IWO bijeenkomst - 15 november - Martin den Heijer

of 21 /21
1122017 1 Oestrogenen, androgenen en het bot: focus op transgenders Martin den Heijer IWO, 15112017 Anatomylibrary.us

Embed Size (px)

Transcript of IWO bijeenkomst - 15 november - Martin den Heijer

Page 1: IWO bijeenkomst - 15 november - Martin den Heijer

1‐12‐2017

1

Oestrogenen, androgenen en het bot:focus op transgenders

Martin den Heijer

IWO, 15‐11‐2017

Anatomylibrary.us

Page 2: IWO bijeenkomst - 15 november - Martin den Heijer

1‐12‐2017

2

Age and sex

Men and women, so different, so similar

Page 3: IWO bijeenkomst - 15 november - Martin den Heijer

1‐12‐2017

3

Hormones

Autosomes

Sex chromosomes

6

Testosteron en oestradiol

Page 4: IWO bijeenkomst - 15 november - Martin den Heijer

1‐12‐2017

4

Pediatrics in Review 2007

Estrogens and bone

Trends Endocrinol Metab , 23(11), Sundeep Khosla, et al., Estrogen and the skeleton, 576-581, 2012

Page 5: IWO bijeenkomst - 15 november - Martin den Heijer

1‐12‐2017

5

Study design 

• Gosereline 3,6 mg sc elke 4 weken (Zoladex)

• Testosterongel 1% (0‐1,25‐2,5‐5‐10 g) (Androgel)

• Randomisatie Anastrozole 1mg daily(Arimidex) vs Placebo

• Dexa, CT en botmarkers

16 weken

Page 6: IWO bijeenkomst - 15 november - Martin den Heijer

1‐12‐2017

6

Finkelstein, JCI, 2016

PlaceboAnastrozole

Effect op botdichtheid

PlaceboAnastrozole

Page 7: IWO bijeenkomst - 15 november - Martin den Heijer

1‐12‐2017

7

Botmarkers

PlaceboAnastrozole

Page 8: IWO bijeenkomst - 15 november - Martin den Heijer

1‐12‐2017

8

Conclusie

• Grenswaarde hypogonadisme verschillend per symptoom

• Remming botafbraak effect van oestrogeen

• Dit wordt bij relatief lage dosering/spiegels bereikt

Genderdysforie

16

Page 9: IWO bijeenkomst - 15 november - Martin den Heijer

1‐12‐2017

9

Beeldvorming

17

'Het wordt tijd transseksuelen te behandelen als gewone patiënten'

• 'Hoera, het is een meisje!" schreef Cisca (58) half augustus op haar Facebookpagina, een paar uur na haar geslachtsaanpassende operatie in het Amsterdamse VUmc. Met een foto van zichzelf in het ziekenhuisbed, zichtbaar aangedaan na de zware fysieke ingreep, maar met een brede lach. Cisca's overgangstraject van man naar vrouw was langdurig en ingrijpend. In december 2008 klopte zij aan bij het genderteam van het VUmc, na decennialang worstelen met haar identiteit.  Bron: Trouw, 28‐9‐2012

18

Page 10: IWO bijeenkomst - 15 november - Martin den Heijer

1‐12‐2017

10

Gender

identity

Genetic

Prenatalhormones

Society

Peers

Parents

Psychological

Causes

Organizational‐activational hypothesis

20

Page 11: IWO bijeenkomst - 15 november - Martin den Heijer

1‐12‐2017

11

21

Page 12: IWO bijeenkomst - 15 november - Martin den Heijer

1‐12‐2017

12

Genderteams (VUMC, UMCG)

23

24

Page 13: IWO bijeenkomst - 15 november - Martin den Heijer

1‐12‐2017

13

Diagnostic phase

Hormonal phase

Surgery

Transitie‐traject

Reference values

26

Male Female

Testosterone 8‐25 <2.5 umol/l

Estrogen <130 130‐500 pmol/l

Page 14: IWO bijeenkomst - 15 november - Martin den Heijer

1‐12‐2017

14

27

Hormonale behandeling

• Man naar vrouw

– Anti‐androgenen

– Oestradiol

• Vrouw naar man

– Testosteron

– (Progestageen) 

28

Page 15: IWO bijeenkomst - 15 november - Martin den Heijer

1‐12‐2017

15

Dosage forms Testosterone

29

Dosage forms Estrogen

30

Page 16: IWO bijeenkomst - 15 november - Martin den Heijer

1‐12‐2017

16

Masculinizing effects (F>M)

31

Feminizing effects (M>F)

32

Page 17: IWO bijeenkomst - 15 november - Martin den Heijer

1‐12‐2017

17

33

Treatment protocol

Male‐to‐female (MtF)

Cyproterone acetate (50‐100 mg/day)  Anti‐androgen

Estradiol

‐ Oral estradiol valerate (2‐4 mg/day)

‐ Estradiol patch (100 µg twice a week) Age >40, thrombosis, (cardio)vascular disease

Female‐to‐male (FtM)

Testosterone gel (50 mg/day)  Psychological reasons

Testosterone esters i.m. (250 mg/2 weeks)

Testosterone undecanoate i.m. (1000 mg/12 weeks)

Page 18: IWO bijeenkomst - 15 november - Martin den Heijer

1‐12‐2017

18

Characteristics

MtF (n=144) FtM (n=162)

Age, yr (median, range) 28 (19-69) 24 (18-63)

Ethnicity (% Caucasian) 96 93

Body mass index (kg/m2) 23 (17 – 40) 24 (16 – 42)

Smoking (% yes) 25 30

Alcohol >7 units/week (%) 9 6

Vitamin D use (% yes) 44 23

Follow-up: 12 months (range 10-14 months)

Change in BMD

Wiepjes et al, JBMR, 2017

Page 19: IWO bijeenkomst - 15 november - Martin den Heijer

1‐12‐2017

19

Adolescents ‐ puberty suppresion

• GnRH analogues(Gonadotropine Releasing Hormone)

– Better results (passability)

– Better psychologicaldevelopment

Lumbar Spine (adolescents)

Vlot et al, Bone, 2017

Page 20: IWO bijeenkomst - 15 november - Martin den Heijer

1‐12‐2017

20

Hip (adolescents)

Vlot et al, Bone, 2017

Acknowledgements

VU medical center, the Netherlands

Dept. of Internal Medicine 

Chantal Wiepjes

Mariska Vlot

Renate T. de Jongh, MD PhD

Paul Lips, MD PhD

Dept. of Clinical Chemistry

Annemieke C. Heijboer, PhD

Ghent University Hospital, Belgium

– Guy T’Sjoen, MD PhD

University of Florence, Italy

– Alessandra Fisher, MD PhD

Oslo University Hospital, Norway

– Thomas Schreiner, MD

Page 21: IWO bijeenkomst - 15 november - Martin den Heijer

1‐12‐2017

21

Bedankt!