Handen en voeten voor transparantie vanuit theorie en handen en voeten.pdfآ  Handen en voeten voor...

download Handen en voeten voor transparantie vanuit theorie en handen en voeten.pdfآ  Handen en voeten voor transparantie

If you can't read please download the document

  • date post

    19-Aug-2020
  • Category

    Documents

  • view

    0
  • download

    0

Embed Size (px)

Transcript of Handen en voeten voor transparantie vanuit theorie en handen en voeten.pdfآ  Handen en voeten voor...

  • Handen en voeten voor transparantie

    vanuit theorie en praktijk

    Transparantietafel

  • 2

    Projectcode: V308

    Documentsoort: Rapportage

    Titel :

    Handen en voeten voor transparantie vanuit theorie en

    praktijk

    Documentnummer : PP002\XXXXXX2004\YYY

    Opdrachtgever: PSIB Programmabureau

    Contactpersoon: A.N. Nienhuis

    Büchnerweg 1

    Postbus 420

    2800 AK Gouda

    tel: 0182 – 54 0670

    fax: 0182 – 54 0621

    Auteurs Prof. Dr. Johan Graafland (Universiteit van Tilburg)

    Dr. Ir. Andre Nijhof (Universiteit Twente)

    Prof. Ir. Henk van Tongeren (P3bi)

    Mw. Vera Besseling CPC (CiΣTerra)

    Drs. Rene Didde (freelance journalist)

    Ir. Oskar de Kuijer (KDO Advies)

    Contactpersoon:

    Oskar de Kuijer (KDO Advies)

    Postbus 261

    2300 AG Leiden

    tel: 071 – 513 52 87

    fax: 071 – 512 46 71

    e-mail: kdo@kdoadvies.nl

  • 3

    Voorwoord

    Voor u ligt de rapportage ‘Handen en voeten voor transparantie vanuit theorie en praktijk’ door de

    Transparantietafel uitgebracht in het kader van het programma Proces en Systeeminnovatie in de

    Bouw.

    Transparantie is naar de mening van de Regieraad Bouw en het rijk een van de leidende thema’s

    voor de gewenste proces en systeeminnovatie van de bouwsector. Om te komen tot vernieuwing en

    om bij te dragen aan het onderlinge vertrouwen tussen partijen in de sector moeten betrokken

    organisaties in de bouwsector (klant/gebruiker- opdrachtgever, opdrachtnemer, toeleverancier,

    toezichthouder) aan de gang om praktisch inhoud te geven aan dit thema.

    Om handen en voeten te geven aan een dialoog over en implementatie van Transparantie in de

    bouwsector hebben op uitnodiging van PSIBouw personen vanuit verschillende geledingen uit de

    bouwsector het initiatief genomen tot een Transparatietafel. Bijlage 1 Deelnemers en bijlage 2

    Missie en visie transparantietafel gaan hierop nader in.

    Een van de speerpunten van de Regieraad Bouw is de samenwerking tussen opdrachtgevers en

    opdrachtnemers vanuit de invalshoeken transparantie en integriteit. De Regieraad heeft de

    Transparantietafel gevraagd een advies voor te bereiden over:

    - Wat kan de Regieraad verstaan onder het thema transparantie?

    - Hoe verhoudt transparantie zich tot het thema integriteit?

    - Hoe kunnen partijen in de bouwsector transparantie oppakken?

    Om tot het advies te komen heeft de Transparantietafel:

    - Definitiestudie laten verrichten door de Universiteit van Tilburg, Technische Universiteit Twente

    en Deloitte.

    - Interviews met 20 sleutelpersonen uit de verschillende geledingen van de bouwsector laten houden door Rene Didde i.s.m. Oskar de Kuijer (zie Deel III en de diverse boxen in de delen I

    en II).

    - Uitwisseling van de visie en ervaringen aan de tafel en de gedachtevorming naar aanleiding van de resultaten van I en II.

    Het voorliggende rapport bestaat uit 3 delen.

    - Deel I behandelt het advies van de Transparantietafel aan de Regieraad Bouw.

    - Deel II geeft een onderbouwing van het advies

    - Deel III doet verslag van de interviews

    Oskar de Kuijer

    Voorzitter transparantietafel

  • 4

    DEEL I

    Advies

  • 5

    Advies

    Dit advies van de transparantietafel bestaat uit een visie op de inhoud en rol van transparantie voor

    de gewenste proces- en systeeminnovatie van de bouwsector.

    De Transparantietafel adviseert de Regieraad Bouw het volgende statement:

    Statement 1: De Regieraad verstaat onder transparantie het verstrekken van inzicht in zaken die

    voor betrokkenen relevant zijn en vindt dat transparantie door zowel opdrachtgevers,

    opdrachtnemers en andere betrokkenen moet worden opgepakt als voorwaarde om aan de beoogde

    proces- en systeeminnovatie van de sector invulling te kunnen geven.

  • 6

    1 Wat is transparantie?

    Volgens de regieraad is transparantie één van de drie pijlers van het transitieproces in de bouw.

