zorgplicht in uitvoering - boomveiligheid in een stedelijke omgeving (B)

of 44 /44
Zorgplicht in uitvoering boomveiligheid in een stedelijke omgeving

Embed Size (px)

description

zorgplicht in uitvoering - boomveiligheid in de stedelijke omgeving van België

Transcript of zorgplicht in uitvoering - boomveiligheid in een stedelijke omgeving (B)

  • Zorgplicht in uitvoering

    boomveiligheid in een stedelijke omgeving

  • Titel Zorgplichtinuitvoering-boomveiligheidineenstedelijkeomgeving

    Datum juni2010

    Auteurs Ing.BasVisscher,Ir.Ing.RonaldBuiting

    Vormgeving EstherNijhuis

    BuitingAdvies Wilhelminaweg64 6951BPDIEREN 0313-619042

    [email protected] www.buiting.nl www.doordebomenhetboszien.nl

    BuitingAdvies2010.Allesuitdezepublicatiemagwordenvermenigvuldigden/ofopenbaargemaakt,mitsdebronwordtvermeld.

  • Zorgplicht in uitvoering

    boomveiligheid in een stedelijke omgeving

  • Inleiding 6 Leeswijzer 7

    1. Boomveiligheidscontroles en hun plaats binnen de Belgische wetgeving 8 1.1Aansprakelijkheid 9

    2. VTA binnen de stadsgrenzen 10 2.1QuickscanAansprakelijkheidsrisico 11 2.2WatisVTA? 12 2.3DoelvandeVTA 12 2.4 InhoudvandeVTA-controle 13

    3. Biologische en mechanische gebreken 14 3.1Biologischegebreken 15 3.1.1 Bladkenmerken 15 3.1.2 Takscheutlengte 16 3.1.3 Vertakkingspatronen 17 3.1.4 Dood hout 18 3.1.5 Schimmels 18 3.1.6.Wondovergroeiing 25 3.2Mechanischegebreken 26 3.2.1 Vezelknikken 26 3.2.2 Plakoksel 26 3.2.3 Pechbalk 26

    Inhoud

  • 3.2.4 Holtes 28 3.2.5 Stabiliteit, adventiefwortels, ontbrekende wortelaanzetten en scheefstand 29 3.3Attentie-enrisicobomenmonitoren 29

    4. Rapportage en analyse op basis van VTA 30 4.1VTAvoorindividuelebomen,rijbeplantingofboomgroepen 31 4.2Naderonderzoekaanrisicobomen 31 4.2.1 De trekproef 32 4.2.2 De geluidstomograaf 32 4.2.3 De penetrometer 32 4.2.4 De fractometer 32 4.3Beschermdefloraenfauna 32

    5. Literatuur 34

    Bijlagen

  • InleidingDezepublicatieisonderdeelvandedoorBuitingAdviesontwikkeldecursusBoom-veiligheid.Decursusvoorzietboombeheerdersvangemeenten,provinciesenwater-schappened.vankenniseninformatiemetbetrekkingtotdewettelijkvastgelegdeaansprakelijkheid.Hetaansprakelijkheidsrisicoverplichteenboomeigenaartothetvoerenvaneenplanmatigboombeheer.Indienditnoodzakelijkebeheerachterwegeblijftisdeboomeigenaar,indienschadedoorbomenontstaat,aansprakelijk.

  • Depublicatiekandoorboomeigenaren/beheerderswordengebruiktalsnaslagwerkofleidraadbijhetvoerenvaneenboomveiligbeheer.Daarnaastbiedtdezepublicatieboomei-genaren/beheerdershandvattenvoorhetzelfstandiguitvoe-renvaneenQuickscanAansprakelijkheidrisico.Metbehulpvandezerisicoanalysekunnen,binnenbijvoorbeeldeenstad,bomenenopstandenmeteenverhoogdaansprakelijkheidsri-sicoeenvoudigensnelinkaartwordengebracht.Doormiddelvanderisicoanalysekanookeenkeuzewordengemaaktwelkebomenenopstandenineersteinstantieinaanmerkingkomenvooreenboomveiligheidsbeoordeling(VTAcontrole).

    Daarnaastbehandeltdepublicatieveelvoorkomendebiolo-gischeenmechanischegebrekenaanbomen.Debeschrevengebrekenzijnvoorzienvanfotomateriaalwaardoordeherken-ninginhetveldwordtvereenvoudigd.Deopgedanekenniskandoordeboomeigenaar/beheerderwordentoegepastbijhetaansturenvandedoorhemingehuurdeboomveiligheids-controleur.

    LeeswijzerInhoofdstuk1wordtingegaanopvigerendewet-enregel-gevingomtrentaansprakelijkheid.Vragenals:waarstaataansprakelijkheidvoorbomenbinnendewetgevingenwatkaneenboomeigenaaraanstappenondernemenomaanspra-kelijkstellingtevoorkomen,wordenindithoofdstukbeant-woord.Inhoofdstuk2wordtingegaanopdeinhoudvaneenboom-veiligheidscontroleendeuitvoeringvaneenQuickscanAansprakelijkheidrisicovoorafgaandaandebomenschouw.Aansluitendwordeninhoofdstuk3enkeleveelvoorkomendebiologische-enmechanischeboomgebrekengepresen-teerd.Totslotwordtinhoofdstuk4ingegaanoprapportageenanalysevantijdensdebomenschouwgeconstateerdegebrekenenwordenenkelemethodenvannaderonderzoekbeschreven.

  • InheteerstehoofdstukwordteenkleindeelvandeBelgischewetgevingbelicht.Deoorsprongvandeboomveiligheidscontrole(VTA)komtnamelijkvoortuiteenwetsar-tikelopgenomeninhetBurgerlijkWetboek(BW)deelIII.Daarnaastwordtindithoofd-stukingegaanopdeplaatsennoodzakelijkheidvandeVTAbinnenhetwettelijkkadervandeAansprakelijkheid.

    1. Boomveiligheids-controles en hun plaats binnen de Belgische wetgeving

  • 1.1 AansprakelijkheidAansprakelijkheid,zoalsbedoeldmetbetrekkingtotboom-veiligheid,staatbeschreveninhetBurgerlijkWetboekart.1384.Hetgaathierbijomdebeschrijvingvandezogenaam-deaansprakelijkheidvanzakendiemenonderzijnbewaringheeft:

    Menisaansprakelijkvoordeschadewelkewordtveroorzaaktdoordedaadvanpersonenvoorwiemenmoetinstaan,ofvanzakendiemenonderzijnbewaringheeft.Wanneer een zaak een gebrek vertoont is eigenaar of de houder van deze zaak aansprakelijk voor de schade hier-door veroorzaakt aan derden.

    Wanneerartikel1384wordttoegepastopbomenleidtdattotdevolgendeconstatering:

    Wanneereenboomeigenaarboomonderhoudachterwegelaatenschadeontstaataanpersonenofgoederendoorbijvoorbeelduitbrekendetakkenofeenomgewaaideboom-isdeboomeigenaarverplichtdeschade,dieeenanderdien-tengevolgelijdt,tevergoeden.

