xp werkboek uitvaartliturgie - - niet verloren gaan ... werkboek voor uitvaartliturgie een uitgave...

download xp werkboek uitvaartliturgie - - niet verloren gaan ... werkboek voor uitvaartliturgie een uitgave van Brussels Catechesehuis Woord vooraf Sterven is loslaten en loslaten is altijd

of 132

  • date post

    20-Mar-2018
  • Category

    Documents

  • view

    230
  • download

    2

Embed Size (px)

Transcript of xp werkboek uitvaartliturgie - - niet verloren gaan ... werkboek voor uitvaartliturgie een uitgave...

  • laat niet verloren gaan ...werkboek voor uitvaartliturgie

    een uitgave van Brussels Catechesehuis

  • Woord vooraf

    Sterven is loslaten en loslaten is altijd een beetje sterven. Zo vaak verplichthet leven ons tot loslaten, tot het definitieve loslaten komt. Wie meent te kunnen loslaten, bevestigt tegelijkertijd hoe sterk hij of zij aan het levenvasthoudt. Sterven hoort dan wel bij het leven, maar we leven allemaal zograag zonder de gedachte daaraan. Nochtans blijft zonder het sterven, onsleven onvolkomen.Vroeg of laat maakt iedereen het mee, dat er iemand sterft - aangekondigd ofniet - die nauw aan het hart ligt. En dan sta je voor de opgave om met familie en vrienden, binnen een korte tijdspanne, op gepaste wijze afscheid tenemen en daarvoor de juiste toon te vinden. Eenvoudig is het niet om woorden te vinden die kunnen helpen het verdriet te verwerken, om tedanken of om uit te drukken hoezeer je worstelt met de vraag: Waarom moestdit gebeuren? Jazeker, woorden schieten tekort, maar toch blijven ze eenonmisbare vertolking van wat ons bezielt. Het blijft echt wenselijk datfamilieleden en verwanten nauw betrokken worden bij de voorbereiding vande uitvaart en actief meedoen tijdens de dienst zelf.

    UitvaartwerkboekMet dit uitvaartwerkboek willen we op een discrete, maar voelbare manierruggesteun bieden. We brengen voor de verschillende omstandighedenwaarin nabestaanden iemand moeten afgeven, elementen voor deuitvaartliturgie bijeen: woorden, symbolen en muziek. Daarbij vertrekken wevan enkele vaste gegevens die in elke uitvaart een bepaalde plaats krijgen,zoals het persoonlijk aanspreken van de aanwezigen, het oproepen van eenlevendige herinnering aan de gestorvene, plaats geven voor getuigenis, ruimtevoor eigen verdriet, spanning tussen geloof en ongeloof, aandacht voor deband tussen overledene en familie, evangelie als aanknopingspunt Het blijft een uitdaging om volgens de traditie van de parochie en degevoeligheid van de familie aan en in te passen, te veranderen en bij teschaven. En om te zoeken naar een geschikte omkadering voor het afscheid.

    WoordenWe willen mee de weg gaan van het verdriet, de gevoelens van vertwijfeling ende worsteling met de zinvraag eerbiedigen. Als de omstandigheden hettoelaten, nodigen we ook uit dankbaarheid om een rijk gevuld leven teverwoorden. Bij dit alles laten we ons leiden door het verrijzenisgeloof. Wewillen niet verdoezelen dat we met dit geloof de nabestaanden willen optillenuit hun angst en droefenis. Soms durven we ook spreken van vervulling.

    SymbolenSymbolen kunnen vaak meer zeggen dan woorden. Nu eens zal het woordtekortschieten. Op andere ogenblikken kan het ruimte scheppen waardoor degebalde kracht van het symbool tot zijn recht komt. Soms spreken symboleneen sterkere taal dan wat dan ook.Naast licht, bloemen, water en wierook brengen we symbolen aan die nietvreemd zijn aan het leven van de gestorvene. We willen de brug slaan tussenhet oude en het nieuwe, m.a.w. ons laten inspireren door de bijbelse traditie

    1

  • en tevens zoeken naar een tekentaal waardoor de huidige mens zichaangesproken voelt.

