NL DONDERDAG12JUNI2008 GEMEENTE ... · weest van zo’n prachtig...

Post on 18-Oct-2020

0 views 0 download

Transcript of NL DONDERDAG12JUNI2008 GEMEENTE ... · weest van zo’n prachtig...

Het boek De menselijke keten van fotograafHenk van Kooten wordt vandaag in Den Haagaangeboden aan minister van BinnenlandseZaken Guusje ter Horst. Zij poseerde destijdsals burgemeester van Nijmegen ook voor decamera. In Wijchen wordt zaterdag de gelijk-namige tentoonstelling geopend.

De foto’s zijn kunstzinnige portretten dieVan Kooten de afgelopen twee jaar maaktevan vijftig burgemeesters die poseren methun ambtsketen. ,,Het idee is ontstaan toenik een internationale prijs in ontvangstmocht nemen, waarbij burgemeester Noorde-

wier van mijn woonplaats Wijchen aanwezigwas. Het ambt van burgemeester fascineerdemij altijd al. Zoals de tandarts in een dorpbekend staat als dé tandarts, zo is de burge-meester dé burgemeester. Ik was juist be-nieuwd naar de persoon áchter de keten.’’

De burgemeester van Wijchen was deeerste die op de foto ging. De geportretteerdemocht vervolgens de volgende burgemeesteraanwijzen. Zo ontstond de ‘De menselijkeketen’.

Eigenlijk wilde Van Kooten de eersteburgers naakt fotograferen. ,,Niet vanwege

het naakt, maar om de persoon achter deketen te laten zien. Het conflict tussen privéen werk.’’ Dat idee heeft het niet gehaald. ,,Zogroot zijn de ketens ook weer niet dat ze alleskunnen bedekken.’’

De opdracht die Van Kooten zichzelf steldewas om via de portretten de karakters van deburgemeesters weer te geven. BurgemeesterArno Brok van Sneek staat bijvoorbeeld afge-beeld tegen een knalroze achtergrond. ,,Toenhij naar de studio kwam, stond hij op me tewachten. Vanaf twintig meter zag ik een manmet de handen gevouwen, de benen gekruist,

■ Bij de invoering van de ambtsketen in 1853telde Nederland nog 1209 gemeenten, nu zijndat er volgens het CBS nog maar 443. De ketensvan de fusiegemeenten belanden niet in desmeltovens, maar worden vanwege hun cultuur-historische waarde bewaard.■ Fusiegemeenten laten een nieuwe ambtske-ten ontwerpen of integreren ketens. Dat laatstedeed Wijk bij Duurstede. Na de herindeling in1996 kwamen Cothen en Langbroek bij Wijk bijDuurstede. De ambtsketen is daarna niet aange-past. Voor de burgemeester soms wel lastig.Dodenherdenking bijvoorbeeld maakt hij elkjaar in een andere kern van zijn gemeente mee.

,,En dan moet je als je in Langbroek bent, deoude ambtsketen om. Dat ligt nogal gevoelig,’’zegt burgemeester Guus Swillens.■ De uit 1976 daterende ambtsketen van deoude gemeente Wijk bij Duurstede wordt nuaangepast aan de situatie die is ontstaan na degemeentelijke herindeling.■ De huidige ambtsketen bevat enkel afbeeldin-gen van de stad Wijk bij Duurstede. Twee vande vier schakels worden vervangen. Daarvoor inde plaats komen beeltenissen uit Cothen enLangbroek. Na de aanpassing staan de volgendevier afbeeldingen op de schakels: het Viking-schip als verbinding met het oude Dorestad,kasteel Duurstede, het silhouet van Cothengezien vanaf kasteel Rhijnestein en de hervorm-de kerk in Langbroek gezien vanaf de Brink.■ De nieuw aan te brengen beeltenissen zijnontworpen door schilder Hans Scholman.Juwelier en edelsmid Erik van Kalsbeek kreeg deopdracht om de ambtsketen aan te passen.Over twee weken moet hij klaar zijn.

PETER HONINGSROTTERDAM

Op het gemeentehuis van Ber-nisse doet het grapje de ron-de dat de ambtsketen vanburgemeester Pauline Bou-

vy (foto) wat aan de zware kant is.De anderhalve kilo zijn zelfs zo ge-

wichtig, dat het een flagranteovertreding van de Arbore-

gels zou opleveren.

