgeleiden van melkzuur) een betrouwbaar alternatief zouden zijn, maar die lijken in de praktijk niet door te breken (zie kadertje). De extracten van nitraatrijke planten of groenten daarentegen vinden een gretige afname, vooral omdat ze niet synthetisch zijn n biologisch geteeld. Een aantal staalnames door controleorganisaties heeft boven-dien al aangetoond dat er geen residuen van nitraten of nitrieten in de biologische vleeswaren zijn achtergebleven.

    wat met de herziening van de reglementering?De koepelorganisatie Bioforum Vlaande-ren is een jaar geleden met alle betrok-kenen in de sector gaan praten om een advies voor Europa te kunnen formuleren. In de toekomst zouden het synthetische nitraat en nitriet totaal verboden moeten worden, terwijl de biologische plantenex-tracten moeilijk kunnen worden gene-geerd aangezien er vele toepassingen van

    Om vleesbereidingen langer houdbaar te maken en om mogelijke ziekteverwekkers tegen te gaan, wordt er meest-al nitraat of nitriet toegevoegd aan gangbare vleeswaren. Voor biologische charcuterie is dat een heikel punt. Wat is er wettelijk al dan niet mogelijk? En wat zijn eventuele alterna-tieven?

  • 17Consument

    zijn in tal van levensmiddelen. Wel zou er een goede controle moeten zijn op moge-lijke restwaarden van nitraat of nitriet in het eindproduct. Walloni is categorieker en wijst elk gebruik van nitraten af, dus ook in de plantenextracten. Tot op heden (half februari) heeft Europa nog geen beslissing genomen. Deze wordt in de lente verwacht. De biosector zelf heeft al besloten om een studiedag te houden over de problematiek en zal ook een onderzoek starten dat uiterlijk over vijf jaar uitsluitsel moet geven over een efficint en veilig alternatief voor ongewenste additieven in biologische vleeswaren.Het standpunt van Velt is nog altijd dat consumenten geen mogelijk gevaarlijke additieven in hun voeding zouden mogen aantreffen. Het gebruik van bouillons van nitraatrijke biologische groenten moet niet worden verboden, maar de ingredi-enten moeten duidelijk op de verpakking worden aangegeven. Een vermelding als nitrietvrij is misleidend en mag dus niet op het etiket. Dan pas kan elke consu-ment een gerichte keuze maken.

    Bronnen: ko-Test, Alternatives for nitrite (ir. L.

    Vermeieren, Ugent), Vlaams Adviescentrum voor de

    Vleesindustrie (VLAV), Bioforum.

    lactaten verlaten?Professor Frank Devlieghere van de Gentse universiteit, een expert op het gebied van microbiologie en voedselbewaring geeft uitleg: Het klopt dat die lactaten nog niet echt zijn doorgebroken. Er zit toch nog een risico aan vast en de labotests staan niet helemaal op punt. Bovendien is er nog een smaakafwijking ten opzichte van gepekeld vlees zodat de drempel voor een verwerker om lactaten te gaan gebruiken snel te hoog wordt. De extracten van nitraatrijke groenten zijn een mogelijk alternatief, maar een juiste dosering in functie van de houdbaarheid ligt moeilijk, zeker als een vleesbereider zelf zijn bouillon samenstelt.Is die angst voor voedselvergiftigingen niet wat overtrokken? Devlieghere: Dan moet ik onmiddellijk verwijzen naar de (vroegere) Oostbloklanden. Daar kweken veel particulieren zelf nog dieren en gaan ze die ook na de slacht thuis verwerken of steriliseren. Daar merk je nog dat het risico op vergiftiging niet denk-beeldig is en komt bijvoorbeeld het dodelijke botulisme nog veel voor. Toegegeven, bij ons staan hygine en koeling beter op punt en laten we de klus over aan professione-len zodat we weinig of geen gevaar op besmetting lopen. We starten trouwens bin-nenkort samen met de VUB een driejarig onderzoek om te zien hoe we het gehalte aan nitrieten in vleeswaren kunnen verlagen; dat is toch een aandachtspunt voor de gezondheid.Tot het niveau van nu in bio, de 80 mg/kg?Devlieghere: Daar ga ik mij nu niet over uitspreken. Laten we de resultaten van het onderzoek maar afwachten.

    biokalkoenfiletIngredinten: Kalkoenfilet*, water, maltodextrines*, zeezout, groentebouillon (water, selderij*, sla*, peter-selie*, spinazie*), melkeiwitten*, gistextract, verdik-kingsmiddel: E415. Bevat: melk, selderij. 100 g product bereid uit 75 g vlees.

    bio-verde chorizoOrigineel Spaanse ecologische Paprika-Salami 60 dagen luchtgerijptIngredinten: varkensvlees*, zeezout, paprika*, oregano*, knoflook* (*= eco-logische ingredinten). GMO-vrij. Land van herkomst: Spanje.

    biohespenworstIngredinten: Biovarkensvlees (70%), zeezout, biosuiker, biotarwezetmeel, biokruiden, biologische groentebouil-lon. Antioxidant: ascorbinezuur.

  • 18

    Stoute tuinlaarzenEn ander eco-actief nieuws

    Samenstelling Redactie

    Eco-actief

    dag van de aarde: geef ons de ruimteVan 22 tot 24 april loopt de 41ste editie van Dag van de Aarde. Onder het motto Geef ons de ruimte roept de milieubeweging lokale vereni-gingen en afdelingen op om activiteiten te organiseren rond kind- en gezinsvriendelijke leefruimte. Op vrijdag 22 april, de Internationale Dag van de Aarde, start de campagne met een studienamiddag over de invloed van het ruimtelijk beleid in Vlaanderen op speelruimte, verkeersveiligheid, natuur en bos, kortom de leefkwaliteit van gezin-nen en kinderen. In het weekend van 23 en 24 april vinden verspreid over Vlaanderen publieksactiviteiten plaats. Het nationale actiemo-ment vindt plaats op zondag in het bedreigde Sint-Annabos op de Antwerpse Linkeroever.Velt stimuleert met haar vormingsaanbod rond straatgeveltuinen en minimoestuinen verenigingen en gemeenten om te werken aan een vergroening van de leefomgeving.

    biobeurs Valriane in brussel! van 29 april tot 1 meiVelt organiseert samen met Nature et Progrs dit jaar voor de eerste keer de beurs Valriane in Brussel. Samen bouwen we de 5000 m2 van Tour & Taxis om tot een groot ecodorp. Tussen vrijdag 29 april 2011 en zondag 1 mei 2011 ontdek je er 150 producenten en specialisten van biologische voeding en ecologische levensstijlen. Dit alles onder de slogan: Bio, daar ga je voor!

