Re-integratie in de samenleving van ex-gedetineerden Rudy Machiels (VUB) Slotdebat BZN...

15
Re-integratie in de samenleving van ex-gedetineerden Rudy Machiels (VUB) Slotdebat BZN gevangenisactie Brussel, 16 februari 2012

Transcript of Re-integratie in de samenleving van ex-gedetineerden Rudy Machiels (VUB) Slotdebat BZN...

Page 1: Re-integratie in de samenleving van ex-gedetineerden Rudy Machiels (VUB) Slotdebat BZN gevangenisactie Brussel, 16 februari 2012.

Re-integratie in de samenleving

van ex-gedetineerden

Rudy Machiels (VUB)

Slotdebat BZN gevangenisactieBrussel, 16 februari 2012

Page 2: Re-integratie in de samenleving van ex-gedetineerden Rudy Machiels (VUB) Slotdebat BZN gevangenisactie Brussel, 16 februari 2012.

1. Overzicht

• Succesvolle re-integratie

• Uitdagingen – wat staat hen te wachten?

• Verhalen ex-gedetineerden

Page 3: Re-integratie in de samenleving van ex-gedetineerden Rudy Machiels (VUB) Slotdebat BZN gevangenisactie Brussel, 16 februari 2012.

2. Succesvolle re-integratie

• Evolutie – klemtonen in onderzoek• Focus op “bescherming van de samenleving”

– Uitdagingen: Huisvesting, tewerkstelling, middelengebruik

• Maar: onbedoelde & onzichtbare gevolgen? (Travis, 1980)

• Focus op “full citizenship” (rechten)– Citizenship benadering – burgerschap – rechten (Uggen et al.,

2002)

• Focus op “identity” (quality of life)– (Narrative) Identity approach – waarom en hoe werkt

desistance – luisteren naar getuigenissen (Maruna, 2001)

Page 4: Re-integratie in de samenleving van ex-gedetineerden Rudy Machiels (VUB) Slotdebat BZN gevangenisactie Brussel, 16 februari 2012.

3. Uitdagingen• Uitgangspunten - vooronderstelling

– Veroordeling– Strafblad– Verblijf in gevangenis

• Impact op 3 domeinen:– Burgerlijk– Socio-economisch– Familie & relationeel

Page 5: Re-integratie in de samenleving van ex-gedetineerden Rudy Machiels (VUB) Slotdebat BZN gevangenisactie Brussel, 16 februari 2012.

4. Burgerlijke gevolgen• ROL = actieve burger

– Veroordeling leidt tot “politieke onbekwaamheid”, wat neerkomt op uitsluiting of opschorting van het stemrecht, zonder dat de rechter dit hoeft uit te spreken

– Criminele straf: levenslange uitsluiting– Correctionele straf: maximaal 12 jaar– Geïnterneerden: geschorst tot definitieve invrijheidstelling

Page 6: Re-integratie in de samenleving van ex-gedetineerden Rudy Machiels (VUB) Slotdebat BZN gevangenisactie Brussel, 16 februari 2012.

5. Socio-economische gevolgen

• ROL = productieve burger• Obstakels: in hoofde ex-gedetineerde

– Geslacht – Leeftijd – Nationaliteit (cf. profiel)– Wettelijke beperkingen– Opleidingsgraad– Werkervaring– Financiële problemen (impact schulden)– Gezondheidsproblemen (stigma, demotivatie, zelfbeeld)– Attitude– Sociaal kapitaal (types, lenen, mobilisatie)– Uittreksel strafregister & zelfcensuur– Strategieën en stigma management (zoeken en disclosure)

Page 7: Re-integratie in de samenleving van ex-gedetineerden Rudy Machiels (VUB) Slotdebat BZN gevangenisactie Brussel, 16 februari 2012.

5. Socio-economische gevolgen

• Obstakels: in hoofde potentiële werkgever– Welwillendheid van werkgevers (-75%, HIVA) – Vereiste vaardigheden– Aansprakelijkheidsvrees (incl. reputatie)– Omgang met mensen– Type en omstandigheid van het misdrijf (hiërarchie)– Stigma (morele afwijzing & besmetting)

Page 8: Re-integratie in de samenleving van ex-gedetineerden Rudy Machiels (VUB) Slotdebat BZN gevangenisactie Brussel, 16 februari 2012.

5. Socio-economische gevolgen• Mogelijke uitsluiting in “sociale sector”, opvoeding, kinderen,

beveiliging, verpleging, thuiszorg, werken met kwetsbare groepen (ouderen of mensen met een beperking)

• Mogelijke uitsluiting zelfstandige beroepen: taxichauffeur, onthaalouder, …

• Wage penalty (Western et al., 2001): 10 tot 30% minder loon in vergelijking met collega’s zonder detentieverleden.

