SONAR X1 Gebruikersgids - rolandce.com X1_nl.pdf · Inleiding De SONAR gebruikersgids is gemaakt om...

of 124/124
SONAR X1 Gebruikersgids
  • date post

    07-Mar-2018
  • Category

    Documents

  • view

    218
  • download

    4

Embed Size (px)

Transcript of SONAR X1 Gebruikersgids - rolandce.com X1_nl.pdf · Inleiding De SONAR gebruikersgids is gemaakt om...

  • SONAR X1Gebruikersgids

  • 2

    Informatie in dit document kan zonder voorafgaande mededeling veranderen en vormt geen ver-

    plichting aan de kant van Cakewalk. De software die in dit document wordt beschreven wordt gele-

    verd onder een licentieovereenkomst of niet-openbaarmakingsovereenkomst. Software mag alleen

    volgens de voorwaarden van de overeenkomst gebruikt of gekopieerd worden. Het is verboden om

    deze software op welk medium dan ook te kopiren, behalve zoals in de overeenkomst specifiek is

    toegestaan. Niets van dit document mag in welke vorm dan ook, voor enig doel, elektronisch of

    mechanisch, gereproduceerd of overgedragen worden, inclusief fotokopiren en opnemen, zonder

    schriftelijke toestemming van Cakewalk, Inc.

    Copyright 2011 Cakewalk, Inc. Alle rechten voorbehouden.

    Programma copyright 2011 Cakewalk Inc. Alle rechten voorbehouden.

    Cakewalk is een geregistreerd handelsmerk van Cakewalk, Inc. en het Cakewalk logo is een han-

    delsmerk van Cakewalk, Inc. Overige bedrijfs- en productnamen zijn handelsmerken van hun res-

    pectievelijke eigenaars.

    Bezoek Cakewalk op het World Wide Web op www.cakewalk.com.

  • Inhoud

    Inleiding . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 5Over deze handleiding . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 5

    Drukafspraken die in deze handleiding worden gebruikt . . . . . . 6

    1 Installatie, registratie en basisopstelling . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 7Installatie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 8

    SONAR voor de eerste keer gebruiken . . . . . . . . . . . . . . . . . . 10

    Basis geluidsinstellingen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 12

    De apparatuur aansluiten . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 15

    Een demoproject openen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 19

    Ik kan het demoproject niet horen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 20

    SONAR registreren. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 22

    Volgende stappen. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 22

    2 SONAR Tour. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 23Navigeren . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 24

    De Control balk. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 25

    Skylight . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 26

    Het Track scherm . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 27

    Het Console scherm. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 29

    De Browser. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 30

    De Inspector . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 31

  • 4

    3 Aan de slag . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 33Projecten creren, spelen en opslaan . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 34

    Een nieuw project creren . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 34

    Projectbestanden openen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 37

    Projectbestanden spelen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 38

    Het geluidsapparaat configureren . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 38

    De uitgangen van de track instellen. . . . . . . . . . . . . . . . . . 38

    Geluid in een project opnemen. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 43

    Een geluidstrack toevoegen. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 43

    Voorbereidingen voor opname. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 44

    Een uitvoering opnemen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 45

    4 Probleemoplossing . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 47Waar vind ik meer hulp. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 50

    Index. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 51

  • Inleiding

    De SONAR gebruikersgids is gemaakt om SONAR te leren kennen en te gebruiken. In dit boek

    wordt uitgelegd hoe SONAR werkt en hoe u het gebruikt om te creren, te bewerken, te

    produceren en te spelen. De SONAR gebruikersgids is taakgericht en bevat kruisverwijzingen,

    zodat u de benodigde informatie gemakkelijk kunt vinden. De gebruikersgids bevat ook een

    uitgebreide index, die u kunt gebruiken om informatie over een specifiek onderwerp te vinden.

    Over deze handleidingIn deze handleiding vindt u basisinformatie over het installeren en instellen van SONAR en het

    maken van de eerste instellingen en systeeminstellingen. Er zijn ook tutorials (zelfstudies) om

    u op weg te helpen.

    De online Help gebruikenSONAR bevat tevens een volledige documentatie in een op HTML gebaseerd online Help

    systeem. SONARs online Help biedt gedetailleerde informatie over elke eigenschap van het

    programma, waaronder menucommandos, schermen, dialogen, sneltoetsen en algemene

    procedures. U kunt op elk gewenst moment contextgevoelige hulp verkrijgen als u op de F1

    toets drukt.

    Meer informatie nodig? Naast de gebruikershandleiding en de online Help is er meer informatie beschikbaar op de

    volgende locaties:

    Het ReadMe bestand bevat informatie die niet beschikbaar was op het moment dat deze

    uitgave werd gedrukt. In SONARs Help menu klikt u op View README.RTF.

    U heeft toegang tot videos op http://www.cakewalk.com/CakeTV.

    Bezoek de peer-to-peer Cakewalk forums op http://forum.cakewalk.com.

    Bezoek de SONAR ondersteuningspagina op

    http://www.cakewalk.com/Support/product.aspx/SONAR-X1.

    Voor technische ondersteuning en klantenservice buiten de VS gaat u naar

    http://www.cakewalk.com/dealers/global.aspx om te zien waar de plaatselijke klantenservice

    zich bevindt.

  • 6 Drukafspraken die in deze handleiding worden gebruikt

    Drukafspraken die in deze handleiding worden gebruiktIn de volgende tabel vindt u de drukafspraken die in dit boek worden gebruikt:

    Afspraak Betekenis

    Vet Vetgedrukte tekst in SONAR is een commando.Bijvoorbeeld: klik op OK.

    Haakje in een rechte hoek (File > Open)

    Een haakje in een rechte hoek is een menuonderdeel scheiding en vertegenwoordigt een niveau in de menu hirarchie. Bijvoorbeeld: File > Open betekent klik op het File menu en selecteer het Open commando.

    Monospace lettertype Een monospace lettertype wordt gebruikt voor bestandsnamen, directory paden en code voorbeelden.Voorbeeld: bepaal de locatie van het project genaamd SONAR_AudioDemo.cwb.

    Plus teken (+) Een plus teken (+) wordt gebruikt tussen de toetsen die binnen een toetsencombinatie ingedrukt moeten worden.Voorbeeld: CTRL +A betekent houdt de CTRL toets ingedrukt en druk op de A toets.

  • Installatie, registratie en basisopstelling

    In dit hoofdstuk komt u meer te weten over het installeren en registreren van SONAR en leert u

    hoe de geluids- en MIDI-apparatuur aangesloten en geconfigureerd wordt.

    In dit hoofdstuk:

    Installatie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 8SONAR voor de eerste keer gebruiken . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 10Basis geluidsinstellingen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 12Apparatuur aansluiten . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 15Een demoproject openen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 19Ik kan het demoproject niet horen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 20SONAR registreren . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 22Volgende stappen. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 22

  • 8 Installatie, registratie en basisopstellingInstallatie

    InstallatieLet hierop voordat u gaat installeren:

    Om SONAR te installeren, moet u inloggen als gebruiker met administratieve privileges.

    Eenmaal genstalleerd kan het programma ook door gebruikers die geen administratieve

    privileges hebben worden gebruikt.

    Als systeembewaking software, zoals antivirus programmas, op de computer zijn

    genstalleerd, moet u deze afsluiten totdat SONAR volledig genstalleerd is. Ook moeten

    toepassingen die niet in de Windows taakbalk worden getoond afgesloten worden.

    Voordat u de DVD-ROM opent, dient u de licentieovereenkomst aan het eind van dit

    document te lezen. Op het moment dat u de DVD-ROM opent, gaat u akkoord met de

    voorwaarden van de licentieovereenkomst.

    Het installeren van SONAR is erg eenvoudig. Voordat u aan de slag gaat, zijn er drie dingen die

    u moet weten:

    De locatie op de computer waar het programma genstalleerd moet worden. Als u hier niet

    zeker van bent, kunt u simpelweg het standaard pad, dat door de installer wordt

    gesuggereerd, accepteren.

    De locatie op de computer waar de instrument inhoud, sample project bestanden en

    aanvullende inhoud opgeslagen moet worden.

    Het serienummer van SONAR. Het serienummer bevindt zich op de sticker op het DVD-

    ROM hoesje. Als u uw kopie als een download heeft gekocht, is het serienummer

    beschikbaar via uw Cakewalk.com winkelaccount, door in te loggen en op de My

    Registrations link te klikken, ofwel het is via e-mail naar u verzonden.

    Opmerking: als u ervoor kiest om de Sample bestanden of aanvullende inhoud niet te

    installeren, beschikt u mogelijk niet over de benodigde inhoud die voor de tutorials in deze

    handleiding wordt gebruikt.

  • 9

    InstallatieInstallatie, registratie en basisopstelling

    SONAR installeren1. Start de computer.

    2. Sluit alle programmas die op dat moment open of in werking zijn.

    3. Doe n van de volgende dingen:

    Als u vanaf de DVD installeert: plaats de SONAR installatiedisk in de diskdrive.

    Als AutoRun is ingeschakeld, wordt het SONAR menu automatisch geopend, en toont

    een dialoogvenster met verscheidene opties. Als AutoRun niet is ingeschakeld, kunt u de

    SONAR installer straten door My Computer te openen (Windows XP) of Computer

    (Windows Vista) en de DVD-ROM drive van de computer op te zoeken (dit is gewoonlijk

    de D drive), en twee keer op AutoRun.exe te drukken. Als u van een digitale download installeert: zoek het bestand

    SONAR_X1_[Producer/Studio/Essential]_Setup1.exe (dat op de harddrive van de computer is opgeslagen) en klik hier twee keer op om met installeren te beginnen.

    4. Klik op de Install knop.

    5. Volg de installatie-instructies op het scherm..

    SONAR verwijderenAls u SONAR heeft genstalleerd, heeft het setup programma een Uninstall icoon in het Start

    menu geplaatst.

    Om SONAR te verwijderen, klikt u op de Start knop en kiest u Programs > Cakewalk >

    SONAR X1 > Uninstall SONAR X1 (Producer, Studio of Essential).

    Opmerking: als u Setup verlaat zonder de installatie te voltooien, herhaalt u stap 3 om het

    installatieproces opnieuw te starten.

    Opmerking: Opmerking: als SONAR genstalleerd is, worden aanvullende SONAR

    componenten ook genstalleerd.

  • 10 Installatie, registratie en basisopstellingSONAR voor de eerste keer gebruiken

    SONAR voor de eerste keer gebruikenEr zijn twee manieren om SONAR te starten:

    Klik twee keer (dubbel) op het SONAR X1 icoon op het bureaublad.

    Klik op de Start knop, en kies Programs > Cakewalk > SONAR X1 > SONAR X1 (Producer,

    Studio of Essential).

    De Wave ProfilerDe eerste keer dat u SONAR start, wordt de Wave Profiler automatisch in werking gezet. Wave

    Profiler bepaalt de geschikte MIDI- en geluidsinstellingen voor het geluidsapparaat. De Wave

    Profiler verandert de instellingen van de geluidskaart niet. Wave Profiler detecteert het merk en

    model van het geluidsapparaat om de geluids- en MIDI-instellingen van het apparaat te

    bepalen.

