De Eerste Wereldoorlog 1914-1918 De oorzaken en aanleiding ... · PDF file 1 De Eerste...

Click here to load reader

  • date post

    06-Oct-2020
  • Category

    Documents

  • view

    2
  • download

    0

Embed Size (px)

Transcript of De Eerste Wereldoorlog 1914-1918 De oorzaken en aanleiding ... · PDF file 1 De Eerste...

  • 1

    De Eerste Wereldoorlog 1914-1918 De oorzaken en aanleiding:

    bronnenonderzoek

    In deze opdracht onderzoek je enkele oorzaken van de Eerste Wereldoorlog.

    Bekijk eerst de youtube video van Joost van Oort hierover via deze link:

    https://www.youtube.com/watch?v=q_zf-

    KAnYhg&list=PLiIYa8Sijh22DepkHU_MtgEFhOex2ffSX

    https://www.youtube.com/watch?v=q_zf-KAnYhg&list=PLiIYa8Sijh22DepkHU_MtgEFhOex2ffSX https://www.youtube.com/watch?v=q_zf-KAnYhg&list=PLiIYa8Sijh22DepkHU_MtgEFhOex2ffSX

  • 2

    CONCLUSIE KENMERKENDE ASPECTEN VAN WO I

    OORZAKEN NATIONALISME: het Franse revanchisme + het Servische

    nationalisme + ontstaan van een nieuw sterk Duitsland

    IMPERIALISME: koloniale spanningen vb de Duitse Weltpolitik

    BEWAPENINGSWEDLOOP

    DE BONDGENOOTSCHAPPEN: Triple Alliantie (=centralen)

    versus Triple Entente (=geallieerden)

    AANLEIDING De moord op de Oostenrijks-Hongaarse kroonprins

    VERLOOP UITPUTTINGSSLAG IN LOOPGRAVEN

    KENMERKEN EEN WERELDOORLOG: alle continenten betrokken1

    EEN TOTALE OORLOG: militairen en burgers betrokken, alle

    domeinen van de samenleving betrokken

    EEN MODERNE OORLOG: industrie in dienst van de

    oorlogsvoering2

    EINDE WAPENSTILSTAND 11/11/1918

    GEVOLGEN Duits revanchisme - DE TWEEDE WERELDOORLOG

    Opdracht 1:

    Toon aan (één voorbeeld per bron) dat alle landen die in de bronnen aan bod

    komen, in de greep van imperialisme en/of extreem nationalisme beland

    waren. De bronnen vind je terug vanaf p. 5. Soms verwijs ik naar een bron in je

    leerwerkboek Memoria Concreet. Bron 1 maak ik als voorbeeld.

    1 https://www.vrt.be/vrtnws/nl/2019/10/31/ieper-huldigt-sikh-die-vergeten-stukje-geschiedenis-levend- houdt/ 2 https://www.vrt.be/vrtnws/nl/2014/10/27/de_laatste_klassiekedeeerstemoderneoorlog-1-2131140/

    https://www.vrt.be/vrtnws/nl/2019/10/31/ieper-huldigt-sikh-die-vergeten-stukje-geschiedenis-levend-houdt/ https://www.vrt.be/vrtnws/nl/2019/10/31/ieper-huldigt-sikh-die-vergeten-stukje-geschiedenis-levend-houdt/ https://www.vrt.be/vrtnws/nl/2014/10/27/de_laatste_klassiekedeeerstemoderneoorlog-1-2131140/

  • 3

    Bron 1:

    Dit is koloniaal imperialisme van Duitsland. In de tweede helft van de 19de eeuw

    nam de koloniale wedloop toe. Ook Duitsland, dat net was ééngemaakt (1871)

    voert een Weltpolitik, d.w.z. het streeft er naar om de wereld te beheersen

    d.m.v. zoveel mogelijk kolonies.

    Bron 2:

    Bron 3:

    Bron 4:

    Bron 5:

    Bron 6:

    Bron 7:

    Bron 8:

  • 4

    Bron 9 Welke gebeurtenis zette het raderwerk van de allianties in gang

    (= de aanleiding) en leidde zo tot het uitbreken van WO I?

  • 5

    Bron 1: Waarom kolonies voor Duitsland?

    Hoe zijn jullie er feitelijk toe gekomen in Oost-Afrika een Duitse kolonie te stichten?

    Hoe dikwijls heeft men mij reeds deze vraag gesteld.

    Het motief lag in de ontwikkeling van Duitsland vanaf de stichting van het Rijk.

    Mijn generatie heeft in haar jeugd de strijd van 1870-'71 beleefd. De geweldige

    indrukken van Sedan en Versailles konden niet zomaar aan ons voorbijgaan. Voor

    ons was het Duitse volk in de oorlog het sterkste ter wereld. En wanneer wij dan

    landkaarten bekeken en vaststelden dat het bijna alleen dit máchtigste land van

    Europa was dat geen kolonies had, of wanneer wij in het buitenland vertoefden en

    ondervonden dat het Duitse volk het minst geacht werd van alle Europese

    volkeren, dat zelfs Hollanders, Denen en Noren met verachting op ons neerkeken

    dan werden wij zeer beschaamd. Als reactie voelden wij een nationale trots in ons

    oplaaien. ... In gans Engeland vond ik de positieve gevolgen van een grote

    koloniale politiek. Ik ontdekte wat de wisselwerking tussen het moederland en de

    kolonie betekende op het gebied van de handelspolitiek en de

    staatshuishoudkunde. Ik stelde vast welk verlies Duitsland jaarlijks boekte omdat

    het zijn koffie, thee, rijst, tabak en kruiden, kortom al zijn koloniale waren van

    vreemde volkeren moest kopen...