    Omaanspraaktekunnenmakenopschadeaanpersonenofgoederendoorbomenentakken,moetdebenadeeldeaantonendatdeboomeigenaar,verwijtbaar,onvoldoendezorgheeftbesteedaandeschadeveroorzakendeboom1.Omeendergelijkeaansprakelijkheidtevoorkomenmoetdeboomeigenaarperiodiekboomveiligheidscontrolesenonderhouduitvoerenenmaatregelennemengerichtophetwegnemenvangebreken.Alleendankandeboomeigenaaraantonendatdezevoldoendezorgaaneenschadeveroorza-kendeboomheeftbesteed.

    1Eenhoutachtig,overblijvendgewasmet,op1.30meterhoogtebovenmaaiveld,eendwarsdoorsnedevandestamvanminimaal10centimeter.Ingevalvanmeerstammigheidgeldtdedwarsdoorsnedevandedikstestam(dedwarsdoorsnedevandestamkanpergemeenteverschillen).

  • 2. VTA binnen de stadsgrenzen

    Eengrootbomenbestandbrengtmeerrisicometzichmeedannindividueleboom.Alsstadishetdaarombelangrijktewetenwaarzichbinnendestadsgrenzenbomenmetgebrekenbevinden.Indithoofdstukwordtingegaanopdeeerstestapbijhetont-wikkelenvaneenplanmatigboomzorgsysteem:deQuickscanAansprakelijkheidsrisico.Doorhetuitvoerenvandequickscanwordtdirectduidelijkwaarbinnendestads-grenzendeaandachtspuntenliggen.Vervolgenswordtingegaanopdenoodzaakeninhoudvaneenboomveiligheidscontrole(VTA).DeVTAisdedirectevervolgstapnahetuitvoerenvandequickscan.Daarnawordenbiologischeenmechanischeboomgebre-kenbeschrevendiewijzenopeenverhoogdschaderisico.Deindithoofdstukopge-danetheoretischekenniskaninhetveldpraktischwordeningezetbijdebeoordelingvanindividuelebomennopstanden.

  • 11

    2.1 Quickscan Aansprakelijksheidsrisico Aanhettoekennenvanmaatregelengerichtophetwegne-menvanhetaansprakelijkheidsrisicozijnnatuurlijkkostenverbonden(zieook:ZorgplichtWandelroutes,modelstudie;Buiting2007).Daaromishetverstandigomalsstadvooraf-gaandaandedureVTAeenQuickscanAansprakelijkheidri-sicouittevoeren.TijdensdeQuickscanAansprakelijkheidsri-sicowordtgekekenopwelkelocatiesbinnendestadnaarallewaarschijnlijkheidbomenenopstandenmeteenverhoogdAansprakelijkheidsrisicoaanwezigzijn.DeVTA-controle(uitgevoerddooreenterzakedeskundige2)kanzichvervol-gensineersteinstantierichtenopdezezogehetenrisicoge-bieden.Omrisicogebiedensnelinkaarttebrengenishetverstandigdevolgendevragentebeantwoorden:

    1. Waarbinnendestadbevindenzichdeopstandenmeteennietsdoenbeheerofeenfunctienatuur?

    Opstandenwaargeenofweinigbeheeris,ofwaardefunctienatuuraspectbepalendis,hebbeneenverhoogdrisicoopdeaanwezigheidvanbomenmetzowelbiologi-schealsmechanischegebrekenenookdodebomenindebuurtvanwegenenpaden.

    2. Waarbinnendestadbevindenzichbosopstanden,lanenenindividuelebomendiealgeruimetijdnietzijnonder-worpenaaneenVTA?

    Opstandenwaarlangerdan5jaargeenbeheerisgevoerdvormeneenrisicoinhetkadervandeaansprakelijkheid.Oudereopstandenvormendaarbijeerdereenrisicodanjongeopstanden.Naaraanleidingvanstandplaatsrisicobijlanenenindividuelebomenwordendevolgendecontrolemomentenaangemerkt:

    Bomenopintensiefgebruikteplaatsen1xperjaar Bomenhoofdstructuur1xper3jaar. Secundairewegenenbuitengebied1xper5jaar

    3. Waarbinnendestadsgrenzenzijnbijdelaatstebeheer-singrepenbewustmaatregelengerichtophetvoorko-menvanschadegenomen(specifiekemaatregelenindemaatregelensetgerichtophetafdekkenvanaansprake-lijkheidsrisicos)?

    Ookdoorinzichtintoegepastemaatregelentijdensdelaatsteingreepkunnendehuidigerisicosperopstand,laanofindividueleboomwordeningeschat.

    4. Waarbinnendestadbevindenzichdeoudereopstanden,lanenenindividuelebomen(>80jaar)?

    OudereopstandenlanenenbomenvormeninhetkadervandeVTAeengroterrisicodanjongerebeplanting.Degrenslichtdaarbij,afhankelijkvandeboomsoort,rondde80jaar.

    NadatdeAansprakelijkheidrisicoanalyseisuitgevoerdisduidelijkwaarzich,binneneenafgebakendgebied,bomen,opstandenensituatiesbevindenmeteenverhoogdrisico.Dezezogehetenrisicogebiedenkomenalseerstinaanmer-kingvooreenVTA-controle.

    2. VTA binnen de stadsgrenzen

    2Eengecertificeerdboomveiligheidscontroleur,EuropeantreeworkerofEuropeantreetechnician.

  • 12

    2.2 Wat is VTA? DeafkortingVTAstaatvoorVisualTreeAssessment,watletterlijkvertaaldvisueleboombeoordelingbetekent.DeVTA-boomveiligheidscontroleisophetgebiedvanboomvei-ligheiddemeestgebruiktecontrolemethode.Demethodeisbeginjaren90ontwikkelddoordeDuitseprofessorClausMattheckenrichtzichophetopsporenvanbiologische-enmechanischeboomgebreken.Biologischeboomgebrekenzeggenhierbijietsoverdeconditievandeboom,terwijlmechanischeboomgebrekenbetrekkinghebbenopstabili-teitenbreukgevoeligheid.NaastdeVTAzijnerookanderemethodenontwikkeldzoalsdeIntegrierteBaumanalyse(IBA)vanReinartz&SchlagendeStatischIntegrierteAbschtzung(SIA)vanWessolly.MetnamedeIBA-methoderichtzichopstam-enwortelrotenhetreactievermogenvandeboomomopdezerottingsverschijn-selentereageren.DeSIArichtzichmeeropdeomval-enbreekweerstand.Dezeanderemethodenwordenverdernietbesproken.