    Voor velen blijft het begrip echter vaak onduidelijk, omdat het zoveel dwarsverbanden kent met

    andere zaken die van belang zijn voor het transitieproces van de bouw, zoals integriteit,

    innovatieve contractvormen, marktwerking, vertrouwen en kwaliteit/prijs sturing. Dit advies

    verheldert deze relaties.

    De transparantietafel hanteert de volgende definitie voor transparantie: Een transparante

    organisatie verstrekt inzicht in zaken die voor betrokkenen relevant zijn. Dit inzicht is noodzakelijk

    voor de betrokkenen om goede afgewogen beslissingen te nemen en verantwoording af te kunnen

    leggen. Betrokkenen betreffen degenen wiens belangen beïnvloed worden door de transacties,

    zoals leveranciers, werknemers, klanten, concurrenten, de overheid en het publiek in brede zin.

    Transparantie is een onderdeel van openheid (zie kader). Openheid is breder omdat het niet

    alleen een informatiestroom van de organisatie naar de betrokkenen vereist (transparantie), maar

    ook een omgekeerde beweging waarbij de organisatie open staat voor de informatie en relevante

    aangelegenheden van de betrokkenen (ontvankelijkheid).

    Openheid

    Transparantie Ontvankelijkheid

    Handelingskant Informatie bieden aan anderen Opnemen van informatie van

    anderen

    Houdingskant Integer zijn Begrip tonen en open staan

    Transparantie heeft verder twee kanten: handelen en houding. De handelingskant betreft het

    bieden van informatie over allerlei aspecten van de transacties die de organisatie aangaat. De

    juiste informatie maakt het handelen van de onderneming controleerbaar en toetsbaar.

    Transparantie is echter ook een kwestie van houding. Men moet ook de innerlijke motivatie en

    neiging hebben om open te willen zijn. Als deze ontbreekt, blijft transparantie halverwege steken,

    omdat niet alle vormen van transparantie afgedwongen kunnen worden. Transparantie als houding

    is een vorm van integriteit.

    1.1 Transparantie, marktwerking en innovatie

    Uit de interviews blijkt dat managers uit de verschillende geledingen van de bouw groot belang

    hechten aan meer transparantie als één van de pijlers van het transitieproces in de bouw (Zie

    bijlage 2 en box 1 in bijlage 1). Waarom is transparantie zo belangrijk?

    Statement 2: Transparantie is een noodzakelijke voorwaarde

    voor goede marktwerking en innovatie

    De belangrijkste reden is volgens de transparantietafel dat transparantie een noodzakelijke

    voorwaarde is voor efficiënte marktwerking en innovatie. Eén van de condities voor efficiënte

    marktwerking is dat de marktpartijen een goed inzicht hebben en bieden in zowel de prijs, kwaliteit

    en kwantiteit van de goederen of diensten die zij verhandelen. Met behulp van deze informatie

    kunnen de marktpartijen verschillende producten goed met elkaar vergelijken en het economisch

    meest voordelige alternatief bepalen. Indien dit inzicht ontbreekt, kunnen goede en slechte

    aanbiedingen niet goed vergeleken worden en zullen vragende partijen te vaak niet de beste

    producten selecteren dan wel onnodig hoge prijzen betalen voor hun producten, hetgeen ten koste

    gaat van de welvaart. Gebrek aan transparantie is met name schadelijk wanneer sprake is van

    asymmetrische informatie. Dit treedt op wanneer de ene marktpartij meer informatie tot zijn

    beschikking heeft dan de andere marktpartij. Dit stelt de beter geïnformeerde marktpartij in staat

    om de onwetendheid van de andere partij te exploiteren door manipulatie van de prijs, kwaliteit of

    kwantiteit op een manier die voor de minder goed geïnformeerde marktpartij moeilijk

    waarneembaar is.

  • 7

    Dit gebrek aan efficiënte marktwerking leidt vervolgens ook tot een vermindering van de

    noodzaak om te innoveren. Doordat goed presterende ondernemingen zich niet kunnen

    onderscheiden, kunnen slecht presterende ondernemingen zich in de markt handhaven. Hierdoor

    neemt de prikkel en noodzaak tot proces- en productinnovatie af. Bij transparante

    marktverhoudingen kunnen bedrijven die investeren in proces- en productinnovatie om de

    kwaliteit-prijs verhouding te verbeteren rekenen op meer marktaandeel, terwijl bedrijven die niet

    innoveren op termijn van de markt worden gedrukt. De dynamiek die hierdoor op gang komt, leidt

    ertoe dat de markt zichzelf saneert. Transparantie is dus een belangrijke voorwaarde wil de tucht

    van de markt werken en er een prikkel zijn voor bouwondernemingen en de sector om zichzelf

    anders te organiseren.

    Transparantie kan ook marktwerking bevorderen door het vertrouwen tussen

    marktpartijen te versterken en een soepele, flexibele samenwerking tussen contractpartners

    mogelijk te maken. Indien transparantie ontbreekt zal een transactie alleen tot stand komen als er

    additionele voorzieningen worden getroffen die het gebrek aan vertrouwen compenseren. Dit gaat

    echter vrijwel altijd gepaard met een stijging van de transactiekosten voor beide partners en dus

    tot hogere prijzen. Dit kan er zelfs toe leiden dat tr