    K. Peters, Wie Deutsch-Ostafrika entstand (1940), p. 7 e.v.

    K. Peters, Duits reiziger en politicus was een rusteloos agitator voor koloniale

    uitbreiding. Hij richtte te Berlijn een maatschappij op voor Duitse kolonisatie.

    Mede door zijn toedoen ging Duitsland eindelijk op het einde van de 19e eeuw

    kolonies veroveren.

    Bron 2: Bewapening: Von Tirpitz over de Duitse oorlogsvloot

    Onder de gegeven omstandigheden bestaat er maar één middel om de handel en

    de koloniën van Duitsland te beschermen: Duitsland moet een dusdanig sterke

    vloot hebben dat een oorlog daartegen zelfs voor de grootste vloot zulk een

    risico met zich zou brengen dat haar eigen overwicht in gevaar zou komen. Voor

    dit doel is (1900) het niet absoluut noodzakelijk dat de Duitse vloot even groot is

    als die van de grootste zeemogendheid, daar een grote zeemogendheid in de

    regel niet in staat zal zijn haar hele macht tegen ons te concentreren. Maar zelfs

    indien zij erin zou slagen met een overwicht aan capaciteiten tegen ons op te

    treden, zou de vijand door een overwinning op de Duitse vloot zodanig verzwakt

    worden dat zijn eigen machtspositie - ondanks de behaalde overwinning - niet

    meer door een voldoende sterke vloot beveiligd zou zijn.

    J. Demey, P.A.M. Geurts, H.E. de Wolff, Geschiedenis in documenten (A’dam

    1971)

    De uitbreiding van de Duitse vloot maakte Engeland ongerust. Trouwens de

    Duitse agressiviteit nam toe en de oorlogskansen stegen naarmate de koloniale

    en economische expansie groter werd. Duitsland, Oostenrijk, Hongarije en Italië

    sloten de Triple Alliantie (1882), Frankrijk, Groot-Brittanië en Rusland de Triple

  • 6

    Entente (1907)

    Bron 3: Dostojewsky verklaart het Russische imperialisme.

    Ja, Byzantium moet in ons bezit komen en niet alleen omdat het een beroemde

    haven is, als «poort» of als «middelpunt der wereld»; niet uit het oogpunt van een

    reeds lang erkende noodzakelijkheid voor een reus als Rusland is, om eindelijk uit

    de afgesloten kamer, waarvan hij de zolder reeds bereikt heeft, naar buiten te

    treden in de vrije wereld en de vrije lucht van zee en oceaan te kunnen inademen.

    Ik wil slechts één ding op de voorgrond stellen, iets, dat eveneens van groot belang

    is en waarom Constantinopel Rusland onmogelijk ontgaan kan. Al klinkt het

    vreemd, toch is het waar, dat de vierhonderdjarige verdrukking van de Balkan

    door de Turken, aan de ene kant het christendom en de rechtgelovigheid der

    slaven van dienst is geweest, natuurlijk enkel negatief, maar toch is het geloof er

    door bevestigd... De Kerk beschermde de nationaliteit dezer volkeren en het geloof

    aan Christus belette, zij het ook niet allen, dan toch aan het grootste deel hunner

    om zich met de overheersers te vermengen, hun afkomst en hun oude

    geschiedenis te vergeten... Daardoor spreekt het vanzelf, dat die Oosterse

    volkeren in de tsaar van Rusland niet alleen hun verlosser, maar ook hun

    toekomstige tsaar zien.

    ...Wij, Rusland, zijn inderdaad onmisbaar voor de gehele Oosterse christenheid

    evenals voor de vereniging van de gehele toekomstige rechtgelovige mensheid.

    F.M. Dostojewsky, Politieke Geschriften, vert. H.R. Holst- Van der Schalk.

    De tsaar stuurde er op aan het nationalisme van de kleinere Staten aan te

    wakkeren tegen de Turken. Hij poogde meteen ook het panslavisme te laten

    ingang vinden.

    Bron 4: A.J. Beveridge over het Amerikaans imperialisme (1898)

    De Philippijnen zijn voorgoed van ons, territorium dat behoort tot de Verenigde

    Staten, zoals de grondwet dat noemt. En vlak achter de Philippijnen liggen de

    grenzeloze markten van China. Wij zullen ons uit geen van beide terug- trekken.

    Wij

    zullen onze plicht in de archipel niet verloochenen. Wij zullen onze kansen in het

    Oosten niet laten schieten. Wij zullen ons deel in de missie van ons ras, dat door

    God te Boston is geroepen om de wereld te beschaven, niet veronachtzamen...

    onze grootste handel in de toekomst zal met Azië zijn. De Stille Oceaan is onze

    oceaan... China is onze natuurlijke afnemer. Meneer de Voorzitter, deze zaak gaat

    dieper dan een zaak van partijpolitiek, dieper dan een zaak die alleen ons eigen

    land aangaat, dieper zelfs dan een zaak waarmee de grondwet gemoeid is. Het is

    een elementaire kwestie, een kwestie van ras. God heeft niet duizend jaar lang de

    Engels-sprekende en Teutoonse volken voorbereid voor niets anders dan dwaze

    en ijdele bespiegeling en bewondering van zichzelf. Neen! Hij heeft ons gemaakt

  • 7

    tot de meesters en organisatoren van de wereld die orde moeten stichten waar

    chaos heerst. Hij heeft ons de geest van de vooruitgang gegeven om de machten

    der reactie op de gehele aarde te verslaan. Hij heeft ons bekwaam gemaakt om te

    regeren, opdat wij het bestuur kunnen uitoefenen over de wilde en kinderlijke

    volken... Hij heeft in ons h