De gemeente kwammet een creatieve op-

lossing: een twee-de exemplaar

voor haar eer-

steburgerom bijofficiëlegelegenhe-den rechtop te kunnen dragen.

Voor burgemeester Arno Brokvan Sneek kreeg de ambtsketen in2005 wel heel weinig gewicht. Brokzat zonder zijn teken van gezag om-dat de keten was gestolen bij een in-braak in het gemeentehuis. ,,Dooreenpersoondie dekettingwilde om-smelten voor het geld,’’ volgensBrok. ,,Dat zou eeuwig zonde zijn ge-weest van zo’n prachtig kunstob-ject. Sneekheeftalseenvan deweini-ge gemeenten in Nederland nog deoriginele ketting, uit 1852. Hij heeftvoor de gemeente Sneek toch eengrote emotionele waarde.’’

Op de penning staan verplicht hetgemeentewapen én het rijkswapen.De keten moet bijvoorbeeld wordengedragen bij het voorzitten van deraad of een bezoek van de koning.Als een burgemeester buiten de ei-gen gemeente de penning op de

borst wil tonen, moet daarvoortoestemming worden ge-

vraagd aan de desbetref-fende collega-burge-

meester.Volgens burgemeester Brok moet

het het rijkswapen voorop wordengedragen als de burgemeester op-treedt als dienaar van de kroon. Bij-voorbeeld bij het uitreiken van lint-jes. Het gemeentewapen moet wor-dengetoondalsde burgemeesterbij-voorbeeldderaadsvergaderingvoor-zit.

Ten tijde van de verdwenen ket-ting vond in Sneek de landelijke sin-terklaasintocht plaats. Toen heefteen zilversmid een exacte replicavan de originele ketting gemaakt,die Brok bij de intocht droeg. Datwas de eerste en enige keer. Brokzegt ‘heel erg blij’ te zijn geweesttoen de politie korte tijd later de diefte pakken had en de keten kon re-tourneren aan de gemeente.

Henk van Kooten fotografeerdeBrok voor zijn boek De menselijkeketen, een fotoboek over vijftig bur-gemeesters met hun ambtsketen.De homoseksuele Brok moet lachenom de vraag of hij zijn foto - tegeneenroze achtergrond-niet clichéma-tig vindt. ,,De kunstenaar heeft perdefinitie de vrijheid als je je leentvoor zo’n project.’’

Zwaar of niet, burgemeesters dra-peren de ketens in ons land al sinds1853 om hun nek. Kunsthistorica

Ter Molen-Den Outer, die in 1979een boek schreef over ambtsketensin Nederland, legt uit dat het for-meel Willem III was die tijdens hetkabinetThorbecke bij koninklijkbe-sluit de keten invoerde. ,,Dat hadeen praktische reden. De burge-meester moest makkelijk te herken-nen zijn. Als er een pand in brandstond dat op last van de burgemees-ter moest worden neergehaaldmoest deze gezagsdrager wel her-kenbaar zijn. Daarvoor zorgde diepenning. In die tijd werd hij vaaknog aan een lint gedragen.’’

De invoering van de ambtsketenzorgde in gemeenten in de negen-tiende eeuw voor heel wat discussie.En natuurlijk ging het over centen.Wiemoethetbetalen, deburgemees-ter of de gemeente. ,,Vaak werd hettoch de gemeente. Omdat men bangwas dat de burgemeester de ketenanders weer mee zou nemen.’’ Thor-becke liet zelfs een soort flyer avantla lettre naar de gemeenten uitgaanom hen attent te maken op de serie-modellen die voorhanden waren.

Het boek over ambtsketens werdbetaald uit een legaat van burge-meester James van Gouda. Die lietna zijn overlijden in 1976 geld na omhet boek te verwezenlijken. Ter Mo-len-Den Outer: ,,Waarom? Geen

Oude ketens vanwege culturele waarde niet in smeltoven

Homoseksuele eerste burger voor roze achtergrond

GEMEENTE Burgemeesters vijftig gemeenten

Fusieperikelen

Ambtsketen hét teken

BERNISSEDe ambtsketen isvan geoxydeerdzilver met de zevengemeentes die opgin-gen in Bernisse opde keten en op depenning het nieuwegemeentewapen vanBernisse.