    Op Valriane ontdek je alles over biologische voeding, tuin- en landbouw, ecologisch wonen en duurzaam energiegebruik, milieuvriendelijke organisaties, biowijnen, fairtrade- en/of natuurlijke kledij en textiel, ecologisch en duurzaam toerisme, ambachten en hygine en gezondheid.

    Praktisch: van 29 april tot en met 1 mei, 10-19 u Tour & Taxis - Havenlaan 86c - 1000 Brussel 8,00 (- 26: gratis) ( 4,00 voor Velt-leden) Bereikbaar met metro (2 en 6 - halte Ribeaucourt) en tram (51 - halte Sainctelette) Meer info: www.valeriane.be en 081 30 36 90

    We hopen met de hele Velt-ploeg het succes van de beurs in Namen te evenaren. Door deze samenwer-king hoopt Velt meer bekendheid te krijgen en een groter draagvlak te creren. Vrijwilligers die graag meehelpen om de stand te bemannen, melden zich bij Frans De Smedt: [email protected] of 052 30 24 12. Meer info over de beurs: [email protected]

    Velt-korting voor leden + vrijkaarten te winnen. Kijk op p. 50.

    dirk durftNaar aanleiding van een krantenartikel over herbicidereductie trok Dirk Janssen (Velt-Leuven) zijn stoute tuinlaarzen aan en bood de bevoegde schepen Mohamed Ridouani prompt een Durf tuinieren zonder-tuinbordje aan. De schepen reageerde meteen enthousiast: Daar waar de mogelijkheid bestaat om zonder schadelijke stoffen te werken, gaan we er ook voor. Hij onderzoekt of de Velt-campagne kan worden opgenomen in de Leuvense communicatie rond pesticidereductie. Wie durft er nog? www.durftuinierenzonder.be

  • 19Eco-actief

    stadslandbouw in antwerpenDe Stadspotters (een samenwerking tussen Velt en Transitie Berchem-Wilrijk-Mortsel) willen dit jaar opnieuw activiteiten organiseren over eetbaar groen in Antwerpen. In de Gravinstraat in het Antwerpse dis-trict Borgerhout kregen de Stadspotters een stuk grond ter beschik-king waar ze gedurende minstens 5 jaar mogen moestuinieren. Fleur Leroy: Het project zit nog helemaal in de beginfase. Het belangrijkste aan de tuin is vooral het idee om samen te werken en mensen uit de buurt te betrekken en om zo voor meer contact tussen buren te zorgen. De Stadspotters zoeken nog enkele mensen die zin hebben om mee hun schouders te zetten onder dit project. Wie heeft groene vingers? Laat iets weten aan Fleur via [email protected] een aantal zondagen tussen maart en juli 2011 kun je op het ter-rein in de Gravinstraat alvast een reeks dagworkshops over stadsland-bouw bijwonen. Onderwerpen die aan bod komen zijn onder andere aquaponics, levende schutting, werken in hoogtes, voedselproductie in huis, etc. De cursus is zowel geschikt voor beginners als gevorderde tuiniers. Voor meer info, contacteer [email protected]

    Samen met Transitie Berchem-Wilrijk-Mortsel hopen de Stadspot-ters ook in het district Berchem of Wilrijk een stuk grond te vinden waarop een proefproject voor een gemeenschappelijke moestuin, pottentuin of boomgaard kan starten.

    kudzu schenkt Velt een stukje winst Twee jaar geleden ging Kudzu, een unieke webwinkel met ecologische producten, van start. Onlangs opende ook een echte Kudzu-winkel de deuren in hartje Brugge. Met dit project willen de uitbaters, Millie Hemelsoen en Valentijn Vyvey, aantonen dat ecologisch helemaal niet saai, duur of lelijk hoeft te zijn en dat er veel originele en toffe alternatieven bestaan voor vervuilende producten. In de rekken vind je o.a. keukengerief, badkamerspullen, boeken, speelgoed, verzorgingsproducten, schoolmateriaal, energiebespaarmiddelen De jonge ondernemers hopen met Kudzu een steentje bij te dragen tot een groeiend milieubewustzijn bij de Belgen en Nederlanders. Kudzu schenkt 1 procent van de winst aan een goed doel. Klanten kiezen zelf naar welke organisatie de bijdrage gaat (Velt, WWF, Solar Zonder Grenzen). Kudzu vind je op www.kudzu.be of in de St. Jakobsstraat 10 in Brugge, open van dinsdag t.e.m. zaterdag van 10-18 u. Ecocheques zijn geldig op het volledige aanbod.Bedrijven die het voorbeeld van Kudzu willen volgen, contacteren [email protected]

    in memoriamOp 12 januari 2011 overleed Annie Bazelier (1938) in Roermond. Annie zette zich in voor gezonde voeding en gaf cursussen rond dat thema. Sinds maart 2009 zetelde ze in de Raad Van Bestuur van Velt en hielp ze om de brug te maken tussen het Velt-secretariaat en de vrijwilligers en het bestuur van Velt-Nederland. Ze volgde ook de opleiding tot bewegingscoach, maar kon er wegens ziekte niet bij zijn toen de coaches hun diploma kregen. Haar enthousiaste inzet blijft ons bij, in dankbare herinnering.

    wereldwatermenu op wereldwaterdag (22 maart)Elke Belg consumeert dagelijks zowat 7400 l water. Daarvan is slechts 120 l bestemd voor huishoudelijk gebruik. Een groot deel van deze hoeveelheid zit verstopt in onze voeding. Rond dit verborgen water-verbruik werken Ecolife, WWF en Velt sinds anderhalf jaar samen in het pilotproject de Watervoetafdruk. Het project wordt gesubsidi-eerd door de Vlaamse Overheid en focust op twee doelgroepen. Een eerste doelgroep zijn de koksscholen. WWF werkte vier lessen uit over de watervoetafdruk en de ecologische voetafdruk. Deze campagne mondt uit in een wedstrijd voor het lekkerste, milieu-vriendelijkste en creatiefste waterarm menu onder het toeziend oog van de jury waarvan Lut de Clercq, de professionele kok waar Velt al vaker mee samenwerkte, voorzitter is. Een tweede doelgroep zijn grootkeukens van hogescholen. Velt begeleidde in een eerste fase Artesis Hogeschool Antwerpen in het verduurzamen van haar menus. In de tweede fase van het pilotproject bieden de Katholieke Hogeschool Kempen in Lier, Artesis in Antwerpen en Sodexo voor de campussen KaHo Sint-Lieven Aalst, Lessius in Mechelen en Katho-lieke Hogeschool in Limburg op wereldwaterdag, 22 maart, een menu aan met een watervoetafdruk kleiner dan 1500 l per persoon en een ecologische voetafdruk kleiner dan 15 m per persoon. Om dat doel te bereiken integreren ze in de mate van het mogelijke vier vuistregels voor ecologische voeding: seizoensgebonden en lokale voeding minder vlees biologische producten minder bewerkte producten

    Info: [email protected], [email protected] lespakketten voor scholen, de fiches en het draaiboek voor cate-ring kun je downloaden op: www.watervoetafdruk.be

    Annie Bazelier (rechts) bij de uitreiking van de Prijs voor het vrijwilligerswerk.

