Ouderbetrokkenheid thuis: sleutel voor schoolsucces

download Ouderbetrokkenheid thuis: sleutel voor schoolsucces

If you can't read please download the document

  • date post

    11-Jan-2017
  • Category

    Documents

  • view

    222
  • download

    1

Embed Size (px)

Transcript of Ouderbetrokkenheid thuis: sleutel voor schoolsucces

  • 5 1

    OUDERBETROKKENHEID THUIS: SLEUTEL VOOR SCHOOLSUCCESOuderbetrokkenheid thuis: sleutel voor schoolsucces

    Over de invloed van ouders op het schoolsucces van hun kind en de rol van (voor)schoolse voorzieningen

    Centrum Maatschappelijke Ontwikkeling Gelderland

  • Ouderbetrokkenheid thuis: sleutel voor schoolsucces

    Over de invloed van ouders op het schoolsucces van hun kind en de rol van (voor)schoolse voorzieningen

    Velp, maart 2007Alexandra BordewijkHenk DriesMarieke HarkinkEelco Visser

  • Inhoudsopgave

    3 Ten geleide

    5 1 Ouderbetrokkenheid thuis 1.1 Ouderbeleid, ouderparticipatie en ouderbetrokkenheid thuis1.2 Investeren in ouderbetrokkenheid thuis 1.3 Kind, gezin en omgeving1.4 Kenmerken opvoedings- en onderwijsondersteunend gedrag1.5 Verschillen tussen groepen ouders1.5.1 Laagopgeleide ouders1.5.2 Allochtone ouders1.5.3 Eenoudergezinnen 1.6 Verwachtingen van leidsters/leerkrachten1.7 Beleid Ministerie van OCW

    13 2 Voorwaarden2.1 Open cultuur en partnerschap2.2 Verwachtingen van ouders in beeld2.3 Helder geformuleerd ouderbeleid2.4 Bereidheid tot investeren

    21 3 De praktijk

    37 Literatuur Ouderparticipatie en ouderbetrokkenheid thuis Communicatie leidster/leerkracht - ouders

    41 BijlageQuickscan Ouderparticipatie en ouderbetrokkenheid thuis

    2

    OUDERBETROKKENHEID THUIS: SLEUTEL VOOR SCHOOLSUCCES

  • Ten geleide

    Gaat het goed met de ouders, dan gaat het goed met de kinde-ren en dan gaat het ook goed op school, stelde een directeurvan een Apeldoornse basisschool tijdens een panelgesprek overde vragen en behoeften van ouders.Ouders zijn de belangrijkste opvoeders van kinderen: het leverteen essentile bijdrage aan de ontwikkelingsmogelijkheden enhet schoolsucces van kinderen. Onderzoek toont aan dat hetgedrag van ouders naar kinderen in de thuissituatie meerinvloed heeft op de schoolprestaties dan de participatie vanouders op school. Dat ouders meehelpen op de groep of lid zijnvan de ouderraad kan een stimulerende invloed hebben op deontwikkeling van het kind. Maar good parenting at homeheeft een beduidend grotere invloed op het schoolsucces vankinderen. In deze brochure gaan we nader in op deze rol vanouders bij de ontwikkeling van hun kinderen en de wijze waar-op voorschoolse en schoolse voorzieningen het opvoedings- enonderwijsondersteunend gedrag van ouders kunnen stimule-ren. Kort gezegd: ouderbetrokkenheid thuis.

    In hoofdstuk 1 worden de begrippen ouderbeleid, ouderpartici-patie en ouderbetrokkenheid thuis verhelderd. Besprokenwordt waarom ouderbetrokkenheid thuis van groot belang isen welke factoren daarop van invloed zijn. In hoofdstuk 2 volgteen beschrijving van voorwaarden om ouderbetrokkenheidthuis te doen slagen. Hoe (voor)schoolse voorzieningen hetopvoedings- en onderwijsondersteunend gedrag van ouderskunnen stimuleren, komt aan bod in hoofdstuk 3. Daarin staateen scala aan inspirerende methodieken en ideen uitgewerkt.Tot slot vindt u achter in de brochure de quickscanOuderparticipatie en ouderbetrokkenheid en een literatuur-lijst.

