Waarde Van Creatie Innovatieprogramma

of 43/43
Waarde van Creatie Innovatieprogramma Creatieve Industrie
  • date post

    18-May-2015
  • Category

    Business

  • view

    3.836
  • download

    2

Embed Size (px)

description

Het eind augustus ingediende innovatieprogramma voor de creatieve industrie: Waarde van Creatie

Transcript of Waarde Van Creatie Innovatieprogramma

  • 1. Waarde van CreatieInnovatieprogramma Creatieve Industrie

2. Executive Summary Visie en ambitieNederland wil in 2018 tot de top drie van meest creatieve economien van de wereld behoren. Creativiteit vervult in de mondiale kennis- economie een cruciale rol om te kunnen concurreren. De (technolo- gische) veranderingen, voortschrijdende globalisering en toenemende complexiteit vergen nieuwe oplossingen voor de economische en maatschappelijke uitdagingen. ColofonRegiegroep: Er is een andere manier van innoveren nodig: mensgericht, empathisch, Geleyn Meijer, Logica, voorzitter Regiegroep Ruurd Priester, LBi Lost Boys vanuit een integrale benadering, interdisciplinair samenwerken, iteratief Onno van der Veen, Zeeno, BNO Platform I.O.-Bureaus Agnes Willenborg, Media Catalystontwikkelen (bouwen om te leren) en met afwisseling van exploratie Gerbrand Bas, Designlink Lucas Hendricks, Kairos Coen specificatie. De creatieve industrie kan hier een strategische rol in Frank Kresin, Waag Society Robert-Jan Marringa, Brainport Developmentvervullen. Een van de veelbelovende methoden of filosofie die deze Jean Gelissen, Philips Research Bart Ahsmann, TU Delft, faculteit Industrieel Ontwerpen sector gebruikt is creative thinking. Creative thinking is aantoonbaar Trekkers pilotprojecten voorhanden in de creatieve industrie, maar wordt onvoldoende Hans Moonen, Logica Matthijs van der Weg, Alliander aangewend. Sabine Wildevuur, Waag SocietyMet ondersteuning van Frits Grotenhuis, Grotenhuis OrganisatieadviesDe waarde van creativiteit voor andere economische en maatschappe- (programmamanagement) Gitta Bartling, Fris in Communicatie (communicatie) lijke domeinen is groot. Dat de creatieve industrie hier een strategische Marieke de Roo (grafisch ontwerp) rol kan spelen wordt nog onvoldoende gezien, door private partijen, En de bijdragen van vele anderen maatschappelijke organisaties en de overheid. Ook heeft de creatieve industrie onvoldoende slagkracht door haar kleinschaligheid. Een anderWaarde van Creatie Innovatieprogramma Creatieve Industrie 2 Executive Summary 3 3. onderliggend probleem is het gebrek aan een integrale kennisbasis enWat gaat het innovatieprogramma doen? een leemte in de huidige curricula. De creatieve industrie is dus nog onvoldoende in staat om een strategische rol bij innovatie in te nemenHet programma richt zich op: en daarmee haar waarde aan te tonen.> Projecten (deze vormen de motor van het programma driekwartvan het programmabudget) en De manier om de genoemde knelpunten effectief op te lossen is het > Flankerende activiteiten (om te verduurzamen kwart van het opzetten en uitvoeren van projecten met de creatieve industrie in eenprogrammabudget). strategische rol, in combinatie met flankerende maatregelen in de randvoorwaardelijke sfeer. Het programma maakt daarbij geen onder-De flankerende activiteiten zijn bedoeld ter ondersteuning van de scheid tussen de disciplines binnen de creatieve industrie, maar richtprojecten en om specifieke knelpunten voor de creatieve industrie zich op die spelers, die de potentie en ambitie hebben een strategische op te heffen. Zo kan een duurzame strategische rol voor de creatieve rol te vervullen. industrie worden gerealiseerd.Waarom projecten? Het doen van projecten sluit aan bij hoe de De projecten creatieve industrie werkt, bewijst de waarde van de creatieve industrie Er zullen in drie opeenvolgende tranches projecten worden genitieerd, in de praktijk, smeedt nieuwe samenwerkingsverbanden en clusters en om zo gecontroleerd kennis op te kunnen bouwen en mee te kunnen werkt als katalysator voor deelname van veel partijen, zowel binnen als geven aan de projecten in volgende tranches. buiten de creatieve industrie. De kennis die wordt vastgelegd vertegenwoordigt de economische Het voorliggende Innovatieprogramma Waarde van Creatie zorgtbetekenis van creativiteit. Ook bevat deze kennis alle praktische wel meteen voor verduurzaming. Geleerde lessen worden verankerd,methodes en ervaring die van belang zijn bij het optimaal inzetten van versterkt en vergroot, middels flankerende activiteiten.creativiteit in een strategische rol.De pilotprojecten uit tranche n leveren vooral deze kennis op die vervolgens in de projecten van de tweede tranche wordt gebruikt. Op hun beurt leveren deze projecten verder inzichten en ervaring met de rol van de creatieve industrie in een groter aantal toepassingsge-Waarde van Creatie Innovatieprogramma Creatieve Industrie 4 Executive Summary5 4. bieden. De projecten in de derde tranche gebruiken tenslotte de verza-Inter- nationalisering melde kennis om een verdere opschaling van de inzet van de creatieve(export)industrie te bewerkstelligen. Alle projecten leveren de economische ROI Realisatie en vermarkten (branding) op het programma en zullen op die basis worden beoordeeld.Innovatie/prototype N NN TE TE TE Om kennis vast te leggen en over te dragen tussen de projecten inPROJECPR OJE C PROJECKennisEconomischeGTT Haalbaarheid/waarde en AR LO de drie tranches en met de kennisinstellingen waarmee wordt samen- SC HALINCK STPI consortiumvormingStrategische rolKIOP gewerkt wordt een monitor functie ingericht. De kennis die wordt Matchmaking/vastgelegd betreft de economische betekenis van creativiteit en alleclusteringpraktische kennis die een rol speelt bij het optimaal inzetten van creati- Kansrijkecombinaties CIviteit in een strategische rol.en Maatschappij/Economie Monitoring In de projecten worden oplossingen (producten, diensten of product-De pilotprojecten (tranche 1 3 projecten) zijn stadia 1, 2 en 3 dienstcombinaties) ontwikkeld voor grote maatschappelijke/econo- gepasseerd. Dit innovatieprogramma steunt de projecten in stadium 4 mische uitdagingen.(innovatie en prototype ontwikkeling).Van het definiren van een probleem naar internationaal succes Bij de kickstartprojecten (tranche 2 15 projecten) wordt het identi- doorlopen deze oplossingen een reeks stadia: ficeren van kansrijke gebieden en de clustering (stadia 1 en 2) door het 1. Het identificeren van kansrijke gebiedeninnovatieprogramma en de creatieve industrie zelf gedaan. Kansrijke 2. Matchmaking en clustering gebieden worden door middel van een laagdrempelige ondersteuning in 3. Haalbaarheid en consortiumvorming staat gesteld een haalbaarheidonderzoek uit te voeren. Via een tender 4. Innovatie en prototypen wordt een open call georganiseerd om de projecten met de grootste 5. Realisatie en vermarktenpotentie te ondersteunen bij het uitwerken tot een prototype. 6. InternationaliserenDe opschalingprojecten (tranche 3 20 projecten) kenmerken zichdoor grotere aantallen, omvang en minder ondersteuning per stuk.Het verschil met kickstartprojecten is de grotere rol van de creatieveWaarde van Creatie Innovatieprogramma Creatieve Industrie6 Executive Summary7 5. industrie zelf bij het identificeren van de kansrijke gebieden en deHoe gaat het programma dit doen? clustering. Via een tender worden geselecteerde projecten ondersteund om een prototype te ontwikkelen en worden deze beoordeeld op hetGovernance-structuur bereikte maatschappelijke en economische succes.De governance-structuur zorgt voor uitvoering en cordinatie van het programma, verankering in de creatieve industrie en samenwerking Flankerende activiteitenmet bestaande programma's en initiatieven. De governance is er De flankerende activiteiten zijn gericht op zelforganisatie, creatief leider- specifiek op gericht als katalysator te functioneren en te zorgen voor schap, kennisontwikkeling en financile en fiscale condities. Daarbij een duurzame structuur, ook na afloop van het innovatieprogramma. wordt zoveel mogelijk aangesloten op bestaande best practices. Binnen de governance-structuur draagt het programmabureau zorg Zelforganisatie betreft de ontwikkeling van samenwerkingsverbandenvoor de formering en uitvoering van de projecten en is het verantwoor- tussen partijen uit de creatieve industrie, met als doel grotere en delijk voor de uitvoering van flankerende activiteiten. complexere opdrachten aan te kunnen nemen. Om haar doelstellingen te bereiken werkt het innovatieprogramma in Onder creatief leiderschap wordt verstaan het oprichten van de Dutchhet bijzonder samen met het FES CIRP programma (Creative Industry Creative Council, die de creatieve industrie in haar strategische rol Research Program) en de onlangs opgerichte post-graduate opleiding promoot, met als doel de markt voor deze strategische rol te ontwikkelen. THNK, die zich richten op respectievelijk onderzoek en onderwijs. Onderscheidend aan de positionering van dit innovatieprogramma is Kennisdeling betreft het verzamelen, verrijken en verspreiden van dedat het zich richt op de beroepspraktijk. kennis van Creative Thinking, met als doel dat een steeds groter aantal creatieve bureaus deze strategische rol kan spelen, ook op de lange Afstemming vindt ook plaats met andere innovatieprogramma's, zoals termijn.het Diensteninnovatieprogramma voor de Financile en Creatieve Sector (SII), regionale in nationale initiatieven zoals Pieken in de Delta (PiD) en Financile en fiscale condities gaat over het ontwikkelen en gebruikenDutch Design Fashion and Architecture (DDFA) en met onderzoekspro- van beoordelingsmodellen voor financiering en het verruimen van gramma's zoals NWO RISCC, IOP IPCR en het FES COMMIT programma. bestaande fiscale instrumenten, met als doel de gewenste groei van de creatieve industrie te financieren en te verankeren.Waarde van Creatie Innovatieprogramma Creatieve Industrie 8 Executive Summary9 6. Activiteiten en budgetInhoudsopgave Voor de projecten en flankerende activiteiten is een programmabudget opgesteld van 50,8 miljoen euro. Hiervan wordt circa 72% gealloceerd voor projecten en 28% voor flankerende activiteiten. De sector inves-Colofon 02 teert 57%. Aan de overheid wordt een bijdrage gevraagd van 43%,Executive summary 03 circa 21,7 miljoen euro. Inhoudsopgave 11Verantwoording13Leeswijzer15Doelstellingen innovatieprogramma meetbaar> Vitale markt> Economische kentallen> Bewezen waarde van CreatieDeel IWaarom? 