    Wanneer de Wave Profiler vaststelt welke kaart u heeft, accepteert u altijd de standaard

    instellingen. U kunt de Wave Profiler opnieuw in gang zetten als u een nieuw geluidsapparaat of

    driver installeert. In dat geval kiest u Edit > Preferences > Audio > Driver Settings in SONAR

    en klikt u op de Wave Profiler knop.

    MIDI-apparaten in SONAR instellenNadat de Wave Profiler zijn taak heeft voltooid, scant SONAR de computer automatisch op

    MIDI-invoer en uitvoerapparaten die genstalleerd zijn. Soms moet u SONAR vertellen welke

    apparaten u wilt gebruiken, en soms wilt u de MIDI-uitgangen en apparaten die u gebruikt

    veranderen. Kies Edit > Preferences > MIDI > Devices in SONAR om de MIDI-apparaten te

    configureren.

  • 11

    SONAR voor de eerste keer gebruikenInstallatie, registratie en basisopstelling

    Figuur1. De MIDI-apparaten sectie

    Aan de bovenkant van het scherm ziet u de MIDI-ingangen. Zorg dat alle apparaten in dit

    scherm geselecteerd zijn (aangevinkt). Als een apparaat niet geselecteerd is, klikt u in het

    vierkantje ernaast.

    Aan de onderkant van hetzelfde scherm ziet u de MIDI-uitgangen. Het apparaat boven aan de

    lijst is Output 1, en degene daaronder is Output 2, enzovoort. Selecteer n apparaat tegelijk in

    het Outputs scherm. Als u op Move Selected Devices to Top klikt, kunt u de volgorde van de

    MIDI-apparaten veranderen. Vink dan alle apparaten die in het scherm worden getoond aan om

    deze voor uitvoer te selecteren.

    Als MIDI-uitvoerapparaten worden ingeschakeld, kunt u de MIDI-tracks via een extern klavier,

    een geluidsmodule of het ingebouwde MIDI-apparaat van de geluidskaart spelen. Meer

    informatie over het instellen van MIDI-apparaten met gebruik van het MIDI Devices

    dialoogvenster vindt u in het online Help onderwerp Setting Up the MIDI In and MIDI Out

    Devices.

  • 12 Installatie, registratie en basisopstellingBasis geluidsinstellingen

    Basis geluidsinstellingenOm geluid te horen als een project in SONAR wordt afgespeeld, is het noodzakelijk dat u het

    geluidsapparaat op juiste wijze configureert.

    1. Open SONAR op n van de volgende manieren:

    Klik twee keer op de SONAR snelkoppeling op het bureaublad (als u er tijdens de

    installatie voor gekozen heeft om deze te creren).

    Selecteer Start > All Programs > Cakewalk > SONAR X1.

    2. Wanneer SONAR opent (en in het bijzonder als dit de eerste keer is dat u het opent),

    verschijnen er verschillende dialoogvensters. Voorlopig sluiten we alle dialoogvensters die

    verschijnen.

    3. Ga naar Edit > Preferences > Audio > Devices om het apparaat voor geluidsinvoer en

    uitvoer te selecteren.

    Figuur2. De geluidsapparaten sectie

  • 13

    Basis geluidsinstellingenInstallatie, registratie en basisopstelling

    4. Selecteer de gewenste Input Driver. Afhankelijk van de configuratie van de computer, zijn

    er meerdere opties beschikbaar.

    De Input Driver is gewoonlijk de computers geluidskaart of de ingang van de Audio

    Interface. U stelt dit normaalgesproken op het apparaat waarop de microfoon, een gitaar,

    klavier of ander apparaat wordt aangesloten in.

    5. Selecteer de gewenste Output Driver.

    De Output Driver is gewoonlijk de uitgang van de computers geluidskaart of Audio

    Interface. U stelt dit normaalgesproken op dat waarop de koptelefoon of luidsprekers zijn

    aangesloten in.

    Als u niet zeker weet wat de beste optie is, gebruikt u de volgende tabel als richtlijn.

    Ik gebruik Aanbevolen configuratie

    Een laptop met ingebouwde geluidskaart

    Stel zowel de Input Driver als de Output Driver op (MME 32-bit) in.Opmerking: als de geluidskaart meerdere uitgangen heeft, stelt u het Playback Device op de uitgang genaamd Speakers of Headphones in.

    Een USB microfoon Stel de Output Driver op (WDM/KS) in. Stel de Input Driver op de USB microfoon in.Windows Vista/Windos 7 gebruikers: u kunt goede resultaten verkrijgen met gebruik van WASAPI.

    Een Audio Interface die in een muziekzaak is gekocht

    Zorg dat drivers voor het nieuwe geluidsapparaat van de meegeleverde disk of de website van de fabrikant zijn genstalleerd. Stel zowel de Input Driver als de Output Driver apparaten op de ASIO in.

    Een high-end geluidskaart die ik in een computerzaak heb gekocht (Sound Blaster, enz.)

    Sommige geluidskaarten bieden verschillende driver opties. Stel om te beginnen de Output Driver en Input Driver apparaten op (WDM/KS) in.

  • 14 Installatie, registratie en basisopstellingBasis geluidsinstellingen

    6. Ga naar Edit > Preferences > Audio > Driver Settings om de afspeel en opname timing

    Master apparaten te selecteren.

    7. In de Playback Timing Master lijst selecteert u het geluidsapparaat dat door SONAR als

    het standaard of voornaamste uitvoerapparaat behandeld moet worden. Dit moet de

    uitgang waarop de koptelefoon of de luidsprekers zijn aangesloten zijn.

    8. In de Record Timing Master lijst selecteert u de ingang op de geluidskaart waarop u

    apparaten, zoals een microfoon, gitaar, klavier of een ander invoerapparaat, gaat

    aansluiten.

    Figuur3. De Audio-Driver sectie

    Voor meer informatie en de aanbevolen instellingen voor specifieke modellen geluidskaarten,

    bezoekt u de SONAR support website op http://www.cakewalk.com/Support/product.aspx/

    SONAR-X1.

  • 15

    De apparatuur aansluitenInstallatie, registratie en basisopstelling

    De apparatuur aansluitenEr zijn meerdere types Audio Interfaces (geluidskaarten). CardBus (PCI), USB/USB2 en Fire

    Wire zijn de meest voorkomende. Laptops kunnen een Audio PCMCIA kaart gebruiken (PC

    kaart). Veel Audio Interfaces hebben ook MIDI-ingangen en sommige hebben tevens

    ingebouwde MIDI-synthesizers. In deze sectie worden de verscheidene opties voor het

    aansluiten van geluidsapparatuur behandeld.

    Analoge en digitale ingangenEr zijn twee basis geluidsingangen:

    Analoog. Via analoge ingangen kunt u een gitaar, microfoon of ander instrument

    rechtstreeks op de computer aansluiten (als de computer analoge geluidsingangen heeft) of

    via een Audio Interface. De Audio Interface neemt het signaal van de microfoon of gitaar en

    converteert de analoge invoer naar digitaal. Analoge ingangen worden vaak gebruikt en

    bevinden zich standaard in vrijwel alle consumenten geluidskaarten die bij de meeste PC

    desktop en laptop computers worden geleverd.

    Digitaal. Met digitale ingangen kunt u andere digitale apparaten, zoals de optische uitgang

    van een CD-speler of MP3-speler, rechtstreeks op de computer (als de computer digitale

    geluidsingangen heeft) of op een Audio Interface aansluiten. Algemene digitale ingangen

    hebben externe analoog naar digitaal omzetters, populaire gitaarprocessors, zoals de Line 6

    POD en andere digitale bronnen.

  • 16 Installatie, registratie en basisopstellingDe apparatuur aansluiten

    De volgende tabel beschrijft de verscheidene types analoge en digitale aansluitingen die u kunt

    tegenkomen.

    Lees de documentatie behorende bij de hardware zorgvuldig door, om te bepalen welke

    aansluitingen u op de Audio Interface heeft.

    De volgende diagrammen tonen basis aansluitingen in de meest voorkomende configuraties.

    Raadpleeg de documentatie die bij de computer en geluidskaart hoort voor meer details over

    een specifieke opstelling.

    Kabel Type Omschrijving

    1/4 inch TRS Gebalanceerde analoge aansluiting

    XLR Gebalanceerde analoge aansluitingMicrofoons, professionele geluidsapparatuur

    1/4 inch TS Ongebalanceerde analoge aansluitingGitaarkabel, Hi-Z.

    1/8 inch Mini Plug Gebalanceerde analoge aansluitingKoptelefoon, desktop computer, luidsprekers

    RCA - Phono Phono analoge (tulpstekker) aansluitingDraaitafels, analoge cassette recorders

    SPDIF Stereo digitale aansluiting

    Optical (Lightpipe) Stereo digitale aansluiting

    MIDI MIDI-aansluiting

  • 17

    De apparatuur aansluitenInstallatie, registratie en basisopstelling

    Een elektrische gitaar op de computer aansluiten

    Een microfoon op de computer aansluiten

    Gitaar Computer geluidskaart (of externe Audio Interface)Koptelefoon of luidsprekersDI Box

    Microfoon Computer geluidskaart (of externe Audio Interface)Koptelefoon of luidspreker

    USB-microfoon Computer geluidskaart (of externe Audio Interface)Koptelefoon of luidspreker

    Microfoon invoer

    USB-aansluiting

  • 18 Installatie, registratie en basisopstellingDe apparatuur aansluiten

    Een MIDI-interface of controller op de computer aansluiten

    MIDI (Musical Instrument Digital Interface) is de manier waarop computers met klavieren en

    andere elektronische instrumenten communiceren. De term MIDI verwijst naar zowel het type

    kabel, aansluitingen, instrumenten en controllers en de taal die door al deze componenten

    wordt gebruikt om met elkaar te praten.

    Er zijn twee algemene manieren voor het aansluiten van een MIDI-klavier of instrument op een

    computer:

    USB-kabel. Veel MIDI-klavieren en controllers hebben een USB-aansluiting. Om via USB op

    de computer aan te sluiten, steekt u simpelweg het ene eind van een USB-kabel in de USB-

    Jack op het MIDI-klavier of een op zichzelf staande MIDI-interface en het andere eind in de

    computer. Zorg dat de software drivers, behorend bij het MIDI-klavier of de Interface,

    genstalleerd zijn.

    Standaard MIDI-kabel. MIDI-klavieren en Interfaces hebben doorgaans aansluitingen voor

    dit type kabel, ook als deze een USB-aansluiting hebben. Controleer eerst het

    geluidsapparaat om te zien of het MIDI In en Uit aansluitingen heeft. Als dat niet het geval is,

    zult u een op zichzelf staande MIDI-interface moeten toevoegen om een aansluiting tussen

    het MIDI-klavier en de computer tot stand te brengen. Als het MIDI-klavier of de controller

    een USB-aansluiting heeft, is de instelling gemakkelijker te maken met gebruik van de USB-

    aansluiting. Voor instructies voor het instellen kijkt u in de handleiding of instructies

    behorend bij het MIDI-apparaat.