    Deze brochure is geschreven voor kindercentra, peuterspeel-zalen en basisscholen. In de tekst worden deze organisatiesaangeduid als (voor)schoolse voorzieningen. Brede scholen eneducatieve centra vallen hier eveneens onder. Ook voor organi-saties die ouders (op andere wijze) ondersteunen bij de opvoe-ding en het onderwijs van hun kinderen biedt deze uitgavehandvatten voor de praktijk.

    Key Findings for Parent Involvement:

    Decades of research show that when parents andteachers work together, kids do better academicallyand socially.

    Family participation is twice as predictive of studentsuccess as family socioeconomic status.

    The definition of meaningful parent involvement ismuch broader than originally believed.

    The most critical parent involvement is whathappens in the home but parents need specific infor-mation on how to help and what to do.

    Bron: The parent/teacher home visit project(www.pthvp.org)

    3

    OUDERBETROKKENHEID THUIS: SLEUTEL VOOR SCHOOLSUCCES

  • 4

    OUDERBETROKKENHEID THUIS: SLEUTEL VOOR SCHOOLSUCCES

    Foto

    : Cra

    ig Je

    uell

  • 1. Ouderbetrokkenheid thuis

    Leidsters/leerkrachten en ouders zijn partners in opvoeding enopleiding. Beide partijen willen dat het kind zich optimaalontwikkelt en zoveel mogelijk kansen krijgt, zowel wat betreftschoolsucces als later in de maatschappij. Ze richten zich ophet belang van het kind, ieder vanuit een andere positie, iedervanuit de eigen specifieke mogelijkheden, kennis en vaardig-heden.

    Onderzoek wijst uit dat opvoedingsgedrag van ouders, omge-ving van het gezin en informele educatie door ouders bepalendzijn voor de ontwikkeling en het schoolsucces van kinderen.Niet alle ouders slagen er echter in om hun kind stabiliteit eneen stimulerende leeromgeving te bieden. Daarom is het vanbelang dat (voor)schoolse voorzieningen zich richten op hetactief ondersteunen en stimuleren van ouders in hun rol alsopvoeder.

    In dit hoofdstuk gaan we allereerst in op de begrippen ouder-beleid, ouderparticipatie en ouderbetrokkenheid thuis.Vervolgens wordt het belang van het opvoedings- en onderwijs-ondersteunend gedrag van ouders besproken en de manierenwaarop dit gedrag tot uiting komt. Tevens komen kenmerkenvan ouders, kinderen en leidsters/leerkrachten aan bod die vaninvloed zijn op de ontwikkeling van kinderen.

    1.1 Ouderbeleid, ouderparticipatie en ouderbetrokkenheid thuis

    In welke mate een organisatie slaagt in het ondersteunen vanouders in hun opvoedersrol hangt nauw samen met de matewaarin en de wijze waarop organisaties het ouderbeleid invul-len en ouders bij de (voor)schoolse voorziening betrekken.Onder ouderbeleid wordt verstaan: de visie op de positie en derol van ouders in de peuterspeelzaal, kinderopvang of school,in wijk of buurt, in beleid en activiteiten. Ouderparticipatie isde vertaling van het ouderbeleid: hoe doe je dat. Daarbij komenouders op verschillende manieren in beeld:

    Als klant of consument:ouders worden genformeerd over zaken in het algemeen enover die van hun kind.

    Als belanghebbende: ouders denken en beslissen mee op organisatie- en beleidsniveau.

    Als vrijwilliger: ouders ondersteunen de voorziening op vrijwillige basis,passend bij hun interesses en deskundigheden.

    Als opvoeder: ouders worden aangesproken op hun rol als opvoeder: hetsteunen, sturen, stimuleren van hun kind bij diens ontwik-keling, educatie en schoolloopbaan.

