Eerste Wereldoorlog 1914-1918 - · PDF file Eerste Wereldoorlog 1914-1918 DOOR RUUD VAN...

Click here to load reader

  • date post

    05-Sep-2020
  • Category

    Documents

  • view

    0
  • download

    0

Embed Size (px)

Transcript of Eerste Wereldoorlog 1914-1918 - · PDF file Eerste Wereldoorlog 1914-1918 DOOR RUUD VAN...

  • www.AbsoluteFigures.nl

    Eerste Wereldoorlog 1914-1918 Ruud van Capelleveen

    Nummer: 35

    kijk op www.AbsoluteFigures.nl voor digitale boeken

  • Kastelen Extra – 2 www.AbsoluteFigures.nl 35 | 2

    Colofon Dit is een uitgave van: Absolute Figures Margrietstraat 4 6921 ZD Duiven Telefoon: 0316 280 698 Eindredactie: Ruud van Capelleveen Omslagfoto: Canadezen trekken op met een Britse Mark II tank Bezoek onze website: www.AbsoluteFigures.nl © 2016-2017

    Eerste Wereldoorlog 1914-1918 DOOR RUUD VAN CAPELLEVEEN

    www.AbsoluteFigures.nl

    In deze uitgave staan vijftig kor- te geïllustreerde verhalen over de Eerste Wereldoorlog. De au- teur koos uit de veelheid aan on- derwerpen een aantal opmerke- lijke momenten uit deze jaren. Hij beperkte zich hierbij tot de ontwikkelingen in Europa. Samen geven ze een goed inzicht in de- ze oorlog. Copyright Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd en/of openbaar gemaakt door middel van druk, fo- tokopie, microfilm of op welke wijze ook, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uit- gever.

  • www.AbsoluteFigures.nl 35 | 3

    Foto T.H. Voigt: Wilhelm II van Duitsland in 1902

    www.AbsoluteFigures.nl

    Oorlogsdreiging

    In 1904 bezocht Leopold II Duitsland. Tijdens dit staatsbe- zoek probeerde keizer Wilhelm II de Belgische koning te overtui- gen van de onvermijdelijkheid van een militair conflict in Euro- pa. Duitsland en Frankrijk zou- den tegenstanders worden en de Duitse keizer vroeg Leopold om een vrije doortocht door België, zodat Frankrijk snel verslagen kon worden. Toen Leopold nega- tief reageerde op dit verzoek, zou de Duitse keizer een woede- aanval hebben gekregen. De spanningen in Europa liepen op. Een oorlog werd denkbaar. In België volgde Albert in 1909 Leo- pold II op als koning. Ook Albert

    ontving een uitnodiging van de Duitse keizer. In november 1913 vertelde Wil- helm II koning Albert dat een oorlog met Frankrijk onvermijde- lijk was. Tijdens een diner in Berlijn werd openlijk gesproken over het Duitse aanvalsplan. Hel- muth von Moltke zei dat hij het dwaas zou vinden als België ver- zet zou bieden bij een Duitse doortocht richting Frankrijk. De Belgische regering besloot on- middellijk tot een verhoging van de defensie-uitgaven.●

  • www.AbsoluteFigures.nl 35 | 4

    De moordaanslag op Frans Ferdinand en Sophie Chotek in Sarajevo

    www.AbsoluteFigures.nl

    Op 28 juni 1914 werden in de Bosnische hoofdstad Sarajewo de Oostenrijkse troonopvolger aartshertog Frans Ferdinand en zijn echtgenote Sophie Chotek in vermoord door een Servische na- tionalist. De moordenaar, Gavrilo Princip, gebruikte een Belgisch pistool, een Browning. Het wapen was in 1912 in een wapenwinkel aan de Belgische kust gekocht. Frans Josef van Oostenrijk hoor- de om 23.30 uur dat zijn beoog- de troonopvolger Frans Ferdinand en zijn echtgenote in Sarajevo waren vermoord. In Sarajevo was het inmiddels erg onrustig. Burgers die trouw waren aan de Oostenrijkse keizer vielen Servi-

    ërs op straat aan. Winkels wer- den geplunderd. Gouverneur Po- tiorek riep de noodtoestand uit. De autoriteiten begrepen onmid- dellijk dat de moord een goed gecoördineerde aanval was ge- weest. De Zwarte Hand werd ge- noemd: zij wilden een onafhan- kelijke Balkanstaat die zou wor- den gedomineerd door Servië. In Wenen beschouwde men de moord als een oorlogsverklaring aan Oostenrijk-Hongarije.●

    Moordaanslag in Sarajevo

  • www.AbsoluteFigures.nl 35 | 5

    Nikola Pasic, de minister-president van Servië in 1915

    www.AbsoluteFigures.nl

    De julicrisis in 1914 zou recht- streeks naar de Eerste Wereld- oorlog en miljoenen doden en gewonden leiden. De Oostenrijk- se regering eiste dat de leiders van de Zwarte Hand werden op- gepakt en voor het gerecht zou- den worden gebracht. Bij het onderzoek van de politie en de berechting moesten Oos- tenrijkse onderzoekers en rech- ters worden betrokken. Servië moest een lesje geleerd worden, dat ze niet snel zouden vergeten. De Oostenrijkse politie zou zelf- standig op Servisch grondgebied moeten kunnen opereren. Deze eisen werden gesteld in een ulti-

    matum. Servië kreeg 48 uur de tijd om hierop te reageren. De Servische premier Nikola Pasic gaf toe aan de meeste ei- sen van Oostenrijk, maar hij wei- gerde de Oostenrijkse jurisdictie in Servië, want hiermee zou hij de soevereiniteit van zijn land opgegeven hebben. Er werden expres onmogelijke eisen ge- steld. Toch kwam Pasic Oosten- rijk tegemoet. Hij stelde voor om de schuldigen te laten berechten door het internationale gerechts- hof in Den Haag.●