    Microfoon

    Computer geluidskaart (of externe Audio Interface)

    Koptelefoon of luidsprekers

    USB MIDI-klavier

    USB-aansluiting

    Microfoon invoer

  • 19

    Een demoproject openenInstallatie, registratie en basisopstelling

    Een demoproject openenNu het geluidsapparaat is geconfigureerd, gaan we het demoproject behorend bij SONAR

    openen en beluisteren.

    1. Klik op File en selecteer dan Open. Het Open dialoogvenster verschijnt, waarmee

    Cakewalk projecten die op de computer zijn opgeslagen worden geopend. Het Open

    dialoogvenster functioneert net als elk ander dialoogvenster in Microsoft Windows.

    Met de verticale navigatieknoppen aan de linkerkant kunt u naar populaire locaties op de

    harddisk van de computer springen.

    In het Browsing paneel worden alle projectbestanden en mappen, die in de

    geselecteerde map beschikbaar zijn, weergegeven.

    Met gebruik van de Go to Folder drop-down lijst kunt u snel naar veelgebruikte mappen

    voor projectbestanden in SONAR gaan. U gaat normaalgesproken naar de projecten

    door de projectbestanden (Project Files) te selecteren.

    Meer gedetailleerde informatie over alle opties en functies in dit dialoogvenster klikt u op

    Help.

    Figuur4. Het Open dialoogvenster

    2. Ga naar de Cakewalk Content map (standaard locatie is C:\Cakewalk Content\SONAR X1 [Producer, Studio of Essential]\Tutorial Projects\Audio Tutorial Project) en zoek naar het project genaamdSONAR_AudioDemo.cwb.

  • 20 Installatie, registratie en basisopstellingIk kan het demoproject niet horen

    3. Selecteer het bestand door erop te klikken zodat het benadrukt wordt, en klik dan op de

    Open knop om het demoproject te openen.

    4. Als het project opent, verschijnt het File Information scherm. In dit scherm kunnen

    aantekeningen, opmerkingen, titels en andere nuttige informatie over een project worden

    opgeslagen. Voorlopig sluit u het File Information scherm door op de Close knop

    in de rechterbovenhoek van het scherm te klikken.

    5. Klik op de Play knop in de SONAR Control balk, die zich boven aan de SONAR

    interface bevindt.

    6. Geniet van de song!

    Hoewel we nu de basisinstellingen hebben behandeld, en u nu weet hoe u bestanden kunt

    afspelen, is er zoveel meer dat u met SONAR kunt doen. Voor meer informatie kijkt u bij

    Volgende stappen op pagina 22.

    Ik kan het demoproject niet horenAls u het demoproject niet kon horen, ligt dat hoogstwaarschijnlijk aan n van de volgende drie

    dingen. Bekijk de volgende stappen om dit op te lossen.

    Ik zag geen meters bewegen in SONAR en hoorde geen geluidDe meest voor de hand liggende oorzaak hiervan is als het afspeelapparaat niet correct is

    ingesteld, en dit is de beste manier om dit te verhelpen:

    1. Ga naar Edit > Preferences > Audio Devices.

    2. Controleer of het juiste geluidsapparaat in de Output Drivers lijst is geselecteerd, en klik

    dan op OK.

    Opmerking: als u wordt gevraagd de bundel uit te pakken, accepteert u de standaard

    locaties en klikt u op OK.

  • 21

    Ik kan het demoproject niet horenInstallatie, registratie en basisopstelling

    3. Zorg dat de Output regeling van elke geluidstrack in het demoproject aan het juiste

    uitvoerapparaat is toegewezen.

    Ik zie meters bewegen in SONAR, maar ik hoor niets De meest waarschijnlijke oorzaak hiervan is dat het volume van het geluidsapparaat

    simpelweg te laag is. U kunt het volume van de meeste apparaten in Windows controleren

    door twee keer op het luidspreker icoon te klikken, dat in het systeemvak, rechtsonder in de

    hoek van het scherm, naast de klok wordt weergegeven.

    Sommige geluidsapparaten hebben een hardware knop of schuifregelaar die de uitvoer of

    het volume, van het apparaat regelt.

    Het geluid wordt gespeeld, maar ik krijg de boodschap DROPOUT of AUDIO STOPPED in een dialoogvenster of in de Control balkEen drop-out is een symptoom van geluidshardware, als deze geluidsdata niet snel genoeg kan

    verwerken. Er zijn een paar dingen die dit mogelijk kunnen verhelpen:

    De buffergrootte of mix latentie verhogen. Ga naar Edit > Preferences > Audio Driver

    Settings en verhoog de waarde van de Buffer Size schuifregelaar of pas de hardware

    buffergrootte in het ASIO paneel aan.

    Het afspeelapparaat veranderen. Veel apparaten ondersteunen meerdere driver modi. Ga

    naar Edit > Preferences > Audio > Playback and Recording, klik op de Driver Mode

    drop-down lijst en kijk of er een andere optie voor uw geluidskaart of apparaat beschikbaar

    is, zoals (MME 32-bit) versus

    (WDM/KS).

    Zorg dat er niets anders is dat het geluidsapparaat op hetzelfde moment probeert te

    gebruiken. SONAR functioneert optimaal wanneer er geen andere software toepassingen

    proberen het geluidsapparaat te gebruiken, zoals web browsers, videospelers, Instant

    Messaging Clients en andere geluidstoepassingen.

    Tip: probeer eerst de optie waarbij MME 32-bit of WDM/KS in de naam wordt weergegeven.

  • 22 Installatie, registratie en basisopstellingSONAR registreren

    SONAR registrerenWij raden u ten zeerste aan uw kopie van SONAR te registreren. Registratie is verplicht voor

    technische ondersteuning en voor alle SONAR updates.

    Het online of telefonisch registreren van SONAR is snel en gemakkelijk, en het geeft u toegang

    tot technische ondersteuning alsmede notificaties wanneer updates beschikbaar zijn.

    U kunt op elk gewenst moment te registreren, door in te loggen op http://www.cakewalk.com/

    register of door 888-CAKEWALK (V.S.) of +(617) 423-9004 (buiten de V.S.) te bellen tussen 9

    uur s ochtends en 8 uur s avonds. Als u buiten Noord Amerika woont, kunt u de distributeurs

    pagina bezoeken, op

    http://www.cakewalk.com/Dealers/global.aspx om contactinformatie van een lokale distributeur

    te verkrijgen. U dient het serienummer van het product (te vinden op het DVD-hoesje) en een

    geldig emailadres bij de hand te hebben als u registreert.

    Volgende stappen Lees SONAR Tour op pagina 23.

    Neem even de tijd om de tutorials (zelfstudies) in deze gids, alsmede die in SONARs Help

    documenten door te nemen. U kunt deze bereiken door Help Topics in het Help menu te

    kiezen.

    Bekijk de SONAR videos op onze website op http://www.cakewalk.com/CakeTV.

    Bekijk de SONAR kennisdatabank artikelen op onze website op

    http://www.cakewalk.com/Supprt/product.aspx/SONAR-X1.

  • SONAR Tour

    In dit hoofdstuk verkennen we de basisbeginselen van SONAR om u op weg te helpen. Zorg dat

    u alle instructies in het Installatie, registratie en basisinstellingen hoofdstuk heeft voltooid.

    Voor meer diepgaande informatie over specifieke SONAR eigenschappen raadpleegt u de

    online Help.

    In dit hoofdstuk:

    Navigeren . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 24De Control balk. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 25Skylight. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 26Het Track venster . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 27Het Console venster. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 29De Browser. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 30De Inspector . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 31

  • 24 SONAR TourNavigeren

    NavigerenHet project is het middelpunt van uw werk in SONAR. Een project kan een aantal verschillende

    elementen bevatten, waaronder geluid, MIDI, video enz. Al deze elementen zijn in tracks, clips

    en events binnen een project onderverdeeld.

    Tracks worden gebruikt om de klank of muziek, gemaakt door elk(e) instrument of stem, in een

    project op te slaan. Bijvoorbeeld, een song die voor vier instrumenten en n stem is

    gearrangeerd, kan uit vijf tracks bestaan (n track per instrument, en n track voor de stem).

    Iedere project kan een onbeperkt aantal tracks hebben (SONAR X1 Essential ondersteunt

    onbeperkte tracks en maximaal 64 Audio tracks). Elke track kan uit n of meerdere clips

    bestaan.

    Clips zijn de stukjes geluid en muziek waaruit de tracks zijn opgebouwd. Een clip kan een hoorn

    solo, een drum break, een bas of gitaar riff, een voice-over of geluidseffect zoals een auto

    claxon of telefoon bevatten. Een track kan een individuele clip of verschillende clips bevatten.

    De term Events wordt gebruikt om MIDI-data in MIDI-tracks of automatiseringdata te definiren.

    Elk project heeft een huidige tijd, genaamd Now Time, die bijhoudt waar u zich in het project

    bevindt. De Now Time is een verticale lijn in het Track scherm en wordt in zowel Time Ruler als

    Time Display weergegeven.

    A. Tracks B. Now time C. Clips D. Events

    BA C

    D

  • 25

    De Control balkSONAR Tour

    De Control balkEen groot deel van uw tijd in SONAR wordt doorgebracht met opnemen en het beluisteren van

    uw project, terwijl het zich ontwikkelt. De Control balk bevat het belangrijkste gereedschap en

    andere informatie die u nodig heeft om het project op te nemen, te bewerken en af te spelen.

    De Control balk bestaat uit meerdere modules die verscheidene verwante besturingselementen

    bevatten. U kunt iedere individuele module opnieuw rangschikken en zichtbaar maken of

    verbergen, zodat alleen de functies die u het meest gebruikt worden weergegeven. De Control

    balk wordt standaard boven in het SONAR scherm geplaatst, maar kan ook losgemaakt worden

    of aan de onderkant worden geplaatst. Om de Control balk te tonen/verbergen, drukt u op C.

    Figuur 5. Control balk

    De Control balk bevat de volgende modules:

    Tools module. Hiermee kan globaal gereedschap en Draw Resolution worden geselecteerd.

    Snap module. Hiermee kunt u Snap to Grid instellingen configureren.

    Transport module. Bevat standaard regelingen voor opnemen, naar nul terugkeren,

    terugspoelen, stoppen, afspelen en vooruitspoelen.

    Loop module. Hiermee kunnen Loop instellingen geconfigureerd worden.

    Mix module. Hiermee kunnen instellingen voor Mute, Solo, Arm for Recording, Effects

    Bypass en geautomatiseerd afspelen/opnemen geconfigureerd worden.

    ACT module. Hiermee kunt u configureren hoe besturingsoppervlakken met effect en soft-

    synth Plugins op elkaar inwerken.

    Screenset module. Hiermee kunnen Screenset Presets (scherm opmaak) worden

    opgeslagen en opgeroepen.

    Performance module. Hiermee kunt u CPU, disk en geheugenactiviteit controleren.

    Punch module. Hiermee kunnen instellingen voor Punch Record geconfigureerd worden.