  • 20 Culinair

    Frisse meiraapjes en krokante radijzenDe eerste lentegroenten zijn er!

    Tekst en recepten filip fransen Fotos darwin bell, herman Ricour, susan E adams, girl interrupted Eating

    De natuur ontwaakt en bloemen beginnen te bloeien. Omdat ik een diep respect heb voor de natuur wil ik als kok en cateraar streven naar duurzame ontwikkeling. Ik ben ervan overtuigd dat dit mogelijk is in de huidige maatschappij. Cynisme en fa-talisme zullen niet meer in zijn in 2011. Het is nu aan de doeners en de durvers om te ondernemen met meer gevoel voor duurzaamheid. We ontdekken trouwens dat het niet altijd de vraag is die het aanbod reguleert in de supermarkt, maar dat het aanbod ook de vraagt dirigeert. Allerlei soorten bedrijven spannen zich in om duurzamer te worden, om hun ex-terne kosten te verminderen en om eerlijk te zijn. De opkomst van de nieuwe groene economie lijkt onstuitbaar. Terwijl rege-ringen de indruk geven dat al dat groene niet zo belangrijk is, zie je steden vaak een eigen weg inslaan en een voortrek-kersrol opnemen. Fair trade en bio stijgen nog steeds in verkoop en populariteit en almaar vaker groeperen mensen zich om samen een verschil te maken. Zelfs na een economische crisis die het welvaartspeil sterk in gedrang bracht, speelt de vraag naar redelijkheid en duurzaamheid bij de bevolking een grote rol. Ik wil graag een bijdrage leveren aan die groene beweging door o.a. gerechten te creren die aansluiten bij het seizoen. Laat deze lenterecepten je smaken!

    Het begin van de lente, een periode die wordt gekenmerkt door o.a. vasten en bezinning, is niet het eenvoudigste moment om kleurrijke en eetlustopwekkende gerechten te maken. De verswaren zijn bijna uitgeput en het is nog even wachten voor de manden gevuld zijn met nieuwe groenten. Toch staan deze maanden sterk in het teken van leven.

    Filip Fransen (30) woont in Brussel en komt uit Veerle Laakdal. Hij volgde een koksopleiding in het secundair onderwijs en werkte enkele jaren in de keuken, waarna hij milieuwetenschappen ging studeren. Hij is zeer begaan met het promoten van duurzame voeding en Slow Food. Filip is ook lesgever bij Velt. Met www.greengastronomy.be startte hij een project rond duurzame catering en binnenkort wordt een lijn conserven genaamd WitLov gelanceerd: greengas-tronomy.be/preserving-with-love

    wat de pot schaftWat de pot schaft: frisse recepten voor een duurzame keuken van Filip Fransen en met fotos van Marco Mertens is Filips eerste kookboek. Het verschijnt in de zomer van 2011.Plattekaas met Oost-Indische kers en ra-dijsjes, skrei met pompoen en hazelnoot, groene aardappels met kamilleschuimof heerlijke confituur van aardbeien en rozenblaadjes. Dit boek bevat heel wat verrassende combinaties voor elk seizoen. De originele recepten uit dit kookboek zijn niet alleen lekker, ze zijn bovendien goed voor onze planeet!Ontdek hoe je in weckpotten het goede van de zomer tot in de winter kunt bewa-ren. Vergeet het traditionele broodbelegen maak er zelf iets creatiefs van. Ga aan de slag met vergeten groenten en fruit van bij ons. Leer hoe je ook met minder vlees lekker en evenwichtig kunt koken. En vergeet het dessertje niet!Wat de pot schaft bewijst dat het mogelijk is om milieubewust n lekker te koken. In korte kaderstukjes geeft Filip Fransen heldere info over themas als voedselvei-ligheid, duurzame landbouw, seizoenpro-ducten en ecologische labels.

    Uitgeverij Davidsfonds, 176 p.

    22,50

    ISBN 978 90 5826 793 1

    Eleonore Deleval

  • 212 | 2011

    Meiraapjes met citroen en zwarte peper

    Rilette van duurzame makreel en sinaas

    bereidingingredinten voor 4 personen

    bereidingingredinten voor 200 g

    2 bosjes kleine jonge meiraapjes 2 mespunten gezouten boter bosje basilicum 1 grote citroen 1 flinke el suiker fleur de sel jonge slascheuten olijfolie

    1 blikje van 120 g Makreel (Fish4Ever) 0,5 dl sinaasappelsap 0,5 g agaragar (in poedervorm) 1 el dragon peper en zout

    Schil de raapjes zo dat de bladeren of ten-minste de stengel er nog aan blijft. Doe ze in een pan met de boter en doe er zoveel water bij dat ze half onderstaan. Doe een deksel op de pan en stoof op een zacht vuurtje gaar. Schil de citroen tot het wit weg is. Snijd hem dan in stukken en doe samen met de suiker, de helft van de basilicum en een

    klein scheutje water in een pan. Laat dit konfijten op een middelmatig vuur tot de citroen glanst (ca. 10 minuten).Wanneer de raapjes gaar zijn roer je ze goed zodat de boter de raapjes laat blin-ken. Doe de rest van de basilicum erbij. Serveer de gekonfijte citroen en raapjes samen op een bord. Lente!

    Bind het sinaasappelsap met de agaragar tot een gelei: kook het sinaasappelsap, doe het poeder erbij en mix met een staafmixer als het sap kookt. Pas op dat je jezelf niet verbrandt! Giet het sap in een bak en laat geleren. Prak de gelei met een vork. Haal de vis uit het blik en prak ook met een vork samen met de olijfolie. Snijd de dragon fijn en meng alles. Breng op smaak met peper en zout.

    Foto: Herman Ricour (sponsor: Leefmilieu Brussel)

  • 22

    Radijzen, bieslookbloemen, kervel, amandelolie en citroensap

    Snoekbaars met soep van aardperen

    bereidingingredinten voor 4 personen

    bereidingingredinten voor 4 personen

    8 gewone radijsjes 100 g zwarte radijs of daikonkers 4 trosjes bieslookbloemen een beetje kervel 4 el amandelolie 2 el citroensap schil van 1 citroen

    4 stukken snoekbaarsfilet van 100 g* 350 g aardperen 3,25 dl kippenbouillon 3,25 cl visfumet 0,5 dl room

    * Kies voor snoekbaars uit Nederland of Belgi! Russische snoekbaars wordt immers sterk overbevist.