    2.3 Doel van de VTAHeteinddoelvandeboomveiligheidscontroleishetopbou-wenvaneeninzichtelijkeAansprakelijkheidrisicoadministra-tieeneenveilig,goedonderhouden,bomenbestand.Deadministratiemoetzozijnopgezetdatderdeninzichtkrijgenindeconditionelestaatvanhetbinnendestadaanwezigebomenbestand.Deadministratiewordtdaaromvaakgekop-peldaaneenGeografischInformatieSysteem(GIS).BinnenhetGISwordendegeschouwdebomenopkaartgevisuali-seerdengenummerd.Hierdoorisiedereindividueleboomopeenvoudigewijzeinhetveldterugtevinden.Deindividueeltoegekendeboomnummerscorresponderenmetboomnum-mersineenoverzichtstabelwaarindegeconstateerdegebre-kenzijnomschreven.

    Eentweedebelangrijkonderdeelvandeaansprakelijkheidri-sicoadministratievormenderekeningenvanaannemersdiegeconstateerdegebrekenhebbenverholpen.Opdereke-ningenmoetendeuitgevoerdewerkzaamhedenduidelijkwordenomschreven.Ookmoetelkerekeningvaneendatumzijnvoorzien,zodathetmomentvanuitvoeringduidelijkis.

    Afbeelding 2.1: hoogtemeter en pi-band, gereedschap

    van een boomveiligheidscontroleur

  • 13

    2. Inhoud van de VTA-controleTijdensdeVTA-controlewordteenboomonderzochtopgebreken.Boomgebrekenkunnen,zoalsgezegd,vanbiologi-scheofmechanischeaardzijn.AlsbijeenVTA-controlewordtgekekennaarbiologischesymptomen,wordtbijvoorbeeldgeletopdelengtegroeivannieuwetakken(scheutlengte),bladbezettingofdeaanwezigheidvanpaddenstoelen.Mechanischegebrekenkunnenbestaanuitsymptomendiewijzenopbreukofstabiliteitsproblemen.Voorbeeldendiewijzenopbreukzijnvezelknikken(stam)ofpechbalken(bijtakken).Voorbeeldenvanmogelijkestabiliteitsproblemenzijnhetontbrekenvanwortelaanzettenofdevormingvanextreemveeladventiefwortelsnetonderhetmaaiveld.

    TijdenseenVTAwordengebrekenopgespoordengerap-porteerd.Ookwanneerbijeenboomgeengebrekenwordengeconstateerdwordtditvermeld.Uitdeinventarisatiegege-vensblijktookwaarzichbinnenhetbomenbestandatten-tiebomenenrisicobomenbevinden.Attentiebomenwordendaarbijgedefinieerdalsbomenmeteengebrek,waardoordecontrolefrequentiemoetwordenopgevoerd.Risicobomen

    zijnbomenwaarvanopbasisvaneenvisuelebeoordelingnietkanwordenvastgesteldofzeveiligzijn.Zulkebomenmoetennaderwordenonderzochtmetspecialistischeappa-ratuur.Ditnaderonderzoekmoetuitwijzenofdaadwerkelijksprakeisvaneenverhoogdrisico.

    Afbeelding 2.2: een boom met gebreken?

  • BijhetuitvoerenvaneenVTAspeelthetherkennenvanbiologischeenmechanischegebrekeneenbelangrijkerol.Vandaardatdebelangrijksteindithoofdstukwordenbesproken.TotslotwordtkortingegaanopdeomgangmetAttentie-enRisicobomen.

    3. Biologische en mechanische gebreken

  • 1

    3.1 Biologische gebrekenBijbeoordelingvanbiologischegebrekenwordtgekekennaarblad,scheutlengte,vertakkingpatronen,doodhout,schimmelsendeaan-ofafwezigheidvanwondovergroeiing.

    3.1.1 BladkenmerkenBladerenkunnenwordenaangetastdoorschimmels,insectenofkunnengebrekverschijnselenvertonen.Eenveelvoorko-mendeaantastingveroorzaaktdoorschimmelsisdeblad-vlekkenziekte(afbeelding3.1).Bladvlekkenwordenveroor-zaaktdoormeerderesoortenschimmels.Debladvlekkenmetdaarinsporenvandeschimmelzijnnietschadelijkvoordeboom.Deaantastingistijdelijkenalleenvancosmetischeaard.Bladschadeontstaandoorinsectenzorgtvrijwelnooittothetafstervenvaneenboom.Welkanbladschadeervoorzorgendateentochalmindervitaleboomverderverzwakt.

    BladverkleuringenvormenbinnendeVTAeenbelangrijkeaanwijzing.Wanneersprakeisvanbladverkleuringbuitendeherfstperiode,kanditwordenveroorzaaktdooreengebrek-verschijnsel,herbiciden-ofzoutschade.Gebrekverschijnselenenherbicidenschadezijnvaaktezienalslichtebladverkleu-ringen.Zoutschadeopenbaartzichdoorafgestorvenblad-moesaanderandenvanhetblad(bruinebladrand).

    Bijhetachterhalenvandeoorzaakvandebladverkleuringkandestandplaatsinveelgevallenuitsluitselgeven.Zozijn

    bladverkleuringenvanbomenlangsakkersofkassenvaakhetgevolgvanherbicidenenhebbenbomenlangswegenvaaktemakenmetdegevolgenvanstrooizout.Daarnaastisbijbomenindekustzonevaaksprakevaneennatuurlijkontstanezoutschadedoorinvloedvandezoutezeewind(zoutstralen).

    Wanneerduidelijksprakeisvangebrekverschijnselen(afbeel-ding3.2)kunnenblad-enbodemmonsterswordenverza-meldvooreennadereanalyse.Deblad-enbodemmonsterskunnendaartoewordenopgestuurdnaardeBodemkundigeDienstvanBelgi(BDB).

    Afbeelding 3.1: bladvlekken op esdoorn

    Afbeelding 3.2: gebrekverschijnselen

  • 16

    3.1.2 TakscheutlengteDetakscheutlengteisdetaklengtedieinngroeiseizoenbijgroeit(afbeelding3.3).Detakscheutlengteiseengoedemaatvoorhetbepalenvandeconditievaneenboom.Datkaneenvoudigdoordetakscheutlengtevaneentebeoordelenboomtemetenenvervolgenstevergelijkenmetscheutlengtesvandezelfdesoortenindeomgeving.Opbasisvandezevergelijkingkunnenconclusiesmetbetrekkingtotconditieengroeikrachtvandeonderzochteboomwordengetrokken.

    3.1.3 VertakkingspatronenOnvolkomenhedenindekroonopbouwontstaandoordeaanwezigheidvanprobleemtakken.Probleemtakkenzijnbijvoorbeeld:schuurtakken,dubbeletoppen,dikketakken,takparen,takkransen,zuigersenelleboogtakken(zie:afbeel-dingen3.4totenmet3.9).Problemendiedezetakkenveroorzakenkunnenwordenverminderdofwordenweggenomendooreengoedejeugd-begeleidingssnoei.Jeugdbegeleidingssnoeistartdirectnadatgeplantebomenzijnaangeslageneneengoedegroeigaanvertonen.Bijlaanbomenisditmeestalzondriejaar

    scheutlengte

    Afbeelding 3.3: scheutlengte

    Afbeelding 3.9: elleboogtak kastanje

  • 1

    naaanplant.Persnoeibeurtmagbijhetverwijderenvanprobleemtakkennooitmeerdan20%vanhetkroonvolumewordenverwijderd.Nadatdejeugdbegeleidingssnoeiisafgerondvolgtdebege-leidingssnoei.Dezebestaatuithetverwijderenvangevaarlijktakkenendoodhout.