16Bijdrage Hoofdstuk 4:> Effectieve clusterorganisatiesHoofdstuk 1 Visie en Ambitie17> (inter)nationale markt en matchmaking> Specifieke laagdrempelige instrumenten1.1Situatieschets 17> Promotie Creatief Leiderschap1.2 Visie en Ambitie19Hoofdstuk 2 Knelpunten en Strategie 202.1 Knelpunten202.2 Strategie 21TENTE N TEN 2.3 Samenhang 23CCC O JEOJEOJE PRPR PR G T OT INARIL PS CHA LKI CK STP Bijdrage Hoofdstuk 5:Deel II Wat?27 O > Theorie en onderwijs via respectievelijk CIRPen THNK Hoofdstuk 3 Projecten - Uitvoeren, leren en opnieuw uitvoeren 30 Bijdrage Hoofdstuk 3: > Juridisch, financile en fiscale condities > De motor van het programma 3.1 Fasering en projecttypen30 > Uitvoeren, leren, uitvoeren in 3 tranches > Gecontroleerde opschaling3.2 Specificatie van de projecttypen333.3 Naar een Business / Monitoring Model39Hoofdstuk 4 Organisatie van de sector en markt ontwikkeling 414.1 Opschaling door zelforganisatie 414.2 Creatief Leiderschap - Dutch Creative Council 43Hoofdstuk 5 Kennis en Condities 475.1 Kennisontwikkeling475.2 Activiteiten485.3 Condities 48 Waarde van Creatie Innovatieprogramma Creatieve Industrie 10 Inhoudsopgave11 7. Verantwoording Deel IIIHoe?52 Hoofdstuk 6 Governance en Positionering 53 6.1 Governance53 6.2 Positionering 56 Hoofdstuk 7 Activiteiten en budget58De Nederlandse creatieve industrie heeft een goede uitgangspositie keuzes maken en focus aanbrengen. Hoewel de hele waardeketen in bij het verwerven van een duurzame voorsprong. De Nederlandsehet innovatieprogramma van belang is, ligt de focus bij de bedrijven designsector behoort anno 2010 tot de wereldtop en andere sectoren uit de beperkte definitie: de ondernemers met focus op: Referenties 62zoals entertainment, gaming, architectuur, mode en reclame zijn spraakmakend, toonaangevend of vervullen zelfs een sleutelrol. > initile creatie (het creren van vorm, proces, betekenis of symbo- Publicaties 62 lische waarde) en Het eerste Innovatieplatform (IP) zag in september 2003 het levens-> het benutten van verschillende expertises (onderzoek, techno- Websites63 licht en wees de Creatieve Industrie in 2004 aan als n van de vier logie, design, business) om sleutelgebieden; een bundeling van bedrijvigheid en kennis (clusters> doelgericht (open, plat georganiseerd en dynamisch) samen te van bedrijven, kennisinstellingen en overheden) die internationaal werken aan het Bijlagentoonaangevend (kunnen) zijn en ze hebben goede perspectieven > ontwerpen en implementeren van innovatieve toepassingen (het Bijlage > SWOT65waarbij innovatie van doorslaggevend belang is om duurzaam complete scala van producten, productgeorinteerde diensten, te kunnen concurreren op de mondiale markt. Deze sleutelge- product-dienstcombinaties en autonome diensten). Bijlage > Creative Thinking 67bieden aanpak die eind 2008 door de Commissie Scheepbouwer werd gevalueerd, resulteerde in een onvoldoende voor de In het bijzonder richt het programma zich op dat deel van de creatieve Bijlage > Living Labs 71creatieve industrie. De zogenaamde gele kaart van de Commissie industrie waar het commercile en bedrijfsmatige werken overheerst Bijlage > Designing Demand72Scheepbouwer gaf aanleiding tot een reeks van initiatieven waarvan en dat op zoek is naar modellen en methoden om zijn bijdrage en de ontwikkeling van dit breed gedragen Innovatieprogramma er n positie als schakel in de (creatieve) waardeketen te versterken. Het Bijlage > Condities 73van is.gaat om zowel kleine als grote bedrijven voor wie creativiteit, onderne- Bijlage > Monitoring75 merschap en een gezonde bedrijfsvoering voorop staat. De kansen en de bedreigingen, door NL Innovatie in haar VerkenningVeel creatieve bedrijven zijn onvoldoende aangesloten op de veran- Bijlage > Stakeholders79Creatieve Industrie genventariseerd en door de Ministeries van EZderende economie en marktomstandigheden en kiezen daarmee en OCW samengevat in hun kamerbrief Waarde van Creatie, werden impliciet voor een bijrol. Het innovatieprogramma rekent het niet tot Bijlage > Intentieverklaringen83door de sector ten behoeve van dit voorstel opnieuw genterpre-haar opdracht deze bedrijven actief te mobiliseren maar houdt deze teerd en uitgewerkt tot dit innovatieprogramma van en voor degroep een spiegel voor en richt zich tot de innovatieve voorhoede. creatieve industrie. De sector wordt in dit geval vertegenwoordigd door een regiegroep en een aantal werkgroepen bestaande uit representatieve vertegenwoordigers van een aantal grote en kleineOrganisatie creatieve bedrijven, kennis- en overheidsinstellingen en beroeps- en brancheorganisaties. In juni 2009 werd een eerste werkgroep geformeerd welke een visieen strategische agenda heeft ontwikkeld die aan de basis ligt vandit innovatieprogramma creatieve industrie. Na een positief kritische Doelgroepbeoordeling door de Strategische Advies Commissie (SAC) is ditdocument door een regiegroep verder uitgewerkt tot onderliggend De creatieve industrie is het divers samengestelde cluster aan innovatieprogramma. Deze regiegroep bestaat uit vertegenwoordigers bedrijvigheid dat zijn bestaansreden vindt in creativiteit, innovatie en van de Federatie Dutch Creative Industries, TU Delft, Logica, Lost ondernemerschap. De verbindende factor is het vermogen om nieuwe Boys, Waag Society, Brainport Development NV, Philips Research, concepten, ideen en kennis te ontwikkelen, om nieuwe culturele en Platform Industrieel Ontwerpbureaus en overig creatief MKB. De maatschappelijke betekenis te genereren en om deze om te zetten in regiegroep betrekt zoveel mogelijk investeringsbereide partijen economische waarde.bij de ontwikkeling van het innovatieprogramma. Daartoe is sindsseptember 2009 de website www.waardevancreatie.nl in het leven In de beleidsbrief Waarde van Creatie worden een ruime en eengeroepen. De website is verder ontwikkeld tot een interactieve NING beperkte definitie gehanteerd. In de beperkte definitie worden alleenwaarop tientallen leden van de achterban actief zijn. bedrijven die zich op initile creatie toeleggen tot de creatieve industrie gerekend. In de ruime definitie worden ook de schakels Verder zijn talloze individuele gesprekken gevoerd met partijen uit productie en distributie meegenomen. De creatieve industrie wilde breedte van de creatieve industrie en (branche) vertegenwoor-Waarde van Creatie Innovatieprogramma Creatieve Industrie12 Verantwoording 13 8. digers. In het verlengde van de twee brede publieke consultatiebelangrijke rol in de beoogde Governance structuurLeeswijzer bijeenkomsten in november 2009, januari 2010 zijn in april 2010> Met (de activiteiten binnen) dit programma worden de eerder en juni 2010 bijeenkomsten gehouden. De opkomst was aanzienlijkdoor de SAC, onderkende knelpunten nader uitgewerkt en gerela- met circa 100 deelnemers in april 2010 en 200 deelnemers in juni teerd aan de voorgestelde activiteiten. 2010. Tenslotte zijn rond de verschillende activiteiten specifieke > Ook wordt in het innovatieprogramma de relatie tussen doelen, workshops georganiseerd. Hiermee is een breed draagvlak verkregenknelpunten en activiteiten uiteengezet. voor dit voorstel. Het voorliggende Innovatieprogramma Creatieve Industrie wordt nu er goedkeuring voorgelegd aan de minister van Amsterdam, 25 augustus 2010 Het innovatieprogramma creatieve industrie Economische Zaken die zich laat adviseren door de Strategische beslaat drie delen en een achttal bijlagen. Adviescommissie Innovatieprogrammas.In Deel I worden de visie en ambitie uiteengezet in relatie tot een De regiegroep doet voorstellen voor het inzetten van nieuwe en/ofvijftal knelpunten. De belangrijkste doelstelling van dit programma is ongebruikelijke oplossingen bij het vormgeven n realiseren van hetdat Nederland in 2018 bekend staat als de meest creatieve economie Innovatieprogramma maar doet daarvoor ook voorstellen. van Europa en behoort tot de top drie in de wereld. In het verlengde Deel I - Waarom?hiervan wordt een strategie voorgesteld om de knelpunten teH1 Visie en Ambitie Bij de ontwikkeling van dit programma vond inhoudelijke afstemming reduceren en deze ambities te realiseren.H2 Knelpunten en Strategie plaats met andere programmas, zoals het FES onderzoeks- programma Creative Industry Research Program (CIRP), FESDeel II geeft een overzicht van de verschillende activiteiten die COMMIT, het NWO programma Creatieve Industrie (RISCC), het worden uitgevoerd binnen dit innovatieprogramma. Het bedrijfsleven Deel II - Wat? Diensteninnovatieprogramma voor de Financile en Creatieve Sectorstaat hierbij centraal. Het zijn juist de creatieve bedrijven die waarde H3 Projecten (SII) en de betrokkenen bij de vele andere initiatieven die zich richten toevoegen voor economie en maatschappij. Hier worden de drie H4 Organisatie en op de realisering van de beleidsdoelstellingen zoals verwoord in detranches van projecten beschreven en de benodigde flankerende Business Development beleidsbrief Waarde van Creatie. activiteiten op het gebied van zelforganisatie, creatief leiderschap,kennisontwikkeling en financile en fiscale condities. De projecten H5 Kennis en Conditiesvormen het voornaamste deel van het programma. SAC AdviesDeel III - Hoe?Deel III gaat in op de organisatie van het innovatieprogramma. HierH6 Governance en De Strategische Advies Commissie (SAC) heeft op 31 maart 2010wordt de Governance structuur weergegeven en hoe het programma een positief kritisch advies gegeven op de Visie en Strategische is gepositioneerd ten opzichte van bestaande programmas enPositionering Agenda, welke aan de basis ligt van dit innovatieprogramma. De initiatieven. Tevens wordt in dit deel een overzicht gegeven van alleH7 