WETENSCHAP @OLVGVerpleegkunde ... WETENSCHAP @OLVG In deze editie Als grootste STZ-ziekenhuis in...

download WETENSCHAP @OLVGVerpleegkunde ... WETENSCHAP @OLVG In deze editie Als grootste STZ-ziekenhuis in Nederland

of 24

  • date post

    26-Jan-2021
  • Category

    Documents

  • view

    0
  • download

    0

Embed Size (px)

Transcript of WETENSCHAP @OLVGVerpleegkunde ... WETENSCHAP @OLVG In deze editie Als grootste STZ-ziekenhuis in...

  • Intercultureel communiceren in de zorg Hoe bereik je dat?

    Abstract Risicomodel voor mortaliteit na heupfractuur

    Adriaan Honig Nieuwe voorzitter wetenschapscommissie

    wetenschapsblad OLVG jaargang 9 | no. 2 | september 2016

    Verpleegkunde

    Samuel Sarphati Zette zich met tomeloze energie in voor de stad Amsterdam

    WETENSCHAP @OLVG

  • In deze editie

    Als grootste STZ-ziekenhuis in Nederland ligt voor OLVG de weg open naar meer en kwalitatief nog beter onderzoek. Adriaan Honig, de nieuwe voorzitter van de wetenschaps- commissie, vertelt hoe OLVG deze positie optimaal kan be- nutten.

    6 Adriaan Honig In zijn relatief korte leven heeft arts en chemicus Samuel Sarphati enorm veel betekend voor 19e-eeuws Amsterdam. Met tomeloze energie zette hij zich in om de erbarmelijke omstandigheden waaronder veel Amsterdammers leefden te verbeteren.

    4 Samuel Sarphati 1813-1866

    cover: Samuel Sarphati. Bron: Gemeentearchief Amsterdam

    Oud en nieuw

    We zien de vooruitgang op het gebied van de diabeteszorg in de afgelopen 60 jaar. Links oude insulinespuiten met naalden, zoals ze vroeger werden gebruikt. Patiënten moesten deze uitkoken om te steriliseren, en de naalden werden hergebruikt. Glucose werd gemeten met een urinestrip. Rechts de nieuwste subcu- tane insulinepomp met bijbehorende sensor (het witte dopje met de i) die draadloos de glu- cosewaarden naar de pomp stuurt. De pomp stopt automatisch de insulinetoediening als de glucose snel daalt. En de patiënt kan de hele dag meekijken naar de glucosewaarden.

    WETENSCHAP@OLVG •  2

  • Redactioneel

    : de ziel van een wetenschapper Deze zomer was er een hoop mooie topsport op de televisie te zien. Maar wie een zender verder durfde te zappen, heeft misschien het programma ‘Kijken in de ziel’ ontdekt. Een prachtige serie interviews waarin toonaangevende, Nederlandse topwetenschappers vertelden over hun werk en zichzelf. De uitzendingen gaven onder andere inzicht in de intrinsieke motiva- tie van onderzoekers. Mij viel op dat de ziel van een wetenschapper niet veel verschilt van die van een topsporter. Beiden zijn zeer gedreven, steken veel tijd in hun werk en hebben toewijding en volharding als belangrijke karaktereigenschappen (waarbij succes op de eindstreep niet altijd is gegarandeerd).

    De vier OLVG-onderzoekers die tijdens de jaarlijkse OLVG-wetenschapsdag op 16 juni een prijs in de wacht wisten te slepen, hadden aan succes geen gebrek. In de rubriek ‘Kwartet onderzoekers’ vertellen zij over hun prijswinnend onderzoek. Vier sterk uiteenlopende, maar alle klinisch zeer relevante onderwerpen. Dat het praktijkgerichte onderzoek in OLVG breed is, laat ook arts-onderzoeker Emma Paternotte zien. In een interview vertelt zij over haar promotieonderzoek naar intercultureel communiceren. De rubriek ‘Epi- demiologica’ gaat ditmaal over een minder bekende onderzoeksmethode: de ‘Amsterdam Delphimethode’. In het artikel is te lezen hoe deze methode tijdens een internationaal symposium in OLVG is toegepast bij de totstandkoming van een nieuwe richtlijn voor de behandeling van patiënten met obstructief slaap- apneu (OSA) die bariatrische chirurgie ondergaan.