    Afbeelding 3.4: schuurtak

    Afbeelding 3.5: dubbele top

    Afbeelding 3.6: dikke tak

    Afbeelding 3.7: takpaar takkrans

    Afbeelding 3.8: zuiger en plakoksel

    Afbeelding 3.9: elleboogtak kastanje

  • 18

    3.1. Dood houtDoodhoutontstaatmetnameindevolwassenboomfase.Doodhoutiszowelindezomeralswintergoedteherken-nen.Bijhetuitvoerenvandoodhoutsnoeiwordenalleentakkenmeteendiametergroterdan4cmweggenomen.Doodhoutkleinerdan4cmdiametervormtmeestalgeengevaarvoordeomgevingenkandusblijvenzitten.

    3.1. Schimmels Schimmelszijnsporenplantenzonderbladgroen.Hetover-grotedeelvanhetjaarbevindendeschimmelszichonderdegrondalseenkluwenvanschimmeldraden,ookwelhetmyceliumofzwamvlokgenoemd.Hetvruchtlichaamvaneenschimmelisdepaddenstoel,diezichonderdejuistecondi-tiesopenbaart.BinnendeVTAwordtveelaandachtbesteedaanhetherkennenvandezevruchtlichamen,omdatdeschimmelszelfvrijwelnietwaarneembaarzijn.Inhetkadervandeboomveiligheidsbeoordelingwordenschimmelsindriegroepenverdeeld,teweten:parasieten,symbiontenensaprofyten.

    Parasietenzijnschimmelsdieinhunvoedselvoorzieninggeheelafhankelijkzijnvaneengastheer,bijvoorbeeldeenboom.Parasietenputtenhungastheerlangzaamuit.Uitein-delijkleidtdittothetafstervenvandegastheer.SlechtseenkleindeelvandeinNederlandvoorkomendepaddenstoelenheefteenparasitaireleefwijze.

    Symbiontenzijnschimmelsdiemethungastheersamenwer-ken.Symbiontenkomenbijbomenveelvoor(Mycchorhizaofwortelschimmels).Dezeschimmelszijnvooreendeelvanhunvoedselvoorzieningafhankelijkvandeboom.Inruilvoordevoedingsstoffenondersteuntdeschimmeldeboombijhetopnemenvanmineralen,vochtofbijhetwerenvantoxischestoffen.

    Saprofietenzijnschimmelsdiealleenopdoodhoutleven.Doorhunaanwezigheidwordthetdodehoutlangzaam

    verteerd.Schimmelsmetdezelevenswijzezijnvaaklatentopeenboomaanwezigenwordenpasactiefzodraeenboomverzwakt.

    BijhetuitvoerenvaneenVTAisvooraldeaanwezigheidvanparasitaireschimmelsvanbelang.Opbasisvanvisuelekenmerkenishetmogelijkonderscheidtemakenindewijzewaaropeenparasitaireschimmeldeboomaantast.Daarbijzijntweemogelijkheden:bruinrot-ofwitrot-aantasting.Visu-elekenmerkenspelendaarbijeenbelangrijkerol.Eenparasi-taireschimmelaantastingmanifesteertzichdaarbijalsbruinenblokkerigofwitenvezelig.Opbasisvandezekenmerkenwordtgesprokenvanbruinrot(ookwelkubiekrot)ofwitrot(ookwelzachtrot).Hetbruineblokkerigeontstaatdoordatbruinrotters(schim-melsdiebruinrotveroorzaken)celluloseafbreken.Cellu-losezorgtervoordathethouttrekkrachtenkanopvangen.Doordatdecellulosewordtafgebrokenblijftalleendebruinelignineover.Bijwitrotters(schimmelsdiewitrotveroorzaken)werktdeafbraaknetandersom.Doordezeschimmelswordtjuistdebruinelignineafgebroken.Deachterblijvendecellu-loseheefteenwittekleur.

    Dedeterminatievanalleparasitaireschimmelsopbomenisvooreenbeginnerondoenlijk.DaaromiseenselectiegemaaktopbasisvanonderzoekaanstadsbomeninDuits-land(Reinartz&Schlag,2003).Opbasisvanditonderzoekzijnde6meestvoorkomendeparasitaireschimmelsopstadsbo-menbenoemd:

    Honingzwam Armillariaspp.Tonderzwam Ganodermaspp.Zwavelzwam Laetiporus sulphureusKorsthoutskoolzwam UstulinadeustaReuzenzwam MeripilusgiganteusRuigeweerschijnzwam Inonotushispidus

  • 1

    HoningzwamBinnendefamilievandehoningzwammenkomenverschil-lendesoortenvoor,waarvandeEchtehoningzwam,Armil-lariamellea,enSomberehoningzwam,Armillariaostoyae,parasitairzijn.DeHoningzwamiseenzwakteparasietdiezichvanuitdebodemviahetwortelstelselgeleidelijknaarbinnenwerkt.Hettempovandeaantastingisdaarbijafhankelijkvandevitaliteitvandeboom.Tijdensditprocestakeltdekroongeleidelijkaf.Deschimmelleeftalssaprofietvoortnahetafstervenvandeboom

    Naam Echte honingzwamArmillaria mellea

    Sombere honingzwamArmillaria ostoyae

    Type Plaatjeszwam Plaatjeszwam

    Groeiwijze Groepuitcentraalpunt Groepuitcentraalpunt

    Hoed Gewelfd,5-15cm Stomp,5-20cm

    kleur Zachtgeel Geelachtigbruintotgroen

    oppervlak Donkergeschubdincentrumhoed Kleineschubben

    lamellen Wittotbruinwit Wittotcrmewit

    Steel Cilindrisch,5-15cmhoog,5-15mmbreed Cilindrisch,5-15cmhoog,10-30mmbreed.

    kleur Wittotbruinwit Wittotbruinwit

    manchet Wit,vliesachtig Wit,vliesachtig,getand

    BeeldaantastingMeestalwordenviawortelsenwondencambiumenspinthoutaangetastwaarnawitrotzichuitbreidt.Afstotenvanschorsdoorcambiumaantastingmetzwarterhizomorfenonderschorsenvruchtlichamenopstamvoetenlagestam.

    Boomsoorten Loof-ennaaldbomen

    Seizoen Vruchtlichaamvanlatezomertoteerstevorst

    Type rot Witrot

    Afbeelding 3.10: sombere honingzwam

    Afbeelding 3.11: echte honingzwam

  • 20

    TonderzwamEenaantastingvandeTonderzwambreidtzichvanuitdebodemviadestamvoetnaarbovenuit.Vitalebomenkunnenlangweerstandtegendeaantastingbieden.Deboomcompenseerteenaantastingdoorextradiktegroeiindestamvoet.Eenzijdigeaantastingvormteenverhoogdrisicoopwindworp.