Activiteiten en Budget suggesties om het innovatieprogramma nader uit te werken zijn alsvoorgestelde activiteiten in relatie tot de daarbij behorende inves- volgt geadresseerd:tering van de sector zelf en de gevraagde bijdrage van de overheid. Waarde van Creatie Innovatieprogramma Creatieve Industrie 16 > Er zijn meer bedrijven uit de top en waardeketen betrokken, waarbij de nadruk ligt op (toegankelijkheid voor het) creatief MKB. > Samenwerking met kennisinstellingen is verder uitgewerkt in diverse activiteiten, waaronder de relatie met THNK en via het FES programma CIRP. > De samenhang tussen activiteiten wordt scherp weergegeven waarbij een majeur onderscheid kan worden gemaakt naar projecten enerzijds en flankerend beleid anderzijds. > Tevens wordt de positionering van dit programma ten opzicht van andere programmas en initiatieven uitgewerkt. Waar mogelijk en relevant wordt in de organisatie gebruik gemaakt van bestaande initiatieven en infrastructuur. > Binnen de drie tranches van projecten is voor de pilotpro- jecten focus aangebracht naar drie relevante maatschappelijke domeinen: energie, mobiliteit en zorg. > De projecten staan centraal in dit innovatieprogramma, dit uit zich tevens in commitment van (creatieve) bedrijven en een finan- cieel accent op de projecten in relatie tot het flankerende beleid. Bedrijven zijn bereid mede te investeren en hebben dan ook eenWaarde van Creatie Innovatieprogramma Creatieve Industrie 14 Leeswijzer15 9. Hoofdstuk 1 Deel I - Waarom? Visie en Ambitie H1 Visie en Ambitie H2 Knelpunten en StrategieDeel II - Wat? H3 Projecten H4 Organisatie enBusiness DevelopmentNederland wil in 2018 tot de top drie van meest creatieveeconomien van de wereld behoren. Dit willen we, omdatstaan. Tegelijkertijd wordt onze samenleving geconfronteerd meturgente en complexe maatschappelijke uitdagingen. EconomischeH5 Kennis en Conditiesbij alle veranderingen en complexiteit de traditionele manier turbulentie, bedreigingen voor het milieu en een snel vergrijzendevan problemen oplossen (technologisch en op optimalisatie bevolking vormen de aanleiding voor diepgaande veranderingen in degericht) niet meer werkt. manier waarop we leven en werken. Bedrijfsleven en overheid hebbenmoeite om te gaan met tempo en omvang van deze veranderingen.Er is een andere manier van innoveren nodig: mensgericht, Innovatie zal zich meer en meer moeten richten op het creren vanempathisch, vanuit een integrale benadering, interdisciplinairwaardevolle ervaringen voor de eindgebruiker. Organisaties die hunsamenwerken, iteratief ontwikkelen (bouwen om te leren) klanten superieure ervaringen bieden winnen.Deel III - Hoe?en met afwisseling van exploratie en specificatie. Dit noemen Dit vraagt om een creatieve economie. Daarom wil Nederland in 2010we Creative Thinking. de meest creatieve economie van Europa zijn en tot de top drie vande wereld behoren.H6 Governance en 1.1Situatieschets De ambitieDeze nieuwe werkelijkheid vraagt om een nieuwe en andere maniervan innoveren: mensgericht, empathisch, vanuit een integralebenadering, interdisciplinair samenwerken, iteratief ontwikkelen PositioneringDe hoofdambitie die de Creatieve Industrie zich heeft gesteld is: (bouwen om te leren) en met afwisseling van exploratie en specifi-het benutten van de verbeelding en creativiteit van de mens als catie. Deze filosofie of methode heet Creative Thinking.instrument bij het oplossen van de problemen en uitdagingenwaar de maatschappij en economie zich voor gesteld ziet. Voor deHet managen van netwerken wordt een kerncompetentie voor alle H7 Activiteiten en BudgetCreatieve Industrie in Nederland betekent dit dat1: in 2018 staatNederland bekend als de meest creatieve economie van Europa enbehoort tot de top drie van de wereld.organisaties. Partners in deze netwerken zijn vaak afkomstig vanuitverschillende disciplines, vanuit verschillende posities binnen dewaardeketen of zelfs vanuit verschillende industrien. Op het snijvlak De uitdagingDe structuur van de economie is de laatste decennia gestaag maarradicaal veranderd met de transformatie naar een mondiale kennis- 1Hiermee geeft dit voorstel invulling aan de door heteconomie, waarin diensten, belevenissen en creativiteit centraalInnovatieplatform in 2009 gestelde ambities.Waarde van Creatie Innovatieprogramma Creatieve Industrie 16 Deel I - Waarom? Hoofdstuk 1 Visie en Ambitie17 10. tussen die disciplines ontstaat innovatie. Door co-creatie en crowdook de bijdrage van de creatieve industrie aan export groeiend enNederland heeft zo een uitstekende uitgangspositie om in 2018 die De creatieve industrie wil haar potentie om bij te dragen aan de sourcing wordt de creativiteit van de massas ontsloten. Tegelijkertijdveelbelovend8. meest creatieve economie van Europa te zijn. Nederland heeft metgroei van de Nederlandse economie graag verwezenlijken en tegelijk zorgt de door het Internet radicaal toegenomen transparantie voor haar hoogwaardige creatieve industrie, haar creatieve onderwijs enbijdragen aan het oplossen van maatschappelijke en economische een steeds duidelijker onderscheid tussen hobbyisme en excellentie.Nederland staat internationaal goed op de kaart waar het gaat om haar open economie en samenleving, korte machtsafstanden en vraagstukken. Daarbij is innovatie juist voor handen in cross-sectorale Mensen gebruiken steeds meer digitale kanalen en fysieke en digitale creativiteit en de creatieve industrie. Dit heeft zeker ook te maken feminiteit9 maar ook door Dutch heritage en Dutch signature bij het samenwerking, die resulteert in zogenaamde neue combinationen. oplossingen versmelten. Als gevolg daarvan ontstaan ook nieuwe met de belangrijke grote culturele historie van Nederland die inter- realiseren van die ambities een goede uitgangspositie. De ontwikke- Om de kracht van de creatieve industrie optimaal te kunnen benutten specialisaties en disciplines. nationaal ook nog steeds zeer aansprekend is. Deze Dutch heritagelingen in het buitenland geven noodzaak tot grootschalige innovatie.is echter een snelle professionalisering van zowel aanbod- als vraag-word ook nu van een verdere lading voorzien. Wat betreft haarDit is de context waarbinnen de creatieve industrie bouwt aan interna-zijde van doorslaggevend belang: Bestaande oplossingen en oplossingsgerichte strategien voldoenopleidingen speelt Nederland ook mee op wereldniveau: de Modetionale excellentie. niet langer, radicaal nieuw denken is noodzakelijk. De creatieve Academie in Arnhem, de Design Academy Eindhoven, een aantal> De creatieve industrie organiseert zich, wil intensiever en beter industrie beschikt over methoden en technieken om vraagstukken faculteiten van de TU Delft en Eindhoven, de Rietveldacademie en samenwerken, meer en structureel aan kennisontwikkeling en anders te benaderen en alternatieven snel zicht- en tastbaar teRijksacademie Beeldende Kunsten zijn daar uitstekende voorbeelden1.2Visie en Ambitie onderhoud doen, intensiever communiceren en zich in de waarde- maken. Deze denk- en visualisatiekracht draagt niet alleen bij aan het van. keten beter positioneren en die positie ook borgen. tot stand komen van nieuwe producten en diensten voor consu-De creatieve industrie moet een strategische rol gaan > De creatieve industrie wil zich in een meer strategische rol menten en zakelijke gebruikers, maar ook aan het realiseren vanNederland kent ook bedrijven en personen die als zeer invloedrijk vervullen bij innovatie. De creatieve industrie heeftprofileren als partner dan als uitbesteder van bedrijven en de nieuwe oplossingen voor urgente maatschappelijke uitdagingen.beschouwd worden. Philips Design, TomTom, Endemol, Bugaboo,hiervoor een goede uitgangspositie, maar er is groteoverheid. Creativiteit dient niet alleen anders te worden gemobili-G-star, Rem Koolhaas, Droog, Viktor & Rolf en Marcel Wanders staan urgentie vanwege de sterke internationale concurrentie. seerd en ingezet maar ook anders te worden gewaardeerd en de De Nederlandse creatieve industrie vaak in de aandacht van de wereldpers. Het conceptueel denken en Deze bedreigt niet alleen de creatieve industrie, maar de effecten dienen anders te worden gemeten. De Nederlandse creatieve industrie neemt in omvang en betekenishet pragmatisch handelen worden vaak aangehaald. Vanwege hun Nederlandse economie als geheel.> Kennis- en onderwijsinstellingen dienen bij te dragen aan toe en heeft internationaal een uitstekende reputatie. De sector iskleinschaligheid en specialisatie worden bedrijven uit Nederland creatieve kennisontwikkeling en -overdracht en deze kennis compleet en op subsector niveau goed georganiseerd, goed aange-gevraagd voor internationale opdrachten. De snelheid van opereren, Creative Thinking als methode of filosofie is aantoonbaar anders en sneller beschikbaar te stellen en te implementeren. sloten op internationale ontwikkelingen en bestaat uit een grote evenals de al eerder genoemde conceptuele kijk en pragmatisme zijn voorhanden in de creatieve industrie, maar wordt onvol- hoeveelheid kleine bedrijven en zzp-ers waarvan een aantal behoren daarbij onderscheidend. Hoe moeilijk ook te claimen, maar er bestaat doende aangewend. Dan kan de Nederlandse creatieve industrie versneld verder groeien, tot de absolute wereldtop op hun gebied2.zoiets als een Dutch signature.haar reputatie in het buitenland verder versterken, meer exporteren De creatieve industrie moet een strategische rol gaan vervullen bij en sterker bijdragen aan innovatie. Als resultaat zal ook de werkgele- De creatieve industrie (o.a. media, entertainment, vormgeving, Nederland is ook een aantrekkelijke vestigingsplaats voor bedrijveninnovatie. De sector heeft hiervoor een goede uitgangspositie, maar genheid groeien en de reguliere economie fors worden gestimuleerd. architectuur, mode, industrieel ontwerp, computergames, reclame) isuit de creatieve industrie. In Amsterdam in het bijzonder vestigen deze wordt vooralsnog onvoldoende benut. Er bestaat echter grote het divers samengestelde cluster aan bedrijvigheid dat zijn bestaans-zich de