‘Actuele ontwikkelingen in wet- en regelgeving en mogelijke gevolgen voor de vrijwillige...

17
‘Actuele ontwikkelingen in wet- en regelgeving en mogelijke gevolgen voor de vrijwillige ouderenadviseurs’ Inleiding SBOG en vrijwillige ouderenadviseurs Gelderland Westervoort, 9 april 2014 Henk Beltman adviseur en kennismakelaar programma Aandacht voor Iedereen

Transcript of ‘Actuele ontwikkelingen in wet- en regelgeving en mogelijke gevolgen voor de vrijwillige...

Page 1: ‘Actuele ontwikkelingen in wet- en regelgeving en mogelijke gevolgen voor de vrijwillige ouderenadviseurs’ Inleiding SBOG en vrijwillige ouderenadviseurs.

‘Actuele ontwikkelingen in wet- en regelgeving en mogelijke gevolgen voor de

vrijwillige ouderenadviseurs’

Inleiding SBOG en vrijwillige ouderenadviseurs Gelderland

Westervoort, 9 april 2014

Henk Beltmanadviseur en kennismakelaar

programma Aandacht voor Iedereen

Page 2: ‘Actuele ontwikkelingen in wet- en regelgeving en mogelijke gevolgen voor de vrijwillige ouderenadviseurs’ Inleiding SBOG en vrijwillige ouderenadviseurs.

Inhoud

1. Wat zijn belangrijke maatschappelijke trends?

2. Wat zijn de belangrijkste wettelijke ontwikkelingen?

3. Wat houdt het nieuwe wetsvoorstel Wmo in?

4. Wat zijn de gevolgen van de decentralisaties?

5. Wat zijn aandachtspunten vanuit cliëntenperspectief?

6. Cliënten, burgers en de decentralisaties

7. Cliëntondersteuning en vrijwillige ouderenadviseurs

8. Samenvatting

Programma Aandacht voor iedereen 2

Page 3: ‘Actuele ontwikkelingen in wet- en regelgeving en mogelijke gevolgen voor de vrijwillige ouderenadviseurs’ Inleiding SBOG en vrijwillige ouderenadviseurs.

Wat is het programma aandacht voor Iedereen?

- landelijk programma cliëntenorganisaties, financiering VWS

- doelen: informeren van cliëntenorganisaties; ondersteunen van Wmo-raden; stimuleren van netwerken; agenderen van thema’s; informeren van gemeenten

- onderdelen: regionale adviseurs; nieuwsbrief; kennisdossiers

- website: www.aandachtvooriedereen.nl

- contact: [email protected]

Page 4: ‘Actuele ontwikkelingen in wet- en regelgeving en mogelijke gevolgen voor de vrijwillige ouderenadviseurs’ Inleiding SBOG en vrijwillige ouderenadviseurs.

1. Wat zijn belangrijke maatschappelijke trends?

- maatschappelijke trends: terugtredende overheid; nadruk eigen verantwoordelijkheid en zelfregie; drang tot participatie

- inhoudelijke trends: langer zelfstandig thuis wonen; ondersteuning in thuissituatie; wijk- en buurtniveau

- politieke trends: beperken stijging overheidsuitgaven; decentralisatie van taken naar gemeenten; grote beleidsvrijheid van gemeenten; regionale samenwerking gemeenten

- ratificatie VN-verdrag voor rechten van mensen met een beperking

- vijf grote veranderingen: Wmo, Wet Langdurige Zorg (AWBZ), Jeugdwet, Passend Onderwijs en Participatiewet

Page 5: ‘Actuele ontwikkelingen in wet- en regelgeving en mogelijke gevolgen voor de vrijwillige ouderenadviseurs’ Inleiding SBOG en vrijwillige ouderenadviseurs.