    We zouden kunnen zeggen dat de twee zielen van bei- de OLVG-locaties ook op het gebied van wetenschap steeds meer tot elkaar komen. Zo zijn onlangs de twee lokale toetsingscommissies gefuseerd. Sinds maart is Adriaan Honig de nieuwe voorzitter van de weten- schapscommissie. In dit nummer licht hij de ambities van de commissie toe en vertelt hoe we als grootste STZ-ziekenhuis onze onderzoekers nog beter kunnen ondersteunen om tot topprestaties te komen.

    Diana van Rooijen Wetenschapscoördinator en hoofdredacteur

    En verder 8 Abstract: Best voorspellende risicomodel voor

    mortaliteit na heupfractuur 14 Critically appraised topic: Risicopatiënten stroke

    opsporen met transcraniële doppler? 16 Interview: Intercultureel communiceren, hoe bereik je dat? 17 In het kort: Wortelblokkades effectief bij

    lumbosacraal radiculair syndroom? 18 Epidemiologica: Consensus bereiken met de

    ‘Amsterdam Delphimethode’ 20 Epic en onderzoek: hoe gaat dat? 21 Abstract: Chirurgische ablatie bij

    boezemfibrilleren, absolute resultaten 22 Wetenschap & Kwaliteit: Value Based Healthcare:

    maximale kwaliteit tegen minimale kosten 23 Korte berichten 24 CWTS-analyse OLVG

    Op 16 juni vond weer de jaarlijkse OLVG-wetenschapsdag plaats. In dit kwartet vertellen de vier prijswinnaars over hun onderzoek.

    9Kwartet onderzoekers

    WETENSCHAP@OLVG •  3

  • Op de route tussen OLVG, locatie West en locatie Oost kom je langs het bekende Sarphatipark, midden in de Pijp. Het park is vernoemd naar Samuel Sarphati, een Joodse arts die zich met tomeloze energie inzette voor de stad. Niet alleen voor de volksgezondheid, maar ook voor de stedenbouw, het onderwijs en zelfs als fabrieksbroodbakker.

    Amanda Klaassen, onderzoeker Orthopedie

    Terwijl in andere steden, zoals Londen en Parijs, de ontwikkeling rondom de industriële revolutie in volle gang is, bevindt Amsterdam zich in de 19e eeuw in rustig vaarwater. De Amsterdamse elite leunt nog in grote mate op de suc- cessen van de Gouden Eeuw. Echter, een groot deel van de bevolking leeft in armoede.

    Saumel Sarphati wordt in 1813 geboren in het hart van de Joodse buurt, op de hoek van de Nieuwe Keizersgracht en de Weesperstraat. Zijn ouders zijn van Portugees-Joodse afkomst en zijn va- der is tabakshandelaar. Ondanks deze eenvoudige komaf is er wel ruimte om te studeren. Sarphati begint op zijn 13e als apothekersleerling aan de Joden Hout- gracht (nu het Waterlooplein) en blijkt zeer leergierig. Hij vervolgt zijn leerweg daarom met scheikundelessen aan het Athenaeum Illustre om vervolgens Medi- cijnen te gaan studeren in Leiden. Een eigenzinnige armenarts In zijn latere levensjaren wordt Sarphati door de zittende bestuurders van Am- sterdam vaak beschouwd als ‘onhan- delbaar’ of als ‘parvenu’. Dit vanwege

    zijn vooruitstrevende ideeën en niet aflatende inzet om deze ideeën te rea- liseren. Maar ook op jonge leeftijd heeft Samuel al een duidelijke visie. Zijn vader regelt dat zijn zoon de apotheek kan overnemen waar hij als leerling werkte, en de apothekersdochter trouwt. Sa- muel wil echter verder studeren en wijst

    dit aanbod af. In 1839 rondt Sarphati de studie en zijn promotie op tuberculose en plant- aardige verdovende middelen af. Als 27-jarige start hij als arts in het Portu- gees-Israëlitische armenziekenhuis. Zijn werkzaamheden bestaan onder meer uit het bezoeken van de zieke leden