    Select module. Hiermee kunnen selectie instellingen geconfigureerd worden.

    Markers module. Hiermee kunt u met markeringen navigeren.

    Event Inspector module. Hiermee kunnen synchronisatie-instellingen geconfigureerd

    worden.

    Sync module. Hiermee kunnen synchronisatie-instellingen geconfigureerd worden.

    Meer informatie over elke module vindt u in het online Help onderwerp genaamd Control Bar

    Overview.

  • 26 SONAR TourSkylight

    SkylightSkylight introduceert een moderne werkruimte en biedt een nieuw niveau van eenvoud door

    een intelligente interface die verder gaat dan eigentijdse, individuele schermen en een

    rommelige opmaak. Alle schermen in SONAR kunnen op elk gewenst moment verborgen,

    vastgezet, opgevouwen of uitgespreid worden.

    Figuur 6. Skylight

    A. Control balk B. Inspector venster C. Track venster D. Clips venster E. Video Thumbnail vensterF. Browser G. MultiDock

    De belangrijkste componenten van de Skylight interface zijn:

    Track scherm. Hiermee beheert u tracks en rangschikt clips en events in projecten.

    Inspector. Hiermee bekijkt u alle essentile track en clip informatie op n logische en

    gemakkelijke toegankelijke locatie.

    Control balk. Met de modulaire Control balk kunt u cruciale functies snel en overzichtelijk

    bereiken. Gereedschap voor bewerking is globaal en bevindt zich op een centrale locatie.

    MultiDock. Elke gewenst aantal SONAR schermen kan hiermee op n locatie worden

    geplaatst zodat u deze gemakkelijk kunt vinden.

    B

    F

    G

    C D E

    A

  • 27

    Het Track schermSONAR Tour

    Browser. Hiermee brnegt u alle inhoud op n, gemakkelijk te beheren plaats samen, met

    volledige Drag en Drop functie. Een gesimplificeerd Synth Rack maakt het werken met

    meerdere virtuele instrumenten in uw projecten gemakkelijker.

    Het Track schermHet Track scherm is het voornaamste scherm dat u voor het creren, tonen van en werken met

    een project gebruikt.

    Als u een project opent, toont SONAR het Track scherm van dat project. Als u het Track scherm

    van een project sluit, wordt het bestand door SONAR gesloten. Om naar het Track scherm over

    te gaan, kiest u Views > Track scherm of drukt u op ALT+1.

    Figuur 7. Het Track scherm

    A. Track venster B. Clips venster C. Video Thumbnail venster D. Navigatie venster

    Het Track scherm is in een aantal secties verdeeld:

    De menubalk (aan de bovenkant)

    Het Track venster

    Het Clips venster

    Het Bus venster

    Het Navigatie venster

    Het Video Thumbnails venster

    A B C D

  • 28 SONAR TourHet Track scherm

    Alle regelingen van de huidige track zijn in de Inspector opgenomen, hetgeen een uitgebreide

    versie van de trackregelingen aan de linkerkant van het Track scherm is. U kunt de Inspector

    verbergen of tonen door I op het toetsenbord in te drukken.

    Het Clips venster toont de clips in het project op een horizontale tijdlijn genaamd de Time Ruler,

    waarmee u de manier waarop uw project is georganiseerd kunt visualiseren. Clips bevatten

    markeringen die hun inhoud aangeven. In het Clips venster kunt u clips selecteren, knippen en

    van de ene naar de andere locatie verplaatsen om het arrangement van muziek en geluid in

    een project te veranderen.

    Het Bus venster toont de bussen in het project.

    Het Navigatie venster toont een groot deel van het project, en geeft een overzicht van een

    song. In het Navigatie venster worden alle tracks van het project weergegeven.

    Boven aan het Track scherm is het Video Thumbnails venster, dat individuele frames van een

    gemporteerde videoclip toont. Het tijdsinterval tussen weergegeven frames wordt door het

    zoomniveau dat u kiest bepaald. Als u ver genoeg inzoomt, kunt u elk individueel frame van de

    video bekijken.

  • 29

    Het Console schermSONAR Tour

    Het Console schermIn het Console scherm kunt u de geluiden op alle verschillende tracks combineren om de

    eindmix van uw song of project te creren. Gebruik het Console scherm om de niveaus van

    geluid voor de verschillende tracks in het project aan te passen, om de stereo panning te

    veranderen en om realtime effecten op een individuele track, combinaties van tracks of de

    eindmix toe te passen.

    Om naar het Console scherm te gaan, kiest u Views > Console scherm of drukt u op ALT+2.

    Figuur 8. Het Console scherm

    A. Console scherm menu B. ProChannel (alleen Producer) C. Venster splitsbalken D. Track kanaalstrips E. Bus kanaalstrips F. Hoofd kanaalstrips

    Het Console scherm bevat de volgende hoofdelementen:

    Menu. Gebruik het menu om de kanaalstrips te configureren. U kunt de weergave van

    specifieke kanaalstrips en modules binnen kanaalstrips filteren.

    Track, Bus en Mains vensters. Het Console scherm heeft drie aparte vensters: het meest

    linker venster bevat track kanaal strips, het middelste venster bevat bus kanaal strips en het

    rechter venster bevat de hoofd kanaal strips.

    D

    A

    B

    E F

    C

  • 30 SONAR TourDe Browser

    Kanaalstrips. Iedere track, bus en main in het project wordt vertegenwoordigd door zijn

    eigen verticale kanaalstrip. Gebruik de kanaalstrip regelaars om tracks, bussen en Mains te

    mixen en verwerken.

    Modules. Regelingen in kanaalstrips zijn in modules ondergebracht, die getoond of

    verborgen kunnen worden.

    De BrowserMet de Browser kunt u verscheidene types inhoud zoeken en in de projecten importeren,

    waaronder Audio en MIDI-bestanden, track- en projectsjablonen, track iconen, FX Chain

    Presets, effect plug-ins en instrumenten. U kunt inhoud en plug-ins rechtstreeks in tracks

    slepen.

    Om naar de Browser te gaan, kiest u Views > Browser scherm of druk op B.

    Figuur 9. De Browser.

    Media Browser Plug-in Browser Synth Rack Browser

  • 31

    De InspectorSONAR Tour

    De InspectorTijdens het werken aan een project zult u vaak naar track en clip parameters en mix regelaars

    moeten overschakelen. Met gebruik van de Track Inspector en Properties Inspector kunt u

    relevante instellingen voor de geselecteerde track(s) of clip(s) gemakkelijk bereiken.

    Om naar de Inspector over te schakelen, kiest u Views > Inspector scherm of druk op I.

    Figuur 10. De Inspector.

    A. Clip Properties Inspector tonen/verbergen B. Track Properties Inspector tonen/verbergen C. ProChannel (alleen Producer) tonen/verbergen D. Weergavengebied voor Properties Inspector E. Weergavengebied voor Track Inspectors

    A B C

    D

    E

  • 32 SONAR TourDe Inspector

  • Aan de slag

    In dit hoofdstuk:

    Projecten creren, spelen en opslaan . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 34Een nieuw project creren . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 34Projectbestanden openen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 37Projectbestanden openen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 38

    Geluid in een project opnemen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 43Een Audio track toevoegen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 43Voorbereidingen voor opnemen. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 44Een uitvoering opnemen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 45

  • 34 Aan de slagProjecten creren, spelen en opslaan

    Projecten creren, spelen en opslaanHet begrijpen en beheren van projectbestanden is essentieel voor uw werkstroom in SONAR. In

    deze Tutorial (zelfstudie) behandelen we de basisbeginselen van het werken met projectbestan-

    den en een aantal handelingen die daarmee uitgevoerd kunnen worden. Wanneer u muziek in

    SONAR opslaat of opneemt, schrijft u het zodat het in een project opgeslagen kan worden. Een

    project kan een verscheidenheid aan elementen bevatten, waaronder:

    Audio tracks

    MIDI-tracks

    Instrument tracks

    DirectX en VST Audio effecten

    Projectinstellingen zoals tempo, toonsoort en maatsoortveranderingen

    Teksten

    Een nieuw project crerenEr zijn meerdere manieren om met een nieuw project te beginnen in SONAR. Wanneer SONAR

    wordt geopend, wordt u begroet met het Quick Start dialoogvenster. Laten we eens naar de

    beschikbare opties in dit dialoogvenster kijken.

  • 35

    Projecten creren, spelen en opslaanAan de slag

    Open a Project. Gebruik deze knop om een standaard File Open dialoogvenster te openen,

    waarin u het project dat u wilt openen kunt selecteren.

    Open a Recent Project. Klik op de drop-down lijst om de meest recente projecten die in

    SONAR zijn geopend te tonen. Selecteer het gewenste project in de lijst en klik op de knop links

    van de lijst om het project te openen.

    Create a New Project. Klik op deze knop om het New Project File dialoogvenster te openen,

    waarin u een nieuw project, gebaseerd op een beschikbaar sjabloon, kunt creren.

    Online Videos and more. Klik op deze link om onze tutorials online te bekijken. Om deze

    inhoud te kunnen bekijken, is een actieve internetverbinding noodzakelijk.

    Getting Started. Klik op deze knop om de SONAR online Help te openen.

    Show this at Startup. Maak dit vakje leeg als u niet wilt dat het Quick Start dialoogvenster

    wordt weergegeven, de volgende keer dat u SONAR start.

    Close. Gebruik deze knop om het Quick Start dialoogvenster te sluiten.

    In deze tutorial wordt het creren van een nieuw project behandeld.

    Klik op de Create a New Project knop .

    Het New Project File dialoogvenster verschijnt. Iedere keer dat u een nieuw project creert,

    krijgt u dit dialoogvenster te zien.

    Tip: U kunt dezelfde handeling ook uitvoeren door in het hoofdmenu op File > New te klikken.

  • 36 Aan de slagProjecten creren, spelen en opslaan

    Laten we eens naar een aantal dingen die u in dit scherm kunt doen kijken.

    Name. Typ de naam van het project in het Name vak. Voor deze oefening noemen we het pro-

    ject Tutorial 1.Location. Gebruik het Location vak om aan te geven waar het project opgeslagen moet wor-

    den. Klik op de Browse knop om een specifieke locatie op te geven. Voor deze tutorial

    gebruiken we de standaard locatie, zoals in voorgaand figuur wordt getoond.

    Audio Path. Gebruik het Audio Path vak om te specificeren waar geluidsopnames voor het pro-

    ject worden opgeslagen. Klik op de Browse knop knop om een specifieke locatie op te

    geven.

    Store Project Audio in its own Folder. Selecteer dit vak als u de geluidsbestanden van het

    project in een aparte map wilt opslaan. Het wordt aanbevolen om deze optie te selecteren.

    Template. Deze lijst toont alle beschikbare vooraf gemaakte sjablonen die in SONAR zijn opge-

    nomen.

    De lijst bevat ook aangepaste sjablonen die u creert. Een Template lijst kan verschillen van

    het voorgaande figuur. Voor deze zelfstudie selecteert u de sjabloon genaamd Normal.