2. Wat zijn de belangrijkste wettelijke ontwikkelingen?

- hoofdlijnen: beperken instituten; nadruk eigen kracht en netwerk; stimuleren preventie en vroegtijdige ondersteuning; integrale aanpak sociaal domein

- hervorming langdurige zorg:(1) beperken AWBZ tot intensieve 24 uurs-zorg (2) ondersteuning en participatie naar Wmo; (3) behandeling en verpleging naar Zorgverzekeringswet

- maatregelen: ‘begeleiding’ naar Wmo; ‘persoonlijke verzorging’ grotendeels naar ZVW (aanspraak thuisverpleging); mét bezuinigingen

- gemeente krijgt middelen: sociale wijkteams; cliëntondersteuning; financieel vangnet

- actueel: wijkverpleegkundige en sociale wijkteams

Page 6: ‘Actuele ontwikkelingen in wet- en regelgeving en mogelijke gevolgen voor de vrijwillige ouderenadviseurs’ Inleiding SBOG en vrijwillige ouderenadviseurs.

3. Wat houdt het nieuwe wetsvoorstel Wmo in? a. doelen en begrippen

- doel: mensen met een beperking of met chronische psychische of psychosociale problemen zo lang mogelijk thuis laten wonen door maatschappelijke ondersteuning

- maatschappelijke ondersteuning: (1) bevorderen sociale samenhang, mantelzorg en vrijwilligerswerk, toegankelijkheid van voorzieningen, veiligheid en leefbaarheid en bestrijden huiselijk geweld

(2) ondersteuning van zelfredzaamheid en participatie

(3) bieden van beschermd wonen en opvang

Page 7: ‘Actuele ontwikkelingen in wet- en regelgeving en mogelijke gevolgen voor de vrijwillige ouderenadviseurs’ Inleiding SBOG en vrijwillige ouderenadviseurs.

3. Wat houdt het nieuwe wetsvoorstel Wmo in? b. diverse aspecten

- eisen beleidsplan gemeente: keuzevrijheid cliënt; toegankelijkheid voorzieningen; integraal ondersteuningsaanbod; eventueel samengaan andere beleidsplannen sociaal domein

- keuze pgb (als maatwerkvoorziening niet passend wordt geacht)

- kwaliteit: gemeente verantwoordelijk voor kwaliteit en continuïteit van voorzieningen; eisen in inkoop; cliëntervaringsonderzoek

- cliëntenparticipatie: betrekken burgers bij beleid en hen voorzien van ondersteuning; in staat stellen voorstellen te doen; cliënten actief betrekken bij inkoopbeleid

- gemeente moet mantelzorgers en vrijwilligers ondersteunen en onafhankelijke cliëntondersteuning beschikbaar stellen

(ingediend bij Tweede Kamer)

Page 8: ‘Actuele ontwikkelingen in wet- en regelgeving en mogelijke gevolgen voor de vrijwillige ouderenadviseurs’ Inleiding SBOG en vrijwillige ouderenadviseurs.

3. Wat houdt het nieuwe wetsvoorstel Wmo in? c. werkwijze naar maatwerkvoorziening

- maatwerkvoorziening: op behoeften afgestemd geheel van diensten voor (1) zelfredzaamheid (2) participatie (3) beschermd wonen en opvang

- maatwerkvoorziening pas als: niet op eigen kracht, met mantelzorger of met netwerk zelfredzaam kan zijn of kan participeren (algemene voorziening voorliggend)

- route bij aanvraag maatwerkvoorziening: * melding (signaal) door cliënt; * beeld van behoefte, en dan of verwijzen algemene voorziening of aanvraag maatwerkvoorziening; * integraal onderzoek (met gebruik cliëntondersteuner); * schriftelijk verslag van uitkomsten (basis ondersteuningsplan); * besluit; * bezwaar/beroep.

Page 9: ‘Actuele ontwikkelingen in wet- en regelgeving en mogelijke gevolgen voor de vrijwillige ouderenadviseurs’ Inleiding SBOG en vrijwillige ouderenadviseurs.