• Minder doorgroeimogelijkheden• Beperking economische mobiliteit• “stickiness at the bottom of the earnings ladder”

Page 9: Re-integratie in de samenleving van ex-gedetineerden Rudy Machiels (VUB) Slotdebat BZN gevangenisactie Brussel, 16 februari 2012.

6. Relationele gevolgen• ROL= verantwoordelijke burger

– Zorg dragen voor familie, partner, ouders en kinderen– Aantal kinderen dat een ‘opgesloten’ ouder heeft of gehad

heeft?– Mannelijke ex-gedetineerden: groot aantal alleenstaand…– Hoe een relatie starten?– Een Amerikaans onderzoek (Dallao,1997) gaat ervan uit

dat slechts vijftien procent van de getrouwde koppels een relatie blijft handhaven gedurende de periode van detentie. Een jaar na de vrijlating vermoedt men dat van deze vijftien procent slechts drie tot vijf procent overblijft.

– Wat is mijn “nieuwe” plaats?

Page 10: Re-integratie in de samenleving van ex-gedetineerden Rudy Machiels (VUB) Slotdebat BZN gevangenisactie Brussel, 16 februari 2012.

7. Identiteit

• Zoektocht naar wie - wat ben ik…• Sense of belonging – Connectedness - Recovery from

the past (cf. trauma) – tolereren versus accepteren• Role exit (Ebaugh, 1988)

– “the process of disengagement from a role that is central to one’s self-identity and the reestablishment of an identity in a new role that takes into account one’s ex-role”

• Roldiscontinuïteit & identity transformation (Uggen et al., 2002)

Page 11: Re-integratie in de samenleving van ex-gedetineerden Rudy Machiels (VUB) Slotdebat BZN gevangenisactie Brussel, 16 februari 2012.

7. Identiteit• Positive illusions (Dhami et al. 2006)

– 524 resp. – succesvolle re-integratie?– Tewerkstelling: 70 – 60%– Huisvesting: 82 – 72%– Recidive: 30 – 29%– Heropsluiting: 26 – 28%– Onrealistisch optimisme– Impact op voorbereiding en re-integratie

Page 12: Re-integratie in de samenleving van ex-gedetineerden Rudy Machiels (VUB) Slotdebat BZN gevangenisactie Brussel, 16 februari 2012.

7. Identiteit

• Sex & drugs (Butler et al., 2010)

– Australisch onderzoek, N>1000 ex-gedetineerden (Queensland)

– 75% sex binnen de 2 dagen– 55% met vaste partner– Geen vaste partner: meer dan 50% gebruikt geen

condoom – Risicogedrag: 1° week: 60% drugs, 75% alcohol– Australia: ongestoord bezoek enkel in 2 districten (ACT en

Victoria)

Page 13: Re-integratie in de samenleving van ex-gedetineerden Rudy Machiels (VUB) Slotdebat BZN gevangenisactie Brussel, 16 februari 2012.

7. Identiteit

• Zelfmoord & overdosis– Onderzoek in Australië, VS, GB en Finland (Kariminia, Pratt, Shaw,

Piper, Appleby, Joukamaa, 1998, 2003, 2006, 2007)– Verhoogde kans op zelfmoord en overdosis– England and Wales: 10x hoger dan algemene bevolking– Finland: 3x hoger– Australië: 90.000 gedetineerden (periode 1988-2002)

• Leeftijd opsluiting : 40% jonger dan 25 jaar• Zelfmoord na vrijlating: 85% (M) en 94% (V)• Gemiddelde leeftijd zelfmoord: 33 jaar

– Cruciale periode: eerste maand(en) – 21% tijdens de eerste maand, 51% tijdens de eerste 4 maanden

Page 14: Re-integratie in de samenleving van ex-gedetineerden Rudy Machiels (VUB) Slotdebat BZN gevangenisactie Brussel, 16 februari 2012.

7. Identiteit

• “Stropers worden boswachters”?– “Society should begin to use the experience, knowledge,

insight, and expertise of transformed ex-offenders to do the work that members of the community and those in positions of authority are not equipped to do”

• Ervaring als meerwaarde– “The desisting self-narrative frequently involves reworking

a delinquent history into a source of wisdom to be drawn from while acting as a drug counselor, youth worker, community volunteer, or mutual-help group member”

Page 15: Re-integratie in de samenleving van ex-gedetineerden Rudy Machiels (VUB) Slotdebat BZN gevangenisactie Brussel, 16 februari 2012.

8. Oplossingen?• Volledig aanbod en toegankelijkheid hulp- en dienstverlening,

alsook proactief handelen (strafeinde versus VI)• Voorbereiding terugkeer: samen met (resterende) relevante

derden• Stigma: rol overheden – samenleving - initiatieven –

beeldvorming – media… (good practices)• Capaciteiten – label “burger”? Geen label! • Nederland: uitreksel strafregister – selectieve toepassing• Frankrijk: “re-integratiecontract” – closure ritueel?• CRIS (Criminals Returning Into Society)• Accuraat informatiesysteem: evidence-based policy