    Snijd de radijzen in dunne rondjes van 1 mm dik met behulp van bijv. een man-doline. Het is leuk om perfecte rondjes met een uitsteker uit de zwarte radijs te maken. Verspreid de radijzen over 4 kleine

    bordjes, versier met de bieslook en kervel en bedruppel met het citroensap en de amandelolie. Rasp de schil van een halve citroen en strooi over de bordjes.

    Schrob de aardperen flink met een borstel in water tot al het zand er af is. Schil ze niet. Snijd de de aardperen in stukjes en doe ze bij de bouillon en de fumet. Kook dit op tot de aardperen gaar zijn. Leg intussen de snoekbaars in een stoom-mandje en hang dit boven de soep of gaar de vis in een stomer.

    Mix de soep glad met een staafmixer als de aardperen gaar zijn. Voeg de room op het einde toe.

    Serveer in soepborden met het stuk snoekbaars in het midden.

  • 23Weg & WijzerVoedingsactiviteit Toegankelijk voor rolstoelgebruikersKinderen welkomEcologisch leven/wonenTuinactiviteit

    antwerpen

    onderhoudsdag tuin, 10-16 u, Tuinen De Heuvels, Heuvels, Stabroek. Peter Storms, [email protected]

    Polder.

    plantenruil, 10-11.45 u, bij Gaston Lesire. Geesthoek 15,

    Zwijndrecht. Den Bumpt.

    wereldkeuken, 19.30-22 u, Gibbo Galbergen, Don Boscostraat 37-39, Mol.Op 02/05 macrobiotisch koken. Kostendelend (max. 10,00). Inschr. bij War Smeyers, 014 71 30 63 of war.

    [email protected] Mol.

    bloemschikken: lente, 19.30-22.30u, t Fakkeltje, Kazernestraat 15, Burcht (Zwijndrecht) o.l.v. Cec.Verhelst. Te gebruiken materialen: later meeged. 03

    253 03 15. Den Bumpt.

    basiscursus Ecologische

    moestuin door War Smeyers. 20-22u, NEC De Vroente, Putsesteenweg 129, Kalmthout. Patricia Van Alstein, [email protected] gemeente Kalmthout.

    Kalmthout-Essen.

    praktische bezigheden in de

    tuin door War Smeyers. 9.30u, Ecodemotuin, Marindal zn, Mol. Enkel deeln. cursus. war.

    [email protected] Mol.

    werkdag Velt-tuin,10-15u, Velt-tuin, Bergstraat 7-9, Brasschaat. Geef een seintje aan Frans Verelst op 03 651 90 11 of [email protected] (middagmaal voorzien).

    Brasschaat.

    plantenruildag, 10-13 u, Velt-tuin, Bergstraat 7 -9, Brasschaat. Gilbert van Looveren zorgt voor plantgoed. [email protected]

    scarlet.be. Brasschaat.

    kleur de schaduw in je tuin door Frans De Smedt. 20-22.30u, GIB, Door Verstraetelei 50, Brasschaat. [email protected]

    scarlet.be. Brasschaat.

    moestuinieren in potten door Hilde Bex. 20-22.30 u, Zaal Molenhoek, hoek St-Catharinastraat/Binnenpad, Stabroek. Nt-leden: 2,00. Peter Storms, [email protected]

    hotmail.com. Polder.

    Een andere kijk op brandnetel

    en paardenbloem, 11.30-14 u, Chaqcoeur, Reuth 4a, Baarle-Nassau. Leden 10,00. Nt-leden 15,00. Workshop tincturen en zalven vervaardigen. Max. 12 deeln. Leden 10,00. Nt-leden 15,00. Inbegr.: koffie/thee, hand-out, potje brandnetelzalf en/of tinctuur. Meenemen: schone schaar, schrijfgerei en lunchpakket. Inschr.: [email protected] of bij Tedda de Jong, 03 315 86 47 of [email protected]

    Noorderkempen.

    5de plantenruildag, 14-16u, in tuin Agnes De Kock - Van Aelst, Herentalsebaan 77, Zoersel. Rene Grysolle, [email protected]

    Voorkempen.

    plantenruilbeurs met

    tuinbezoek, 9-12u, Tuin van Isabel en Werner, t Hoogste 71, Bornem. [email protected]

    telenet.be. Klein Brabant.

    praatavond, 20-22u, De Heischuur, Schuurhoven 2, Oud Turnhout. Tuinactiviteiten in mei en juni. Myriam Pelckmans, [email protected]

    Turnhout.

    cursus composteren en

    kringlooptuinieren door Guy Augustijns. 20 u, Gem. centr. Brecht en biomoes- en kringlooptuin, Mudaeusstraat, Brecht. Gratis voor inwoners van Brecht, anderen 5,00.Inschr.: duurzaamheid

    [email protected] Info: [email protected]

    Noorderkempen.

    Voordracht over zuurtegraad

    in de biotuin door Jos Van Hoecke, 20-22.30u, t Fakkeltje, Kazernestraat 15, Burcht. Ingrid Melis, [email protected]

    skynet.be. Den Bumpt.

    workshop groenten kweken

    in potten en bakken door Anita Exelmans. 14-16.30 u, ontmoetingscentrum Nova, Schijfstraat 105, Antwerpen (Kiel). 2,00. Inschr.: [email protected]

    Stads-Potters.

    bezoek aan Ecover-fabriek, 12.45-18 u, Vertrek aan carpoolparking, N16 - N17 z.n., Puurs (Breendonk). Leden 3,00. Nt-leden 5,00. Inschr. voor 18/04 bij Jean Adriaenssens, [email protected]

    Klein Brabant.

    wandeling met staf

    heurckmans, 19-22 u, Kaasboerin, Eerselseweg zn, Mol. War Smeyers, war.

    [email protected] Mol.

    workshop minimoestuin:

    zelf potverse groenten en

    kruiden kweken in potten

    en bakken door Marijke Vandierendonck. 9.30-12.30 u, De Kluis, Kluizestraat 39, ingang Heyderstraat, Lier. Johan Peeraer, [email protected] of 03 454 07 34. Breng gerust enkele lege potten of bakjes mee.

    Netevallei.

    plantenruildag, 10-16 u, Kinderboerderij, Lievevrouwkesbosweg 20, Wilrijk. Petrus Collaert, [email protected]

    StadsrAnt-zuid.

    plantenruilbeurs 13-17 u, Fort 4, Fortstraat 100, Mortsel. Inschr. tot 22/04 via [email protected] of 03

    444 18 41. Groot-Mortsel.