    OK. Klik op OK om een nieuw project, gebaseerd op de gespecificeerde instellingen, te cre-

    ren.

    Cancel. Klik op Cancel om het New Project File dialoogvenster te sluiten.

    Opmerking: de getoonde lijst met beschikbare projectsjablonen kan variren, afhankelijk

    van uw versie van SONAR (Producer, Studio of Essential).

  • 37

    Projecten creren, spelen en opslaanAan de slag

    Help. Klik op Help om het online Help onderwerp voor het New Project File dialoogvenster te

    openen.

    Klik nu op OK om met deze zelfstudie verder te gaan.

    Gefeliciteerd, u heeft zojuist een nieuw project in SONAR gecreerd!

    Projectbestanden openenNu gaan we het hebben over het openen van bestaande projectbestanden. In SONAR kan dit

    op twee manieren worden gedaan:

    Klik op de Open a Project knop in het Quick Start dialoogvenster dat verschijnt wanneer

    SONAR wordt gestart.

    Selecteer File > Open in de menubalk aan de bovenkant van het SONAR scherm.

    Laten we beginnen en n van de hierboven genoemde methodes proberen. Beiden zullen u

    naar het Open dialoogvenster brengen, zoals in het volgende figuur wordt getoond. Het Open

    dialoogvenster functioneert net als elk ander Browse dialoogvenster in Microsoft Windows.

    Met de verticale navigatieknoppen kunt u naar populaire locaties op de harddisk van de

    computer springen.

    In het Browser venster worden alle projectbestanden en mappen die zich in de

    geselecteerde map bevinden getoond.

    Met de Go to Folder dropdown lijst kunt u snel naar algemeen gebruikte mappen gaan

    die in SONAR voor projectbestanden gebruikt worden. Standaard kunt u projecten

    bereiken door Project Files te selecteren.

  • 38 Aan de slagProjecten creren, spelen en opslaan

    Voor meer gedetailleerde informatie over alle opties en functies in dit dialoogvenster, klikt

    u op Help.

    Voor deze zelfstudie willen we n van de sample projectbestanden behorend bij SONAR ope-

    nen.

    Ga naar de Cakewalk: Content map (standaard locatie is C:\Cakewalk Content\SONAR X1 [Producer, Studio or Essential]\Tutorial Projects\Audio Tutorial Project) en ga naar het bestand genaamdSONAR_AudioDemo.cwb.U kunt projectbestanden op n van de twee manieren in SONAR laden:

    Selecteer een bestand door erop te klikken en klik dan op Open.

    Klik twee keer (dubbel) op het bestand vanuit het Browser venster.

    Nu gaan we n van deze twee methodes gebruiken om het projectbestand

    SONAR_AudioDemo.cwp te openen. Als het project opent, verschijnt het File Information ven-ster. Dit venster kan gebruikt worden om aantekeningen, opmerkingen, titels en andere nuttige

    informatie over het project op te slaan. Sluit nu het File Information venster door op de Close

    knop in de rechterbovenhoek van het venster te drukken.

    Projectbestanden spelenIn de volgende sectie gaan we het project genaamd SONAR_AudioDemo.cwp configureren om in SONAR af te spelen. Als u het project nog niet geopend heeft, met gebruik van de stappen in

    de vorige sectie Projectbestanden openen, doet u dat nu, voordat u verdergaat.

    Het geluidsapparaat configurerenVoordat we verder gaan, moeten we er zeker van zijn dat het geluidsapparaat correct is gecon-

    figureerd. Als u dit niet al gedaan heeft, bekijkt u Basis geluidsinstellingen op pagina 12 voor

    instructies voor het configureren van een geluidsapparaat.

    De uitgangen van de track instellenDe volgende belangrijke stap is om SONAR te laten weten via welke uitgang op uw geluidsap-

    paraat u de geluidstracks wilt laten spelen. In sommige gevallen is het wenselijk om tracks via

    verschillende uitgangen te laten spelen (bijvoorbeeld als u externe hardware verwerking voor

    effecten gebruikt). In dit scenario stellen we alle geluidstracks op dezelfde uitgang in.

    Opmerking: wanneer u gevraagd wordt de bundel uit te pakken, accepteert u de

    aangegeven locaties en klikt u op OK.

  • 39

    Projecten creren, spelen en opslaanAan de slag

    Laten we beginnen met de bastrack. Zoek naar de track genaamd Bass in het project. We gaan

    een aantal regelingen van de track eens onder de loep nemen. Als de trackregelingen niet

    allemaal zichtbaar zijn, moet u de track mogelijk uitbreiden om deze te kunnen zien.

    Een track uitbreiden om alle regelingen zichtbaar te maken1. Richt de cursor op de onderste rand van de track.

    2. Klik en trek naar beneden om alle trackregelingen te onthullen.

    Tip: u kunt ook dubbel klikken op een lege ruimte in de trackstrip om de trackstrip groter te

    maken/te herstellen.

    Regeling Omschrijving

    De Mute knop wordt gebruikt om een track tijdens het afspelen tijdelijk stil te maken (te dempen). Tracks die op Mute zijn ingesteld, zijn niet hoorbaar.

    De Solo knop wordt gebruikt om alle tracks, behalve degene die op solo is ingesteld, stil te maken.Dit kan bruikbaar zijn voor het isoleren van een bepaalde uitvoering of opname voor afluister- of mix doeleinden. Met SONAR kunnen meerdere tracks tegelijk op Solo worden ingesteld.

    De Arm of Record Enable knop moet op elke track die u wilt opnemen ingeschakeld worden. Voor meer details, zie Tutorial 3 Vocalen en muziekinstrumenten opnemen.

    De Input Echo of Input Monitor knop kan, als deze is ingeschakeld, de invoer van de track rechtstreeks via zijn uitvoer laten horen. Voor meer details, zie Tutorial 3 Vocalen en muziekinstrumenten opnemen.

    Met de Write Automation knop kunt u, wanneer ingeschakeld, veranderingen in aanpasbare trackparameters opnemen tijdens afspelen. Voor meer details, zie Tutorial 7 Mixen en effecten toevoegen.

    De Freeze knop wordt gebruikt om een synth- of instrumenttrack tijdelijk in een audiotrack om te zetten, om CPU stroom te besparen.

  • 40 Aan de slagProjecten creren, spelen en opslaan

    Ga naar de dropdown lijst van Output en klik op de kleine pijl om alle beschikbare uitgangen

    weer te geven. Selecteer de uitgang waarop de luidsprekers of koptelefoon zijn aangesloten.

    Als u de Output dropdown lijst niet kunt vinden, controleer dan of de track volledig is uitgebreid

    door deze naar beneden te trekken.

    Vervolgens herhaalt u het hierboven beschreven proces voor alle tracks in het project.

    Het project afspelenNu alle uitgangen van de track op het juiste apparaat zijn ingesteld, is de volgende stap het

    afspelen van het project om te controleren of het te horen is en juist klinkt.

    Ga naar de Control balk aan de bovenkant van SONARs scherm.

    Opmerking: De beschikbare opties zullen verschillen van die in de voorgaande

    afbeelding. Selecteer de uitgang die met de door u gebruikte geluidskaart of

    geluidsapparaat correspondeert.

    Tip: Als u meerdere uitvoeren gelijktijdig moet veranderen, kunt u dit ook doen door op Edit

    > Select > All te klikken en de CTRL toets ingedrukt te houden terwijl u de Output instelling

    van tracks verandert.

  • 41

    Projecten creren, spelen en opslaanAan de slag

    De Control balk bevat vele bruikbare functies met betrekking tot projecten in SONAR. Druk nu

    simpelweg op de Play knop om het project te beluisteren.

    Experimenteer met de Mute en Solo knoppen op elke track. Als u meerdere tracks op

    Solo instelt, hoort u alle op solo ingestelde tracks. Als u tracks op Mute instelt, zijn deze niet te

    horen.

    Als u klaar bent met luisteren, klikt u op de Stop knop .

    Projectbestanden opslaanSONAR biedt vele opties voor het opslaan van uw werk. Om deze opties te onderzoeken, klikt u

    op het File menu en kiest u Save As. Dit opent een Save As dialoogvenster. Voordat u iets in

    dit venster doet, is het eerste dat u moet doen Project Files in de Go to Folder lijst selecteren.

    Zelfs als dit al Project Files weergeeft, moet u hier toch op klikken.

    Het zal u opvallen dat dit venster veel weg heeft van het Open dialoogvenster waar we eerder in

    deze zelfstudie naar hebben gekeken. Het Save As dialoogvenster navigeert bestanden op

    vrijwel dezelfde manier als Windows dat doet. Als u de finesses en diepgaande informatie over

    Tip: u kunt ook de spatiebalk op het toetsenbord gebruiken om het afspelen in SONAR te

    starten en stoppen.

  • 42 Aan de slagProjecten creren, spelen en opslaan

    het gebruik van dit venster wilt lezen, klikt u op de Help knop.

    Voor deze oefening gaan we naar de verschillende projectbestanden die u met SONAR kunt

    opslaan kijken.

    Kijk eens naar het dropdown lijst genaamd Save as type. Klik op de Save as type pijl om een

    lijst met ondersteunde bestandsformaten te bekijken. Laten we deze verschillende

    bestandsformaten eens wat gedetailleerder bekijken.

    Normal. Dit is de eerste optie in de lijst en het meest gebruikte formaat voor het opslaan van

    projectbestanden. Als u dit kiest, wordt een Cakewalk Project bestand met de cwp

    bestandsextensie gecreerd. Het is belangrijk te onthouden dat Cakewalk Project

    bestanden feitelijk geen geluidsdata, maar referentie geluidsbestanden vanaf waar deze op

    de harddrive van de computer zijn opgeslagen opslaan.

    Template. Template (sjabloon) bestanden worden als startpunt voor nieuwe projecten

    gebruikt. Templates kunnen lay-out informatie over het project opslaan, zoals hoeveel audio

    en MIDI-tracks er zijn en aan welke Output poorten deze zijn toegewezen. Gedetailleerde

    informatie over het gebruik van Templates (sjablonen) is te vinden in het SONAR Help

    onderwerp Templates.

    Cakewalk Bundle. Dit formaat wordt alleen gebruikt wanneer projecten naar andere

    mensen of andere computers worden gestuurd. Cakewalk Bundle bestanden gebruiken de

    .cwb bestandsextensie en zijn vergelijkbaar met Cakewalk Project bestanden. Het

    belangrijkste verschil is dat Cakewalk Bundle bestanden daadwerkelijk alle geluidsdata van

    een project bevatten. Cakewalk Bundle bestanden zijn veel groter dan de reguliere

    Cakewalk projectbestanden, omdat deze alle geluidsdata van een project bevatten. Probeer

    dit formaat zo min mogelijk te gebruiken, behalve als u een project tussen computers moet

    uitwisselen. Als een Cakewalk Bundle bestand wordt geopend, zal SONAR de ingesloten

    geluidsdata uitpakken en deze in een nieuwe geluidsmap op de computer opslaan.

