1 JIJ ZIET, JIJ ZIET, WAT IK NIET ZIE ... Zo houd je met de opmerking â€کIk zie dat je je...

download 1 JIJ ZIET, JIJ ZIET, WAT IK NIET ZIE ... Zo houd je met de opmerking â€کIk zie dat je je wenkbrauwen

of 13

  • date post

    13-Jul-2020
  • Category

    Documents

  • view

    5
  • download

    0

Embed Size (px)

Transcript of 1 JIJ ZIET, JIJ ZIET, WAT IK NIET ZIE ... Zo houd je met de opmerking â€کIk zie dat je je...

  • Jij ziet, jij ziet, wat ik niet zie

    13

    Meestal houden we onze waarnemingen voor ‘waar’. Op basis van deze

    ‘voor waar’-nemingen vormen we onze interpretaties en oordelen.

    Zelden of nooit zijn die identiek aan die van anderen. In veel gevallen

    verklaart dat waarom contact en communicatie soms moeizaam en

    stressvol verlopen. Als ons vertrekpunt onze eigen ‘voor waar’-neming is,

    missen we veel in het contact met de ander.

    Onze hulpbronnen zijn Geweldloze Communicatie van Marshall

    Rosenberg, overtuigingen en beoefening van aandacht.

    1 JIJ ZIET, JIJ ZIET, WAT IK NIET ZIE

    Waarnemen en interpreteren

    ‘Ik ben het niet eens met de webmanager. Ik vraag me af of zijn plannen wel bij-

    dragen aan het algemeen belang. Ik wil loyaal zijn aan de burger; daarom werk

    ik bij een gemeente. Hij is alleen maar met zijn eigen leuke dingen bezig. Omdat

    ik me onzeker voel over mijn rol als manager, doe ik maar niks. Ik begin hem te

    negeren.’ Een tijdje later vertelt dezelfde manager: ‘Ik besteed er nu aandacht

    aan hoe mijn (voor)oordelen, opvattingen, meningen, beelden en interpretaties

    me parten spelen in het contact met anderen. Ik heb mijn overtuigingen onder-

    zocht en ontdekt dat – als ik duurzaam contact wil en dat wíl ik – een veroorde-

    lende houding mij belemmert. Ik kan nu zien hoe ik af en toe anderen veroor-

    deel en ook mezelf. Elke keer als ik me ongemakkelijk voel, verontwaardiging

    voel, boos word, mijn geduld dreig te verliezen, het druk wordt in mijn hoofd, ik

    me gehinderd voel, me gefrustreerd voel, er een stressvolle gedachte over mij-

    zelf of de ander opkomt, dan stop ik en onderzoek ik wat er aan de hand is. Dat

    klinkt misschien wel erg simpel, voor de hand liggend of als een open deur.

    Ik zie het zelf als een omwenteling.’

    hout

  • Bij interpersoonlijke communicatie kan het zinvol zijn om onderscheid te maken tussen feiten of zintuiglijke waarnemingen enerzijds en interpretaties of oordelen anderzijds. Wanneer communicatie stokt, stroef verloopt of bij conflicten is het meestal behulpzaam om terug te gaan naar de feiten of datgene wat we met onze zintuigen kunnen waarne- men. Dit kan je helpen bij de ontwikkeling van bewust waarnemen. De meeste mensen schieten razendsnel in de hoogste interpretatie- of oordeelversnelling, vaak zonder zich daarvan bewust te zijn. Voor het verbeteren van je communicatievaardigheden is het dan ook belangrijk om de feiten die zich voordoen, bewust waar te nemen.