    Elke 1ste en 3de

    za van de maand

    02.0416.04 07.05 21.05

    04.0402.05

    07.04

    07.0414.04

    09.0430.04

    09.04

    10.04

    12.04

    14.04

    16.04

    16.04

    17.04

    21.04

    26.04 03.05 10.05 17.05 24.05 31.05

    26.04

    27.04

    29.04

    29.04

    30.04

    30.04

    30.04

  • 24 Seizoenen

    west-Vlaanderen1ste plantenruildag, 14-16 u, Oude Brouwerij Viersel, Herentalsebaan 199, Viersel. Kristel De Bie, [email protected]

    belgacom.net. Voorkempen.

    workshop groenten kweken

    in potten en bakken, 14-16.30u, gemeenschapstuin Graaf-inneke, Gijselsstraat 164, Borgerhout. 2,00. Inschr. via

    [email protected] Stads-

    Potters.

    kookles met kruiden en wilde

    planten o.l.v. Mevr. Larmiseau. 19-22.45 u, Oude Pastorij, Dorp Oost 42, Zwijndrecht. De kosten worden gedeeld en de bereiding samen opgegeten. Ingrid Melis,

    [email protected] Den

    Bumpt.

    Van kippen houden kan

    iedereen door Karel Vangeel. 20-22 u, OC de Djoelen, zaal de Koning, Steenweg op Mol 3, Oud-Turnhout. Myriam Pelckmans, [email protected]

    Turnhout.

    plantenruil, 10-14 u, bij Stefan Eyckerman, Polendam, Beerse. Info: Myriam Pelckmans, [email protected]

    skynet.be. Nutstuin

    Turnhout.

    plantenmarkt, 10-18 u, St-Jan Berchmansinstituut, Campus Hof-ten-Berg, Hof ten Berglaan 2, Puurs. Jean-Pierre Adriaenssens, [email protected]

    Klein Brabant.

    Tuinbezoek, 19-21u, bij Els Dhaenens, Breemsedijk 85, Vosselaar. Myriam Pelckmans, [email protected]

    Nutstuin Turnhout.

    zin en onzin van antioxidanten door Lieven David. 19-21.30 u, GIB, Door Verstraetelei 50, Brasschaat. Vera Asselbergs, [email protected]

    Brasschaat.

    siertuin: de gesloten ruimte door War Smeyers. 9.30-12 u, Ecocentrum, Postelsesteenweg 71, Mol. War Smeyers, war.

    [email protected] Mol.

    cursus biomoestuin dl 5/6 door Lieven David. 19.30-21.30 u, Afspanning St. Christoffel, Amelbergastraat 1, Zandhoven. Les 6 op 31/05. Info Kristel De Bie, [email protected]

    belgacom.net. Voorkempen.

    bezoek aan de Nieuwe Tuin (Peter Bauwens) 10-13.30 u, De Nieuwe Tuin, Trompwegel 27, De Klinge. Inschrijven bij Rene Grysolle, 03 383 34 96 of [email protected]

    com. Voorkempen.

    bezoek kruidenkwekerij/

    vergeten groenten

    sanguisorba, 10-12.30 u. Inschr.: [email protected] of 03 454 07 34. Johan Peeraer, [email protected]

    skynet.be. Netevallei.

    bezoek aan de dodoens-

    kruidentuin 14.30-17u, Bruul 129, Mechelen. Joan Pepermans, [email protected]

    Mechelen.

    zomersnoei kleinfruit 19.30-22u, Widar, Lipseinde 43, Merksplas. Nt-leden 3,00. Laatste les van een drieluik. Snoeischaar meenemen. Tedda de Jong, [email protected]

    gmail.com. Noorderkempen.

    Themawandelingen 9.30-12 u, In de ecotuin van Gilbert Van Looveren, Wiezelo 61, Wuustwezel-Gooreind. Inschr. bij Patricia Van Alstein, [email protected]

    Kalmthout-Essen i.s.m.

    Natuurpunt Wuustwezel.

    30.04

    30.0414.05

    04.05

    05.05

    07.05

    08.05

    09.05

    10.05

    14.05

    17.05

    21.05

    22.05

    22.05

    26.05

    29.05

    Veltdepot, 10-12u, bij Bart en Katrien Vanden Hove Opsommer, Groenestraat 153 153, Menen. Verkoop van allerhande goederen die in de biolandbouw gebruikt mogen worden. Ook veevoeders met biogarantie. [email protected]

    be. Wevelgem.

    moestuinclub, 10-12u, Augustijnenhof, Rolleweg 10, Loppem. Nt-leden 5,00. Thema: werkzaamheden in april en mei. Liliane Sap, sap.

    [email protected] Groot-

    Zedelgem.

    Voordracht: gezond gazon, door Christine Tougjas. 19.30-22u, Den Anklap, leffingestraat 85, Oostende. Leden 2,00. Nt-leden 4,00. Lucette Van Ghendt, [email protected]

    skynet.be. Oostende.

    Entles, door Ivan Maertens. 10-12u, compost-demonstratiedomein, Noordhinder, Knokke-Heist. Bij het enten van fruitbomen combineert men de goede eigenschappen van twee bomen. Dit kan door de twee te laten vergroeien tot ze een geheel vormen. [email protected]

    Oostkust.

    moestuinclub met demo, 10-11.30u, Bij Gilbert Putman, Lattenklieversstraat 156, Beernem St.Joris. gilber[email protected]

    Beernem.

    biomarkt den uytkom, 10-16u, Kinderboerderij d Oude Smelterij, Ieperse Heirweg 5, Torhout. Diverse standjes, plantenruil, biowijn, houten speelgoed. Bernice Denoo, [email protected]

    Licht-ter-Velde.

    bedrijfsbezoek tuinsappen Lombarts-Calville, Slijpstraat 1b, Ieper. Nico Staessens,

    02.0416.04 07.05 21.05

    03.04

    07.04

    09.04

    09.04 14.05

    10.04

    16.04

  • 25Weg&Wijzer

    [email protected]

    Beitem.

    Ruilbeurs, 14-16u, school De Hagewinde, Vikingstaat 37, Roeselare. Laure Dekeerle, [email protected] Roeselare i.s.m. Volkstuin

    Roeselare.

    Ruilbeurs: planten, bloemen,

    struiken, 10-11u, bij Eric en Trees Libbrecht, Beneluxlaan 101A, Harelbeke. Robert Schouttetens, [email protected]

    be. Harelbeke & Kortrijk-

    Zwevegem.

    plantgoed- en biomarkt, 10-16u, Kinderboerderij De Lenspolder, Elf Juliwijk 6 A, Nieuwpoort. met Velt-stand en workshops. Paul Vermeersch, [email protected]

    be. Westkust-Veurne.