    In deze brochure ligt het accent op de invalshoek ouder alsopvoeder en de wijze waarop (voor)schoolse voorzieningenhet opvoedings- en onderwijsondersteunend gedrag vanouders kunnen stimuleren. Dit wordt kort gezegd ouderbe-trokkenheid thuis genoemd. De invalshoeken ouder als klant,belanghebbende en vrijwilliger blijven in deze uitgave groten-deels buiten beeld.

    5

    OUDERBETROKKENHEID THUIS: SLEUTEL VOOR SCHOOLSUCCES

    ouderbeleid

    ouderparticipatie

    ouders als klant ouders als opvoeder

    ouders als belang-hebbende

    ouders als vrijwilliger

    Begripsverheldering: ouderbeleid, ouderparticipatie, ouderbetrokkenheid thuis

    de visie op de positie enrol van ouders in de eigen voorziening

    de vertaling van hetouderbeleid: hoe doe je dat

    ouderbetrokkenheid thuis

  • 1.2 Investeren in ouderbetrokkenheid thuis

    Het betrekken van ouders bij onderwijs en opvoeding is vancruciaal belang voor het vergroten van de onderwijskansen vankinderen uit achterstandssituaties, zo stelt het Ministerie vanOnderwijs, Cultuur en Wetenschap (OCW) inOnderwijskansen (2000). De betrokkenheid van ouders bij deontwikkeling en schoolloopbaan van hun kinderen staat alongeveer vijftig jaar sterk in de belangstelling en er is veelonderzoek naar verricht. Met name de Engelse onderzoekersDesforges en Abouchaar (2003) hebben in opdracht van hetEngelse Ministerie van Onderwijs tientallen onderzoekengedaan naar de effecten van ouderbetrokkenheid op de leerre-sultaten van kinderen. De onderzoekers concluderen dat nietzozeer de participatie op school, maar de betrokkenheid thuiseen grote bijdrage levert aan de ontwikkeling en het leersuccesvan kinderen. Good parenting at home leidt doorgaans totmeer zelfvertrouwen, meer positieve attitudes naar school,betere prestaties in taal en rekenen, en een verdere ontwikke-ling van sociale competenties. Investeren in ouderbetrokken-heid thuis draagt dus voor een belangrijk deel bij aan hetvergroten van de ontwikkelingsmogelijkheden van kinderen.Ook de Onderwijsraad onderschrijft dit: Allereerst lijkt het vanwezenlijk belang om ouders te ondersteunen bij het vormgevenen verbeteren van hun opvoedingspraktijk (2005).

    Bij jonge kinderen gaat het om een home learning environ-ment: het thuis voorzien in een breed scala op leren gerelateer-de activiteiten, zoals voorlezen, vertellen, rijmen, bibliotheek-bezoek. Het SCO-Kohnstamm Instituut (Blok c.s., 2003) steltdat bij stimuleringsprogrammas ouderlijke vaardighedencentraal dienen te staan. Daarom bevelen zij aan VVE (voor- envroegschoolse educatie) centre-based programmas te combi-neren met home-based programmas. Voorwaarden om effec-tief ouderlijke vaardigheden te vergroten zijn een intensiefprogramma van minimaal twee jaar van hoge kwaliteit metoefeningen en thuisopdrachten, uitgevoerd door goed getrain-de beroepskrachten. Het onderzoek van de Turkse wetenschap-per Kagitcibasi (2001) wijst uit dat een stimuleringsprogrammavoor moeders (gelijkend op de Stapprogrammas) op de langetermijn zelfs meer effecten heeft op de schoolprestaties dan deeducational preschool.

    1.3 Kind, gezin en omgeving

    De essentie van opvoeden is dat ouders er onvoorwaardelijkzijn voor hun kind. Het is een algemene overtuiging dat hetvoorbeeld dat vaders en moeders zelf geven de meestinvloe