Zintuigen van planten boek - .3 Hoofdstuk 1 Wat een plant ziet. Wist je dat een plant weet of jij

download Zintuigen van planten boek - .3 Hoofdstuk 1 Wat een plant ziet. Wist je dat een plant weet of jij

of 13

  • date post

    25-Feb-2019
  • Category

    Documents

  • view

    213
  • download

    0

Embed Size (px)

Transcript of Zintuigen van planten boek - .3 Hoofdstuk 1 Wat een plant ziet. Wist je dat een plant weet of jij

DezintuigenvanplantenVoorbeginners

AlmaSteenstra

2

Proloog

Hallo,ikbenAlmaSteenstra.

Ikhebkortgeledeneencursusbiologie(Whataplantknows)gevolgdaandeuniversiteitvanTelAviv,viainternet,daaromschrijfikditboek.Ikbengeslaagdvoorhetsemestermeteen9,3!

Ikben12jaaroud.Ikvonddatdecursusbiologieergmoeilijk(maarwelheelinteressant)was,dusschrijfikditboekvoorbeginners.Zodatiedereenhetkanbegrijpenzondereenwetenschappertehoevenzijn.

Hetgaatoverdezintuigenvanplanten.Daarmeebedoelikdemanierwaaropplantendewereldomzichheenkunnenwaarnemen.Ikhoopdatjulliehetnetzoleukeninteressantvindenalsikzelf.

3

Hoofdstuk1

Wateenplantziet.

WistjedateenplantweetofjijeenroodofeenblauwTshirtaanhebt?Eenplantzietnietdedingenzoalswij.Eenplantzietnamelijknietdedingenalseenplaatje,maareenplantkanalsnogweldingenzien.Eenplantzietbijvoorbeeldultravioletlicht,datlichtkunnenwijnietzien,eenplantkanookzienwaarhetlichtvandaankomt.Zienwerktniethetzelfdezoalsbijmensenofdieren,maarzenemenhetwelwaar.

Erzijntweeexperimentendielatenziendatplantenlichtgevoeligzijn.Ditisheteersteexperiment:ditgaatoverfototropisme.

IkdenkdatjeDarwinwelkentvandetheorievandeevolutie.Watjewaarschijnlijknietwistisdathijeengoede,zonietheelgoedeplantenbioloogwas.Hijontdektedatbijnaalleplantennaarhetlichttoebuigen.Ikganunvandieexperimentenuitleggen(putyourthinkingcapon!).

Hetdoelvanditexperimentwasomuittevindenwaardeogenvandeplantzichbevinden.Wanthetwaswelduidelijkdatplantenhetlichtkondenzien,dusvroegDarwinzichafwaarmeedeplanthetlichtkanzien.

4

Ditwerdineendonkerekameruitgevoerd.Metmaareenheelkleinlichtje.Hierbovenziejevijfgrassprieten.

A:metdezeplantisnietsgedaanenhijbuigtnaarhetlicht.

B:bijdezeplantisdepuntafgesneden,dezebuigtnietnaarhetlicht.

C:opdezeplantisereennietlichtdoorlatendkapjegezetenwatdachtje?Hijbuigtnietnaarhetlicht.

D:opdezeplantiseenglazenkapjegezetendezebuigtwelnaarhetlicht.

E:omdestamvandelaatsteiseennietlichtdoorlatendebuisgelegdenbovendebuisbuigthijnaarhetlicht.

Deconclusieisdatdepuntvandeplanthetlichtziet.

Moeilijkh.Enditisnogmaardeeerste,erkomtnogeentweedemanierwaaropplantenlichtzien.

Voorplantendiegaanbloeienishetbelangrijkofdenachtlangofkortis.Wantdaarmeebepalenzeofhettijdisomte

5

gaanbloeien.Wetenschappershebbenontdektdatalsjesnachtsevenhetlichtaandoet,alishetvooreenpaarminuten,danheeftdeplanthetideedatdenachteenheelstukkorteris.