4. Wat zijn de gevolgen van de decentralisaties? a. algemeen

- cliënt: minder rechten; meer eigen verantwoordelijkheid; drang tot maatschappelijke participatie; aandacht kwetsbare jongeren

- gemeente: regievoerder; nadruk kostenbeheersing en eigen kracht; integrale aanpak; inkoopbeleid; regionale samenwerking; politieke keuzen

- instelling: onzekere positie; (her)formuleren aanbod; bepalen strategie; positioneren

- algemeen: elke partij maakt krachtenveldanalyse (bijvoorbeeld ouderenbond)

Page 10: ‘Actuele ontwikkelingen in wet- en regelgeving en mogelijke gevolgen voor de vrijwillige ouderenadviseurs’ Inleiding SBOG en vrijwillige ouderenadviseurs.

4.Wat zijn de gevolgen van de decentralisaties? b. voor ouderen

- langer zelfstandig thuis wonen (pgb)- cliëntondersteuning bij keukentafelgesprek- groter beroep op en ondersteuning van mantelzorgers- bestrijden isolement kwetsbare ouderen/vangnet

- onduidelijkheid over dagbesteding (licht dementerende ouderen) - aangepaste, levensloopbestendige woningen en domotica- rol van het sociale wijkteam en de wijkverpleegkundige

- rol van de ouderenbonden- bijdrage van vitale ouderen aan de samenleving- invloed ouderen op het beleid van de gemeente en politiek

(Wmo-raad, ouderenbond)

Page 11: ‘Actuele ontwikkelingen in wet- en regelgeving en mogelijke gevolgen voor de vrijwillige ouderenadviseurs’ Inleiding SBOG en vrijwillige ouderenadviseurs.

5. Wat zijn aandachtspunten vanuit cliëntenperspectief? a.

Ondersteuning van individuele cliënten

1. ga uit van de zelfregie van cliënten en versterk hun vaardigheden

2. Versterk de positie van de cliënt bij het keukentafelgesprek

3. ondersteun mantelzorgers met zorgvuldig maatwerk

4. zorg dat er een goede bemiddelings- of klachtenregeling komt

Inspraak en initiatieven van cliënten en burgers

5. ontwikkel een visie op cliënten- en burgerparticipatie

Page 12: ‘Actuele ontwikkelingen in wet- en regelgeving en mogelijke gevolgen voor de vrijwillige ouderenadviseurs’ Inleiding SBOG en vrijwillige ouderenadviseurs.

5. Wat zijn aandachtspunten vanuit cliëntenperspectief? b.

6. betrek Wmo-raden en cliëntenorganisaties bij de decentralisaties

7. informeer/betrek cliënten burgers over de decentralisaties

8. biedt ruimte aan en faciliteer burgerinitiatieven

Kwaliteit en inhoud van gemeentelijk beleid

9. neem kwaliteitscriteria vanuit cliënten mee in het inkoopbeleid

10. betrek het VN-verdrag inzake rechten

11. monitor de uitvoering vanuit perspectief cliënt

Page 13: ‘Actuele ontwikkelingen in wet- en regelgeving en mogelijke gevolgen voor de vrijwillige ouderenadviseurs’ Inleiding SBOG en vrijwillige ouderenadviseurs.

6. Cliënten, burgers en de decentralisaties

- cliëntenorganisaties: formuleren standpunten; concentreren op speerpunten; samenwerken met anderen; benaderen politieke partijen

- vrijwilligersorganisaties (kerken, Zonnebloem): * signaleren knelpunten; * praktische ondersteuning (schuldhulpverlening); * samenwerken in burgerinitiatieven - burgerinitiatieven: * initiatief van burgers voor leefbaarheid dorp of wijk, of vernieuwen aanbod welzijn/zorg; zorg- of dorpscoöperatie, beheer bibliotheek); * kernpunten: kern van initiatiefnemers en welwillende gemeente

Page 14: ‘Actuele ontwikkelingen in wet- en regelgeving en mogelijke gevolgen voor de vrijwillige ouderenadviseurs’ Inleiding SBOG en vrijwillige ouderenadviseurs.