laatste jaren steeds meer internationale creative agencies,urgentie vanwege de sterke en toenemende internationale concur- Om Nederland in 2018 de meest creatieve economie van Europa te reden vindt in creativiteit, innovatie en ondernemerschap. Het zijnmodebedrijven, multimediabedrijven en marketingafdelingen vanrentie. Creativiteit is niet het exclusieve domein van Nederland of laten zijn stelt de creatieve industrie een innovatieprogramma voor. de bedrijven die leven van de capaciteit van mensen om nieuwebrandbedrijven. Amsterdam werd onlangs door de New York Timeszelfs de westerse economien. Andere Europese landen en in het concepten, ideen en kennis om te zetten in economische waarde.ook benoemd tot de coolest town of the world. Eindhoven werd bijzonder het Verenigd Koninkrijk en Finland investeren fors in hunonlangs 2e in de competitie met 47 kandidaat steden voor World creatieve economie. Ook in Azi wordt steeds meer genvesteerd Er bestaan diverse definities van de creatieve industrie. De creatieve Design Capital 2012. in de creatieve economie. De internationale concurrentie in zowel industrie kan worden gedefinieerd als een uiteenlopende verzamelingbedrijven als opleidingen wordt alleen maar groter. Wat opvalt, is dat sectoren, waarin creativiteit centraal staat. De initile creatie - hetde focus steeds meer komt te liggen op de integratie van creativiteit, creren van vorm, betekenis of symbolische waarde - is de kern vanondernemerschap en technologie. Het Greater Britain programma, de activiteiten van deze sectoren. Maar ook productie en distributiehet gezamenlijke opleidings- en researchprogramma van Economie, zijn belangrijke schakels in de waardeketen3.2Zie voor een gedetailleerde beschrijving van de creatieve industrieKunst en Design in Helsinki direct gerelateerd aan ondernemingenbijlage 1en het creatieve innovatieprogramma van Singapore zijn daar goede Wanneer wordt uitgegaan van de enge definitie die de Ministeries 3Ministerie EZ, en Ministerie OCW, Waarde van Creatie: Briefvoorbeelden van. Singapore stelt: For over four decades, Singapore van EZ en OCW hanteren voor de creatieve industrie dan is ruim Cultuur en Economie, 2009has prospered through an investment-led economic strategy focused 3% (een kleine 300.000 mensen) van de Nederlandse beroepsbe- 4Analyse LISA cijfers 2008 door Roland Berger i.h.k.v.on traditional manufacturing and services industries. As we transit volking werkzaam in de creatieve industrie4. Daarbij wordt dat deelFES-aanvraag Programma Creatieve Clusters, o.b.v. meestinto an innovation-fuelled economy, the driving force in the next meegeteld dat de initile creatie vormt. Wanneer ook de productieactuele gegevens en ruime definitie uit Kamerbrief Ons creatieve phase of our development will be the imaginative and creative en distributie zouden worden meegeteld ligt de bijdrage fors hoger.vermogen (2005)capacity of our people. Volgens Floridas definitie bedraagt de bijdrage van de creatieve5Florida, R. en I. Tinagli, Europe in the Creative Age, Carnegie industrie circa 25%5.Mellon Software Industry Center, 2004Als de Nederlandse creatieve industrie niet investeert in haar eigen6J.Poort en G. Marlet: werkgelegenheid in creatieve bedrijfstakkenvernieuwing en innovatie, zal zij haar internationale positie niet De jaarlijkse groei van de creatieve industrie is het afgelopenblijft harder groeien dat economie. SEO Economisch Onderzoek/kunnen handhaven. Andere economien zullen creatiever en innova- decennium fors hoger geweest dan voor andere economische Atlas voor Gemeenten, 2008, o.b.v. LISA cijferstiever worden. Creative thinking als nieuwe benadering van innovatie sectoren6. Met een toegevoegde waarde van 16,9 miljard euro draagt 7Berenschot, Foto sleutelgebieden, in opdracht van hetis nodig om de Nederlandse economie naar de top te brengen van9 Hofstede (1966), Een van Nederlands cultuurdimensies; feminiteit: de creatieve industrie voor meer dan 3% bij aan het BBP7. Met eenInnovatieplatform, 2008meest creatieve economien ter wereld. Deze methode of filosofiehet vermogen om te gunnen staat tegenover Angelsaksische geschatte 7 miljard euro (circa 1,7% van het Nederlandse totaal) is8UNCTAD, Creative Economy Report, 2008wordt dusver nog onvoldoende aangewend. claimcultuur; whats in it for meWaarde van Creatie Innovatieprogramma Creatieve Industrie18 Deel I - Waarom? Hoofdstuk 1 Visie en Ambitie 19 11. Hoofdstuk 2de overwegend kleinschalige bedrijven in de creatieve industrie. industrie, samen met maatschappelijke en economische gebieden,Knelpunten en StrategieHet beschikbare instrumentarium is als gevolg van juridischekaders, regelgeving en implementatie overwegend te complexvoor de creatieve industrie. Het beschikbare instrumentarium is met de creatieve industrie in een strategische rol. De werkwijze is: van de uitvoering te leren en opnieuw nieuwe projecten aangaan. Uitvoeren, leren en opnieuw uitvoeren.tevens onvoldoende toegesneden op de specifieke behoeften:creatief ondernemerschap en (internationaal) opschalen.Het programma maakt dan ook geen onderscheidt tussen de disci- plines binnen de creatieve industrie zoals: architectuur, webdesign, 4. Ontbreken kennisbase: Door het ontbreken van een probleem- grafisch ontwerpen, industrieel ontwerpen of gaming. Het richt zicheigenaar ontbreekt een gedeelde kennisbasis. Kennis en ervaringjuist op spelers die de potentie en ambitie hebben een strategischerond methoden, technieken en best practices wordt in kwanti- rol te vervullen. Het programma richt zich daarmee op de willers entatieve en kwalitatieve zin onvoldoende geborgd en verspreid.de kunners in de creatieve industrie die een voortrekkersrol kunnenAls gevolg daarvan wordt het wiel vaak opnieuw uitgevonden envervullen en een bredere groep spelers in de creatieve industrieblijft de ontwikkeling van waardecreatie achter. Dit geldt specifiek kunnen inspireren om zelf te innoveren.met betrekking tot de snelheid en duurzaamheid van de waarde-creatie. Door het ontbreken van een probleemeigenaar wordt een De aanpak om in clusters projecten te doen sluit naadloos aan bij dekrachtige ontwikkeling van kennis en ervaring, en daarmee eenwerkwijze van de Creatieve Industrie zelf en laat daarmee in praktijknatuurlijk platform voor netwerken en allianties, niet gerealiseerd. zien hoe uitdagingen kunnen worden aangepakt. Nieuwe samenwer- kingsverbanden (de neue kombinationen waarover Schumpeter 5. Leemte in curricula: Als gevolg van het verkokerde onderwijs spreekt) komen het best tot stand door samen concreet aan de slagontbreekt integraal creatief probleemoplossen in curricula.te gaan. Projecten smeden op die manier nieuwe samenwerkingsver-De creatieve leiders, de zogenaamde futuremakers, die over banden en clusters. Het gekozen model voor opschaling zorgt ervoordisciplines heen creativiteit, business sense, ondernemerschap,dat een groot aantal bedrijven wordt betrokken. De projecten werkentechnologie en wetenschap omzetten in innovatie, doen datzo als katalysator voor deelname van veel partijen.in hun praktijk. Deze ontwikkeling loopt voor op het onderwijswaar integratie van deze perspectieven en kennisdomeinen nog Het innovatieprogramma zorgt wel meteen voor verduurzaming. Alles Dat de creatieve industrie deze strategische rol kan spelendoor het ontbreken van overtuigend bewijs van de waarde ervan niet plaatsvindt. Er bestaat op alle onderwijsniveaus een grote wat wordt geleerd wordt verankerd, versterkt en vergroot, middels wordt nog onvoldoende gezien door private organisaties,onvoldoende benut. Steeds vaker wordt onderkend dat de traditi- behoefte aan excellent interdisciplinair creatief-genspireerd enflankerende activiteiten. maatschappelijke partijen en de overheid. Er is onvoldoendeonele engineering-aanpak niet het antwoord is op de complexiteitondernemend onderwijs, met een structurele betrokkenheid van slagkracht door kleinschaligheid. Onderliggend probleemvan actuele maatschappelijke en economische uitdagingen.de creatieve leiders.Uitwerking van de strategie is ook onvoldoende kennisuitwisseling en een leemte in Steeds vaker wordt gerefereerd aan het creatieve ontwerpprocesHet programma richt zich op: projecten (de motor van het curricula. als aanvulling en als alternatief. Toch verloopt adoptie van deze programma driekwart van het programmabudget) enaanpak traag. Dit komt hoofdzakelijk omdat er onvoldoende2.2 Strategieflankerende activiteiten (om te verduurzamen kwart vanfeitelijke en overtuigende kennis is over de maatschappelijke enhet programmabudget). 