    MIDI. Met deze optie kunt u een standaard MIDI-bestand van het project opslaan. MIDI-

    bestanden bevatten geen ingesloten geluid of verwijzingen naar externe geluidsbestanden,

    dus de geluidsdata in een project zal afgedankt worden als u een MIDI-bestand opslaat.

    MIDI-bestanden kunnen in Formaat 0 of Formaat 1 zijn. Formaat 0 combineert alle MIDI-

    events in n enkele track. Dit is compatibel met vele oudere sequencers en klavieren. MIDI

    Formaat 1 bestanden kunnen maximaal 256 tracks opslaan en zijn een betere keuze als u

    van plan bent een MIDI-bestand met een andere op computer gebaseerde sequens

    toepassing te gaan gebruiken. Hoewel dit niet erg gangbaar is, kunt u met SONAR ook in

    het RIFF MIDI formaat opslaan. Tenzij u zeker weet dat het afspeelsysteem een RIFF MIDI-

    bestand vereist, kunt u beter het MIDI-formaat gebruiken.

  • 43

    Geluid in een project opnemenAan de slag

    In de meeste gevallen is de beste keus voor het opslaan van de bestanden Normal. Om dit

    project op te slaan, doet u het volgende:

    1. In de Go to Folder lijst selecteert u Project Files. Zelfs als Project Files al geselecteerd

    is, selecteert u het nogmaals, al is het alleen maar voor de oefening.

    2. In de Save as Type lijst selecteert u Normal.

    3. Type een naam in het File Name vak.

    4. Klik op Save om het project op te slaan.

    Hiermee is de zelfstudie voltooid.

    Geluid in een project opnemenEn van de meest belangrijke aspecten van het creren van muziek in SONAR is digitale

    geluidsopname. Dit is het proces waarbij u het geluid van een microfoon of instrument neemt,

    en het in een geluidstrack opneemt. Wanneer deze stap is voltooid, kunt u de song bewerken en

    mixen om deze daarna met de wereld te kunnen delen.

    Met deze zelfstudie loopt u door de betreffende stappen en leert u hoe de beste

    geluidsopnames worden verkregen.

    Een geluidstrack toevoegenIn Tutorial 1 heeft u kennis genomen van het openen van projectsjablonen. Voor deze zelfstudie

    gaan we een leeg project openen:

    1. In het File menu klikt u op New.

    2. Selecteer het Blank (no tracks or buses) sjabloon en klik op OK.

    Een nieuw, leeg project wordt gecreerd.

    Terwijl het lege project is geopend, kunt u naar wens nieuwe tracks invoegen. Om digitaal

    geluid op te nemen, heeft u een nieuwe geluidstrack nodig. Volg deze stappen om er n in

    te voegen:

    1. Doe n van de volgende dingen:

    Klik op Insert en dan op Audio Track.

    Klik met de rechter muisknop op het Tracks venster en selecteert Insert Audio Track

    in het popup menu.

    Een nieuwe geluidstrack wordt aan het project toegevoegd.

    2. In de nieuwe geluidstrack breidt u de track uit om alle regelingen te onthullen (voor

    details kijkt u bij Een track uitbreiden om al zijn regelingen zichtbaar te maken op pagina

    39).

    De regelingen van de track worden weergegeven.

  • 44 Aan de slagGeluid in een project opnemen

    3. Klik op het Input drop-down menu om de invoer van de track te selecteren.

    De beschikbare ingangen voor de track worden getoond.

    4. Selecteer de Jack waarop uw instrument is aangesloten. Als u bijvoorbeeld weet dat de

    gitaar op ingang 1 is aangesloten, klikt u op de Input regeling en selecteert u de eerste

    optie. Sommige audio interfaces verwijzen naar hun stereo-ingangen als paren, zoals

    1/2, 3/4 of 5/6. Linkerkanalen worden meestal door oneven nummers vertegenwoordigd

    en rechterkanalen worden meestal door even nummers vertegenwoordigd.

    5. Klik op het Output dropdown menu om de uitgang van de track te selecteren.

    De beschikbare uitgangen voor de track worden weergegeven.

    6. Selecteer de uitvoerpoort via welk u de geluidstrack tijdens het afspelen wilt laten spelen.

    Dit is hoe u het geluid uiteindelijk naar de luidsprekers stuurt. U zult gewoonlijk 1 en 2

    gebruiken, omdat dit de meest gangbare uitgangen zijn waarop luidsprekers of

    geluidsmonitors worden aangesloten.

    7. Klik op de Record Enable knop van de track.

    8. Klik op de Input Echo knop als u de invoer tijdens het opnemen wilt horen. Veel

    geluidskaarten en audio interfaces hebben een optie om dit automatisch te doen op het

    hardware niveau. Als u het ingangssignaal al kunt horen, gaat u eenvoudigweg naar de

    volgende sectie.

    Voorbereidingen voor opnameOp dit punt moeten we de ingangsniveaus controleren om te zorgen dat deze voldoende zijn en

    niet vervormen.

    Speel alsof u aan het opnemen bent, en kijk naar de meter op de track, die reageert op de

    klanken die u produceert.

    Als de meter nooit in de buurt van het maximum komt, verhoogt u het ingangsniveau. Als de

    meter het maximum soms bereikt, verlaagt u het ingangsniveau.

    Opmerking: de meeste microfoons en gitaren zijn mono, dus u moet dan het

    dienovereenkomstige linker of rechterkanaal selecteren.

    Opmerking: in SONAR kunnen alleen tracks die op opnemen zijn ingesteld worden

    opgenomen. Dit is noodzakelijk omdat multi-track opname in SONAR mogelijk is. Dit

    vertelt SONAR op welke track u het nieuwe materiaal wilt opnemen. Anders zou iedere

    track tijdens elke opnamegang (take) worden opgenomen.

  • 45

    Geluid in een project opnemenAan de slag

    Ingangsniveaus worden gebruikelijk via een knop naast de ingangsjack op de geluidskaart

    aangepast, maar dit soort opties kunnen per apparaat verschillen. Als u nog nooit een instru-

    ment of microfoon met de geluidskaart heeft opgenomen, is het raadzaam om hierover eerst

    wat te lezen in de handleiding van het instrument.

    Figuur 11. De opnamemeter toont het ingangsniveau

    Een uitvoering opnemenNu alles is ingesteld, gaan we iets opnemen!

    1. Ga naar Edit > Preferences > Project Metronome om de metronoom te configureren.

    2. Stel de metronoom op een aftelling van twee maten in.

    Klik op Use Audio Metronome, selecteer het Recording selectievakje en stel Record

    Count-In op twee maten in. Voor details over elke metronoom optie klikt u op Help.

    3. Zorg, door op de Record Enable knop te klikken, dat de track op opnemen is ingesteld.

    4. De Record Enable knop moet rood oplichten, zoals dit:

    5. Op de Transport klikt u op Record of druk op R op het toetsenbord van de computer.

    6. U hoort de metronoom een aftelling van twee maten spelen, en dan begint de opname.

    Begin aan het begin van de derde tel te spelen.

    7. Als u klaar bent met opnemen, klikt u op de Stop knop of drukt u op de spatiebalk.

    Een nieuwe geluidsclip verschijnt.

    Druk op Play om het project af te spelen. Als u de take opnieuw wilt opnemen, gaat u naar Edit

    > Undo om de vorige opname ongedaan te maken. Herhaal dan stappen 3, 4 en 5 hierboven

    totdat u een perfecte take heeft.

    Nu de eerste track is opgenomen, kunt u een ander gedeelte overdubben. Om dit te doen,

    schakelt u opnemen op track 1 uit, en herhaalt u de stappen van deze zelfstudie. Nadat de

    Invoer kan te laag zijn Invoer is te luid

  • 46 Aan de slagGeluid in een project opnemen

    stappen zijn herhaald, heeft u op track 2 opgenomen. De twee opgenomen tracks spelen tijdens

    het afspelen. Ieder heeft zijn eigen exclusieve volume en panregeling, FX keten en kan op Mute

    of Solo worden ingesteld. In latere zelfstudies zult u hier meer over leren.

  • Probleemoplossing

    Als er een probleem met SONAR optreedt, raak dan niet in paniek. In dit hoofdstuk wordt een

    aantal algemene problemen beschreven, en hoe deze verholpen kunnen worden.

    Als u hier geen antwoorden vindt, zijn er twee belangrijke locaties waar u hulp kunt vinden:

    Bekijk het ReadMe bestand dat bij de software hoort. Dit bevat aanvullende informatie die

    niet beschikbaar was toen deze gebruikershandleiding werd gedrukt. Om het ReadMe

    bestand te bekijken, selecteert u Help > View README.RTF.

    Bezoek onze website op www.cakewalk.com/Support, waar u antwoorden op veelgestelde

    vragen, documenten met technische ondersteuning, programma Patches en updates en

    meer kunt vinden.

    In dit hoofdstuk:

    Slechts n kant van de gitaar/microfoon wordt opgenomen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 48Eerder opgenomen tracks worden in de nieuwe opnames gemixed . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 48Er wordt alleen een vlakke lijn/stilte opgenomen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 49Waar vind ik meer hulp. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 50

  • 48 Probleemoplossing

    Slechts n kant van de gitaar/microfoon wordt opgenomenHet kan zijn dat u een mono signaal via een stereo invoer opneemt. Gitaren en microfoons

    produceren mono signalen. Klik met de rechter muisknop op de track en selecteert Track

    Properties uit het pop-up menu. Dit opent het Track Properties dialoogvenster, waar de

    gewenste invoer poort gespecificeerd kan worden. Selecteer de geschikte zijde van het stereo

    paar, links of rechts, in tegenstelling tot stereo.

    Zorg ook dat er geen mono adapter in de Line-in gaat en dat u de linkerkant van de kaart

    (mono) voor invoer in SONAR heeft gekozen.

    Eerder opgenomen tracks worden in de nieuwe opnames gemixedDit kan gebeuren als de geluidskaart is ingesteld op het opnemen van alles dat uit de computer

    luidsprekers komen.

    1. Open het Windows Volume Control scherm:

    Windows 7: klik op de Windows Start knop en ga naar Control Panel > Hardware and

    Sound > Volume Control.

    Windows XP: klik op de Windows Start knop en ga naar All Programs > Accessories >

    Entertainment > Volume Control.

    Het Volume Control venster verschijnt.

    2. In het Options menu klikt u op Properties.

    Het Properties dialoogvenster verschijnt.

    3. In de Adjust Volume For sectie klikt u op Recording.

    4. Klik op OK om het Properties dialoogvenster te sluiten.

    De Record Mixer verschijnt.

    5. Zorg dat Wat You Har of Stereo Mix (de exacte naam verschilt, afhankelijk van de fabrikant

    van de geluidskaart) niet geselecteerd is. Als deze optie is ingeschakeld, klikt u op het

    Select selectievak onder de gewenste invoer (normaalgesproken Line In of Mic).

    Dit probleem kan ook optreden als u gebruik maakt van een analoog mengpaneel. Volg alle

    signaalpaden nauwkeurig om te controleren of de uitvoer van de geluidskaart niet naar zichzelf

    wordt teruggelooped.