    MuziekLiturgie zonder muziek mist een fundamentele dimensie. Muziek is als geenander medium in staat een ingetogen sfeer te creren, gevoelens weer te gevenen herinneringen op te roepen. In dit werkboek doen we suggesties voor dekeuze van muziek. We verwijzen naar de klassiekers, maar leggen ook denadruk op minder gekende en toch passende muziek.In een uitvaart kan er ook plaats zijn voor instrumentale muziek. Sommigeintense momenten worden vaak beter ondersteund door zachteinstrumentale muziek dan door een willekeurig lied.Als er eucharistie gevierd wordt, mogen we niet vergeten dat ook gewoneeucharistische liederen (offerandelied, communielied) thuishoren in eenuitvaart.Tot slot willen we ook suggereren steeds de tijd van het jaar indachtig te zijn.Zo hoort bij een uitvaart in de paastijd zeker een verrijzenislied.

    Bernard Lenaerts,namens Brussels Catechesehuis

    Laat niet verloren gaan

    Niet het werken en zwoegen,niet een ster aan de hemel,niet het zaad in de aarde,

    niet het liedin het hart van de mens.

    Niet de droom, niet de hunker.Niet de schoonheid die ons vervulde.

    Niet de lach van weleer,niet de droefheid, de tranen van nu.

    Niet de voetstap van de geliefde,niet het vuur, niet de trouw,

    niet de leegte.Niet de vragen, de stilte nadien.

    Niet de moed ondanks alles.Niet de weg die gegaan wordt.

    Niet het vruchteloos hopen.Niet het lichaam gebroken.Niet het stemloos verdriet.

    Niet het licht in de ogen.Niet het land van belofte.Niet de adem van leven.

    Niet de kracht van de ziel.

    Laat niet verloren gaan.Geen naam.

    Geen ogenblik.

    Kris Gelaude

    2

  • Inhoudstafel blz.

    Woord vooraf 1

    Verantwoording 5

    Jij die me liefhad, hebt me genoemd 7Gebedsdienst voor een te vroeg geboren kind

    Marie-Rose Nevens e.a.

    Hij zal je het leven terugschenken 13Gebedsdienst voor een kind

    Marie-Rose Nevens e.a.

    Sterker dan de dood is de liefde 19Uitvaart van iemand in de bloei van het leven

    Kris Gelaude

    God zal je in alles voorzien 29Uitvaart van iemand in volle overgave

    Kris Gelaude

    Laat uw hart niet verontrust worden 37Uitvaart bij plots overlijden

    Jan Lagae

    Dat jij vrede mag vinden 45Uitvaart van een jongere (zelfdoding)

    Marie-Rose Nevens

    Zult Gij mij dragen, God? 55Uitvaart van een sterke vrouw

    Manu Verhulst

    Word nu: zandkorrel, druppel in de zee, ademtocht, innige gloed 63Gebedsdienst met de vier oerelementen

    Kris Gelaude

    Voel je bevrijd en leef 71Uitvaart van een langdurige zieke of na aftakelingsproces

    Kris Gelaude

    Alles neemt afscheid van mij 81Gebedsdienst voor een demente

    Annemie Van de Walle

    Waar liefde is, daar is God 87Uitvaart van een bejaarde moeder

    Ivo Van Besien

    3

  • Naar zijn beeld en gelijkenis 95Woorddienst met drie deugden

    BekommerdJan-Frans LindemansGastvrijAndrea GillisGelovigBernard LenaertsGenietendBernard LenaertsHoopvolLieve BergmansMildLieve BergmansMoedigLieve BergmansRechtvaardigJan-Frans LindemansSociaalAndrea GillisVergevingsgezindAndrea GillisVreugdevolAndrea GillisVriendschappelijkAndrea GillisVrijgevigBernard LenaertsWijsKris GelaudeZoekendJan-Frans Lindemans