2.1Knelpunteneconomische waarde van creativiteit. Daarnaast is er onvol-Centraal in de strategie om deze knelpunten effectief op tedoende inzicht in de wijze waarop creativiteit optimaal kanlossen is het doen van projecten met de creatieve industrie Op basis van de aanzet tot het innovatieprogramma (januari 2010) en In consultatie met de sector en op basis van onderzoek van deworden ingezet.in een strategische rol. Het programma maakt dan ookde aanbevelingen van de SAC (maart 2010) is er in samenspraak met overheid en de sector- en brancheorganisaties zijn de knelpuntengeen onderscheid tussen de disciplines binnen de creatievede sector voor gekozen het programma voornamelijk te richten op in kaart gebracht die voorkomen dat de creatieve industrie een2. Beperkt speelveld: De creatieve industrie ontbreekt als gevolg industrie, maar richt zich op die spelers, die de potentie en de uitvoering van projecten (drie kwart van het programmabudget). strategische positie inneemt in innovatieprocessen. In de eerderevan haar overwegende kleinschaligheid als strategische partner inambitie hebben een strategische rol te vervullen. De projecten vormen het leeuwendeel van het programma, waarbij evaluatie door de Strategische Advies Commissie (SAC) werden deze(internationale) consortia. De creatieve industrie kent een grotedrie projecttranches worden onderscheiden, te weten pilotprojecten, knelpunten onderkend.verscheidenheid van, met name, kleinschalige ondernemingen.Waarom projecten? Het doen van projecten sluit aan bijkick-startprojecten en opschalingsprojecten. Daarnaast wordenHet ontbreekt aan kennis en ervaring voor het succesvol aangaanhoe de creatieve industrie werkt, bewijst de waarde van deflankerende activiteiten gestart enerzijds ter ondersteuning van de We richten ons in dit programma alleen op die knelpunten die een van (tijdelijke) allianties en zogenaamde neue kombinationen. Ditcreatieve industrie in de praktijk, smeedt nieuwe samenwer- projecten, anderzijds om de strategische rol van creatieve industrie sectoroverstijgend karakter hebben en die niet door inspanning van geldt vooral bij internationale samenwerkingsvormen en de acqui- kingsverbanden en clusters en werkt als katalysator voorduurzaam te verankeren (kwart van het programma budget). industrie, MKB, kennisinstellingen of hun allianties zelf kunnen wordensitiefase van programmas en projecten. Daarnaast ontbreekt eendeelname van veel partijen. weggenomen. De belangrijkste knelpunten zijn dat de potentie van platform voor internationale bedrijven die in Nederland creatieveSuccesfactoren de creatieve industrie nog onvoldoende wordt gezien door private partners zoeken. Het programma zorgt wel meteen voor verduurzaming.In de dialoog fase van de het afgelopen halfjaar is zijn de volgende organisaties, marktpartijen en de overheid (1) en er is onvoldoende Geleerde lessen worden verankerd, versterkt en vergroot,kritische succesfactoren gedentificeerd die in de strategie centraal slagkracht door kleinschaligheid (2,3). Andere onderliggende3. Onvoldoende opschaling: Door gebrek aan risicokapitaal enmiddels flankerende activiteiten. staan: knelpunten zijn een ontoereikende kennisbasis (4) en een leemte in een te complex instrumentarium komt opschaling van kansrijke onderwijscurricula (5).innovaties onvoldoende tot stand. Kapitaalverstrekking ten 1. Projecten worden vormgegeven door de creatieve industriebehoeve van het opschalen van kansrijke innovaties sluit onvol-Centraal in de strategie om de knelpunten effectief op te lossen staatzelf 1. Onderbenutting creativiteit: De kracht van creativiteit wordt doende aan bij het verdienmodel en de strategische horizon van het uitvoeren van gemeenschappelijke projecten van de creatieve Het innovatieprogramma brengt en manifesteert zich als eenWaarde van Creatie Innovatieprogramma Creatieve Industrie20 Deel I - Waarom? Hoofdstuk 2 Knelpunten en Strategie21 12. community met een uitdagende missie. Vraagstellingen en mogelijkeProject aanpakFlankerende activiteiten oplossingsrichtingen worden vanuit de community zelf aangedragen en projecten worden uitgevoerd door spelers uit de creatieve Het opstellen van projectvoorstellen en de selectie ervan wordt doorDe flankerende activiteiten zijn gericht op zelforganisatie, creatief industrie die daarin leiderschap, originaliteit en ondernemerschap de creatieve industrie zelf gestuurd. Via de dialoog van de afgelopen leiderschap, kennisontwikkeling en financile en fiscale condities. tonen. maanden en de platformen die daarvoor zijn opgezet, is een begin De interactie verloopt via een online-platform, en maakt gebruik gemaakt met dit proces en daarmee feitelijk een start van het Zelforganisatie betreft de ontwikkeling van samenwerkingsver- van open netwerken en social media. Workshops, congressen en innovatieprogramma. banden tussen partijen uit de Creatieve industrie, met als doel grotere symposia zijn vormgegeven als experience via zogenaamde inspira-Om te zorgen voor samenhang in de projecten en te zorgen daten complexere opdrachten aan te kunnen nemen. Door cluster- tional testbeds. Er wordt intensief en doelmatig ingezet op interactie, een bijdrage wordt geleverd aan gemeenschappelijke kennis die vorming te stimuleren ontstaan duurzame relaties welke ook internati- open netwerken, digitale kanalen, sociale media en co-creatie. Zoweer gedeeld kan worden, zullen alle projecten aan tenminste twee onale expansie mogelijk maken . borgen we draagvlak en een brede betrokkenheid door de sector en voorwaarden voldoen in hun aanpak: komen de meest kansrijke projecten tot stand.> het toepassen van Creative Thinking als rode draad voor de aanpak Onder creatief leiderschap wordt verstaan het stimuleren van een> het gebruik van een Testbed benadering voor toetsing en andere leiderschapsstijl. Het oprichten van de Dutch Creative Council, 2. Showcases co-creatie. die de creatieve industrie in haar strategische rol promoot, vormt Het communiceren van inspirerende en representatieve busines-hiertoe het organisatie vehikel. scases is een belangrijk onderdeel van het programma. De focus ligtCreative Thinking is een visie op innovatie en een aanpak voor het op op de combinatie van maatschappelijke relevantie en commercilepraktische en creatieve wijze oplossen van problemen of realiserenKennisdeling betreft het verzamelen, combineren, verrijken en betekenis. Er wordt samengewerkt met maatschappelijke innova-van radicale verbeteringen. verspreiden van de kennis van over onder meer creative thinking tiegebieden en andere sleutelgebieden. In samenwerking met deCentraal staat het combineren van creativiteit, empathie en rationa-en nieuwe business modellen. Uiteindelijk doel daarachter is dat overheid worden maatschappelijke maar ook economische vraag- liteit, ten einde optimaal tegemoet te komen aan zowel de wenseneen steeds groter aantal creatieve bureaus een strategische rol kan stukken ingezet als themas. Deze voorbeelden worden gedocumen-van toekomstige gebruikers als de succesfactoren voor organisaties. spelen bij innovatie. teerd, gearchiveerd en ontsloten via een platform dat binnen de context van dit programma tot stand komt. Zo laten we zien wat wePrincipes in de visie van Creative Thinking:Financile en fiscale condities gaat over het ontwikkelen van kunnen bereiken met de creatieve industrie in een strategische rol en> Mensgericht en empathisch (versus productgericht) beoordelingsmodellen voor financiering en het verruimen van fiscale tonen we de waarde aan van de Creative Thinking benadering.> Integrale benadering (versus focus op specifiek onderdeel van instrumenten, met als doel de gewenste groei van de creatievesysteem)industrie te financieren en te verankeren. 3. Inspirational Testbeds> Interdisciplinair samenwerken (versus traditioneel watervalproces) Belangrijk bij het tot stand brengen van genoemde showcases is de> Iteratief ontwikkelen; bouwen om te leren (versus eerst specifi-Hoewel het zwaartepunt van het programma ligt bij de uitvoering van zogenaamde claim validation: het zo vroeg mogelijk in het proces ceren en dan bouwen)de projecten, zijn er flankerende activiteiten nodig om de strategische bewijzen dat de middels creative thinking voorgestelde aanpak ook> Afwisseling van divergentie/exploratie en convergentie/ rol van de creatieve industrie te verduurzamen, te verankeren, te werkelijk gaat leiden tot oplossingen binnen de genoemde themas.specificatieversterken en te vergroten. De flankerende activiteiten worden in de Binnen de context van dit programma zal, met name voor de> Bestuderen van emergent gedrag in het veld bij de interactie methoofdstukken 4 en 5 nader uitgewerkt. genoemde showcases, een aantal inspirational testbeds worden nieuwe proposities (experience research) gerealiseerd waar de creatieve bedrijven samen met stakeholders en > Bewijsvoering, reeds vroeg in het proces, met behulp van speciaal het afnemende veld kunnen experimenteren met nieuw te crerenhiervoor gecreerde inspirational testbeds (claim validation).2.3 Samenhang waarde proposities. Ook kunnen in het afnemend veld gezamenlijk nieuwe, emergente, patronen worden bestudeerd (experienceDeze benadering is niet exclusief het domein van de creatieve In deze paragraaf wordt de samenhang tussen de missie, doelen, research). Zo bewijzen we deze aanpak in de praktijk.industrie, maar vormt de interface tussen de creatieve industrie en deknelpunten en activiteiten weergegeven. Centrale ambitie is hetreguliere economie. versterken van de strategische positie van de creatieve industrie in de 4. Match making to the max Deze Creative Thinking benadering vormt een belangrijke rode draadwaardeketen. Dit draagt enerzijds bij aan de verschillende sector- Samenwerking tussen creatieve bedrijven is een flexibel alternatiefin het programma en stelt de creatieve industrie in staat de beoogdedoelstellingen. Anderzijds wordt daarmee een aantal knelpunten voor schaalvergroting en wordt nadrukkelijk gestimuleerd. Hetstrategische rol bij innovatie op te nemen. geadresseerd. innovatieprogramma inventariseert knelpunten, biedt concrete oplos- singen en leert daarvan. Cross-over allianties worden aangemoedigd In de methodiek van Inspirational Testbeds of Living Labs of staat of krijgen een voorkeursbehandeling. Goed opdrachtgeverschap het emergente gedrag van de gebruikers in interactie met de nieuw behoort tot de belangrijkste succesfactoren van het programma en gecreerde proposities centraal en wordt zo min mogelijk gewerkt wordt gestimuleerd en beloond. De opgedane ervaringen worden in gecontroleerde laboratorium omgevingen, maar juist in-vivo gedocumenteerd, gearchiveerd, ontsloten en actief gedeeld via hetomgevingen. Denk aan contexten als hotels, ziekenhuizen, stadions platform. Zo bereiken we de benodigde slagkracht en schaalgrootte. en dergelijke welke de proeftuinen vormen voor de projecten. Opdeze wijze kunnen gebruikers in hun eigen omgeving meedenken,mee ontwerpen en feedback geven gedurende het gehele proces vanidee tot product of dienst. Waarde van Creatie Innovatieprogramma Creatieve Industrie 22 Deel I - Waarom? Hoofdstuk 2 Knelpunten en Strategie23 13. MISSIEMeest creatieve economieDoelstellingenKwalitatieve doelstellingen 2018:van EU in 2018Top drie van de wereld De ambitie om in 2018 de meest creatieve economie van Europa1. Verbeteren van de reputatie van Nederland als creatieve economie.te zijn vormt de leidraad voor de doelstellingen. Het belang- 2. Verhogen van de bekendheid van Nederland als creatieve economie. DOELENrijkste doel