    Naam DikrandtonderzwamGanoderma australe

    Platte tonderzwamGanoderma lipsiense

    Type Buisjeszwam

    Groeiwijze Groepopinvallenddeelstam

    Hoed Dakvormig,10-35cmbreed,tot10cmdik Dakvormig,10-40cmbreed,tot5cmdik

    kleur Donkerbruin Dofbruinrood

    oppervlak Bobbeliggegroefd,hard Opgeboldmetenkeleconcentrischeringen

    lamellen Wittotbruinwit Wittotcrmewit

    Steel Geen Geen

    Manchet Geen Geen

    Beeldaantasting Nawortelbeschadiging(graafwerkzaamheden)invallenvanstamvoetdelenmetdaaropvruchtlichamen

    Boomsoorten Loof-ennaaldbomen

    Seizoen Vruchtlichaamgehelejaar

    Typerot Witrot

    Afbeelding 3.12: dikrandtonderzwam

    Afbeelding 3.13: platte tonderzwam

  • 21

    ZwavelzwamAantastingvandeZwavelzwamkomtbijveelbomenvoor.Zolanghetcambiumenspinthoutnietwordenaangetastkandeboomdeverliezenaanhoutvolumecompenseren.Uitein-delijkwordenspintencambiumwelaangetastenbreektdeboomopen,waarbijeenblokvormigeverpoederendestruc-tuurzichtbaarworden.Ditluidtdeeindfasevandeboomin.Indezefasezijndebomengevoeligvoorwindworp.

    Naam ZwavelzwamLaetiporus sulphureus

    Type Buisjeszwam

    Groeiwijze Opstamenstamvoet

    Hoed Waaiervormigeplateninclustersofgroepen

    kleur Geel

    oppervlak Bobbeliggegroefd,hard

    kleuronderkanthoed Wittotgeelwit

    Steel Geen

    Manchet Geen

    BeeldaantastingNawortelbeschadigingofviawortelstelseldringtdebruinrotschimmelbinnenentastgeleidelijkhetkernhoutaan.Daarnavolgtspintenbast.

    Boomsoorten Loof-ennaaldbomen;vooraleikenrobinia

    Seizoen Vanafmeienverdwijnenbijvorst

    Typerot Bruinrot

    Afbeelding 3.15: jong vruchtlichaam

    Afbeelding 3.14: oud vruchtlichaam

  • 22

    KorsthoutskoolzwamAantastingenvandeKorsthoutskoolzwamzijntijdenshetuitvoerenvandeVTAlastigwaarneembaar.Devruchtlicha-menzijnklein,donkerendaardooronopvallend(zieafbeel-ding3.17).Deaantastingkomtmeestalvooropbeuken.Aantastingkanleidentoteenverhoogdwindworpgevaar.

    Naam KorsthoutskoolzwamUstulina deusta

    Type Zakjeszwam

    Groeiwijze Onregelmatigkorstvormig(stroma),totveledmgroot,

    Hoed Waaiervormigehoedvan10-30cmbreed,1-3cmdik

    kleur Lichtblauw-grijsmetwittegroeirand,laterdonkergrijstotzwart

    oppervlak Jongmeligbestoven,laterverspreidepapillen.

    Steel Geen

    Beeld aantasting Vanuitoudewortelsbreidthetwitrotzichlangzaamuitnaardestamvoetwaarbijdevitaliteitvandeboomafneemt:kleinbladkortereloten.

    Boomsoorten Loofbomen,vooralbeuk,berkenlinde

    Seizoen Stromameerjarig

    Type rot Witrot

    Afbeelding 3.16: korsthoutskoolzwam detail

    Afbeelding 3.17: korsthoutskoolzwam

  • 23

    Ruige weerschijnzwamVitalebomenhebbeneenhogeweerstandtegeneenaantas-tingvandeRuigeweerschijnzam.Ookisdeaantastingmoei-lijkwaarneembaaromdatvruchtlichamenalleenincidenteelwordengevormd.Pasalsdeschimmeldoorhetspinthoutbreektendebastdoodofveelvruchtlichamenverschijnen,wordtdekansopstambreukgroot.

    Naam Ruige weerschijnzwamInonotus hispidus

    Type Buisjeszwam

    Groeiwijze Vruchtlichaamopstamendikketakken

    Hoed Enjarig,hoef-totconsolevormig,ntotenkeledm

    kleur Okerkleurigbruintotdonker-ofzwartbruin,jongmeteenzwavelgeletotgeelbruinerand

    oppervlak Bovenzijderuigviltig-borstelig

    buisjes Lichtgeelbruinmetzilverglans;laterdofbruin

    Steel Geen

    Beeld aantasting Vanuittakverwondingbreidthetwitrotzichlangzaamenonregelmatiguitinhetkernhout.

    Boomsoorten Loofbomen,voornamelijkplataan,esenlijsterbes

    Seizoen Enjarig;verschijnenvanafvroegevoorjaar

    Type rot Witrot

    Afbeelding 3.18: jong exemplaar

    Afbeelding 3.19: oud exemplaar

  • 2

    ReuzenzwamDeReuzenzwamisoverhetalgemeenvrijeenvoudigteherkennen.Deaantastingbegintmeestalopnlocatieenbreidtzichvervolgensronddestamvoetuit.Ophetmomentdatdecirkelwordtgeslotenisdekansopwindworpzeergroot.

    Naam ReuzenzwamMeripilusgiganteus

    Type Buisjeszwam

    Groeiwijze Meerderehoedennaastenbovenelkaardieeenwaaiervormentot80cmbreedaanenopvoetboom.

    Hoed Waaiervormighoedvan10-30cmbreed,1-3cmdik

    kleur Grauwgeelbruintotroodbruinmetconcentrischekleurringen

    oppervlak Ruwenkorrelig

    buisjes Crmekleurig,verkleurtbijaanraking

    Steel Kort

    Beeldaantasting Vanuitoudewortelsbreidthetwitrotzichlangzaamuitnaardestamvoetwaarbijdevitaliteitvandeboomafneemt:kleinbladkorterescheuten.

    Boomsoorten Loof-ennaaldbomen

    Seizoen Vanafvoorjaarenverdwijnenbijvorst

    Typerot Witrot

    Afbeelding 3.20: reuzenzwam rondom stamvoet

    Afbeelding 3.21: reuzenzwam detail

  • 2

    3.1.6.WondovergroeiingWondovergroeiing(callusvorming)isdereactievaneenboomopeenbeschadigingvandebastenonderliggendweefsel(zieafbeelding3.22wondovergroeiing).Doormiddelvandewondovergroeiingsluitdeboomdewondaftegenziekteverwekkers.Desnelheidwaarmeeeenwondover-groeit,zegtveeloverdeconditievandeboom.

