We onderbreken deze programmering Duiding van journalisten tijdens grote breaking news uitzendingen

Click here to load reader

  • date post

    13-Dec-2015
  • Category

    Documents

  • view

    894
  • download

    0

Embed Size (px)

description

Scriptie van Janneke Kloosterman voor de master communicatiewetenschap aan de Radboud Universiteit Nijmegen.

Transcript of We onderbreken deze programmering Duiding van journalisten tijdens grote breaking news uitzendingen

We onderbreken deze programmeringDuiding van journalisten tijdens grote breaking news uitzendingen

U kijkt naar een extra NOS journaal in verband met de gebeurtenissen in...

Janneke Kloosterman

Masterscriptie CommunicatiewetenschapRadboud Universiteit Nijmegen

1

13

We onderbreking deze programmering Duiding van journalisten tijdens grote breaking news uitzendingen.

Janneke [email protected]

Juni 2015

Masterthesis Opleiding CommunicatiewetenschapRadboud Universiteit Nijmegen

Begeleider: Dr. Gabi SchaapTweede lezer: Dr. Liesbeth Hermans InhoudsopgaveSamenvattingp. 41. Aanleidingp. 52. Theoriep. 82.1 Conceptualisatiep. 82.1.1 Routinesp. 82.2 Verwachtingenp. 102.2.1 Fasenp. 103. Methodep. 153.1 Methode van onderzoekp. 153.2 Onderzoekseenhedenp. 153.3 Meetinstrumentp. 163.3.1 Kwalitatief meetinstrumentp. 163.3.2 Kwantitatief meetinstrumentp. 173.4 Analyseprocedure p. 183.5 Kwaliteitscontrolesp. 194. Resultaten p. 214.1 Kwalitatieve analyse p. 214.1.1 Zekerheidp. 214.1.2 Schuld bepalenp. 214.1.3 Verband eerdere gebeurtenisp. 234.1.4Oorzaak bepalenp. 234.2 Kwantitatieve analyse p. 255 Conclusie en discussiep. 325.1 Conclusiep. 325.2 Discussiep. 33Referentielijstp. 36

BijlagenAppendix A: Figuren uit resultatenp. 40Appendix Bp. 44Appendix B.1 Concept-indicatormodelp. 44Appendix B.2 Memosp. 45Appendix C: Codeboek en codeersheetp. 49

SamenvattingDit onderzoek gaat in op de duiding van journalisten tijdens breaking news op Nederlandse televisie en de eventuele fasen die hierin te herkennen zijn. Voor dit onderzoek zijn zes breaking news uitzendingen van de NOS kwalitatief en kwantitatief onderzocht. Uit de kwalitatieve analyse is gebleken dat duiding voorkomt op vier manieren: schuld bepalen, oorzaak bepalen, verbanden leggen met eerdere gebeurtenissen en het geven van een naam aan de gebeurtenis. Deze concepten zijn daarna kwantitatief geanalyseerd, waarbij naar voren komt dat deze in fasen voorkomen. Het bepalen van de oorzaak komt in de eerste fase al voor, het bepalen van schuld begint pas in de tweede fase, maar het naamgeven en verbanden leggen komt gedurende de hele uitzending voor. In totaal zijn er drie fasen te herkennen in een breaking news uitzending. In de eerste fase brengen journalisten naast duiding over de oorzaak voornamelijk feiten, in de tweede fase gaan journalisten meer over tot een analyse en in de derde fase wordt verwezen naar een volgend journaal waarbij al het geleerde wordt herhaald. Dit onderzoek laat zien dat de gedachtegang van de journalist over de betekenis van het breaking news te volgen is tijdens een breaking news uitzending op Nederlandse televisie.