is om binnen vier jaar zicht te krijgen op, en meetbare3. Opleveren van succesvolle innovatieve diensten en product-dienst- VergrotenVersterkenstappen te hebben gezet in de richting van, de 2018 ambitie. Opcombinaties voor maatschappelijke vraagstukken en in econo-werkgelegenheid internationalede Euro-Creativity index van 2004 wordt Nederland gepositioneerd mische sleutelgebiedenCreatie Industriereputatie Vergrotentussen Losing Ground en Leaders10. De uitgangspositie van 4. Aantonen van gerealiseerde omzet en marge in deze innovatievewerkgelegenheid Nederland is sterk, maar nog niet voldoende voor een leidendediensten en product-dienstcombinaties.reguliere IndustrieVersterken Toename positie.5. Creatie van een aantal strategische allianties.strategische export6. Beter disseminatie en benutting van relevante kennisBijdrage positie van deDe strategische agenda maakt onderscheidt tussen sector- en 7. Meer integraal onderwijs maatschappelijke Creatievevraagstukkenprogrammadoelstellingen die elkaar wederzijds aanvullen enIndustrieversterken. Het innovatieprogramma draagt bij aan de behoefte omeen betere kwantificering van de doelstellingen. De doelstellingenKwantitatieve doelstellingen 2018 KNELPUNTENworden geformuleerd als meetbare KPI (key performance indicator).Aan deze KPI worden parameters en een meetmethodiek gekoppeld Investeren in innovatie Potentie Beperkt Klein- OntbrekenLeemte inmet mogelijkheden tot verbijzondering naar publiek, privaat, markten, 1. Vergroting van de innovatie-uitgaven per bedrijf met 10% (nu 0,09 Creatie Industriespeelveldschaligheid kennisbasis Curriculazowel nationaal en internationaal. miljoen euro). onderbenut2. Het deel van de creatieve bedrijven dat innoveert is gestegen van 32,1% naar 40% ACTIVITEITEN Sectordoelstellingen 2018 3. Het gebruik door het creatieve bedrijfsleven van het (reguliere EZ) instrumenten als WBSO, Innovatievouchers, IPC en BBMKB neemt PROjECTEN Pilot projecten Waarde van CreatieKennis over hoeOp sectorniveau verbindt de Nederlandse creatieve industrie zich toe van 25% naar 35% meetbaar makenwaarde wordt aan het innemen van positie 6 (nu 15) op de productiviteitsranglijst door economisch gecreerd d.m.v. model creative thinkingvan 16 landen zoals vermeld in het Innovation Intelligence rapportWaarde van creatie benadering van Agentschap NL. Het aandeel export van creatieve producten in4. Er is een methode, dan wel instrument, ontwikkeld waarmee met de Kickstart Waarde van CreatieMulti diciplinaireKennis over hoede totale export zoals vermeld in hetzelfde Innovation Intelligencereturn on creative investment gerekend kan worden. projecten meetbaar makenprojecten in clusters,waarde wordt rapport van Agentschap NL stijgt van de achtste plaats nu naar door economisch verbreden gecreerd d.m.v. toepassingsgebiedde zesde plaats. Op het niveau van bedrijfsvoering realiseert deShowcases en clustering model creative thinking creative thinking benadering creatieve industrie binnen een periode van vier jaar: 5. Het innovatieprogramma resulteert in 15 overtuigende showcases OpschalingMulti diciplinaire Ondersteunen> Een vergroting van het aantal fte's werkzaam in de creatieve over de strategische rol van de creatieve industrie bij innovatie. Waarde van Creatie projecten meetbaar makenprojecten in clusters, kansrijke projecten sector met 5% per jaar6. 25 projecten leiden tot business binnen de looptijd van het door economisch verbredenen creatieve onder- > Het verhogen van de omzet en marge bedrijven in de creatieve programma. 100 bedrijven verwachten dat hun projecten concreet model toepassingsgebiednemingen d.m.v.sector met 8% per jaar.tot business succes gaan leiden in de 4 jaar volgend op het creative thinkinggroeiversnelleraanpak en export programma.ondersteuning 7. Het Innovatieprogramma resulteert in 25 succesvolle nieuwe samen-Programmadoelstellingen 2018 werkingsverbanden in open innovatie clusters. ORGANISATIE BusinessVergroten zelforgani-Opschaling en export8. Het innovatieprogramma resulteert in 10 cross-overs (succesvolle Development satie en clustersstimuleren met 'groei-versneller' aanpakDit innovatieprogramma heeft de ambitie de strategische rol van de samenwerkingsverbanden tussen verschillende disciplines uit de- ondernemerschap Creatieve Industrie bij innovatieprocessen te versterken. Alleen zo kancreatieve industrie) die als showcase en voorbeeld kunnen dienenstimulerende Creatieve Industrie haar sectordoelstellingen verwezenlijken. voor andere bedrijven in de creatieve industrie. Dutch CreativeOpdrachtgeverschapOpdrachtgeverschap Ondersteunen export Initiren kennis-Opdrachtgeverschap Council ontwikkelen ontwikkelen. CCO en groeikansen d.m.v. ontwikkeling ontwikkelenpromotie activiteiten strategische rol CI Het programma realiseert binnen een periode van vier jaar een aantalOntwikkelingkwalitatieve en kwantitatieve doelstellingen. De kwalitatieve doelstel- 9. 200 Bedrijven uit de creatieve industrie hebben in praktijk cases KENNIS EN KennisKenniswerkers- regeling think tanklingen zijn instrumenteel van aard. De uitkomsten ervan worden kennis genomen van nieuwe strategisch ontwerp methoden CONDITIESverzameld en zullen uitgedragen worden binnen de creatieve industriedoor een duurzaam communicatieplatform. Opdrachtgeverschap Onderwijs OnderwijsprogrammaOnderwijsprogramma Onderwijsprogramma creative thinking,creative thinking,creative thinking, 10. 100 opdrachtgevers van de creatieve industrie hebben in praktijk creative thinking lab creative thinking lab creative thinking labcases ervaren hoe de creatieve industrie strategisch kan bijdragen Condities Verruiming WBSO enVerkennen samen- Ondersteunen Innovatieboxwerkingsframeworks financierings-10 Florida, R. and I. Tinagli, Europe in the Creative Age, Demos,mogelijkhedencreatieve industriefebruari 2004Waarde van Creatie Innovatieprogramma Creatieve Industrie 24 Deel I - Waarom? Hoofdstuk 2 Knelpunten en Strategie25 14. aan innovatieprocessen. 11. Het programma draagt bij 50 bedrijven bij aan het structureel mobiliseren van creativiteit Deel I - Waarom? H1 Visie en Ambitie Internationalisering 12. 10 bedrijven uit de creatieve industrie zijn gaan exporteren 13. 10 bedrijven uit de creatieve industrie zijn gaan samenwerkenH2 Knelpunten en Strategie met buitenlandse partnersZelforganisatie 14. Alle relevante brancheorganisaties zijn aangesloten op het communicatieplatform.Aan het eind van de looptijd van het innovatieprogramma wordt doorDeel II - Wat? middel van een tevredenheidonderzoek de effectiviteit gemeten. Ook wordt een nulmeting gehouden bij aanvang van het programma. H3 Projecten H4 Organisatie enBusiness Development H5 Kennis en ConditiesDeel III - Hoe? H6 Governance enPositionering H7 Activiteiten en BudgetWaarde van Creatie Innovatieprogramma Creatieve Industrie26 Deel II - Wat?27 15. Inleiding steun. Nieuwe regelingen worden opgebouwd uit bestaande instru- menten. Nieuwe instrumenten worden zo ver mogelijk vermeden met het oog op de complexiteit en doorlooptijd die dat met zich meebrengt.Wat betreft bestaande instrumenten voor financiering wordt de mogelijkheid onderzocht om onder meer gebruik te maken van de volgende regelingen: O&O regeling, Innovatie Prestatie Contract (IPC), innovatievouchers, de Creative Challenge Call met kleine subsidies voor tientallen projecten of vouchers, Syntens; [email protected] (EVD)/ 2xplore, Programma Dutch DFA (internationaal).Doelstellingen innovatieprogramma meetbaar > Vitale markt > Economische kentallen > Bewezen waarde van Creatie Bijdrage Hoofdstuk 4: > Effectieve clusterorganisaties > (inter)nationale markt en matchmaking > Specifieke laagdrempelige instrumenten > Promotie Creatief Leiderschap Inleiding autonome markt waar Nederlandse en internationale opdrachtgevers van buiten de creatieve industrie en de creatieve industrie zelf elkaar In de hoofdstukken 3, 4 en 5 worden de activiteiten van het innova- weten te vinden en naar waarde kunnen schatten. EN ENEN ECTECT ECT tieprogramma uitgewerkt die als doel hebben de knelpunten dieOJ OJOJPR PRPR in hoofdstuk 2 zijn vastgesteld op te lossen. De meest kansrijkeIn hoofdstuk 4 Organisatie van de sector en Markt-NG RT LO TALI STA PI activiteiten zijn gekozen op basis van de prioriteiten die de creatieve ontwikkeling worden de organisatorische en marktvormende CHCK Bijdrage Hoofdstuk 5: SKI industrie zelf ziet en de daaraan gekoppelde bereidheid om te inves-activiteiten beschreven die noodzakelijk zijn om de zelforganisatie vanOP> Theorie en onderwijs via respectievelijk CIRP en THNK teren, de aansluiting bij bestaande marktwerking mechanismen en de creatieve industrie te vergroten en het opschalen van de projecten> Juridisch, financile en fiscale conditiesBijdrage Hoofdstuk 3: de beschikbare kennisinfrastructuur. De keuze van de activiteiten isuit hoofdstuk 3 mogelijk te maken. De activiteiten bestaan enerzijds > De motor van het programma mede tot stand gekomen in het overleg dat met de SAC heeft plaats-uit het vergroten van de marktkansen door het vormen van clusters> Uitvoeren, leren, uitvoeren in 3 tranches gevonden in maart 2010. van creatieve industrie spelers, het verlagen van de drempel voor> Gecontroleerde opschalingDe activiteiten worden uitgewerkt in de vorm van een activiteiten de inzet van de creatieve industrie en het nationaal en international plan. Hierbij worden de doelstellingen, werkwijze, activiteiten en de promoten ervan. Anderzijds richten de activiteiten zich op het tot betrokken partners beschreven. Tevens wordt aangegeven welkestand brengen van een nationaal aanspreekpunt en aanjager van de investeringen de partners leveren en welke bijdrage van de overheid creatieve industrie genspireerd op de aanpak van de Design Council wordt gevraagd en waarom deze is gelegitimeerd. in het Verenigd Koninkrijk.Hoofdstuk 3 Projecten beschrijft de activiteiten die tot doel hebbenDe activiteiten in hoofdstuk 5 Kennis en Condities richten zich op projecten te stimuleren die met de creatieve industrie als strategische het oplossen van de knelpunten rond