HEENVLIETHet wapen vanHeenvliet bestaat uiteen keel beladenmet een klimmendeleeuw van zilver.

GEERVLIETHet wapen isvan zilver,beladen meteen pal vanlazuur. Hetschild isgedekt meteen goudenkroon vandrie bladerenen twee paar-len.

Arno Brok, burgemeester van de gemeenteSneek. FOTO HENK VAN KOOTEN

ABBENBROEKEen broek van wit laken op een rood veld. Volgens degemeente Bernisse noemt men een wapen waaropeen duidelijk voorwerp staat een ‘sprekend wapen’.

10 Binnenland NL DONDERDAG 12 JUNI 2008

www.AD.nl AD

een hele vriendelijke blik... Ik zag meteen dat hijhomoseksueel was.’’

De burgemeesters leverden zelf teksten aanbij de foto’s. ,,Eentje huurde zelfs een plaatselij-ke dichter in,’’ volgens Van Kooten. De ketensop zich waren soms aparte exemplaren. VanKooten: ,,De burgemeester van Tilburg had zo’ngrote dat je dacht: als hij zich onverwachtsomdraait, slaat hij iemand knock-out.’’

■ De menselijke keten. Fotograaf: Henk van Koo-ten. 50 euro, waarvan 5 voor het Prins BernhardCultuurfonds. Thieme Art, Deventer.

■ 2001 In Zoeterwoude wordt de keten van de burge-meester uit zijn eigen huis ontvreemd. De eerste bur-ger had de ketting na de nieuwjaarsreceptie mee naarhuis genomen.■ 2002 Ook Dronten is slachtoffer van dieven. Bij eeninbraak in het gemeentehuis verdwijnt de ambtsket-ting.■ 2004 Nunspeet is het versiersel van de eerste burgerkwijt na een inbraak in het gemeentehuis.■ December 2005 De keten van de burgemeester vanBergen op Zoom blijkt verdwenen. Het college van b enw besluit een nieuwe aan te schaffen.■ 2008 In Leiden blijkt in maart van dit jaar na eeninterne verhuizing de ambtsketen te zijn verdwenen.Diefstal wordt niet uitgesloten.

idee. Via het gemeentelijk cultuur-fonds kwam de onderzoeksop-dracht terecht bij de zilverafdelingvan het Rijksmuseum. En toen bijmij,’’ vertelt de kunsthistorica.

Voor haar boek Ambtsketens vanburgemeesters in Nederland ver-zocht zij alle gemeenten om een fotovan de ketens. Sommige stuurdeneen foto, anderen legden hem onderhet kopieerapparaat. Mooie ketens,lelijke ketens, Ter Molen-Den Outerheeft ze allemaal gezien. ,,De mooi-ste vond ik die van de Waddeneilan-den, die zijn voor een gedeelte vanemail. De Waddeneilanden hebbendie in 1908 gekregen van Prins Hen-drik. Als bedankje. Hij mocht altijdzonder problemen met zijn boot inhun havens aanleggen.’’

Voor de lens van Van Kooten po-seerden de burgemeesters gewilligmet hun ambtsketen. Het portretvan burgemeester Bouvy is heel an-ders dan die van Brok. Die van deburgemeester van Bernissedoet zelfs een beetjeden-ken aan popart.Bouvy

schreef zelf een korte tekst bij defoto. Bouvy: ,,Ik schrijf onder meerdat ik de keten zie als een collier.’’

Zo ziet niet iedereen het. ,,Dat wasbijvoorbeeld het geval in de jaren’70,’’ vertelt Ter Molen-Den Outer.,,Toen waren er regelmatig ongere-geldheden met de Bunnik-zijde vanFC Utrecht, die hondenkettingenals wapens gebruikte om mee tevechten. Op een spotprent uitdie tijd zie je de toenmaligeburgemeester met eenzwaaiende ketting. Metals begeleidende tekst:‘hij heeft ook eenmooie hondenket-ting’.’’

gefotografeerd

poseren voor fotoboek

Verdwenen ketens

van gezag

Weekendvoordeeldonderdag t/m zondag

8.59

De aanbiedingen zijn geldig van donderdag 12 juni t/m zondag 15 juni 2008. Prijswijzigingen, drukfouten en/of uitverkocht voorbehouden. Voor alle aanbiedingen geldt OP=OP.