    Historie

    Samuel Sarphati (1813-1866)

    Visionair in 19e-eeuws Amsterdam

    Monument Samuel Sarphati, onthuld in 1886. Bron: Gemeentearchief Amsterdam

    WETENSCHAP@OLVG •  4

  • van de gemeente. Sarphati treft hen aan onder erbarmelijke leefomstandig- heden, opeengepakt wonend in kelders en vervallen woningen zonder riolering en stromend water. Vuilnis- en mest- hopen liggen op straat. In deze buurten buiten de grachtengordel zijn cholera- en tyfusepidemieën niet zeldzaam. De heersende opvatting is dat epide- mieën worden veroorzaakt door het onzedelijke gedrag van de lagere klas- sen. Sarphati is er echter van overtuigd dat deze ziekten samenhangen met de onhygiënische leefomstandigheden. Hij realiseert zich dat zijn werk onder deze omstandigheden beperkt is tot symp- toombestrijding en al gauw gaat hij op zoek naar andere manieren om de ge- zondheidszorg te verbeteren. Van arts tot ondernemer Ook in onze tijd is het een bekende discussie binnen de gezondheidzorg: ‘genezing versus preventie’ en ‘ziekte en zorg versus gezond gedrag’. Niemand zal ontkennen dat voorkomen beter is dan genezen, maar wie is verantwoor- delijk? En wie betaalt? De bevolking, het individu, de overheid, de verzekeraar of de zorgaanbieders? Het ziekenhuis waar Sarphati werkte, had geen kapi- taal of andere middelen en de arts richt zich daarom op bestuurlijke neven- functies. Het eerste grote project waar Sarphati zich op stort, is de fusie van de scheikundige genootschappen tot de Maatschappij ter bevordering van de Pharmacie, waarvan hij twintig jaar bestuurder is.

    Menigeen zou voldoende hebben aan het combineren van een baan als arts met een bestuursfunctie. Sarphati niet. Om de omstandigheden in Amsterdam substantieel te verbeteren, wil hij wel- vaart naar de stad brengen en leefom- standigheden verbeteren. Ondertussen raakt hij steeds meer in conflict met het ziekenhuis. Hij ziet mogelijkheden om de zorg te verbeteren, maar het zieken- huis is van oordeel dat hij zijn werk als arts verwaarloost. Na uitgebreide brief- wisselingen besluit Sarphati in 1847 zijn ontslag in te dienen.

    Vanaf zijn 33e volgen vele initiatieven elkaar op en het woord ‘onmogelijk’ lijkt niet in het vocabulaire van Sar-

    phati voor te komen. Om welvaart, handel en kennis te stimuleren, richt hij de Nederlandse Handelsschool, een Hogere Burgerschool en de Nationale Hypotheekbank op. Aangezien de Am- sterdamse overheid nog steeds geen vuilnisophaaldienst heeft, start Sar- phati hiervoor zelf een bedrijf. Ook aan de voedselvoorziening wordt gedacht. Voor veel Amsterdammers is brood erg duur. In 1855 sticht Sarphati daarom Nederlands eerste broodfabriek aan de Vijzelgracht, waar duizenden goedkope broden per week worden geproduceerd. Visionair van het nieuwe Amsterdam Een beslissend moment in het leven van Sarphati is zijn bezoek aan de wereld- tentoonstelling van 1851 in Londen. Hi