de ontoereikende kennisbasis, partner een substantile bijdrage leveren aan economische bedrij- de leemte in curricula en de fiscaal/juridische condities. De activi- vigheid in Nederland. Het innovatieprogramma wil bereiken dat een teiten sluiten nauw aan bij aanpalende projecten en programmas in zo groot mogelijk deel van de spelers in de creatieve industrie wordt Nederland en hebben als doel de brug te slaan tussen beschikbare betrokken bij deze bedrijvigheid. Om hiervoor te zorgen wordt dekennis en opleidingsmogelijkheden en de noodzaak die aan de hand creatieve industrie zelf maximaal betrokken bij het vormgeven van van de knelpunten is vastgesteld. De samenwerking met de kennis- deze projecten en is er gekozen voor een aanpak waarbij in 3 fasenwereld en andere programmas en initiatieven wordt hierbij benoemd. wordt gewerkt. Bij iedere fase wordt ervaring opgedaan met het aantonen van de waarde van creatie gedeeld met de projecten in de In het beschreven activiteitenplan wordt uitgegaan van de realisatie volgende fase. Het resultaat van de stimulatie van projecten is een door het gebruik van bestaande instrumenten voor het verlenen vanWaarde van Creatie Innovatieprogramma Creatieve Industrie28 Deel II - Wat? Inleiding 29 16. Hoofdstuk 3 Projecten - Uitvoeren, lerenInter- en opnieuw uitvoeren nationalisering(export) Realisatie envermarkten(branding)Innovatie/ prototypeEN ENENECTECT ECT Kennis OJ OJOJEconomische PR PRPR waarde en N G RT LOT Haalbaarheid/ ALI STA PI consortiumStrategischeCHCKvormingrol S KI OP Matchmaking/ clustering Kansrijke combinaties CI en MaatschappijMonitoring /Economie De drie tranches projecten de beschikbare middelen voor projecten verloopt via open calls. Het innovatieprogramma zorgt voor een sterke groei van het aantalOm de kennis vast te leggen en over te dragen wordt een monitor Daarmee ambieert dit innovatieprogramma zoveel mogelijk partijen projecten waarin bedrijven uit de creatieve industrie een strategische functie ingericht. De kennis die wordt vastgelegd betreft de econo-De pilotprojecten (tranche 1 3 projecten)uit de creatieve industrie te betrekken. kernrol vervullen. mische betekenis van creativiteit en alle praktische kennis die een rolHet doel is om zoveel mogelijk creatieve partijen de strategischespeelt bij het optimaal inzetten van creativiteit in een strategische rolkernrol te laten vervullen. Daarbij ondersteunt het programma in Deze projecten hebben stadia 1, 2 en 3 gepasseerd. Het innovatiepro- Er zullen in drie opeenvolgende tranches projecten worden(Zie paragraaf 3.3). eerste instantie een drietal grote projecten. Het uitvoeren van deze gramma steunt de pilotprojecten in stadium 4. genitieerd, om zo gecontroleerd kennis op te kunnenprojecten zal plaatsvinden in een gecontroleerde setting, waarbij bouwen en mee te kunnen geven aan projecten in volgendeVan probleem naar internationaal succes doorlopen deze oplossingen optimale condities en randvoorwaarden kunnen worden ingericht. De kickstart projecten (tranche 2 15 projecten) tranches.een reeks stadia:Daarbinnen is volop ruimte voor het inbrengen, monitoren enBij deze projecten wordt het identificeren van kansrijke gebieden en1. Het identificeren van kansrijke gebiedenverwerken van kennis. Pilotprojecten hebben betrekking op initile de clustering (stadia 1 en 2) door het innovatieprogramma en de2. Matchmaking en clustering creatie: het ontwikkelen van prototypes die hun succes hebbencreatieve industrie zelf gedaan. Hiermee wordt direct na aanvang van 3.1Fasering en projecttypen3. Haalbaarheid en consortiumvorming aangetoond in living lab omgevingen. het innovatieprogramma mee gestart en er wordt samengewerkt met De toepassing van de in de strategie beschreven kritische succes-4. Innovatie en prototypende bestaande cluster organisaties en netwerken. Kansrijke gebieden factoren leidt tot een fasering in drie tranches van projecten. Deze 5. Realisatie en vermarktenDe pilotprojecten zijn vastgesteld en de allianties zijn gevormd.worden door middel van een laagdrempelige ondersteuning in staat projecten zorgen enerzijds voor het inzicht en de showcases over het 6. Internationaliseren Gekozen is voor drie maatschappelijke themas: energie, zorg engesteld een haalbaarheidonderzoek uit te voeren. Via een tender succesvol toepassen van de creatieve industrie in een strategischemobiliteit. Deze themas zijn geselecteerd op basis van de volgendewordt een open call georganiseerd om de projecten met de grootste rol en die anderzijds zorgen voor een schaalvergroting en marktont- criteria:potentie te ondersteunen bij het uitwerken tot een prototype. De wikkeling waarbij een zo groot mogelijke groep van spelers in de criteria van de open call zijn erop gericht bij te dragen aan de ontwik- creatieve industrie participeert. > Themas staan op de Maatschappelijke Innovatieagenda (MIA).keling van een bredere groep creatieve bedrijven en open innovatie te > Er is een goede businesscase.stimuleren. De pilotprojecten in tranche n leveren vooral kennis op. De kick- > Contextbieders en industriepartijen zijn beschikbaar en start projecten in tranche twee gebruiken deze kennis en zullen investeringsbereid.De opschalingprojecten (tranche 3 20 projecten) zelf nieuwe kennis opleveren. De opschalingsprojecten in de derde > De oplossingen zijn in potentie goed internationaal op te schalen. Deze tranche kenmerkt zich door grotere aantallen en minder onder- tranche gebruiken deze kennis. steuning per project. Kansrijke gebieden worden door middel van Alle projecten leveren de economische ROI op het programma en Deze criteria zijn tevens leidend bij de selectie van projecten in een laagdrempelige ondersteuning in staat gesteld een haalbaarhei- zullen op die basis dan ook worden beoordeeld. In de projectende open calls van de kick-startprojecten en opschalingspro-donderzoek uit te voeren. Het verschil met kickstart projecten is dat worden oplossingen (producten, diensten of product-dienstcom- jecten. De ervaringen uit de pilotprojecten kunnen bijdragen aan het identificeren van de kansrijke gebieden en de clustering door de binaties) ontwikkeld voor grote maatschappelijke/economischehet aanscherpen en aanvullen van deze criteria om de effectiviteit creatieve industrie zelf wordt gedaan, met steun van het programma- uitdagingen.en efficintie van de regeling te bevorderen. Het merendeel vanbureau van het innovatieprogramma.Waarde van Creatie Innovatieprogramma Creatieve Industrie30 Deel II - Wat? Hoofdstuk 3 Projecten - Uitvoeren, leren en opnieuw uitvoeren31 17. Voor de uitvoering van de kickstart- en de opschalingsprojecten is3.2 Specificatie van de projecttypen een laagdrempelige regeling nodig die de creatieve industrie in staat stelt een haalbaarheidsstudie uit te voeren voor en met een specifiek De pilotprojecten toepassingsgebied. Door de asymmetrie in het dragen van het risicoDe pilotprojecten hebben de stadia 1, 2 en 3 van de lifecyle reedsstaan klaar om te worden uitgevoerd en vormen zo de voorhoede en de investeringen enerzijds en de mogelijke ROI anderzijds is steun doorlopen in de voorbereidingsfase van dit innovatieprogramma. Zijvan het programma. van de overheid gelegitimeerd.Er worden twee regelingen ontwikkeld en ingezet:Specificatie: > laagdrempelige regeling voor haalbaarheidsstudies naar de inzetPILOT PROjECTEN van creatieve industrie bij maatschappelijke vraagstukken met een potentie tot economische waarde creatieKPIs:> Economische waarde generatie aantonen > laagdrempelige regeling specifiek gericht voor inzet creatieve > Groei van omzet en marge aantonen> Ervaring aantoonbaar overdragen industrie voor de MKB sector Nederland.> Betrokken organisaties creatief MKB: 15 (5 per project)De eerste regeling wordt aan de start van het programma naderKwantitatieve > Aantal projecten: 3projectkenmerken: > Gemiddelde projectomvang: 1500 K uitgewerkt, waarbij gebruik kan worden gemaakt van instrumenten> Periode van uitvoering: 2011 als vouchers, pre-SBIR of Creative Challenge Call (CCC). De tweede > Gemiddelde projectduur: 1 jaar regeling is gebaseerd op de bestaande regeling Designing DemandInhoudelijke> Cutting edge kennis ingebracht en ingezet in het Verenigd Koninkrijk waarvoor ervaring naar Nederland wordtuitgangspunten: > Grote slag in het ontwikkelen van kennis gehaald. In de bijlage is deze regeling toegelicht.> Aansprekende projecten en projectresultatenDe opzet en uitwerking van de regelingen, alsmede de rol van het Inhoudelijke> Ideale (gecontroleerde) projectdefinitie en -uitvoeringprojectkenmerken: > Focus op initile creatie (evaluatie op basis prototype) programmabureau Waarde van Creatie bij de uitvoering, worden als> Directe koppeling maatschappelijk en economisch vraagstuk flankerende activiteit in hoofdstuk 4 nader uitgewerkt.Instrumenten: > Projecten vormgegeven in voorbereidingsfase voor dit voorstel (stadia 1, 2 en 3 doorlopen)> Per pilotproject zullen deelcommitteringen worden opgesteld. In onderstaande tabel is de opzet van de projecten weergegeven.Budget: > De begroting voor elk van de pilotprojecten volgt een vaste verdeling voor deelnemers uit respectievelijk deCreatieve Industrie, de maatschappelijke content/industriespelers en de kennisinstellingen. Het gemiddelde VORMING (stadia 1 en 2)HAALBAARHEID (stadium 3)INNOVATIE (stadium 4) gevraagde overheidsbijdrage bedraagt 50%. PilotVorming heeft in opstelfase van hetVorming heeft in opstelfase van het Projecten worden door maatwerkDe 3 pilotprojecten hebben een budget van 4500 K met een totale gevraagde overheidsbijdrage van 2250 Innovatieprogramma plaatsgevonden. Innovatieprogramma plaatsgevonden.committering gesteund en startenK.samen met het innovatieprogramma.Hieronder worden de pilotprojecten beschreven. In dit voorstel dienen Macro uitdagingKickstartVerkenning van kansrijke combinaties Ondersteuning via innovatie-Tender via open call (meerdere zij tevens als rolmodel voor projecten die in latere tranches wordenDe bijdrage van energiebesparing en decentrale opwek aan de en clustervorming door innovatie-programma met behulp vanrondes mogelijk).uitgevoerd. 