Download - Nieuwsfeiten checken? Niet in Koerdistanmichielhegener.nl/artikelen/Nieuwsfeiten checken - Niet...Hawlati zijn min of meer ongebon-den.” Het resultaat van die onafhan-kelijke berichtgeving

Transcript
Page 1: Nieuwsfeiten checken? Niet in Koerdistanmichielhegener.nl/artikelen/Nieuwsfeiten checken - Niet...Hawlati zijn min of meer ongebon-den.” Het resultaat van die onafhan-kelijke berichtgeving

Nieuwsfeiten checken? Niet in Koerdistan

Door Michiel HegenerSuleymania, 7 april. Wie zich inNederland zorgen maakt over de toe-komst van gedrukt nieuws, moeteens naar Erbil, Suleymania of eenandere stad in Iraaks Koerdistan. Ki-osken bieden tientallen dagelijks,(twee-)wekelijks of gewoon onregel-matig verschijnende kranten. Ze zijnvrij dun, niet duur, talrijk en onge-schikt voor wie de nuance zoekt. Datlaatste is juist een reden waarom ookin Koerdistan sommigen zich zorgenmaken over de gedrukte media.

„Hoezo feiten checken? Hoezo eentweede bron opvoeren? Waarom zou-den we dat doen als het interessantnieuws is?” Zo schetst Judit Neurink,correspondent van Tr o u w , de hou-ding van de Koerdische journalist. Zeis tevens directeur van het Onafhan-kelijk Mediacentrum in Koerdistan(IMCK) in Suleymania, dat ze in 2008opzette om de Koerden iets te lerenover verantwoorde journalistiek.

Neurink: „De houding van journa-listen hier is: We hebben nu tochpersvrijheid? We mogen toch alles?Ja, maar er zit wel een grens aan. Eenvan de dingen die onze cursisten le-ren, is dat ze een afweging moetenmaken tussen de waarde van nieuwsen de schade die het toebrengt. Magje het zomaar opschrijven als je ietsnegatiefs over iemand weet?”

Dat je informatie moet doseren,dat je feiten controleert voor je ze af-drukt, dat het beter is wederhoor toete passen – voor veel Koerdische jour-nalisten is dat nieuw. De cursussendie het IMCK daarom voor hen orga-niseert, worden doorgaans gegevendoor westerse journalisten – va a kNederlandse, want die hebben vol-gens Neurink het vermogen zich inte leven in een vreemde cultuur.„Amerikanen fietsen overal over-heen, is mijn ervaring.”

Frits van Exter, hoofdredacteurvan Vrij Nederland en eerder Neurinkschef bij Trouw, kwam al een paar keernaar Suleymania. Docenten ten tijdevan dit gesprek zijn onder anderenWendelmoet Boersema, chef van DeVerdieping van Trouw, Karin Greepvan RTL Nieuws en Kees Schaepman,ex-Vrij Nederland, ex-VPRO.

In haar recente boek Mijn IraakseFa m i l i e benadrukt Neurink dat de-mocratie en journalistiek niet zon-der elkaar kunnen, terwijl in IraaksKoerdistan juist groot wantrouwentussen beide bestaat. „Politiek enjournalistiek kunnen slecht met el-

Noord-Iraakse Koerden krijgen journalistiek onderwijs in het mediacentrum van Nederlandse Judit Neurink

Judit Neurink leidt eenmediacentrum in Koerdistan,waar ze lokale journalisten opeen hoger plan wil brengen.Ook gezagdragers krijgen erjournalistiek onderricht.

kaar omgaan en dat komt voor eendeel doordat Koerdische journalis-ten niet weten hoe zich te gedragen.Ze stellen verkeerde en rottige vra-gen, vaak heel agressief. Ze kennen

de gedragscodes niet.”Ook de Koerdische samenleving

vindt dat je niet alles zomaar kuntopschrijven. Journalisten zijn in veelkringen verdacht doordat ze onzorg-vuldig berichten, maar ze zijn niet deenige schuldigen. Veel Koerdischepolitici, bestuurders en zakenliedenzijn niet enthousiast over het ideedat ook minder gunstig nieuws naarbuiten mag komen.