    U moet ook de mogelijkheid dat de microfoon het signaal van de luidsprekers of de koptelefoon

    oppikt niet uitsluiten.

  • 49Probleemoplossing

    Er wordt alleen een vlakke lijn/stilte opgenomenOpen het Windows Volume Control scherm:

    Windows 7: klik op de Windows Start knop en ga naar Control panel > Hardware and

    Sound > Volume Control.

    Windows XP: klik op de Windows Start knop en ga naar All Programs > Accessories >

    Entertainment > Volume Control.

    De Windows Mixer regelt de volumeniveaus voor de ingangen van de geluidskaart en dempt

    (mute) tevens elk invoer- of uitvoerapparaat.

    De Windows Mixer ziet er zo uit:

    Figuur 12. De Windows Mixer

    Als u de Windows Mixer opent, kan deze Play Control of Recording Control zijn gelabeld. We

    willen de opnameregelingen zien.

    Om de opnameregelingen in Windows XP te bekijken:

    1. In het Options menu klikt u op Properties om het Properties dialoogvenster te openen.

    2. In de Adjust Volume For sectie klikt u op Recording.

    3. In de Show the Following Volume Controls sectie klikt u op Line-in en Microphone.

    4. Klik op OK om het Properties dialoogvenster te sluiten.

    De opnameregelingen verschijnen in de Windows Mixer.

    5. Klik op het Select selectievak onder de ingang die u wilt gebruiken (normaalgesproken

    Line In of Mic).

  • 50 ProbleemoplossingWaar vind ik meer hulp

    Om de opnameregelingen in Windows Vista te bekijken:

    1. Ga naar het Windows Start Menu en type het woord SOUND in het Start Search vak.

    2. De zoekresultaten verschijnen.

    3. Klik op Sound om het Windows Sound Control Panel te openen.

    4. Klik op de Recording tab.

    Alle beschikbare invoerapparaten worden getoond, met een meter voor elk apparaat.

    5. Speel op een instrument of spreek in de microfoon.

    Meter activiteit is zichtbaar op n van de invoerapparaten.

    6. Klik met de rechter muisknop op het apparaat dat meter activiteit heeft en selecteer Set As

    Default uit het pop-up menu.

    Waar vind ik meer hulpNaast de SONAR gebruikersgids, heeft SONAR Help documentatie die u op elk gewenst

    moment van snelle referentie informatie kan voorzien. Druk simpelweg op F1 of klik op de help

    knop in elk dialoogvenster voor de informatie die u nodig heeft. Als het opnemen en bewerken

    van muziek op de computer nieuw voor u is, leest u het online Help onderwerp Beginners

    Guide to Cakewalk Software voor een introductie.

    Wanneer u meer informatie nodig heeft dan in de SONAR gebruikersgids of inbegrepen Help

    documentatie is te vinden, kunt u ook op deze locaties zoeken:

    Bekijk de SONAR ondersteuningspagina op

    http://www.cakewalk.com/Support/product.aspx/SONAR-X1 voor bijgewerkte technische

    informatie, antwoorden op veelgestelde vragen, tips en behulpzame videos.

    Maak contact met andere SONAR gebruikers in de Cakewalk forums. Iemand anders heeft

    misschien al de oplossing voor uw probleem of heeft dit eerder meegemaakt. U vindt het

    SONAR forum op http://forum/cakewalk.com.

    Cakewalk technische ondersteuning is via e-mail beschikbaar voor alle geregistreerde

    SONAR klanten. Als u het antwoord op uw vragen niet in de inbegrepen documentatie of op

    onze website kunt vinden, bezoekt u http://www.cakewalk.com/support/email en stuurt u uw

    vraag aan n van onze SONAR experts.

    Hulp buiten de V.S.Voor technische ondersteuning en klantenservice buiten de V.S. gaat u naar http://

    www.cakewalk.com/dealers/global.aspx om een klantenondersteuning bij u in de buurt te

    vinden.

  • AApparatuur

    aansluiten 15

    BBrowser 30

    CClips 24

    Console scherm 29

    Control balk 25

    DDemoproject

    openen 19

    probleemoplossing 20

    EElektrische gitaar

    aansluiten 17

    Events 24

    GGeluid

    Soort ingangen 15

    Geluidsinstellingen 12

    IInspector 31

    Installatie 8

    MMicrofoon

    aansluiten 17

    MIDI-controller

    aansluiten 18

    MIDI-apparaten

    instellen 10

    MIDI-interface

    aansluiten 18

    Muiswiel 29

    NNavigeren 24

    Now Time 24

    PPatches

    downloaden 47

    Project 24

    RRegistratie 22

    Index

  • 52

    TTijdsweergave 24

    Time Ruler 24

    Track scherm 26

    Tracks 24

    UUpdates 47

    WWave Profiler 10

  • Tutorial 1 Projecten creren, spelen en opslaan

    Het begrijpen en beheren van projectbestanden is essentieel voor uw werkstroom in SONAR. In deze Tutorial (zelfstudie) behandelen we de basisbeginselen van het werken met projectbestanden en een aantal handelingen die daarmee uitgevoerd kunnen worden. Wanneer u muziek in SONAR opslaat of opneemt, schrijft u het zodat het in een project opgeslagen kan worden. Een project kan een verscheidenheid aan elementen bevatten, waaronder:

    Audio tracks

    MIDI-tracks

    Instrument tracks

    DirectX en VST Audio effecten

    Projectinstellingen, zoals tempo, toonsoort en maatsoortveranderingen

    Tekst

    Zie:

    Een nieuw project creren op pagina 2

    Projectbestanden openen op pagina 4

    Projectbestanden spelen op pagina 6

    Projectbestanden loopen op pagina 10

    Projectbestanden opslaan op pagina 11

  • 2 Tutorial 1 Projecten creren, spelen en opslaanEen nieuw project creren

    Een nieuw project crerenEr zijn meerdere manieren om met een nieuw project te beginnen in SONAR. Wanneer SONAR wordt geopend, wordt u begroet met het Quick Start dialoogvenster. Laten we eens naar de beschikbare opties in dit dialoogvenster kijken.

    Open a Project. Gebruik deze knop om een standaard File Open dialoogvenster te openen, waarin u het project dat u wilt openen kunt selecteren.

    Open a Recent Project. Klik op de drop-down lijst om de meest recente projecten die in SONAR zijn geopend te tonen. Selecteer het gewenste project in de lijst en klik op de knop links van de lijst om het project te openen.

    Create a New Project. Klik op deze knop om het New Project File dialoogvenster te openen, waarin u een nieuw project, gebaseerd op een beschikbaar sjabloon, kunt creren.

    Online Videos and more. Klik op deze link om onze tutorials online te bekijken. Om deze inhoud te kunnen bekijken, is een actieve internetverbinding noodzakelijk.

    Getting Started. Klik op deze knop om de SONAR online Help te openen.

    Show this at Startup. Maak dit vakje leeg als u niet wilt dat het Quick Start dialoogvenster wordt weergegeven, de volgende keer dat u SONAR start.

    Close. Gebruik deze knop om het Quick Start dialoogvenster te sluiten.

    In deze tutorial wordt het creren van een nieuw project behandeld.

    Klik op de Create a New Project knop .

    Tip: U kunt dezelfde handeling ook uitvoeren door in het hoofdmenu op File > New te klikken.

  • 3Een nieuw project crerenTutorial 1 Projecten creren, spelen en opslaan

    Het New Project File dialoogvenster verschijnt. Iedere keer dat u een nieuw project creert, krijgt u dit dialoogvenster te zien.

    Laten we eens naar een aantal dingen die u in dit scherm kunt doen kijken.

    Name. Typ de naam van het project in het Name vak. Voor deze oefening noemen we het project Tutorial 1.

    Location. Gebruik het Location vak om aan te geven waar het project opgeslagen moet worden.

    Klik op de Browse knop om een specifieke locatie op te geven. Voor deze tutorial gebruiken we de standaard locatie, zoals in voorgaand figuur wordt getoond.

    Audio Path. Gebruik het Audio Path vak om te specificeren waar geluidsopnames voor het project

    worden opgeslagen. Klik op de Browse knop knop om een specifieke locatie op te geven.

    Store Project Audio in its own Folder. Selecteer dit vak als u de geluidsbestanden van het project in een aparte map wilt opslaan. Het wordt aanbevolen om deze optie te selecteren.

    Template. Deze lijst toont alle beschikbare vooraf gemaakte sjablonen die in SONAR zijn opgenomen. De lijst bevat ook aangepaste sjablonen die u creert. Een Template lijst kan verschillen van het voorgaande figuur. Voor deze zelfstudie selecteert u de sjabloon genaamd Normal.

    OK. Klik op OK om een nieuw project, gebaseerd op de gespecificeerde instellingen, te creren.

    Cancel. Klik op Cancel om het New Project File dialoogvenster te sluiten.

    Help. Klik op Help om het online Help onderwerp voor het New Project File dialoogvenster te openen.

    Klik nu op OK om met deze zelfstudie verder te gaan.

    Gefeliciteerd, u heeft zojuist een nieuw project in SONAR gecreerd!

    Opmerking: de getoonde lijst met beschikbare projectsjablonen kan variren, afhankelijk van uw versie van SONAR (Producer, Studio of Essential).

  • 4 Tutorial 1 Projecten creren, spelen en opslaanProjectbestanden openen

    Zie:

    Projectbestanden openen op pagina 4

    Projectbestanden spelen op pagina 6

    Projectbestanden loopen op pagina 10

    Projectbestanden opslaan op pagina 11

    Projectbestanden openenNu gaan we het hebben over het openen van bestaande projectbestanden. In SONAR kan dit op twee manieren worden gedaan:

    Klik op de Open a Project knop in het Quick Start dialoogvenster dat verschijnt wanneer SONAR wordt gestart.

    Selecteer File > Open in de menubalk aan de bovenkant van het SONAR scherm.

    Laten we beginnen en n van de hierboven genoemde methodes proberen. Beiden zullen u naar het Open dialoogvenster brengen, zoals in het volgende figuur wordt getoond. Het Open dialoogvenster functioneert net als elk ander Browse dialoogvenster in Microsoft Windows.

    Met de verticale navigatieknoppen kunt u naar populaire locaties op de harddisk van de computer springen.

    Opmerking: u kunt het Quick Start dialoogvenster op elk gewenst openen door naar Help > Quick Start te gaan.

  • 5Projectbestanden openenTutorial 1 Projecten creren, spelen en opslaan

    In het Browser venster worden alle projectbestanden en mappen die zich in de geselecteerde map bevinden getoond.

    Met de Go to Folder Dropdown lijst kunt u snel naar algemeen gebruikte mappen gaan die in SONAR voor projectbestanden gebruikt worden. Standaard kunt u projecten bereiken door Project Files te selecteren.

    Voor meer gedetailleerde informatie over alle opties en functies in dit dialoogvenster, klikt u op Help.

    Voor deze zelfstudie willen we n van de sample projectbestanden behorend bij SONAR openen.

    Ga naar de Cakewalk Content map (standaard locatie is C:\Cakewalk Content\SONAR X1 [Producer, Studio or Essential]\Tutorial Projects\Audio Tutorial Project) en ga naar het bestand genaamd SONAR_AudioDemo.cwb.