    De achterliggende gedachte van Geweldloze Communicatie, een communicatiebenade- ring die ontwikkeld is door Marshall Rosenberg, is dat de wereld er een stuk vrediger zou uitzien als mensen met elkaar communiceren op basis van hun behoeften in plaats van te blijven steken in het over en weer uiten van oordelen en beschuldigingen. In zijn boek Goed kwaad illustreert Steven Pont dit met een verhaal over twee zussen die ruziemaken over de laatste sinaasappel die op de fruitschaal ligt. Geen van tweeën is bereid de ander tegemoet te komen. Allebei willen ze de sinaasappel. Tot een van de ouders binnenkomt en hoort wat er gaande is. De ouder pakt een mes, snijdt de sinaasappel in tweeën en geeft de ene helft aan de ene dochter en de andere helft aan de andere. Dit lijkt de meest rede- lijke oplossing. Beide zussen lopen echter ontevreden mokkend naar de keuken. Ze had- den er alle twee op ingezet de hele sinaasappel te bemachtigen. De een – die bezig is een appeltaart te bakken – pakt de rasp uit de besteklade en raspt de schil van haar helft van de sinaasappel. Als ze daarmee klaar is, gooit ze wat resteert ongebruikt in de gft-bak. De ander pakt de citruspers uit het keukenkastje, perst haar helft van de sinaasappel uit en gooit de schil weg. Hoe anders was dit verlopen als de zussen specifiek waren geweest over hun behoeften, over wat ze feitelijk nodig hadden.

    @ dossiers 28 - KLIK

    14

  • Bewust waarnemen

    Inzicht in je eigen reacties begint met het onderscheid tussen wat je daadwerkelijk waar- neemt met je zintuigen (waarneembare feiten) en interpretaties en oordelen. En met het inzicht dat emoties en gevoelens ontstaan uit gedachten of overtuigingen.

    Feiten Waarneembare signalen, bijvoorbeeld letterlijk uitgesproken woorden. Voorbeeld: ‘De webmanager zwijgt in het teamoverleg.’

    Mijn reactie op deze feiten:

    Gedachten Interpretatie van de feiten. Bijvoorbeeld: ‘De webmanager wil zijn eigen ideeën doordrukken.’

    Overtuigingen De gedachten/interpretaties die ik in de loop van mijn leven ben gaan geloven als alge- meen geldende waarheid. Bijvoorbeeld: ‘Ik werk hier voor de burger.’

    Gevoelens Gedachten en overtuigingen zorgen voor emoties en gevoelens: bang, boos, blij, bedroefd, enzovoort. Bijvoorbeeld: ‘Ik ben boos op de webmanager.’

    Het denken (gedachten, interpretaties, oordelen, overtuigingen) stuurt onze emoties. Een ander kan jou geen gevoel geven, een gevoel ontstaat door je eigen gedachten over men- sen en situaties. Je raakt dus niet van streek door een gebeurtenis of een persoon, maar door de manier waarop je er tegenaan kijkt en hoe je erover denkt. Verschillende mensen kunnen op eenzelfde situatie heel anders reageren doordat ze er heel verschillende gedachten bij hebben.

    Je kunt de gedachten die je leven minder aangenaam maken, onderzoeken. In plaats van te denken dat het zo is (‘De webmanager is alleen met zijn eigen leuke dingen bezig’) of zo hoort te zijn (‘Je hoort het belang van de burger voorop te stellen’), kun je die gedach- te ter discussie stellen, erover nadenken en misschien zelfs bijstellen. Het gevolg is dat je leert op heel andere wijze naar je omgeving en naar gebeurtenissen te kijken. Je leert ver- antwoordelijkheid te nemen voor je eigen gevoel en niet langer een ander – je baas, col- lega of medewerker – daarvoor verantwoordelijk te houden.