1. AanleidingOp 17 juli 2014 vertrekt vlucht MH17 vanuit Amsterdam naar Kuala Lumpur. Boven het conflictgebied in Oekrane gaat het mis: het vliegtuig stort neer. Het Russische persbureau Interfax meldt dat het toestel uit de lucht geschoten is. Het NOS journaal begint direct een live uitzending en zendt twee uur lang onafgebroken uit op NPO 1. De journalisten doen hun best om een journaal te maken met de weinige informatie die zij hebben. Is het een ongeluk? Of is het toch een aanslag?Breaking news uitzendingen op televisie bereiken een groot publiek. Het NOS Journaal Extra van 17 juli wist ruim 1,3 miljoen mensen te bereiken (Stichting Kijkonderzoek, 2014). Deze cijfers zijn geen uitzondering. Tijdens de aanslagen op 11 september 2001 ontving 90 procent van de Amerikanen nieuws over de gebeurtenissen via de televisie (Reynolds & Barnett, 2003; Miller & Leshner, 2007) en 54 procent van de Amerikaanse bevolking geeft aan eerst naar de televisie te kijken tijdens een crisis (Fisschoff, 2004).Het publiek kijkt dus massaal naar een breaking news uitzending, maar de journalist moet het met weinig informatie doen. Wanneer journalisten zich bezig houden met breaking news kan de snelheid waarmee zij nieuwe informatie moeten verzamelen en rapporteren ervoor zorgen dat de routine van objectiviteit niet nageleefd wordt (Reynolds & Barnett, 2003). Hierdoor kan het voorkomen dat de journalist zelf een interpretatie geeft van het gebeurde en niet een bron buiten de journalistiek (Reynolds & Barnett, 2003). Het uitblijven van nieuwe informatie kan ertoe leiden dat journalisten overgaan op het duiden van de gebeurtenissen. Dit onderzoek gaat in op de vraag of journalisten daadwerkelijk gaan duiden, ofwel dat zij betekenis geven aan de gebeurtenis en deze betekenis ook verklaren.De journalist heeft een grotere invloed tijdens een breaking news uitzending dan tijdens een regulier journaal. Wanneer journalisten aan een breaking news uitzending werken, hebben hun persoonlijke waarden en attitudes, en opvattingen over de rol van journalist een grotere invloed op het journalistieke product dan wanneer zij aan een normale uitzending werken (Reynolds, in Reynolds & Barnett, 2003). De opvattingen van een journalist kunnen ook doorschemeren via heuristieken, zoals beschikbaarheid, representativiteit en verankering (Tversky & Kahneman, 1974). De journalist construeert via deze heuristieken een werkelijkheid die benvloed wordt door de bestaande kennis van de journalist, waardoor die werkelijkheid niet de juiste hoeft te zijn. Dit kan bijvoorbeeld gebeuren tijdens een crisis of als gevolg van tijdsgebrek (Reynolds & Barnett, 2003; Lasorsa & Dai, 2007). De duiding die de journalisten dan over proberen te brengen tijdens een grote crisis, wat breaking news vaak is, kan daarna weer overgenomen worden door het publiek. Het publiek kan handelen naar de duiding die zij krijgen vanuit de breaking news uitzending. Dit is bijvoorbeeld gebeurd bij de aanslagen in Parijs op 7 januari van dit jaar. Na die breaking news uitzendingen werden diverse moskeen in Frankrijk aangevallen met explosieven (NOS, 8 januari 2015). Deze aanslagen werden ook wel geduid als een aanslag op de vrijheid van meningsuiting. Hierdoor zijn duizenden mensen over de hele wereld de straat op gegaan met een pen in hun hand om te protesteren tegen de zogenoemde aanslag op hun vrijheid. Maar ook regeringen moeten soms sneller handelen na een breaking news uitzending (Blondheim & Liebes, 2002).Bekend is dat journalisten een rol spelen bij de betekenisverlening van breaking news gebeurtenissen. Dit gebeurt al door het nieuws breaking te noemen. Bouvier (2010) stelt dat journalisten de betekenis verlenen aan het media event. Uit voorgaand onderzoek blijft onduidelijk welke betekenis dit is (Dayan & Katz, 1992; Entman, 1993; Couldry, 2003; Jimnez-Martnez, 2014). Onbekend is dan ook of journalisten al direct labels hangen aan de gebeurtenis. Geven journalisten al een naam aan breaking news en handelen zij daarmee op hun eigen heuristieken (Reynolds & Barnett, 2003)?Vast staat dat er ook weinig onderzoek is gedaan naar de zogenoemde disaster marathon (Blondheim & Liebes, 2002). De disaster marathon komt slechts af en toe voor en onderbreekt de reguliere programmering. In deze uitzendingen wordt in een live uitzending de catastrofe (natuurramp, ongeluk of geweld) en de nasleep uit de doeken gedaan (Blondheim & Liebes, 2002). Zon uitzending houdt hele samenlevingen aan de televisie gekluisterd. Het weinige onderzoek dat naar zulke marathons is gedaan richt zich voornamelijk op de aanslagen van 11 september (Reynolds & Barnett, 2003; Bouvier, 2010). Er zijn aanwijzingen dat breaking news een drietal fasen doorloopt (Berkowitz, 1992b; Graber, 2002; Bouvier, 2010). In de eerste fase wordt de reguliere programmering onderbroken om live te gaan met de eerste feiten. In de tweede fase krijgen journalisten toegang tot verantwoordelijke overheidsfunctionarissen. Tenslotte brengen journalisten het verhaal in groter perspectief (Berkowitz, 1992b; Graber, 2002; Bouvier, 2010). Hier wordt dieper op ingegaan in paragraaf 2. Er is echter nog geen enkele keer onderzocht of er fasen zijn te ontdekken in de duiding van journalisten. Krijgt iemand die inschakelt aan het einde van de uitzending de betekenisverlening door de journalist te horen en zien in plaats van de simpele feiten, waardoor deze persoon een ander beeld van de situatie kan krijgen dat onbevestigd is? Is er daarom een fase waarin journalisten meer of minder duiden? In Nederland is nog niet eerder onderzoek gedaan naar breaking news. Dit onderzoek richt zich daarom op Nederlandse breaking news uitzendingen op de meest bekeken nieuwszender, de Nederlandse Omroep Stichting (NOS). De onderzoeksvraag luidt dan ook: hoe geven journalisten duiding in hun berichtgeving over breaking news op Nederlandse televisie en welke fasen zijn hierin te herkennen?