    U kunt projectbestanden op n van de twee manieren in SONAR laden:

    Selecteer een bestand door erop te klikken en klik dan op Open.

    Klik twee keer (dubbel) op het bestand vanuit het Browser venster.

    Nu gaan we n van deze twee methodes gebruiken om het projectbestand SONAR_AudioDemo.cwb te openen. Als het project opent, verschijnt het File Information venster. Dit venster kan gebruikt worden om aantekeningen, opmerkingen, titels en andere nuttige informatie over het project op te slaan. Sluit nu het File Information venster door op de Close knop in de rechterbovenhoek van het venster te drukken.

    Note: wanneer u gevraagd wordt de bundel uit te pakken, accepteert u de aangegeven locaties en klikt u op OK.

  • 6 Tutorial 1 Projecten creren, spelen en opslaanProjectbestanden spelen

    Zie:

    Een nieuw project creren op pagina 2

    Projectbestanden spelen op pagina 6

    Projectbestanden loopen op pagina 10

    Projectbestanden opslaan op pagina 11

    Projectbestanden spelenIn de volgende sectie gaan we het project genaamd SONAR_AudioDemo1.cwb configureren zodat het in SONAR afgespeeld kan worden. Als u het project nog niet geopend heeft, met gebruik van de stappen in Projectbestanden openen op pagina 4 doet u dat nu, voordat u verdergaat.

    Het geluidsapparaat configurerenVoordat we geluid hebben, moeten we controleren of SONAR met de geluidskaart van de computer of de audio interface communiceert. Om dit te doen, klikt u op het Edit menu aan de bovenkant van het SONAR scherm, kies Preferences en dan klikt u op Audio Devices.

    Voordat u geluid hoort spelen in SONAR, moet u controleren of de apparaten die u wilt gebruiken geselecteerd zijn. In het volgende voorbeeld wordt een Edirol Audio Interface gebruikt, daarom zijn alle Input Drivers en Output Drivers vakjes voor het Edirol apparaat geselecteerd. Uw lijst met apparaten ziet er wellicht anders uit dan die in de onderstaande afbeelding.

  • 7Projectbestanden spelenTutorial 1 Projecten creren, spelen en opslaan

    Nadat u de gewenste Input en Output apparaten die u met SONAR wilt gebruiken heeft geselecteerd, klikt u op de Audio Driver Settings pagina. In de Playback Timing Master lijst selecteert u het apparaat voor geluidsuitvoer dat door SONAR als het standaard of hoofd uitvoerapparaat behandeld moet worden. Dit dient de uitgang op de geluidskaart te zijn waarop luidsprekers of een koptelefoon is aangesloten. In de Record Timing Master lijst selecteert u de ingang op de geluidskaart waarop u apparaten gaat aansluiten, zoals een microfoon, klavier of ander instrument.

    Als u problemen ondervindt met de stappen in het laatste deel tot nu toe, hebben we een handige set-up gids op de website gecreerd, waar u stap voor stap instructies voor het configureren van de geluidshardware kunt vinden. Dit is hier te vinden: www.cakewalk.com/Support/hardwaresetup/

    De uitgangen van de track instellenDe volgende belangrijke stap is om SONAR te laten weten via welke uitgang op het geluidsapparaat u de geluidstracks wilt laten spelen. In sommige gevallen is het wenselijk om tracks via verschillende uitgangen te laten spelen (bijvoorbeeld als u externe hardware verwerking voor effecten gebruikt). In dit scenario stellen we alle geluidstracks op dezelfde uitgang in.

    Laten we beginnen met de bastrack. Zoek naar de track genaamd Bass in het project. We gaan een aantal regelingen van de track eens onder de loep nemen. Als de trackregelingen niet allemaal zichtbaar zijn, moet u de track mogelijk uitbreiden om deze te kunnen zien.

    Een track uitbreiden om alle regelingen zichtbaar te maken1. Richt de cursor op de onderste rand van de track.

    2. Klik en trek naar beneden om alle trackregelingen te onthullen.

    Tip: u kunt ook dubbel klikken op een lege ruimte in de trackstrip om de trackstrip groter te maken/te herstellen.

  • 8 Tutorial 1 Projecten creren, spelen en opslaanProjectbestanden spelen

    Ga naar de Dropdown lijst van Output en klik op de kleine pijl om alle beschikbare uitgangen weer te geven. Selecteer de uitgang waarop de luidsprekers of koptelefoon zijn aangesloten. Als u de Output Dropdown lijst niet kunt vinden, controleer dan of de track volledig is uitgebreid door deze naar beneden te trekken.

    Regeling Omschrijving

    De Mute knop wordt gebruikt om een track tijdens het afspelen tijdelijk stil te maken (te dempen). Tracks die op Mute zijn ingesteld, zijn niet hoorbaar.

    De Solo knop wordt gebruikt om alle tracks, behalve degene die op solo is ingesteld, stil te maken.Dit kan bruikbaar zijn voor het isoleren van een bepaalde uitvoering of opname voor afluister- of mix doeleinden. Met SONAR kunnen meerdere tracks tegelijk op Solo worden ingesteld.

    De Arm of Record Enable knop moet op elke track die u wilt opnemen ingeschakeld worden. Voor meer details, zie Tutorial 3 Vocalen en muziekinstrumenten opnemen.

    De Input Echo of Input Monitor knop kan, als deze is ingeschakeld, de invoer van de track rechtstreeks via zijn uitvoer laten horen. Voor meer details, zie Tutorial 3 Vocalen en muziekinstrumenten opnemen.

    Met de Write Automation knop kunt u, wanneer ingeschakeld, veranderingen in aanpasbare trackparameters opnemen tijdens afspelen. Voor meer details, zie Tutorial 7 Mixen en effecten toevoegen.

    De Freeze knop wordt gebruikt om een synth- of instrumenttrack tijdelijk in een audiotrack om te zetten, om CPU stroom te besparen.

    Opmerking: De beschikbare opties zullen verschillen van die in de voorgaande afbeelding. Selecteer de uitgang die met de door u gebruikte geluidskaart of geluidsapparaat correspondeert.

  • 9Projectbestanden spelenTutorial 1 Projecten creren, spelen en opslaan

    Vervolgens herhaalt u het hierboven beschreven proces voor alle tracks in het project.

    Het project afspelenNu alle uitgangen van de track op het juiste apparaat zijn ingesteld, is de volgende stap het afspelen van het project om te controleren of het te horen is en juist klinkt.

    Ga naar de Control balk aan de bovenkant van SONARs scherm.

    De Control balk bevat vele bruikbare functies met betrekking tot projecten in SONAR. Druk nu

    simpelweg op de Play knop om het project te beluisteren.

    Experimenteer met de Mute en Solo knoppen op elke track. Als u meerdere tracks op Solo instelt, hoort u alle op solo ingestelde tracks. Als u tracks op Mute instelt, zijn deze niet te horen.

    Als u klaar bent met luisteren, klikt u op de Stop knop .

    Zie:

    Een nieuw project creren op pagina 2

    Projectbestanden openen op pagina 4

    Projectbestanden loopen op pagina 10

    Projectbestanden opslaan op pagina 11

    Tip: Als u meerdere uitvoeren gelijktijdig moet veranderen, selecteert u de tracks en houdt u vervolgens de CTRL toets ingedrukt terwijl u de Output instelling van elke geselecteerde track verandert. U kunt ook op de Output regeling van een track klikken en Selected Track Outputs kiezen. Dan wordt een dialoogvenster geopend waarin u de Audio en MIDI-uitgangen van alle geselecteerde tracks kunt veranderen.

    Tip: u kunt ook de spatiebalk op het toetsenbord gebruiken om het afspelen in SONAR te starten en stoppen.

  • 10 Tutorial 1 Projecten creren, spelen en opslaanProjectbestanden loopen

    Projectbestanden loopenSONAR heeft een heel handig stuk gereedschap waarmee u gespecificeerde secties van een projectbestand kunt herhalen. Dit kan om verschillende redenen worden gedaan, bijvoorbeeld om een gedeelte of frase te repeteren of om een specifieke sectie nauwkeurig te beluisteren. Misschien maakt u een loop, gewoon omdat het uw favoriete gedeelte van de song is, dat u keer op keer wilt horen. Voor alle hierboven genoemde redenen geldt dat u een gedeelte van de song moet loopen.

    Misschien is het u opgevallen dat dit demobestand een voorbeeld van Rock muziek is. Laten we eventjes doen alsof u de gitarist bent, en u uw solo vlak voor maat 10 wilt oefenen. Hiervoor moet u twee dingen doen:

    1. Een geloopte sectie van de GTR_Rhythm, Bass en Drums tracks creren waarmee u kunt oefenen,

    2. De bestaande GTR_Lead 1 track dempen (Mute).

    Loopen in SONAR is gemakkelijk. Klik simpelweg op de Loop knop in de Loop module van de

    Control balk. Als deze is ingeschakeld, is de Loop knop verlicht .

    Let op de maatnummers die in de vorige afbeelding worden getoond. Het eerste nummer (10:01:000) geeft de start van de Loop regio aan, en het tweede nummer (19:01:000) geeft het eind van de Loop regio aan.

    Als looping is ingeschakeld, toont de tijdslineaal boven aan het SONAR Track View scherm gele vlag markeringen, die aangeven waar de Loop regio begint en eindigt. Als u de Loop regio wilt veranderen, kunt u de Loop markeringen naar een nieuwe locatie slepen. Sleep de Loop markering naar maat 10 en de Loop End markering naar maat 19. Op deze manier wordt een loop van de eerste solo sectie gecreerd.

    Ten slotte stelt u de GTR_Lead 3 en GTR_Lead 2 tracks op Mute in, en klikt u op Play om de Loop regio te beluisteren. Nu hoort u alleen de Bass en GTR_Rhythm tracks, zodat u, de gitarist in uw scenario, uw sologedeelte kunt oefenen.

    Zie:

    Een nieuw project creren op pagina 2

    Projectbestanden openen op pagina 4

    Projectbestanden spelen op pagina 6

    Projectbestanden opslaan op pagina 11

  • 11Projectbestanden opslaanTutorial 1 Projecten creren, spelen en opslaan

    Projectbestanden opslaanSONAR biedt vele opties voor het opslaan van uw werk. Om deze opties te onderzoeken, klikt u op het File menu en kiest u Save As. Dit opent een Save As dialoogvenster. Voordat u iets in dit venster doet, is het eerste dat u moet doen Project Files in de Go to Folder lijst selecteren. Zelfs als dit al Project Files weergeeft, moet u hier toch op klikken.

    Het zal u opvallen dat dit venster veel weg heeft van het Open dialoogvenster waar we eerder in deze zelfstudie naar hebben gekeken. Het Save As dialoogvenster navigeert bestanden op vrijwel dezelfde manier als Windows dat doet. Als u de finesses en diepgaande informatie over het gebruik van dit venster wilt lezen, klikt u op de Help knop. Voor deze oefening gaan we naar de verschil