Maareerstmoetikjeietsvertellenoververschillendesoortenlicht.Hebjeweleenseenzonsopganggezien?Dankleurtdeluchtvanheeldonkerroodnaaroranjeroodachtig.Enbijzonsondergangishetpreciesandersom.Dusdatdonkereroodbetekentdathetnachtwordtendatlichteroodbetekentdathetdagwordt.Kunjemevolgen,jaofnee?Zoja,goedzo,zoneedanraadikaanomeveneenpauzetenemen.Kunjemewelvolgen,leesdanmaarverder.

Watdewetenschappersontdektenwasdatalsjemiddenindenachteenlichtroodlampjeevenlaatbranden,datdeplanten(deplantendieeenlangenachtnodighebbenomtebloeien)nietgaanbloeien,maar(enhierkomthetmoeilijke)alsnahetlichteroodeendonkerroodlampjegaatbrandendanbloeitdiewel.Watbetekentdatnou?

Jeweetnogwatikhadgezegdoverdatlichteendonkererood?Daarheeftditmeetemaken.Kijkalsjeeerstlichtendandonkerlichtlaatschijnenlijkthetvoordeplanteenzonsondergangendatbetekentdathetnachtis(datdenktdeplanttenminste).Maarlaatjedanweerlichtroodlichtschijnendandenktdeplantdathetweerdagwordtendatonderdruktdebloei.

6

Denkjedateenplantechtzietzoalswij?Ofdenkjedateenplantopeenanderemanierziet?Ikkanhiernogverderovergaanvertellen,maardanwordthettemoeilijk(ookvoormij).

7

Hoofdstuk2

Wateenplantruikt

Wist jijdateenplant ruikt?Coolh?Eenplant ruiktdaterbijvoorbeeldeenpaardenbloem indebuurt is.Ofeenmens.Hebjedaarooitbijstilgestaandateenplantkanruikenofjijjemoedersversgebakkenkoekjeshebtopgegeten? (Vandeplantenkrijgtzedieinformatie).

Plantenwetendathet fruitvaneenandereplant rijp is.Ofdat hij wordt aangevallen door bladluizen. Want danverspreidtdeplanteenspecialegeur.Diegeurwordtdoordeluchtverspreid.Sommigeplantenwetenhetverschil tussendegeurvaneentomatenplantendegeurvangraan.

Een plant kan een heleboel verschillende soorten lichtwaarnemen,maar de hoeveelheid verschillende geuren dieeenplantkanruikenisveelkleiner.Maarzezijnheelgevoeligvoordegeurendie ze kunnenwaarnemenende specifiekegeurenzijnvoordeplantenzijnwelzijnheelergbelangrijk.Maarwat ruikt een plant eigenlijk enwat doet hijmet diegeuren?

8

Ethyleen

Deedjouwmoederookweleenseenrijpebanaanmeteenonrijpeavocadoineenplasticzak?ennaeentijdjewasdeavocadoookrijp?Hebjejeweleensafgevraagdhoedatkwam?Ofzatjedangewoondieavocadooptesmikkelen?(datishelemaalnieterghoor).Ikzaljeuiteggenhoehetkomtdatdieavocadorijpwordt.Hetkomtdoordatereenstofdieethyleenheetindeluchtzit(ikweetdatethyleeneenbestmoeilijkwoordismaarprobeerhetteonthouden).Dezestofwordtdoorrijpfruitgeproduceerd,inditgevaldebanaan.

9

Alseenplantethyleenruiktdanwordenzijnvruchtensnellerrijpenkomternogmeerethyleenindelucht.Datheeftveelvoordelenomdatookandereplantendeethyleenruikenendanwordtallesopongeveerdezelfdetijdrijp.Alserveelrijpevruchtenopnplekzijn,wordenveelmeerdierenerdooraangetrokken.Dusisdekansdatdezadengoedwordenverspreidgroter.

Kieskeurigplantje

Cuscutaiseenplantdienietzijneigenvoedselkanmaken.Datkunnenplantennamelijk,voedselmakenvanzonlicht.EigenlijketenweallemaalzonlichtDusomteoverlevenmoethijvoedselvaneenandereplantstelen.Hetplantjeisergkieskeurig,maardatlegiklateruit.DeCuscutakannahetontkiemenmaarkortinlevenblijven,alshijnietsneleengastheervindt,gaathijdood.Zodrahijuithetzaadjekomtbegintdescheutnaareenandereplanttezoeken.Hijdraaitrondjesenprobeerteenandereplanttevinden.Erisontdektdathijandereplantenvindtdoorzeteruiken.