    Nieuwe soorten kleinfruit, door Marc Geens. 19.30-21.30u, Het Swok, Ooststraat 4a, Staden. Nt-leden 3,00. Blauwbes, kiwibes e.a. Roger Deleu, [email protected]

    Staden.

    kookclub, 19.30-22.30u, Keuken Spes Nostra, Pastoor Staelensstraat 4, Zedelgem (De Leeuw) Leden 5,00. Nt-leden 10,00. Seizoensproduct., bio en veggie . Schort en keukenhanddoek meebr. Leden 5,00. Nt-leden 10,00. Max. 24 deeln. Inschr. bij Magda Spillier via patrick.

    [email protected] Groot-

    Zedelgem.

    cholesterol en vetten, 19.30-22u, CM-lokaal St-Michiels (benedenzaal), Koningin Astridlaan 2, Sint-Michiels. Leden 5,00. Nt-leden 8,00. Rita Neyt, [email protected]

    be. Brugge.

    groene voorjaarskruiden

    rauw verwerken, 19.30-22u, Par. Centr., J. Creytensstraat 23, Oedelem. Door Stefaan De Wever (De Groene

    Dag). Bert Vansteenhuyse, [email protected]

    Beernem.

    Verstandig omgaan met

    vetten, 19.30-22u, Par. centr., Otegemstraat 18 b, Zwevegem. Leden 2,00. Nt-leden 3,00. Martin Raepsaet, martin.

    [email protected] Kortrijk-

    Zwevegem.

    start yogareeks, 19.30-20.30u, Zaal KTA, Groenestraat 174, Roeselare. Leden 3,00. Nt-leden 4,00 per les. Simonne Lapeire, [email protected]

    com. Roeselare.

    Tuinruilbeurs, 10-12u. bij Bart en Katrien Vanden Hove Opsommer, Groenestraat 153

    153, Menen. Wevelgem.

    Ehbo uit de kruidentuin, 19-22u, lEscapade, J. De Troozlaan 39, Blankenberge. [email protected]

    Oostkust.

    seizoenskookles, door Lieve Embo. 19.30-22u, St.Lutgartinst., Rollebaanstraat 10, Beernem. Leden 30,00. Nt-leden 39,00 (3 lessen). Overschr. op rek. 738-0138670-79 van Velt-Beernem. Inschr. : Sonia De Jaegher, 050 78 02 79 of [email protected]

    Beernem.

    workshop tincturen maken, 19.30-22u, Jonkhove, Aartrijksestraat, Aartrijke. Leden 3,00. Nt-leden 8,00. Tweede sessie (zalven) op 11/05. Danil Van Poucke, [email protected]

    Groot-Zedelgem.

    Tuinieren in potten, door Bert Dhondt 20-22u, Poortgebouw V-tex, P. de Conincklaan 23 A, Kortrijk. Hans Garreyn, [email protected] Kortrijk-

    Zwevegem.

    duurzaam (ver)bouwen, 14.30-17u, Wit-gele Kruis, Stovestraat 2, Diksmuide. Leden 3,00. Nt-leden 5,00.

    Met bezoek aan passiefhuis. Irene Laridon, [email protected]

    skynet.be. IJzervallei.

    bezoek aan 2 tuinen met

    zeldzame vruchten, 9.30-11.30u, Giacomo Menga, Prinsessestraat 46, Izegem. Kaki, persimon, etc.

    Moestuinwerkgroep Midden

    West-Vlaanderen.

    Ten huize van, door Ivan Maertens. 10-12u, Maria Deleyn, Beukendreef 25, Knokke-Heist. Siertuin met fruitsoorten. [email protected]

    scarlet.be. Oostkust.

    Ruilbeurs plant- en zaaigoed

    en vaste planten, 10-12u, De koorddanser, Baljuw Vermeulenstraat 1, Meulebeke. Roger Haeck, [email protected] of 051 40 15 22.

    Tielt.

    bezoek dischhof en hof

    ter zeedycke (kazen en paardenmelkerij), 13.30-17.30u, Stadenkerk, Gezelleplein 1, Staden. 11,00. Vertrekken met de wagen aan Stadenkerk. Roger Deleu, [email protected]

    Staden.

    bezoek zuivelmuseum, 14.30-17u, Brugsesteenwg. 68, Blankenberge. Leden 5,00. Nt-leden 6,00. Vertrekken om 13u15 met eigen wagens op randparking Earth Explorer. Inschr: voor 28/04 bij Yvette Van Ghendt op

    059 32 35 49. Oostende.

    fietsuitstap naar bioboerderij

    de zaaier, 13-17.45u, bij Diederick Steyaert, Korte akkerstraat 2, Ruddervoorde. Ferry Engelrelst, ferry.

    [email protected] Licht-

    ter-Velde.

    conserveren van groenten

    en fruit, 19.30. Ten Elsberge, Mandellaan 101, Roeselare. Laure Dekeerle, [email protected]

    Roeselare.

    16.04

    17.04

    17.04

    19.04

    20.04

    26.04

    28.04

    28.04

    28.04

    30.04

    03.05

    03.05

    04.05

    04.05

    06.05

    07.05

    07.05

    07.05

    14.05

    14.05

    15.05

    16.05

  • 26 Weg & Wijzer

    Vlaams-brabant

    straatgeveltuintjes door Roger Van Der Maelen. 19.30-21.30, poortgebouw V-tex, Pieter de Conincklaan 23 A, Kortrijk. Hans Garreyn, [email protected]

    be. Kortrijk-Zwevegem

    Werkgroep eetbaar Kortrijk.

    Voeding en gezondheid, 19.30-22u, Par. centr., J. Creytensstraat 23, Oedelem. Leden 3,00. Nt-leden 5,00. Bert Vansteenhuyse, [email protected]

    Beernem.

    Rondleiding bij

    afvalintercommunale imog, 9.30-11.30u, St-Pietersbruglaan 1, Moen. Verzamelen om 9 u op het marktplein van Harelbeke. We rijden gezamenlijk naar Moen. Robert Schouttetens, [email protected]

    Harelbeke.

    uitstap naar permacultuurtuin

    de lusthof en compostwerf

    comit jean pain, door Lieven David. 8.15-19.30u, Carpoolparking E40 te Beernem, Reigerlostraat N370, Beernem. Leden 45,00. Nt-leden 50,00 (middagmaal inbegrepen). Inschr. door betaling op rek. 738-0138670-79 van Velt-Beernem. Gilbert Putman, [email protected]

    skynet.be. Beernem.

    openlucht yoga in het park, 10.30-11.30u. Breng een matje mee. Achteraf soep. Info bij Marleen Deforche, [email protected]

    Roeselare.