    Afbeelding 3.22: wondovergroeiing

  • 26

    3.2 Mechanische gebrekenBijbeoordelingvanmechanischegebrekenwordtgezochtnaarverschijnselendiewijzenopstabiliteitsproblemenen/oftakbreuk.Veelvoorkomendemechanischegebrekenzijngoedherkenbaar.Hetgaatdanbijvoorbeeldomvezelknikken,plakoksels,pechbalken,holtes,overmatigevormingvanadven-tiefwortels,ontbrekenvanwortelaanzettenenscheefstand.

    3.2.1 VezelknikkenVezelknikkenzijnhorizontaleplooienindestamvaneenboom(zieafbeelding3.23).Deplooienkunnenwijzenopeenholteofverzwakkingvandehoutstructuur.Dooropdestamtekloppenmeteenhoutenhamerkandeaanwezigheidvaneeneventueleholteofverzwakkingeenvoudigwordenaangetoond.

    3.2.2 Plakoksel Eenplakokseliseenverzwaktetakaanhechtingdieontstaatdoordateentakdichttegendedoorgaandespilmee

    omhooggroeit.Diktegroeivandetakendoorgaandespildruktdetakalshetwarevandedoorgaandespilaf.DoordezedrukontstaanaanweerszijdevandeaanhechtingdekenmerkendeorenofwangenDoordeslechteaanhech-tingisdekansopuitbrekenveelgroterdanbijgoedaange-hechtetakken.Dooreengoedejeugdbegeleidingssnoeikandeontwikkelingvaneenplakokselwordenvoorkomen.Ophetmomentdateenplakokselwordtaangetroffenmoetenaltijdaanvullendemaatregelenwordengenomen.Bijeenkleinetakkanhetgevaarwordenweggenomendoormiddelvansnoeien.Indiendeplakokseleenzwaregesteltakbetreft,biedthetplaatsenvaneenkroonverankeringuitkomst(zieafbeeldingen3.26).

    3.2.3 PechbalkEenpechbalkoftakmetlengtescheurenontstaatdoordateengesteltakophetuiteindetezwaarwordt(zieafbeelding3.25).Doordegroteneerwaartsekrachtscheurtdetakengaatopenstaan.Pechbalkenvormeneenverhoogdrisicoop

    Afbeelding 3.23: vezelknik Afbeelding 3.24: uitgebroken plakoksel Afbeelding 3.25: pechbalk

  • 2

    breuk.Indieneenboomlangeenzwaregesteltakkenheeftkanhetpreventiefaanbrengenvaneenkroonverankeringhetontstaanvanpechbalkentegengaan.

    Afbeelding 3.23: vezelknik Afbeelding 3.24: uitgebroken plakoksel Afbeelding 3.25: pechbalk

    Afbeelding 3.26: boom met aangebrachte

    kroonverankering

  • 28

    3.2. HoltesHetontstaanvanholtesindestamvanbomeniseenproceswaarbijenigetijdverstrijkt.Deeerstestapishetontstaanvanbastschade.Bastschadekandaarbijwordenveroorzaaktdoorweers-,antropogeneofdierlijkeinvloeden(zieafbeel-dingen3.27t/m3.29).Denkbijvoorbeeldaanblikseminslag,velschadeofschadedoorspechten.Doorhetdoorbrekenvandebastontstaateeninvalspoortvoorziekteverwekkerszoalsschimmels.Bastschadeheeftnietaltijdeenholtetotgevolg.Wanneereenboomoptijdeenafgrendeling(callus)vormt,leidtbasschadeniettotholtevorming.

    Wanneerdeafgrendelingnietoptijdgevormdwordt,kunnenschimmelshoutrotveroorzaken,metalsgevolginrottingvandestam.Bomenmetholtes,waarbijnog1/3restwandvandestraalaanwezigiskunnenalsveiligbeoordeeldworden(afhankelijkpersoortenvorm).Eenboommeteenholtehoeftdusnietperdefinitieonveiligtezijn.

    Eenboommetholteiswelaltijdeenattentieboom.Datbete-kentdatdeboomcontrolefrequentiemoetwordtopgevoerd,waardoordeontwikkelingvandeholtegemonitoordwordt.Wanneeruitmonitoringsgegevensblijktdatdeholtetegrootwordtzijnaanvullendemaatregelennoodzakelijk.

    Afbeelding 3.27: Blikseminslag

  • 2

    3.2. Stabiliteit, adventiefwortels, ontbrekende wortelaanzetten en scheefstandStabiliteitsproblemenopenbarenzichdoorhetontbrekenvanwortelaanzetten,aanwezigheidvanadventiefwortelseneventuelescheefstand.

    Bomenzonderwortelaanzetten(destamstaatalshetwarealseenpaalindegrond)hebbeneenverhoogdstabiliteitsri-sico.Wanneerdaarnaastnetondermaaiveldveeladventief-wortelsaanwezigzijniseenstabiliteitsprobleemeenfeit.

    Vormingvanadventiefwortels(afbeelding3.30:adventief-wortels)wijstnamelijkophetafstervenvangestelwortels.Hetverliesvangestelwortelswordtdoordeboomgecom-penseerddoordevormingvanadventiefwortels.Deadven-tiefwortelszijnintegenstellingtotgestelwortelsoppervlak-kigverankerd.Bomenmetstabiliteitsproblemenkunnentijdenseenstormdirectomvallenmaarkunnenooklang-zaamscheefzakken(zieafbeelding3.31:scheefstand).Bijtwijfelrondomdestabiliteitwordenbomenvoorzienvaneenloodje(draadjemetgewicht).Doordeafstandvanhetloodjetenopzichtevandestamperi-odiektemonitorenwordtbepaaldofeenboomsteedsverderscheefzakt.

    3.3 Attentie- en risicobomen monitorenTijdenseenVTAgeconstateerdeaantastingenhoevennietperdefinitieeendirectgevaarvoordeomgevingopteleveren.Dooreenboommeteenbiologischofmecha-nischgebrektebestempelenalsattentie-ofrisicoboom,endaarmeedeonderzoeksfrequentieoptevoeren,kanhetreactievermogenvandeboomopdeaantastingwordengemonitoord.Indienblijktdateenboomzichgoedvaneenaantastingherstelt,zelfstandigdanweldoormiddelvanenkeleboomtechnischemaatregelen,dankanwordenbeslo-tenomdecontrolefrequentieweerterugtebrengennaarhetoudeniveau.

    Afbeelding 3.28: aanrijdschade

    Afbeelding 3.29: veegschade veroorzaakt door zwijnen

    Afbeelding 3.31: scheve boom met loodje

    Afbeelding 3.30: adventiefwortels en ontbrekende wortelaanzetten

  • . Rapportage en analyse op basis van VTARapportage,gegevensverwerkingenanalysevormeneenbelangrijkonderdeelvandezorgvuldigopgezetteVTA.Alshulpmiddel,bijrapportageinhetveld,kunnenstandaardopnameformulierenwordengebruikt.SindsdeopkomstvandeVTAzijndiverseformulierenontwikkeld.IndithoofdstukwordtingegaanopdeinhoudvaneenwerkbaarVTA-formulierenopdetenemenstappenindiennaderonderzoekwordtaanbevolen.

