Samenvatting cursus 2de jaar

Click here to load reader

  • date post

    05-Dec-2014
  • Category

    Documents

  • view

    2.924
  • download

    19

Embed Size (px)

description

 

Transcript of Samenvatting cursus 2de jaar

  • 1. Inleiding Schade doek : door veroudering en door verwaarlozing 17de en 18de eeuw : schilderijen zijn materiaaltechnisch nog in goede staat 19de en 20ste eeuw : de schilderijen worden gekenmerkt door een verregaande staat van verval, men ziet een achteruitgang in de zorg van de voorbereiding van de drager + gebruik van experimentele producten. Dit leidde tot gebroken verflagen, nadonkeren verflaag, matgeslagen opp. extreem harde verf of tongewelven doeken Ook de restaurator in de 19de eeuw was een virtuoos in het klaarspelen van gevaarlijke ingrepen : drager vervangen, beschadigde randen verkleinen, minder goed ogende delen overschilderen, wegkrassen van storende delen Men deed veel aan verdoeking of transpositie, een dikwijls zinloze, gevaarlijke ingreep Toepassen van galerie-toon = schilderij voorzien van een geelbruine vernis om de illusie van een oud , vergeeld schilderij op te wekken. (verfraaiing) Neo-rage = copiren van oude meesters brachten andere niet-geoorloofde praktijken : schilderen op oud doek, waarvan de preparatielaag is weg geschraapt. Bitumen verf gebruiken = ongeoorloofde verftechniek Gevolg : In de 19de eeuw werd de grondslag gelegd voor wetenschappelijke restauratietechnieken.Samenvatting cursus 2 jaar 1Restauratie van Schilderijen op geweven dragers
  • 2. A HERSTELLEN van GEBREKEN aan GEWEVEN DRAGER In veel gevallen is de drager oorzaak van schade en teloorgang Scheur in doek : - stoot in opgespannen doek (kan men lassen) - dr verzwakking doek, scheur veroorzaakt tijdens heropspannen (hier is bedoeking noodzakelijk) - scheur aan de rand, veroorzaakt door scherpe kant spieraam, kan door gedeeltelijke bedoeking worden hersteld. Lassen = vrij recente methode van herstellen, dank zij de introductie van moderne harsen zoals smeltpoeders op basis van nylon (polyamidepoeder) of epoxyhars dat vlugger doorhardt. Tot kort : lapje (rustine) kleven over scheur. (Is een verouderde, nog veel toegepaste techniek) Lapje moet 1 cm groter zijn dan de scheur langs alle kanten. De randen van het lapje worden uitgerafeld(0,5cm) om aftekening te voorkomen. Het lapje wordt in water gedompeld en gedroogd om de inwendige spanning op te heffen en te ontdoen van de apprt. Een was/harsmengsel, (geeft geen inprenting) wordt op de scheur langs de achterzijde van het doek gebracht d.m.v. instrijken op de achterkant van het schilderij, in die kleeflaag wordt het versterkingslinnen gelegd, met daarop melinex, dit wordt aangedrukt met een warme strijkbout. Daarna wordt met een koude strijkbout aangedrukt Langs de voorzijde doorgedrongen was kan men verwijderen met white-spirit. Werkwijze scheurherstelling volgens lasprocd (dr Lascaux ontwikkelt) Scheur vlak leggen = na licht benevelen belasten met marmerblokjes Gebroken draden reinigen en uitrafelen en tegen elkaar aanleggen. Onder de scheur een laagje melinex leggen (=antikleeffolie) Met een hete lasnaald wordt het nylon-laspoeder (polyamide) opgenomen en aangesmolten aan de gebroken draden. Na het aansmelten wordt de nog warme verbinding met een koude spatel vlakgedrukt tot ze afgekoeld is. Op deze manier wordt de volledige scheur gesoldeerd. Lassen met epoxyhars = geschikt voor kleinere scheuren, maar is tijdrovend scheur vlak maken en grondig ontstoffen. Schilderij met beeldzijde op tafel leggen, met daaronder een laagje melinex Epoxyhars met snelle verharder is goed geschikt, gelijke delen hars en verharder nemen en deze goed mengen De klaargemaakt lijmmassa wordt op de aansluitpunten van de draden gestreken en bedekt met melinex. Vlak gewicht opzetten, na een 10-tal minuten is het klaar.(aanspannen of belasten kan pas na enkele uren) Deze epoxyverbinding blijft vrij elastisch en heeft voldoende kleefkracht. Doorgedrongen hars met de scalpel verwijderen. ; niet reversibel ! Let wel, na gelijk welke lasbeurt gaat men plamuren en retoucherenSamenvatting cursus 2 jaar 2Restauratie van Schilderijen op geweven dragers
