School 2.0 (of leren 2.0 - zonder school)

Click here to load reader

  • date post

    10-Mar-2016
  • Category

    Documents

  • view

    222
  • download

    1

Embed Size (px)

description

Het onderwijs van nu, voor de mediasamenleving van straks. Hoe ziet dat eruit?

Transcript of School 2.0 (of leren 2.0 - zonder school)

  • 2

    School 2.0 (of school 2.0)

    bent u eerder beeldslim dan woordslim?

    skip dan deze pagina & klik direct op de links op de volgende pagina.

    Kritiek op de school is er zolang die bestaat. Seneca schamperde al dat het onderwijs louter voorbereidde op

    het onderwijs zlf, in plaats van op het echte leven (non vitae sed scholae discimus). Jean-Jacques Rousseau

    (1712-1778), de meest gelezen pedagoog aller tijden, liet de hoofdpersoon van zijn boek mile of Over de

    Opvoeding niet naar school gaan. Want van de droge leerstof in het klaslokaal kon mile lang niet zoveel

    opsteken als van het leven buiten het klaslokaal. Johann Gottfried Herder schreef over het onderwijs van zijn

    tijd dat hij er nog geen kalveren heen zou sturen, laat staan kinderen. Charles Dickens opent zijn roman

    Hard Times met een huiveringwekkende

    beschrijving van de lege, kale, monotone

    kluis van een klaslokaal. Mark Twain

    omschreef onderwijs als de georganiseerde

    verdediging van de volwassenen tegen de

    jeugd. Albert Einstein ontvluchtte op

    veertienjarige leeftijd het gymnasium met een

    valse medische verkaring. Vorming, schreef

    hij later, is wat overblijft als men alles wat

    men op school geleerd heeft, vergeten is.

    Een halve eeuw later, in de nasleep van de

    roaring sixties, verschijnt de eerste

    systematische kritiek op het instituut school.

    In Deschooling Society (1971) houdt Ivan Illich

    een vurig pleidooi om de school radicaal af te schaffen. De school, de kerk van de

    seculiere maatschappij, pretendeert dat het jongeren iets wil leren, maar is in wezen

    een instituut met maar n functie: het bestaande systeem in stand houden. Het

    volgen van onderwijs wordt alom geadverteerd als een voorrecht, maar het

    verborgen curriculum van de school is het in stand houden van de mythe dat door

    wetenschappelijke kennis geleide bureaucratien efficint en weldadig zijn en dat

    almaar toenemende productie ons een beter leven zal brengen. Om die mythe in

    stand te houden staan voor 98% van de bevolking nutteloze vakken als wiskunde en

    natuurkunde aan de top van ons curriculum en is de leerstof ook bij de andere vakken gortdoog en oersaai.

    Voor 98% van de mensen is het onderwijsleeraanbod niet boeiend, omdat het niet relevant is. Sprekend uit

    persoonlijke ervaring kan ik daar alleen maar mee instemmen: gezamenlijk stelden ik en mijn vier broers en

    zussen vast dat we leergierig onze middelbare school waren binnengegaan om er enkele jaren later met een

    leer-aversie uit te komen. cht leren, aldus Illich, vindt buiten de schoolmuren plaats. De maatschappij doet

    er alles aan dat buitenschoolse leren te devalueren en zelfs praktisch onmogelijk te maken: Voor het

    merendeel van de mensen wordt het recht om te leren beknot door de verplichting naar school te gaan.

    Illich stelt daarom voor de school op te heffen. Daarvoor in de plaats moet leren gefaciliteerd worden in

    open, informele leergemeenschappen, die hij met vooruitziende blik learning webs noemde. In 1971 kon hij

    evenwel niet bevroeden hoezeer zijn wensdroom in de network society werkelijkheid zou worden.

  • 3

    HET KIND HEEFT HONDERD TALEN Het kind bestaat uit honderd Het kind heeft honderd talen honderd handen honderd gedachten honderd manieren van denken, van spelen, van spreken. Honderd, altijd weer honderd manieren van luisteren verwonderen en liefhebben honderd vreugden om te zingen en te begrijpen honderd werelden om te ontdekken honderd werelden om uit te vinden honderd werelden om te dromen. Het kind heeft honderd talen (en honderd honderd honderd meer) Maar ze pakken er negenennegentig af. De school en de samenleving scheiden het hoofd van het lichaam. Ze zeggen tegen het kind: dat hij zonder handen moet denken zonder hoofd moet handelen moet luisteren en niet praten moet begrijpen zonder vreugde alleen met Pasen en Kerstmis mag liefhebben en verwonderen. Ze zeggen tegen het kind: ontdek de wereld die er al is en van de honderd pakken ze er negenennegentig af. Ze zeggen tegen het kind dat werk en spel realiteit en fantasie wetenschap en verbeelding hemel en aarde verstand en droom dingen zijn die niet bij elkaar horen. En dus vertellen ze het kind dat de honderd er niet is. Het kind zegt: Zeker: de honderd is er wl. Loris Malaguzzi grondlegger van de Reggio Emilia pedagogiek

    Meer recent heeft Sir Ken Robinsons kritiek op het onderwijs furore

    gemaakt. Robinsons TED Talk Why Schools Kill Creativity (2006) is op de TED

    site zelf al zeven miljoen keer bekeken en op YouTube nog eens drie miljoen

    keer. Het is absoluut de moeite waard de lezing integraal te bekijken, alleen

    al omdat Robinson zon fantastische spreker is. Mocht u het daarvoor toch

    cht te druk hebben, dan hieronder enkele highlights, die duidelijk maken

    wat er volgens Robinson mis is, en wat er moet veranderen:

    Ik wil het vandaag met u hebben over het onderwijs. En ik wil het hebben over creativiteit. Mijn stelling is dat creativiteit vandaag de dag even belangrijk is als kennis, en dat we beide een even belangrijke plek moeten geven. Het is mijn overtuiging dat alle kinderen over buitengewone talenten beschikken, die we volkomen verkwanselen. Als je geen fouten durft te maken, zul je nooit wat origineels bedenken. Tegen de tijd dat kinderen volwassen zijn geworden, zijn de meeste van hen bang geworden om fouten te maken. Tegenwoordig gaat het zo in het bedrijfsleven: we stigmatiseren fouten. En we houden een onderwijssysteem in de lucht waarin fouten maken een doodzonde is. Zo berooft het onderwijs mensen van hun creatieve capaciteiten. Picasso zei eens dat alle kinderen als kunstenaar geboren worden. De moeilijkheid is er n te blijven als we opgroeien. Ik geloof daar heilig in. Creativiteit is niet iets dat ontwikkeld moet worden. Creativiteit verdwijnt juist in de loop van onze ontwikkeling, door het eendimensionale onderwijs dat we krijgen.

    Als kinderen opgroeien, beginnen we ze te onderwijzen vanaf hun middel omhoog, en focussen dan op hun hoofden, vooral de linkerkant ervan. Als je als buitenaards wezen ons onderwijs zou bekijken, en je zou je afvragen: Waar dient dat hele onderwijs eigenlijk toe?, dan zou je moeten concluderen dat het doel van het onderwijs wereldwijd is om universiteitsprofessoren voort te brengen. Ik heb niets tegen professoren, maar we moeten hen niet exclusief model stellen voor wat de mens kan voortbrengen. Professoren vormen gewoon n levensvorm onder andere. En ze zijn een beetje merkwaardig (en dat zeg ik uit liefde voor ze). Doorgaans leven ze in hun hoofd, en dan meestal een beetje aan de linkerzijde. Ik geloof dat onze enige hoop voor de

    toekomst is om de menselijke ecologie te herzien, waarbij we uitgaan van de rijkdom aan menselijke vermogens. Ons onderwijssysteem heeft onze geestesvermogens afgegraven zoals we, op jacht naar grondstoffen, kaalslag plegen op de aarde. Daar zit geen perspectief voor de toekomst in. TED viert de gift van de menselijke verbeelding. We dienen uiterst zorgvuldig met deze gift om te gaan. De enige manier waarop we dit kunnen doen is door de rijkdom van onze creatieve vermogens te koesteren, en onze kinderen te koesteren voor de hoop die ze belichamen. Het is onze taak hun hele wezens te onderwijzen, zodat ze klaar zullen zijn voor de toekomst. Wij mogen die toekomst misschien niet zien zij zullen haar wel zien. Het is onze taak hen te helpen er iets moois van te maken.

  • 4

    Ook de in 2010 door RSAnimate in een animatie omgezette lezing Changing Education Paradigms werd een

    internethit. Daarin stelt Robinson dat ons huidige onderwijsstelsel dringend aan vervanging toe is. Het stelsel

    is ontstaan rond 1800, in een tijd waarin men in de ban was van de

    industrialisatie. Ons onderwijsstelsel is dan ook in alle opzichten gemaakt voor

    een industrile samenleving. Het schoolgebouw, de dagindeling en de

    klassikale indeling zijn opgezet naar het model van de fabriek. De indeling van

    de leerstof in strikt gescheiden vakken past bij de strikte arbeidsdeling in de

    industrile samenleving. De hirarchische verhouding tussen docenten en

    leerlingen reflecteert de kloof tussen bourgeoisie en arbeiders. Individuele

    toetsing en selectie representeren het kapitalistische concurrentieprincipe. In

    de postindustrile samenleving van de 21ste eeuw is dit model volledig

    disfunctioneel geworden. De huidige kennis-, informatie-, diensten- en (last

    but not least) mediasamenleving vraagt creativiteit, diversiteit en originaliteit;

    samenwerking in plaats van concurrentie; meerdimensionele, creatieve intelligentie in plaats van

    enkelvoudige, cognitieve intelligentie.

    Op de schop die school!

    Tijd dus om de school stevig op de schop te nemen. Dat vindt ook Clayton Christensen, Harvard professor en

    business goeroe. Christensen is de bedenker van het in verandermanagementkringen populaire concept

    disruptive change. Kernidee is dat innovatie alleen succesvol is als nieuwe vindingen en technologien niet

  • 5

    gebruikt worden om hetzelfde als altijd te doen (alleen dan iets sneller of efficinter), maar om iets heel

    nieuws te gaan doen. In de competitie tussen bedrijven overleven alleen de bedrijven die zulke

    revolutionaire verandering aandurven. In Disrupting Class (2008) past Christensen het idee van disruptive

    change toe op het onderwijs. Volgens hem maakt de opkomst van nieuwe media een revolutie van het

    onderwijs onvermijdelijk.

    Wilfred Rubens, Nederlands meest actieve ict & onderwijs-blogger, neemt u mee in een blogpost (03/12/08)