Neurink: „Onafhankelijke mediabestaan hier vrijwel niet, krantenzijn bijna allemaal verbonden aaneen van de twee grote politieke par-tijen, de PUK en de KDP. Je had hiereen onafhankelijke krant, Ro j n a m a ,en tv-station KNN, maar beide zijnovergenomen door de nieuwe partijGoran. Alleen de kranten Awena enHawlati zijn min of meer ongebon-den.” Het resultaat van die onafhan-kelijke berichtgeving is dat tegenAw e n a nu vijftien strafzaken lopen.De hoofdredacteur zit volgens Neu-rink meer op het politiebureau danop zijn redactiekantoor.

Judit Neurink(1957) werktevoor de NCRV,VARA, KRO,AVRO en wasc o rr e s p o n d e n tMidden-Oostenen Noord-Afrikabij het Radio 1Journaal. Nuschrijft ze vooral voor Trouw. Zeleidt het IMCK in Suleymania,waar ze sinds 2008 woont. In2009 verscheen van haar Debange stad, over vluchtelingenuit Bagdad, en in 2011 Mijn Iraak-se Familie over het IMCK.

C o rre s p o n d e n t

Nieuwsfeiten checken? Niet in KoerdistanNoord-Iraakse Koerden krijgen journalistiek onderwijs in het mediacentrum van Nederlandse Judit Neurink

De Perswet die het parlement vande semi-onafhankelijke Iraaks-Koer-distaanse Regio (IKR) in september2008 aannam, is volgens Neurink ge-modelleerd naar westerse perswettenen niet slecht. Zo is het verbodenjournalisten en redacteuren te arres-teren. „Dus wat gebeurt er? Journa-listen worden aangeklaagd op grondvan het strafrecht. Gaan ze een paardagen in voorarrest, een week maxi-maal. Dan komen ze op borgtocht vrijen horen er meestal niets meer over.”

En er worden hoge boetes geëisttegen kranten. „Hawlati kreeg in2009 een boete van duizenden dol-lars omdat ze hadden bericht overzelfverrijking door Jalal Talabani, deKoerdische president van Irak, enMasoud Barzani, president van deIKR. Barzani liet het bij een verkla-ring, Talabani liep naar de rechter.”

Probleem is volgens Neurink datecht onafhankelijke rechters zeld-zaam zijn. „De meesten zijn verbon-den aan KDP of PUK. Dus als eenklacht tegen een PUK-krant wordt

behandeld door een KDP-rechter iswinnen bijna onmogelijk.”

Het stuk over de inhaligheid vanTalabani en Barzani was een opinie-stuk dat abusievelijk als nieuws opde voorpagina werd geplaatst. Daar-in zat een deel van het probleem.Maar wat Soran Mama Hama van hetmaandblad Lveen in juli 2008 schreefover prostitutie in Kirkuk, georgani-seerd door de Koerdische plaatselijkeautoriteiten en benut door politie-agenten, klopte volgens Neurinkwel. De auteur werd kort na publica-tie vermoord. En dat was weer eenpaar weken nadat hij bij het IMCKeen cursus had gevolgd.

In haar boek schrijft Neurink: „So-rans dood is een schok […] omdat dekiem voor het bewuste artikel is ge-legd bij die workshop. En omdat hij‘bestraft’ is toen hij toepaste wat hijbij ons geleerd had. Onderzoeken,feiten combineren, checken en publi-ceren.”

Omdat het conflict tussen journa-listiek en het gezag van twee kanten

komt, geeft het IMCK ook cursussenvoor kaderleden van partijen en voorde Assaish, de Koerdische geheimedienst. „Want ook veel Iraakse politicizijn zoekende, nu de verstikkende on-derdrukking uit het verleden is weg-g e va l l e n ”, verduidelijkt Neurink.

Nieuw is ook de postdoctorale op-leiding journalistiek van acht maan-den. Neurink: „Een van de grote pro-blemen van de journalistiek hier ishet ontbreken van specialisten. Eenjournalist is hier een journalist. Zelfsin belangrijke onderwerpen als olieen cultureel erfgoed is niemand ge-specialiseerd.”

De enige echte specialiteit van dekrantenjournalistiek als geheel is depolitiek. „Zelfs economie blijft on-derbelicht. Daar begrijpen ze heelweinig van”, zegt Neurink. „Gewonehuman interest-verhalen vind je hierook bijna niet.”

En dat moet anders, vindt ze. In-middels hebben ruim duizend Koer-dische journalisten een cursus bij hetIMCK gevolgd.

Kiosken in Koerdistan zijn grote leestafels. De kranten zijn vaak gebonden aan politieke partijen. Foto Judit Neurink