  • 3. Randverbinding of striplining Striplining wordt gebruikt wanneer doek beschadigd is, zodat het niet meer geniet of gespijkerd kan worden, terwijl het doek op zichzelf nog vrij stevig is. Enkel de rand wordt gedoubleerd met linnenweefsel. Daardoor kan de bevestiging op het spieraam opnieuw gebeuren zonder gevaar voor doorscheuring. Wel ook nakijken of spieraam nog voldoende sterk is. Goede acrylaatharsen geven goede resultaten. Vb. Plextoldispersie + tolueen (tolueen = giftig) Acrylkleber (is beter, minder giftig omdat er xyleen in zit i.p.v.tolueen), dit mengsel plextol + xyleen, ontwikkelt door Lascaux is kant en klaar op de markt te krijgen Werkwijze : doek van spieraam halen en met beeldzijde naar onderen op tafel leggen dat bedekt is met melinex. Randen goed reinigen en vlakken Stroken linnen (zelfde kwaliteit) snijden in gewenste lengte en dubbel zo breed als de bestaande rand, deze verzwakken. De kant van de strook dat met het doek in aanraking komt wordt uitgerafeld ter voorkoming van inprenting Op de oorspronkelijke rand wordt een laag acrylkleber ingestreken en ook op de stroken. Beide worden onmiddellijk op elkaar gelegd en aangedrukt met hand of verwarmd strijkijzer, nadien afgekoeld. Geschikte kleefstoffen De acryllijmen Acrylkleber en Plextol De warme lijm Beva De gewone was-harsbedoeking heeft te weinig kleefkracht . Men moet 3 4 dagen wachten vooraleer her op te spannen De aangezette randbedoeking kan ongedaan gemaakt worden door de gekleefde zoom in te strijken met xyleen. Hierdoor verweekt de lijm. De lijmresten kunnen dan ook met xyleen verwijderd worden. Verwijderen van oude herstellingen en aangekleefde delen Door gebrek aan zorg en verkeerd gebruik van lijm komt er een aftekening in het schilderij, dit leidt tot degradatie schilderij Werkwijze : voorzichtig losscheuren van aangekleefd linnen, lijmresten verwijderen met scalpel. Om de rustines vast te zetten werd vroeger gebruik gemaakt van wateroplosbare lijmen, = dierlijke lijm of zetmeellijm, is los te maken d.m.v. warm water. Eerst met zetmeellijm (stijfsellijm ) een facing (= strookje japans papier of zijdepapier) vastzetten aan de beeldzijde op de plaats waar de ingreep moet plaats vinden, om verfverlies tegen te gaan. Een nat stukje vilt op de te verwijderen lap leggen. Na enkele tellen is het vocht in het linnen ingedrongen. Het vilt licht opwarmen, de lijm verweekt en het lapje kan men er gemakkelijk aftrekken. Het doek goed drogenSamenvatting cursus 2 jaar 3Restauratie van Schilderijen op geweven dragers
  • 4. Vlakken van vervormde doeken Een vervormd doek kan ontstaan door : -herstellingen, -door het langdurig plaatselijk belasten van het doek (uitgevallen spie) - te lang wachten om een scheur te herstellen Jonge doeken hebben nog genoeg veerkracht om terug in hun oorspronkelijke staat te komen. Alvorens te lassen of te herstellen moet men eerst de vervorming ongedaan maken Werkwijze : Het vervormde doek van het spieraam halen en met beeldzijde naar onderen op de tafel leggen waar melinex op ligt. Achterzijde licht benevelen. Op bevochtigd doek blad vilt leggen en er met een warm strijkijzer overgaan (70C) Na het strijken het doek 3 4 dagen verzwaard laten liggen op vlakke ondergrond. Bevochtiging doek en verwarming bewerkstelligen een relaxatie van de lijming van het doek waardoor de vezels t.o.v. elkaar gaan bewegen. Door het doek enige tijd vlak te laten liggen herorenteren de vezels zich en verstarren terug Bij kleine vervormingen is het niet nodig het doek van het spieraam te halen, vb. In geval een spie uitgevallen is. Dan moet men tss het spieraam en het doek een kartonnetje steken en de tssgevallen spie verwijderen, daarna het doek met een langharig varkenspenseel bevochtigen. Na een uur langs de beeldzijde strijken met een handwarm strijkijzer, een siliconenblad gebruikend ter bescherming. Beschermen van een schilderij alvorens restauratieve ingrepen aan de drager te verrichten Schade aan de drager leidt tot schade aan de beeldzijde, vb. verfafbrokkeling. Dit moet tegengegaan worden want dit is degradatie van het werk. Elke retouche is een toevoeging aan het werk en dit moet men vermijden. De drager is enorm belangrijk. Bij transport altijd de toestand van de drager en de verflaag goed bekijken. Beschermen van beeldzijde tijdens bewerkingen drager Facing =de verflaag beschermen tg onthechting en tg kleine mechanische beschadigingen. = op het verfopp. beschermd papier kleven dat na de ingreep gemakkelijk kan verwijderd worden.Wanneer de verflaag niet gevoelig is voor water kan ze vastgehecht worden met lijm op waterbasis. Methode 1 : kleefsel = polyvinylalcohol opgelost in water Zijdepapier wordt in stroken van 8-12cm gesneden. Zijdepapier op verflaag leggen en instrijken met de oplossing. Deze dringt direct door in het papier en zal vasthechten aan het verfopp. De