    18.05

    19.05

    21.05

    28.05

    29.05

    boekenstand senioren

    opendeurdag, 13.30-17.30 u, Raadzaal Gemeentehuis, Gemeenteplein 10, Keerbergen.

    Marcel Vluymans. Dijlevallei.

    boekenstand op

    plantenruilbeurs kVlV, 14-18 u, Zaal Familia, Kruineikestraat 2, Tildonk. Paul Debruijne,

    [email protected]

    Dijlevallei.

    omgaan met ongewenste

    gasten in de ecol. siertuin door Frans De Smedt, 20- 22.30 u, CC t Vondel, Vergaderzaal 1ste verdieping, Possozplein 40, Halle. Hlne Clement, [email protected]

    skynet.be. Groot-Halle.

    pril lentegroen in tuin en

    keuken door Frans De Smedt, 10-12 u, bij Frans en Moniek De Smedt - Van de Voorde, Smisstraat 130, Steenhuffel. 2,00; nt-leden: 4,00. Bart Deroover, [email protected]

    hotmail.com. Neer-Brabant.

    kruidenpraktijk in de

    tuinteelttechnieken door Lucrce Roegiers, 10-12 u, Yggdrasil, Vissenakenstraat 381, Tienen. Kruiden-wandeling, telen, proeven. Andr Poelmans, [email protected]

    Tienen.

    praktische workshop:

    hernieuwbare energie in

    de tuin/composttoilet door Lieven David, 10-12.30 u, Het Gulden Gehucht, Hoek Zavelstraat en Meistraat, Pellenberg. Leden: 3,00; nt-leden: 5,00. Inschr. voor 10 april bij Jen Nold ([email protected] - 0479 53 00 66).

    Leuven.

    Ruilnamiddag, 13.30-16.30 u, Ecocentrum Diest, Omer Vanaudenhovenlaan 48, Diest. Lieven David, [email protected]

    skynet.be. Hageland.

    bezoek aan biobedrijf

    de wriemeling, 11-13 u, Drogenbosstraat 6, Veltem. Nik Smets, [email protected]

    com. Dijlevallei.

    lezing over klimaat-

    verandering door Steven Van Praet, 20.30-22.20, GC De Cam, Dorpstraat 67, Gooik. 2,50. Gerda Van Oost, [email protected]mail.

    com. Groot-Gooik.

    asperges, van telen tot

    verwerken en verorberen, 19.30-22 u, bij Christine en Lode, Bruneaustraat 110, Kester. Nt-leden: 3,00. Jan Tordeurs, [email protected]

    velt.be. Groot-Gooik.

    hernieuwbare energie in je

    tuin door Lieven David, 20-22 u, Bibliotheek, Schoolstraat 23, Zemst. Leden: 2,50; nt-leden: 3,50. Bernadette Christiaens, [email protected]

    Zennevallei.

    14de plantendag Sint-Pietersschool Korbeek-Lo, 10-17 u, Sint-Pietersschool, Kloosterstraat /Korbeek-Lo (Bierbeek). Kinderen: gratis / volwassenen: 1,50. Dirk Janssen, [email protected]

    telenet.be. Leuven.

    planten- en Rommelmarkt, 11 u, Malderen Centrum. Bart Deroover, [email protected]

    hotmail.com. Neer-Brabant.

    bruisende Tuinmarkt, 9-13 u, Marktplein 1, Opwijk. Info: Eric Roelands, 052 36 51 31. Bart Deroover, [email protected]

    hotmail.com. Neer-Brabant.

    bloemenmarkt, 8-16 u, Markthalle, Stationstraat 1, Overijse. Velt-stand. Danil Vanderkelen, [email protected]

    Druivenstreek.

    infoavond ecologisch tuinieren

    en open tuinen door Herman De Waele, 20-22 u, Polyvalente zaal van de school, Kerkhove 14, Bever. Jan Tordeurs, info.

    [email protected] Groot-

    Gooik.

    werken rond kruiden, enkele

    praktische bereidingen door Laura Bemelmans, 20-22 u, Zaal Onder den Toren, Markt 4, Haacht. Leden: 2,00; nt-leden: 4,00: leden in groep: 3,00; nt-leden in groep: 6,00. Rita Vanderauwera, [email protected]

    Dijlevallei.

    02.04

    14.04

    17.04

    17.04

    17.04

    17.04

    23.04

    27.04

    29.04

    29.04

    30.04

    01.05

    07.05

    08.05

    16.05

    17.05

    03.04

  • 27

    oost-Vlaanderen

    bezoek aardbeienkwekerij,

    rondleiding door Yves Hendrickx, 14.30-16.30 u, Hoofdgebouw, Molenstraat 26, Roosdaal. 1,00. Leden kunnen aardbeiplanten bestellen. Bernadette Christiaens, [email protected]

    Zennevallei.

    kookclub: bio, veggie,

    seizoensgebonden, 19-23 u, Zaal Genadedal, Velderblok 2A, Kessel-Lo.De ingredinten worden telkens per bijeenkomst afgerekend en betaald. Info en inschr.: Lies Havet, [email protected],

    0474 70 69 63. Leuven.

    28.05

    30.05

    Erwten en bonen door Jos Van Hoecke, 20-23 u, Parochiezaal St-Aldegondis, Grote Weg 235A, Overboelare (Geraardsbergen). Luc De Taeye, [email protected]

    be. Geraardsbergen.

    Eco-Expo lochristi, 10-18 u, park Lochristi, achterzijde gemeentehuis, Koning Boudewijnlaan, Lochristi. Velt-stand met proevertjes. Jean-Marie De Baene, [email protected]

    be. Reinaert.

    biodiversiteit in eigen tuin door Jan Van Bogaert, 19.30-22.30 u, Gem. Jongensschool, Margote 114, Wichelen. Nt-leden: 2,00. www.veltwichelen.be. Omer Van Hauwe, [email protected]

    gmail.com. Wichelen.

    kruidencursus door Maurice Godefridi, 19.30-22 u, Zaal De Veldblomme, Veldstraat 50, De Pinte Zevergem. 20,00. Nt-leden: 45,00 (incl. Velt- lidmaatschap). Christine Duprez-Deboel, [email protected]

    Scheldevallei.

    Een gezond gazon door Roger Van Der Maelen, 19.30-22

    u, Boekenzolder van het Egmontkasteel, Heldenlaan 90, Zottegem. 35,00 voor de reeks van 5 siertuinlessen. Inschr. noodz. voor 2 maart. Luc & Lieve Demonie-Wullepit, [email protected]

    be. Land van Rhode.