  • 31

    .1 VTA voor individuele bomen, rijbeplanting of boomgroepenEengoedeVTA-opnamestartmethetlokaliserenenopkaartzettenvandetebeoordelenboom.Tijdensdezeeerstestapwordenalletemonitorenbomenvaneenindividueelboom-nummervoorzien.Doelvandezeeerstestapisdatdebeoor-deeldebomenaltijdkunnenwordenteruggevonden.Datisvangrootbelang,omdatbijeventueleschadeenaansprake-lijkheidsstellingdeVTA-historievandeschadeveroorzaken-deboomeengroterolspeelt.

    Nadatlokaliseringheeftplaatsgevonden,allebomenopkaartstaanenvaneenindividueelnummerzijnvoorzien,kanwordengestartmetdewerkelijkeVTA:hetbeoordelenvandeboomveiligheidvanindividuelebomen.

    BijhetuitvoerenvandeVTAishetverstandingeenstan-daardformuliertegebruiken(zieBijlage1:VTAopnamefor-mulieren).IndemeesteVTA-formulierenwordtdeboominverschillendeonderdelenopgedeeld.Daarbijwordtonderscheidgemaaktinkroon,stamenstamvoet.Achteriedervandezeafzonderlijkeboomonderdelenwordenveelvoorkomendegebrekenopgesomd.Wordtzongebrekbijdebeoordelingaangetroffendankandatophetformulierwordenaangevinkt.Ookkunnennaderespecificatieswordentoegevoegd.Indiengeengebrekenzijngenoteerdwordtdeboomtijdensdevolgenderegulierecontroleopnieuwbeoor-deeld.Indienwelgebrekenzijngenoteerd,moetwordenvastgesteldofdirectingrijpennoodzakelijkisofdatdeboom

    hetetiketAttentieboomofRisicoboomkrijgt.Alletenemenofreedsondernomenmaatregelenwordenverwerktindeadministratie.

    .2 Nader onderzoek aan risicobomen Wanneereenboomopbasisvaneenvisueleboombeoorde-lingnietalsveiligkanwordenbeoordeeldissprakevaneenRisicoboom.Naderonderzoekmoetdanuitwijzenofaanvul-lendemaatregelennoodzakelijkzijn.

    Hetnaderonderzoekwordtmeestaluitgevoerddooreenbedrijfmetspecialistischeapparatuur.Aanditnaderonder-zoekzijndaardoorvrijwelaltijdhogekostenverbonden.Naderonderzoekisdaaromalleenaandeordewanneerhetombijzonderesolitairebomenoflaanbomengaat.Voornaderonderzoekzijnverschillendemethodenontwikkeld.Demeestgangbaremethodenzijndetrekproef,degeluidsto-mograaf,depenetrometerendefractometer.

  • 32

    .2.1 De trekproefDetrekproefwordtingezetophetmomentdatonzekerheidbestaatoverdestabiliteitvandeboom.Tijdenseentrekproef(afbeelding4.1trekproef )wordendehoogte,trekhoogteentrekkrachtgemeten.Bijeentrekproefisdemaximalekrachtdieopeenboomwordtgesimuleerdvergelijkbaarmetwind-kracht12Bft(windsnelheidvan32,7m/s).

    .2.2 De geluidstomograafDegeluidstomograafwordtingezetbijonzekerheidoverdeaanwezigheidofgroottevaneenholte.Bijonderzoekmeteengeluidstomograafwordensensorenrondomdestamgeplaatst.Desensorenvangengeluidsignalenopdietijdenshetonderzoekdoordestamwordengezonden.Doordatgezondhouthetgeluidsignaalsnellergeleidtdandoodhoutkandoormiddelvaneencomputeranimatieeendwarsdoor-snedevandestamwordengetekend(zieafbeelding4.2)

    .2.3 De penetrometerDepenetrometer(afbeelding4.3penetrometer)wordtinge-zetomdebodemverdichtingopeengroeiplaatstemeten.Opeenanalogemeterisdeindringingsweerstandaftelezen.Op

    groeiplaatsenwaardebodemverdichtingbovende3MPa/cmkomtishetvooreenboomnietmeermogelijkomtewortelen.Groeiplaatsverbeteringbiedtinditsoortgevallenuitkomst.

    .2. De fractometerDefractometer(afbeelding4.4fractometer)iseeninstru-mentdatwordtingezetomdebreukgevoeligheidvaneenstamofgesteltaktemeten.Voorafgaandaandemetingishetnoodzakelijkeersteenhoutmonstermeteenaanwas-boortenemen(afbeelding4.5aanwasboor).Hethout-monster(afbeelding4.6boorkern)wordtgebruiktomderadiale-tangentiale-,endrukkrachtentemetendiehethoutkanweerstaantothetmomentwaarophetbreekt.Demeetwaardenwordenafgelezenopeenanalogeschaalver-delingenkunnengenterpreteerdwordenmetbehulpvan,perboomsoortontwikkelde,tabellen.Opbasisvandetabelkanpersoortwordenbepaaldofsprakeisvaneenverhoogdrisicoopbreuk.

    .3 Beschermde flora en faunaWanneereenboomeengevaarvoordeomgevingvormtenboomtechnischemaatregelengeenuitkomstbiedenis

    Afbeelding 4.1: trekproef Afbeelding 4.2: geluidstomograaf

  • 33

    kapdeenigeuitweg.Voorafgaandaandekapishetechternoodzakelijkdeboomtecontrolerenopverblijfplaatsenvanbeschermdedieren.HetcontrolerenopverblijfplaatsenkomtvoortuithetSoortenbesluit.HetSoortenbesluitinhaarhuidigevormisinwerkinggetredenop15mei2009.HetbesluitstreeftdebeschermingvandeinBelgilevendewildefloraenfaunana.Indieneenboommetverblijfplaatsvaneenbeschermdesoortgekaptmoetwordeniseenontheffingaan-vraagnoodzakelijk.

    Afbeelding 4.3: penetrometer

    Afbeelding 4.4: fractometer

    Afbeelding 4.5: aanwasboor

    Afbeelding 4.6: boorkern

  • . Literatuur

  • 3

    BoekenBomenenwet,doormr.B.M.Visser,1995Utrecht,Bomenstichting,4eherzienedruk.HandboekBoomveiligheid,C.MatteckenH.Breloer,1994

    StadsbomenVademecumdeel1:Beleidenplanvorming,J.Atsma,1996,Arnhem,IPCGroeneRuimte,2edruk.

    StadsbomenVademecumdeel2A:Groeiplaatsaspecten,G.J.vanProoijen,2006,Arnhem,IPCGroeneRuimte,1edruk.