    Jij ziet, jij ziet, wat ik niet zie

    15

  • Geweldloze Communicatie

    De Amerikaanse psycholoog Marshall Rosenberg concludeerde na onderzoek dat er vaak geweld zit in onze taal en hoe we met elkaar omgaan. Hij doelt daarbij niet alleen op fysiek geweld. Voor hem is geweld ook het elkaar ontnemen van ruimte om jezelf te zijn. Het gesprek tussen André en Martine is hiervan een voorbeeld. Rosenberg ontwikkelde Geweldloze Communicatie. Dit is een manier om onder woorden te brengen wat er in jou omgaat en daarover in contact te zijn met de ander. Geweldloze Communicatie helpt je om vanuit mededogen naar jezelf te luisteren, terwijl je tegelijker- tijd ook de ander hoort zoals die verstaan wil worden. Daarbij gaat het om eerlijk zijn en zo bijvoorbeeld als communicatieprofessional op een open manier je opdrachtgever te adviseren.

    Als André en Martine deze elementen zouden toepassen op hoe ze met elkaar communi- ceren, krijgen we een heel ander gesprek. Afhankelijk van wat er werkelijk voor hen speelt, zou die conversatie er zo kunnen uitzien; André: ‘Hoi Martine. Ik heb de eerste ver- sie van het persbericht waarover we gisteren spraken, van je ontvangen. Ik ben hiervan geschrokken, omdat ik meer tijd nodig heb om er een helder verhaal van te maken dan ik nu kan vrijmaken. Kun je deze klus toch weer overnemen?’ Martine: ‘Oh jee, en ik was net zo blij dat ik het aan jou kon overdragen. Ik heb vandaag nog enorm veel werk te doen en vanaf morgen ben ik een paar weken met vakantie. Ik heb echt behoefte aan ondersteu- ning. Heb je nu even om dit samen op te lossen?’

    @ dossiers 28 - KLIK

    16

    ‘Hier kan ik niets mee. Dit is toch geen persbericht.’ Communicatieadviseur

    André staat bij collega Martine in de kamer en zegt haar waar het op staat. ‘Jij

    hebt makkelijk praten,’ reageert Martine. ‘Jij hebt zeeën van tijd. Ik zit al weken

    tot over mijn oren in het werk en vandaag is het de laatste dag voor ik op vakan-

    tie ga. We hebben gisteren afgesproken dat jij het schrijven van dit persbericht

    van mij zou overnemen of kom je daar nu op terug?’ André loopt rood aan en

    stelt: ‘Ik wil best iets van je overnemen, maar als jij je er zo vanaf maakt, los je

    het zelf maar op.’ Hij beent de kamer uit en trekt de deur met een klap achter

    zich dicht.

  • Vier stappen

    Geweldloze Communicatie bestaat uit vier stappen: waarnemen zonder oordeel, het ver- woorden van gevoelens, het uiten van behoeften en het doen van een verzoek. Wanneer je deze stappen toepast, is de kans groot dat contacten soepeler verlopen en dat relaties sterker worden.

    Stap 1: Waarnemen zonder oordeel Als je in een gesprek alleen inbrengt wat je daadwerkelijk waarneemt (ziet, hoort, voelt, ruikt of proeft), krijg je een ander contact dan wanneer je een oordeel verwoordt. Oorde- len zijn statisch; je zegt ermee dat iets zus of zo is. Vandaar dat we met oordelen de com- municatie vastzetten en de ander in het gesprek weinig ruimte geven zijn eigen beleving van de werkelijkheid met ons te delen. Zo kan een oordeel als ‘Jij bent altijd zo langzaam’ bij je gesprekspartner leiden tot een reactie als ‘Dat moet jij zeggen. Jij bent dan misschien wel snel, maar je levert steeds half werk’. Of een oordeel als ‘Je ziet er niet uit’, vraagt wel- licht om een bitse reactie als ‘Heb je zelf wel eens in de spiegel gekeken’? Maar ook het uitspreken van een positief oordeel kan iemand ruimte ontnemen om zichzelf te zijn. Als je bijvoorbeeld zegt: ‘Jij bent zo’n makkelijke schrijver die altijd heldere teksten levert’, kun je daarmee op dat moment voorbijgaan aan de onzekerheid die de ander voelt om complexe mat