Hoehebbenzedatnouontdekt?ZehebbeneenCuscutalatengroeienineenglazenbak.Diewasmeteenbuisjeverbondenmeteenanderebakwaareenplantingroeide.Alsindieanderebakeentomatenplant

10

groeide,groeidedeCuscutanaarhetbuisjetoe.Datdeedhijzelfsalseralleeneenflesjetomatenparfumstond.Zettemenereengraanplantjeofgraanparfumneer

danwistdeCuscutaniethoegauwhijwegmoestkomen.

11

Hoofdstuk3

Wateenplantvoelt

Plantenkunnennetalswijvoelen,nietdegevoelenszoalsangst,verliefdheidofhaat,maardatgenewatjemetjevingersentastzintuigendoet.Eenplantweetwanneerjehemaanraaktenofjekoudeofwarmehandenhebt.Erzijnookplantendiebeterdingenkunnenvoelendanwijmensen.Dekomkommerkaneendraadvan0,25gramvoelenterwijlwijmaareendraadvan2gramkunnenvoelen.Plantenkunnenookopverschillendemanierenopaanrakingreageren.DeClematis(datiseenklimplant)reageertopaanrakingdoorzicheromheentewikkelen.Devenusvliegenvalklaptdichtdoordeaanrakingvanzijnprooi.Alshetkruidjeroermijnietwordaangeraakt,krimpthetineen.

Maarallesgoedenwel,hoewerkthetnoueigenlijk?Plantenhebbengeenzenuwstelsel,dusgebruikenzesignaalstoffenomopaanrakingtereageren.Dusalshetkruidjeroermijnietwordtaangeraakt,komenervandiesignaalstoffenvrij.Diesignaalstoffenveranderendedrukindemotorischecellenindepulvini(zwellichamen).Danvouwendeblaadjesdichtenbuigtdebladsteelnaardestam.Alsomzichtebeschermen.Designaalstoffenvertellenbepaaldedelenvandeplantomnaarbinnentebuigen.Naenkeleminuten

12

vouwendeblaadjeszichweeropen.Deplantdoethetzelfdealssnachts,alsofhijgaatslapen.

Devenusvliegenvangerheeft710haartjesaandebinnenkantvanzijnbladerenenalsbijvoorbeeldeenvliegnvandiehaartjesaanraaktdanproduceertdevenusvliegenvangereenstofje.Enhaartjeaanrakenisalleennietgenoegomdebladerendichttelatenklappen.Wantnaanrakingzouookeenkleinwindvlaagjekunnenzijngeweest.Duspasalserbinnen20secondennogeenhaartjewordtaangeraakt,produceertdevenusvliegenvangernogeenkeerdatstofjeendanklaptdevenusvliegenvangerzijnvaldicht.Pasalsdeplanttweekeerbinnen20secondendiesignaalstofheeftgeproduceerdisergenoegvandiestofaanwezigdatdevaldichtkanklappen.

Wateenwonderishettochdatallesindenatuurzogoedwerkt?

13

Epiloog

Erzijnnogmeerzintuigenvanplanten,hoorteenplant?Heefteenplantgeheugen?Maardatisvoormijtemoeilijkomoverteschrijven.Enalsjeoverditonderwerpmeerwilleren,moetjemaardeinternetcursusdoen.JekanookhetboeklezenvanmijnprofessorDanielChamovitz,datheetWhataPlantKnows:AFieldGuidetotheSenses.

Ikhoopdatjullieditboekleukvonden,wantikheberveelvangeleerd.Ikvondhetheelergmoeilijkenleuk,endoormijngeweldigeoudershebikhetkunnenafmaken.

Ikhoopdatmensenmetdyslexievanmijkunnenlerendatjekuntdoenwatjemaarwilt,alsjemaarinjezelfgelooft.Alsjedittezoetsappigvindt,hebjepech.