    Tafelgebeden 119

    Tafelgebed 1 121Marie-Rose NevensTafelgebed 2 123Jan LagaeTafelgebed 3 125Kris GelaudeTafelgebed 4 127Kris GelaudeTafelgebed 5 129Kris GelaudeTafelgebed 6 131Marcel VerhelstTafelgebed 7 133Ivo Van BesienTafelgebed 8 135Bernard Lenaerts

    Suggesties voor liederen en muziek 137

    cd-rom als bijlage

    4

  • Verantwoording

    Een uitvaart blijft het ultieme ogenblik van afscheid. Een ogenblik waaropmensen zich niet te weer stellen en waar de nood aan rituelen en aanreligieuze duiding zich opmerkelijk manifesteert. Daarom hoort, niet inhet minst, aan deze liturgie zorg en aandacht te worden besteed.Het spreekt voor zich dat vooral in de dienst van het woord uitdrukkelijkaandacht en eerbied getoond wordt voor het verdriet van de rouwenden.Elk gebeuren dat raakt aan de grens van het bestaan, wekt tegelijk eendiep verlangen naar heiliging van leven en sterven, met alle menselijkegevoelens die daarbij horen. Hoe moeilijk het ook blijft, toch wil men opdat moment vooral een taal vinden om de pijn n de hoop uit te drukken. Verdriet een plaats geven kan echter alleen met schroom en in eenlevensnabije bewoording. We moeten er vooral over waken niet in eengestolde terminologie over het leed heen te praten. Wie rouwt, heeft er vooral nood aan om het leven van de gestorvene tersprake te brengen. Om dat op een directe en herkenbare manier te doen,kan een persoonlijk getuigenis door een familielid of vriend, heel passendzijn. Uiteraard indien het met waardigheid gebeurt. Niets is zo troostenden zingevend bij een afscheid als datgene wat de betrokkenen zelf kunnenuitdrukken. Die eigen inbreng zal ongetwijfeld een eigen toon zetten, maarzal tegelijk de inhoud van de afscheidsviering versterken. Wie bedroefd is,hanteert geen formules, maar spreekt veeleer woorden van vlees en bloed.

    Tekens van levenEen symbool dat naar het leven van de gestorvene verwijst, kan op eenandere manier het beeld van haar of hem levendig oproepen en eerbewijzen. Het is onontbeerlijk de aanwezigheid ervan, tijdens dewoorddienst, te duiden met een klein ritueel. Bloemen en kaarsen zijnnatuurlijk universele symbolen, maar ze kunnen creatief aangewendworden, bv. als symbool voor de levensjaren van de persoon of voor deverschillende engagementen in het leven. Of alle aanwezigen kunnen bijwijze van begroeting, bloemblaadjes, bloesem, keitjes, theelichtjes,wierookstokjes, enz bij de foto of de kist verstrooien of aansteken.Soms is het nodig erover te waken dat ruikers en bloemstukken weldegelijk een plaats krijgen tijdens de uitvaartdienst. Ze horen niet buitenof achter in de kerk opzij gelegd. Ze blijven een hulde aan de gestorveneen kunnen best zorgvuldig geschikt worden, rondom de kist of foto.Er mag ook kleur gebracht worden in een uitvaart of afscheidsritueel.Een zeldzame keer gebeurt het reeds dat iemand - meestal op eigenverzoek - in een witte, zelfs in een groene kist, begraven wordt. Ookzonder toelichting wordt met die kleur dan vertrouwen en hoopuitgedrukt. Kleuren als geel, dat bijvoorbeeld verwijst naar krachtignieuw leven, groen als teken van hoop, rood dat liefde en volheidsymboliseert, blauw voor het onmetelijke van de hemel en het oneindigewaaraan we ons toevertrouwen, die kleuren spreken een eigen taal.Vaak is er zelfs een kleur die bij de aard en de persoonlijkheid vanmensen past. Het kan zinvol zijn daarvan gebruik te maken enconsequent die tint in alle schikkingen, in tekstboekjes, in tekens

    5

  • en symbolen te laten ove