    Ultimatum

  • www.AbsoluteFigures.nl 35 | 6

    Theobald von Bethmann-Hollweg stuurde een steuntoezegging naar Wenen

    www.AbsoluteFigures.nl

    Oostenrijk werd gesteund door Duitsland. Een week na de moordaanslag op Frans Ferdi- nand en Sophie in Sarajevo ver- zekerde keizer Wilhelm II zijn steun aan de Oostenrijkse am- bassadeur in Berlijn. Hij verbond hieraan de voorwaarde dat de kanselier en de kroonraad ak- koord gingen. Kanselier Theobald von Beth- mann-Hollweg bevestigde een dag later in een telegram dat Duitsland de Donaumonarchie zou steunen. De verdragsver- plichtingen uit 1879 zouden wor- den nagekomen. Frankrijk en Rusland hadden een

    soortgelijke afspraak. De Britse minister van Buitenlandse Zaken, Edward Grey, vroeg om een ver- lenging van het ultimatum. Bo- vendien stelde Grey een confe- rentie voor waaraan ook Duits- land, Frankrijk, Italië en Groot- Brittannië zouden deelnemen. Servië kreeg steun van Rusland en hield voet bij stuk. Het ulti- matum verstreek op 25 juli 1914. Servië mobiliseerde het le- ger. Oostenrijk, Rusland en Duitsland volgden dit voorbeeld korte tijd later.●

    Duitsland helpt Oostenrijk

  • www.AbsoluteFigures.nl 35 | 7

    De Lübeckische Anzeigen meldt de Duitse mobilisatie op 2 augustus 1914

    www.AbsoluteFigures.nl

    In Rusland werd het leger in ge- reedheid gebracht om Servië te helpen. Duitsland beschouwde deze Russische actie als een gro- te bedreiging. Vanuit Wenen kwam het bericht dat Oostenrijk Servië de oorlog zou verklaren. Dit gebeurde twee dagen later op 28 juli 1914. Nadat Belgrado vanaf Oostenrijkse kanonneerbo- ten was gebombardeerd gaf tsaar Nicolaas toestemming voor een algehele mobilisatie. Wilhelm II zond een telegram naar Sint-Petersburg. Het bevel tot mobilisatie moest worden in- getrokken, anders zou ook Duits- land zijn leger gereed maken

    voor de oorlog. Tsaar Nicolaas van Rusland kreeg twaalf uur de tijd om zijn mobilisatie te herroe- pen. Rusland beantwoordde het telegram niet en Duitsland ver- klaarde Rusland op 1 augustus 1914 de oorlog. Twee dagen later ontving ook Frankrijk een oorlogsverklaring. Nog op dezelfde dag trokken Duitse legereenheden door Bel- gië richting Parijs. Door de schending van het Belgische ter- ritorium werd ook Engeland bij de oorlog betrokken. De Grote Oorlog was begonnen.●

    Mobilisatie

  • www.AbsoluteFigures.nl 35 | 8

    Keizer Wilhelm II van Duitsland inspecteert de troepen aan het front

    www.AbsoluteFigures.nl

    De Duitse legerleiding werkte ja- renlang aan een aanvalsplan voor Frankrijk en Rusland. Deze landen waren immers de belang- rijkste machtsstaten op het Euro- pese continent en de Duitse le- gerleiding dacht dat de strijd ooit zou ontbranden. Duitsland rekende in 1914 op de verrassing van het Schlieffenplan uit 1899 om in het westen een snelle overwinning te halen. Een snelle uitschakeling van Frankrijk werd door de Duitse bevelheb- bers als voorwaarde gezien voor een gunstig oorlogsverloop. De legerleiding van Wilhelm II hield er rekening mee dat Rusland Duitsland de oorlog zou verklaren

    als het Frankrijk binnenviel. Frankrijk en Rusland sloten hier- voor in 1892 een verbond. De Duitse legerleiding had berekend dat Rusland zes weken nodig had voor een mobilisatie. Om te voorkomen dat Duitsland een oorlog op twee fronten kreeg, moest Frankrijk binnen zes we- ken worden verslagen. Helmuth von Moltke wijzigde het Schlief- fenplan: het Duitse leger trok niet door ons land.●

    Schlieffenplan

  • www.AbsoluteFigures.nl 35 | 9

    Belgische soldaten in Luik

    www.AbsoluteFigures.nl

    Albert van België schreef op 2 augustus 1914 een persoonlijke brief aan Wilhelm II om het na- derende onheil af te wenden. In de avonduren overhandigde de Duitse ambassadeur een ultima- tum aan de Belgische regering. Duitsland eiste een vrije door- tocht door België en stelde een vergoeding voor eventuele scha- de in het vooruitzicht. Het Belgi- sche grondgebied zou worden ontruimd, zodra de oorlog voorbij was. De Belgische regering wees het Duitse ultimatum op 3 augustus af. Een dag later werd België aangevallen. Het 1e en 2e leger trokken op 4 augustus richting

    Brussel. Het 3e leger moest bij Namen en Dinant de Maas over- steken. Het 4e leger richtte zich op de uiterste zuidpunt van Bel- gië en Luxemburg. Albert gaf op- dracht om de Duitse opmars te verstoren. Op grond van een Britse garantie aan België, werd Engeland direct bij de oorlog be- trokken. “Mijn generaals zijn gedwongen tot de strengste maatregelen te- gen België’s bloeddorstige bevol- king,” zei keizer Wilhelm II toen de tegenstand tegenviel.●

    Duitsland bedreigt België

  • www.AbsoluteFigures.nl 35 | 10

    Duitse soldaten nemen afsche