2. TheorieIn deze paragraaf zal de theorie van dit onderzoek besproken worden. In de vorige paragraaf kwam naar voren dat journalisten soms een andere rol aannemen tijdens zogenoemde disaster marathons. In deze paragraaf wordt uitgelegd waardoor dit wordt veroorzaakt en wat zij dan doen. Tevens worden verwachtingen geformuleerd.2.1 ConceptualisatieEen disaster marathon is een nieuwsmarathon waarin binnen n uitzending voor langere tijd over n nieuwsgebeurtenis gepraat wordt die grote impact heeft op de samenleving (Blondheim & Liebes, 2002). Een disaster marathon impliceert dat op dit moment iets zeer belangrijks gebeurt wat onmiddellijk in het journaal moet (Miller & Leshner, 2007; Casella, 2013; Kaptein, Kaouass, & Zannoni, 2015, p. 9). De reguliere programmering van de nieuwszender wordt dan ook vaak onderbroken. Blondheim en Liebes (2002) stellen dat het genre het meest effectief is wanneer de media arriveren terwijl het verhaal nog niet rond is of nog een symbolische afsluiting moet hebben. Als alleen de wat, wanneer en waar beantwoord zijn, en de wie en waarom nog open staan, blijft het verhaal incompleet en daardoor boeiend. Omdat er geen afsluiting is, blijft het publiek afhankelijk van de media en moet de