7.a. Cliëntondersteuning en vrijwillige ouderenadviseurs

- definitie: ondersteuning met informatie, advies en algemene ondersteuning die bijdraagt aan het versterken van de zelfredzaamheid en participatie en het verkrijgen van een zo integraal mogelijke dienstverlening op het gebied van maatschappelijke ondersteuning, preventieve zorg, zorg, jeugdhulp, onderwijs, welzijn, wonen, werk en inkomen

- invulling van cliëntondersteuning: geven van informatie en advies; vraagverheldering; kortdurende ondersteuning; activering van cliënt en netwerk; bemiddeling en verwijzing; hulp bij evaluatie hulp; hulp bij klachten en bezwaar en beroep

- kortom: versterken positie van de cliënt door te helpen met formuleren van hulpvraag, maken van keuzes en oplossen van problemen

Page 15: ‘Actuele ontwikkelingen in wet- en regelgeving en mogelijke gevolgen voor de vrijwillige ouderenadviseurs’ Inleiding SBOG en vrijwillige ouderenadviseurs.

7.b. Cliëntondersteuning en vrijwillige ouderenadviseurs

- uitgangspunten van het wetsvoorstel Wmo:* de gemeente is verplicht om onafhankelijke cliëntondersteuning beschikbaar te stellen* cliëntondersteuning moet breed geregeld zijn voor het gehele sociaal domein* het gaat om het belang van de cliënt en is kosteloos* cliëntondersteuning moet beschikbaar zijn bij de toegang van de Wmo, Jeugdwet en Participatiewet

- mantelzorgers kunnen een beroep doen op cliëntondersteuning voor verlichting van hun belasting

- gemeente is vrij ten aanzien van vormgeving van cliëntondersteuning; mogelijke vormen: (1) sociale wijkteams (2) één loket; (3) onafhankelijke organisatie

Page 16: ‘Actuele ontwikkelingen in wet- en regelgeving en mogelijke gevolgen voor de vrijwillige ouderenadviseurs’ Inleiding SBOG en vrijwillige ouderenadviseurs.

7.c. Cliëntondersteuning en vrijwillige ouderenadviseurs

- mogelijke rollen vrijwillige ouderenadviseur: * signaleren van knelpunten bij kwetsbare ouderen * voorbereiden op/bijstaan van cliënt in keukentafelgesprek * activeren van cliënt en zijn netwerk * betrekken van vrijwilligersorganisaties * bemiddelen naar relevante instanties en organisaties - enkele mogelijke thema’s voor opleiding:

* kennis van beleid en werkwijze van gemeente* kennis van sociale kaart van relevante instellingen* vaardigheden voor versterken eigen regie van de oudere* houding van ‘erop af’

- contacten opbouwen met gemeentelijke diensten (Wmo-loket, sociale wijkteams, wijkverpleegkundige

Page 17: ‘Actuele ontwikkelingen in wet- en regelgeving en mogelijke gevolgen voor de vrijwillige ouderenadviseurs’ Inleiding SBOG en vrijwillige ouderenadviseurs.

8. Samenvatting

- grote veranderingen in systemen van welzijn en zorg, met andere verhoudingen tussen burgers, instellingen en overheden

- wetsvoorstel Wmo: nadruk op zelfredzaamheid en participatie

- gevolgen voor ouderen: langer zelfstandig wonen; ondersteuning mantelzorgers; dagbesteding; invulling zelfregie

- mogelijkheden voor cliëntondersteuning door vrijwillige ouderenadviseurs

- actie: aanbieden expertise vrijwillige ouderenadviseurs bij gemeenten