    Van keukenkruid tot

    kruidenspiraal door Herman De Waele, 19.30-22 u, t Vaatje, Grote Snijdersstraat 97, Lebbeke. 2,00. Nt-leden: 4,00. Ray Verneirt, [email protected]

    Dendermonde.

    Van mediteranne kruiden tot

    kruidenspiraal door Herman De Waele, 20-23 u, Sint-Antonius-Kring, Provincieweg, Borsbeke. Leden: 1,00; nt-leden: 3,00. Leopold Hellyn, [email protected]

    skynet.be. Herzele-Sint

    Lievens Houtem.

    milieuvriendelijk beheer

    van verhardingen door Jan Van Bogaert, 20-22.30 u, Gemeentehuis Destelbergen, Dendermondsestwg 430, Destelbergen. Albert Van Loo, [email protected],

    Damvallei.

    opstarten compostvat, 9.30-11.30 u, Etienne Gogaert, Filip De Pillecynlaan 20, Hamme, [email protected]

    Hamme.

    pruimenbomen enten door Etienne Raemdonck, 14-16 u, bij Marc Lamont, Dendermondsesteenweg 46, Sint-Niklaas, [email protected]

    belgacom.net. Waasland.

    bloemschikken voor pasen, 9.30-11.30 u, Wijkcentrum t spoor, Grote Marijve 35, Ronse. Bloemschikken met meegebrachte bloemen. Inschr. voor 27 maart. WIilly Debrie, [email protected]

    Vlaamse Ardennen.

    jaarlijkse

    voorjaarsplantenruildag,

    13-18.30 u, Camiel en Anny Ernalsteen-Coppieters, Bosstraat 57, Zele. Denise De Landtsheer, [email protected]

    hotmail.com. Zele-Centrum.

    Velt-trefdag provincie oost-

    Vlaanderen door Herman De Waele, 14-18 u, Het Natuur- en MilieueducatieCentrum De Helix, Hoogvorst 2, Grimminge.Wandeling in stiltegebied. Luc De Taeye, [email protected]

    Geraardsbergen.

    plantenruildag, 10-12 u, Jean-Pierre, Wolvenstraat 24, Oudenaarde. Plantenmateriaal mag aangevoerd worden vanaf 9.30 u. Mark Van Den Driessche, [email protected]

    telenet.be. Oudenaarde.

    Eigenaardige plantenbeurs, 10-16 u, Kasteel Claeys Bouuaert, Notenstr 10, Mariakerke. Erik Ingelbrecht, [email protected]

    Gent.

    de kruidige siertuin - deel

    3 door Maurice Godefridi, 19.30-22 u, Den Dries, Kramershoek 37, Evergem. 25,00: nt-leden: 50,00. Antoinette Bauwens, [email protected]

    be. Meetjesland.

    basis siertuincursus deel 3 door Roger Van Der Maelen, 19.30-22 u, CC De Bijenkorf, Sportstraat 4, Assenede. 25,00. Antoinette Bauwens, [email protected]

    be. Meetjesland.

    degustatie biowijnen, 20-22.30 u, CC De Zwaan, Dorp 1, Nazareth. Nt-leden: 2,00. Guido & Christine Duprez-Deboel, [email protected]

    skynet.be. Scheldevallei.

    plantenruilbeurs, 9-12 u, Rozebroeken, Kriekerijstraat, Sint-Amandsberg. Info: www.

    01.04

    03.04

    05.04

    06.0420.04

    06.04

    07.04

    08.04

    08.04

    09.04

    09.04

    10.04

    17.04

    17.04

    23.04

    25.04

    27.04

    29.0406.05

    29.04

    30.04

  • 28

    velt.be/damvallei (op het tabblad documenten). [email protected] of 09 232 30 06. Schrijf je snel in! Jan Boonaert, [email protected]

    be. Damvallei.

    plantenruildag en bespreking

    planten door Herman De Waele, 13.30-17 u, Andr & Frieda De Backer-Van Den Dooren, Hekkouterstraat 24, Deftinge. Luc De Taeye, [email protected],

    Geraardsbergen.

    plantenruil voor leden, 14-16.30 u, Sociaal Huis, Oud Dorp 2, Wichelen. Info op www.veltwichelen.be. Omer Van Hauwe, [email protected]

    com. Wichelen.

    milieuvriendelijk beheer van

    verhardingen door Roger Van Der Maelen, 20-22 u, zaal Guldepoort, Imschootplein 1, Machelen. 3,00. Mieke Roelens, [email protected]

    telenet.be. Leieland.

    Tuindagen beervelde, 10-18 u, Park Van Beervelde, Beerveldedorp 75, Beervelde. Velt-stand. Marc Temmermans, [email protected]

    Waasland.

    bronzen tuingereedschap

    (uitleg en demonstratie), 20-22 u, Christoforusgemeenschap, Asselkouter 34, Munte. Geert Declercq-Vancauwenberge, [email protected]

    ugent.be. Scheldevallei.

    wandeling: op zoek naar

    de Nachtegaal, 6-8 u, Caf Pass , Holleken 15, Assenede. Bijdrage voor ontbijt ter plaatse betalen. Antoinette Bauwens, [email protected]

    Meetjesland.

    plantenruil, 14-17 u, Tuin Leopold Hellyn, Holmanstraat 1, Steenhuize-Winhuize. [email protected]

    Herzele-Sint Lievens Houtem.

    bloemenmarkt zevergem, 9-12 u, Dorp 1, De Pinte Zevergem. Promostand. Philippe Lamoral, [email protected]

    be.Scheldevallei.

    Eigenaardige plantenruildag, 14-16.30 u, Velt-tuintjes aan het kasteel van Claeys-Bouaert, Kasteeldreef 2, Mariakerke. Erik Ingelbrecht, [email protected]

    Gent.

    Tuinwerkzaamheden in

    mei, 14-17 u, Luc Demonie , Sonseindestraat 169, Zottegem.

    [email protected] Land

    van Rhode.

    bodembedekkers, 9.30-11.30 u, Wijkcentrum t spoor, Grote Marijve 35, Ronse. Willy Debrie, [email protected]

    Vlaamse Ardennen.

    cultuursteek stekene, 14-17 u, centrum Stekene. Demo oesterzwammen kweken en quiz. Marc Temmermans, [email protected]

    be. Waasland.

    Van mediterrane kruiden tot

    kruidenspiraal door Herman De Waele, 19.30-22.30 u, Gemeentelijke Jongensschool, Margote 114, Wichelen. Nt-leden: 2,00. www.veltwichelen.be. Omer Van Hauwe, [email protected]

    com. Wichelen.

    busreis naar clairmarais, 7-21 u, park & ride Gentbrugge, Brusselse stwg/Land van Rodelaan, Gentbrugge. 40,00. Inschr. voor 06/05. Erik Ingelbrecht, eriking