    StadsbomenVademecumdeel3A:Boomcontroleenonderzoek,G.J.vanProoijen,2002,Arnhem,IPCGroeneRuimte,1edruk.

    StadsbomenVademecumdeel3B:Boomverzorgingengroeiplaatsverbetering,G.J.vanProoijen,2004,Arnhem,IPCGroeneRuimte,1edruk.

    StadsbomenVademecumdeel3C:Ziektenenaantastingen,G.J.vanProoijen,2007,Arnhem,IPCGroeneRuimte,1edruk.

    StadsbomenVademecumdeel4:Boomsoortenengebruikswaarde,J.J.C.Janssen,2006,Arnhem,IPCGroeneRuimte,1edruk.

    Tuinenlandschap,themanummer11a,Schimmelsenboombeheer,Reinartz&Schlag,2003.

    Zorgplichtwandelroutes,modelstudie,A.Heinen,R.Buiting,Dieren,2007.

    Internet beeldmateriaalwww.tuinenlandschap.nlwww.soortenbank.nlwww.piusfloris.nlwww.wikipedia.orgwww.obtadelinde.nlwww.knnv.nlwww.flickr.comwww.nu.nlwww.zeinstraboomverzorging.nlwww.hoogstamboomgaard.bewww.uwboom.nlwww.wikimedia.comwww.juvidat.be

    OverigTreedoctor,CDuitgegevendoorhetLeonardodaVinciproject

  • Bijlagen

  • 3

    VTA-opnameformulier voor solitaire bomen en laanbomen

    LocatieDatumopnameNaamcontroleurBladnummerBoomnummer 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10BoomsoortDBHTakvrijedoorgangKroon Bladbezetting

    ScheutlengtePechbalkPlakokselZuigerDoodhoutTakkrans

    Stam BeschadigingHolteScheurVerdikkingSchimmelRibScheefstand

    Stamvoet BeschadigingWortelaanzetMaaiveld

    Conclusie RisicoAttentie

    Attentie boomBoomnummer 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10Controlefrequentie(jaren)

    Risico boomBoomnummer 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10Typenaderonderzoek1

    Maatregel

    Boomnummer Opmerkingen

    1Bijvoorbeeldtrekproef,bodemonderzoek,nemenbladmonstersenz.

  • 38

    Toelichting VTA-opnameformulier voor solitaire bomen en laanbomen

    Locatie Naamstraatoflaanofvak/afdelingscode

    Bladnummer Volgnummerindienmeerdan10bomen

    Boomnummer Reedsingevuld

    Boomsoort Ei,bu,be,es,ed,am,li,el,gd,dg,la,enz.

    DBH Diameterincmop1,3m

    Takvrijedoorgang Hoogteonderstetakbijdoorgang(m)

    Kroon Bladbezetting %normaletoestand

    Scheutlengte %normalelengte

    Pechbalk Diameter(cm)

    Plakoksel Diameter(cm)

    Zuiger Diameter(cm)

    Doodhout Diameter(cm)vanaf4cm

    Takkrans j/n

    Stam Beschadiging %omtrek

    Holte Diameter/aantal

    Scheur j/n

    Verdikking j/n

    Schimmel j/n

    Rib j/n

    Scheefstand Gradenhellingshoek

    Stamvoet Beschadiging %omtrek

    Wortelaanzet j/n

    Maaiveld N(nee)/S (scheuren)/O(ongelijkmaaivelddoorliftwortels)

    Conclusie Risico j/n

    Attentie j/n

    Ditformulierwordtgebruiktvoordeindividuelebeoordel-ingvansolitairebomen,bomeninlaanverbandofbomendieinderandvaneenopstandstaanenvoorVTAinaanmerkingkomen.

    Deopnameisanalooggekoppeldaaneengedigitaliseerdopnamesysteem(GIS).Perboomwordenparametersgeno-teerddiebepalenofdeboomaldannietextraaandachtver-eistofeenrisicovoordeomgevingvormt.

    Ingevalvanextraaandacht,attentieboom,wordtdecontrolefrequentieinjarenaangegeven;ditkanvarirenvan0,5(2xperjaar)tot2(elke2jaar).Eenboombeoordeeldalsrisicoboomwordtvolgensdetoegekendemaatregel(en)behandeld.

  • 3

    VTA-opnameformulier voor bosranden

    Toelichting VTA-opnameformulier voor bosranden

    Datumopname

    Naamcontroleur

    Beheerseenheid

    Vak

    Afdeling

    OpstandkenmerkenSoortenboomfase

    Soorten

    Hoogtegemiddeld

    Dbhgemiddeld

    GemiddeldeH/Dverhoudingopstand

    Nemenmaatregelenopstandniveau

    1 Stabiliteitdunninguitvoeren

    2 Velleninstabieleopstanddelen

    3 Nietsdoen

    Risico bomen aanwijzen m.b.v. VTA-opnameformulier voor solitaire bomen en laanbomen.

    Nummer

    1

    2

    3

    Conclusie

    Opditformuliervindtderegistratieplaatsvanpotentieelgevaarlijkebosrandenindebeheerseenheid.Inhetalgemeenwordtditgevaarveroorzaaktdoorindividuelebomen,maarerkanooksprakezijnvanopstandgevaar.Vanopstandge-vaarissprakewanneerhetbosinstabielis.De(in)stabiliteitvanhetbos(H/Dverhoudingofstabili-teitsparameter)kanwordenberekendmetbehulpvande

    gemiddeldeboomhoogte(H)enboomdiameter(D)vandetebeoordelenopstand.DegemiddeldeH/Dverhoudingvaneenopstandkanwordenberekenddoorvan5willekeurigebomenindeopstanddehoogteendiameterincentimeterstemeten.Doordeverkregenparameterstemiddelen(delendoor5)krijgtmendegemiddeldehoogte(Hgem)engemid-deldediameter(Dgem)(allesincentimeters).Wanneerde

  • 0

    HgemwordtgedeelddoorDgem(incentimeters!)wordtdestabiliteitsparameterbekend.

    OpstandenmeteenH/D>dan100kunnenmassaalvallenbijstorm,ijzelensneeuw.Opstandgevaarmoetverholpenwordenmetmaatregelenopopstandniveau.Maatregelenkunnenbestaanuithetontwikkelenvanstabielebomendoorselectiefvrijstellentothetvellenvaninstabieleopstandsde-len.

    Echter,vaakzalgevaarbestaanuitbomen,takkenoftoppendievanuitdebosrandopwegenenpadenvallen.Bijdebosrand-VTAgaatheteromallegevaarlijkeenpotentieelgevaarlijkebomenteidentificerenineenstrookvan1,5keerdeboomhoogtevanafeenpad.Voordezebosrand-VTAkangebruikgemaaktwordenvanhetVTA-opnameformuliervoorsolitairebomenenlaanbomen.

  • Notities

  • BuitingAdviesWilhelminaweg646951BPDIEREN0313-619042

    [email protected]