4.99

4.996.21

Goodfella’s Friday Feverfamiliepizzaper stuk 1.892.89

per kiloRib- ofHaaskarbonadevoordeelpak7.49/8.59

Douwe Egberts Aroma Roodsnelfiltermaling of grove maling,3 pakken à 250 gram naar keuze5.97/6.21actie-kiloprijs 6.65 3 stuks

1.19 0.49Vers uit eigen oven:Frans stokbroodwit of tarwe, per stuk

Roken in eigen autobij ziekenhuis taboeTOSCA DE JONGSPIJKENISSE

Het Ruwaard van Putten Zieken-huis in Spijkenisse verbiedt mensente roken in de eigen auto.

Rokers, zowel medewerkers, pa-tiëntenals bezoekers, zijnstraks ver-plicht om het ziekenhuisterrein teverlaten als zij een sigaretje op wil-len steken. Zelfs roken op de par-keerplaats bij het hospitaal is verbo-den. Dat verbod geldt ook in de ei-gen wagen. ,,Als die auto op óns ter-rein staat, zijn mensen verplichtzich te houden aan ónze regels,’’zegt ziekenhuisbestuurder Lettievan Atteveld. ,,Wij willen een gezon-de werkomgeving. Bezoekers moe-ten bij binnenkomst eerst door eenrookwolk. Daar wordt over ge-klaagd.’’

Het ziekenhuis zegt verantwoor-delijk te zijn voor wat er binnen énbuitenhet ziekenhuis gebeurt.Daar-

om mag het deze maatregelen ne-men, zegt Van Atteveld. Er zijn geenextra werknemers ingeschakeld omrokers op te sporen. ,,Werknemersmoeten elkaar, de patiënten en be-zoekers op ons rookbeleid attende-ren.’’

Patiëntenbelangenverenigingenreageren onthutst: ,,Ik kan begrij-pen dat het ziekenhuis wil dat erniet meer voor de deur gerooktwordt. Maar de mensen die willenroken moeten hier de gelegenheidvoor krijgen. Vooral patiënten kun-nen erg gestrest zijn,’’ zegt Hanan ElOuasghiri van ZorgbelangZuid-Hol-land. ,,Het is een krankzinnigemaat-regel,’’ briest Ton Wurtz van Stich-ting Rokersbelangen. ,,De mensenzouden deze regel gewoon keihardmoeten negeren. Nog even en jemag ook niet meer eten of kauwgomkauwen in je eigen auto.’’ Het ver-bod gaat in op 1 juli. Het ziekenhuisvoert een informatiecampagne.

Texel scoort in eilandentest

OUDENHOORNHet schild is van sabel,beladen met een hoornvan zilver, gesierd engeband met goud. Hetschild is gedekt met eengouden kroon van 17parels.

SIMONS-HAVENHet wapenheeft eengedeeldschild,rechts vanzilver meteen boommet ontblo-te wortel,links vangoud metdrie St.Andries-kruisenvan sabel.

De eerste burger van Albrandswaard, Harald Berg-mann. FOTO HENK VAN KOOTEN

DIEMENTexel is een van de meest ongerepteeilanden ter wereld. Bonaire doethet goed, maar Aruba en Sint Maar-ten scoren slecht. Dat blijkt uit on-derzoek onder 111 eilanden wereld-wijd in opdrachtvan het reismagazi-ne National Geographic Traveler.

De eilandengroepen Faeröer (Dene-marken),Azoren (Portugal) en Lofo-ten (Noorwegen) gelden als het au-thentiekst.Texel staatop eengedeel-dezevendeplaats indecategorie uit-stekend. Het meest aangetast zijnSaint Thomas (Amerikaanse Maag-deneilanden) en Ibiza (Spanje).

BIERTHet wapen is dwars doormidden gedeeld. Het boven-ste gedeelte is van goud, hetonderste groen.

ZUIDLANDLinks is het wapen zilver, beladen met eenpal van lazuur. Rechts staan op de bovensterij drie en op de onderste rij twee bomenvan synople, een smaragdgroene kleur.

Foto: Aletta van Starrenburg

Bron: Gemeente Bernisse

DONDERDAG 12 JUNI 2008 NL Binnenland 11AD www.AD.nl