20-20-20 doelstelling van de EU (20% CO2-reductie t.o.v. 1990 en programma en CI zelf.laagdrempelige of Designing Demand 20% duurzame opwekking in 2020) (EU, 2010) is sterk afhankelijkregeling.van de maatschappelijke bewustwording (urgentie en draagvlak). Pilotproject EnergieHet bereiken en activeren van de volledige breedte van de potentileOpschaling Verkenning van kansrijke combi-Ondersteuning via innovatie-Tender via open call (meerdere doelgroep (vooral kleinverbruikers) is daarbij cruciaal, middels nieuwe naties en clustervorming doorprogramma met behulp vanrondes mogelijk).Het verduurzamen van de energiehuishouding is n van dedoelgroepbenaderingen en integrale proposities voor energiebe- zelforganisatie en clusterorganisaties laagdrempelige of Designing Demand grote maatschappelijke en economische uitdagingen waarsparing, rekening houdend met doelgroepspecifieke kenmerken. van CI zelf. Ondersteuning uit regeling. Nederland voor staat. Veel verschillende partijen werken aan Innovatieprogramma. deeloplossingen, maar er is een groot gebrek aan innovaties Meso focus die het probleem aanpakken via integrale innovatieve consu- Kenmerk van de energietransitie is dat deze op dit moment Kennisopbouw en delen mentenoplossingen. Oplossingen waardoor mensen vanuit technology-driven is in combinatie met een top-down push gedreven diep begrip van wat hen beweegt positief worden geprikkeldbenadering vanuit de overheid, leveranciers en netwerkbedrijven. De Voor alle stadia en projecttypen geldt dat kennisaccumulatie en tot ander gedrag de basis van de benodigde doorbraak. mate waarin conventionele aanpakken effectief zijn voor het bereiken disseminatie rond de inbreng van creativiteit en voor specifiek de Daar is creativiteit voor nodig. Het pilotproject Energie zet en activeren van de volledige breedte van de potentile doelgroep economische aspecten (de business case) van groot belang is. De partijen uit de creatieve voorhoede in een strategische rol (kleinverbruikers) blijkt zeer laag, vanwege de grote variatie van kennisopbouw en verspreiding loopt via betrokken partners en wordten richt de aandacht en energie op een cruciaal potentieel: doelgroepen en hun bijbehorende motivaties en obstakels, het gecordineerd via THNK. Dit wordt in Hoofdstuk 5 nader toegelicht oplossingen voor toename van decentrale energieopwekkingbeperkte (individuele) gewin op korte termijn, en de complexiteit bij de flankerende activiteiten en energiebesparing bij kleinverbruikers. van het onderwerp. Onder kleinverbruikers is energie en energiema-Waarde van Creatie Innovatieprogramma Creatieve Industrie32 Deel II - Wat? Hoofdstuk 3 Projecten - Uitvoeren, leren en opnieuw uitvoeren33 18. nagement en -monitoring [lees: slimme schakel- en meetdiensten] strategische rol en richt zich daarbij op een cruciaal poten- Activiteitentechnologie veelgebruikers (mobiele technologie, laptop, Internet nog steeds een low interest product, vergelijkbaar met b.v. verzeke-tieel: het verlengen van de periode waarin senioren (65+) Het project volgt de Creative Thinking aanpak. Parallel aan dezeconnected, etc.), 4) zakelijke lease professionals rijden relatief de ringen. Bovendien is het informatiseren van gebruiksgegevens eenzelfstandig thuis wonen.aanpak wordt intensief samengewerkt om de kennisdoelstellingenmeeste kilometers, 5) zakelijke leasemarkt is benaderbaar via n (voor velen) ingrijpende (doch niet overkomelijke) component vanvanuit het innovatieprogramma te realiseren.aanspreekpunt de leasemaatschappij (in tegenstelling tot 1-op-1 de huidige energietransitie. De uitdaging in Nederland is dus om de Macro uitdaging benadering van niet leaserijders). potentile marktvraag naar energiebesparingsmaatregelen analy-Nederland kent 2,5 miljoen 65-plussers. Over twintig jaar is dat naar seren, te kanaliseren en (gericht) te versterken, om zo een market-verwachting 4 miljoen. Het percentage 65+ stijgt naar verwachting Pilotproject Mobiliteit Projectdoelstellingen pull situatie te realiseren. van 15% van de Nederlandse bevolking naar 22% in 2025. Mensen leven langer, en dat gaat gepaard met een toename van het aantalMobiliteit is in Nederland verantwoordelijk voor ongeveer 20% van Directe projectdoelstellingen Projectdoelstellingen chronisch zieke patinten. Deze grote demografische veranderingen de totale emissies. De toenemende congestie heeft ook een sterkeHet realiseren van een succesvolle pilot gericht op enkele honderden zetten ons zorgsysteem onder druk. Nederland besteedt momenteel negatieve impact op de economie. Dit probleem oplossen is met leaserijders. Hiertoe bouwen we voort op het connected car project Primaire projectdoelstelling60 miljard Euro per jaar aan ziekte en gezondheid; in 2020 zalrecht n van de grote actuele maatschappelijke en economischeSPITS, onderdeel van het HTAS programma, waarbinnen nieuwe Het realiseren van een succesvolle pilot van een gentegreerdedat zijn gestegen naar 75 miljard Euro. Er is tevens een tekort aan uitdagingen. Nederlandse leaserijders rijden gezamenlijk zon 40technologie wordt ontwikkeld. Succesvol betekent dat leaserijders energiemanagement en monitoring propositie inclusief decentralezorgpersoneel: er zijn 47.000 extra mensen nodig om aan de toene- miljard zakelijke kilometers per jaar. Door gedragsaanpassing van hun gedrag veranderen en gemiddeld op jaarbasis 10% minder energieopwekking (DCO) (product-dienstcombinaties en marketings-mende vraag te voldoen. In 2025 is er naar schatting een tekort aan deze zakelijke bestuurders is een enorm besparingspotentieel te kilometers gaan rijden. trategien) voor een specifieke doelgroep binnen het segment klein- 450.000 werknemers in de zorg.boeken. Het pilotproject Mobiliteit zet partijen uit de creatieve gebruiker. Succesvol betekent dat de propositie leidt tot significantevoorhoede in een strategische rol en richt de aandacht en energie opDoelstellingen vanuit het innovatieprogramma adoptie en positieve gedragsverandering.Meso focuseen cruciaal potentieel: het realiseren van een gedragsverandering bij> Expliciete kennis van de business case: de waarde van creatie. Het project richt zich op het doel om senioren (65+, zelfstandigleaserijders: 10% minder kilometers rijden op jaarbasis.> Expliciete kennis over Creative Thinking: mentaliteit, principes en Doelstellingen vanuit het innovatieprogrammawonend) in staat te stellen minimaal n jaar langer zelfstandig thuis proces. > Expliciete kennis van de business case: de waarde van creatie.te laten wonen. Dat scheelt de maatschappij meer dan 20.000 EuroMacro uitdaging > Showcase voor in portfolio. > Expliciete kennis over Creative Thinking: mentaliteit, principesper persoon per jaar. Uitgaande van het feit dat de groep van 65+ Mobiliteit is verantwoordelijk voor een substantieel deel (zon 20%)en proces. groeit met 7% tot 2025, is hier een enorme besparing te realiseren. van de emissies in Nederland. Met elkaar worden we steeds mobielerAlliantie > Showcase voor in portfolio. Deze doelstelling draagt tevens bij aan de kwaliteit van leven vanen maken we steeds meer kilometers (groei tussen 1995-2005: De context bieder in dit project is het bestaande SPITS project, senioren en hun directe sociale omgeving. +10%). Globalisering draagt ertoe bij dat ook de logistieke vervoers- onderdeel van het HTAS programma. SPITS ontwikkeld een nieuwe Alliantie bewegingen sterk stijgend zijn. Tegelijkertijd zorgt met mobiliteit generatie connected car technologie, is op zoek naar pilots, en In het project zullen vijf complementaire koplopers uit de CreatieveProjectdoelstellingen samenhangende problematiek, zoals congestie, voor een serieuzeonderkent het belang van creatieve inbreng om tot gedragsveran- industrie in een strategische rol worden ingezet: Muzus, Zeeno, npk negatieve impact op de economie. Voorzien in echt duurzamedering te komen. design, LBi Lost Boys, Lava.Primaire projectdoelstellingmobiliteit is dan ook n van de grote actuele maatschappelijke en Het realiseren van succesvolle pilots gericht op ongeveer 50economische uitdagingen, wat zowel door de Nederlandse overheid In het project zullen vijf complementaire koplopers uit de Deze partijen zullen intensief samenwerken in een alliantie met huishoudens van ouderen in twee groepen: n in het westen van hetals door de Europese Commissie wordt erkend.Creatieve industrie in een strategische rol worden ingezet: 31Volts, netwerkbedrijf Alliander en de TU Delft, geheel volgens de mentaliteit, land en n in het zuiden en een controlegroep in beide gebieden. Niet voor niets zijn Logistiek en Hightech Automotive Systems dan DesignThinkers, DesignPolitie, Fabrique, Vanberlo Design Strategy + principes en aanpak van Creative Thinking.Succesvol betekent dat de periode waarin de senioren thuis kunnen ook innovatieprogrammas geworden. Deze programmas focussenProduct Development. blijven wonen gemiddeld met n jaar wordt verlengd. We zullenechter in hoofdzaak op modelmatige en technische oplossingen om Activiteitendit meten door prognoses op basis van empirisch onderzoek in de mobiliteitsgebruik te veranderen. In beide innovatieprogrammas is er Athlon Carlease (n van de grootste carlease bedrijven in Nederland Het project volgt de Creative Thinking aanpak. Parallel aan dezedoelgroep.relatief weinig aandacht voor interactie met en gedragsbenvloeding met een (NL) vloot van zon 125.000 autos), Logica (Lease vloot bij aanpak wordt intensief samengewerkt om de kennisdoelstellingenDoelstellingen vanuit het innovatieprogrammavan de mobiliteitsgebruikers. Een aantal recente cases illustreert datAthlon Carlease [ 1.000 autos]), Stichting Natuur en Milieu, Prof. dr. vanuit het innovatieprogramma te realiseren.> Expliciete kennis van de business case: de waarde van creatie.juist de creatieve inbreng een bijzonder interessante aanvulling kanLorike Hagdorn Hoogleraar VU, directeur TNO [mobiliteit & logistiek]), > Expliciete kennis over Creative Thinking: mentaliteit, principes en zijn, iets dat ook door de twee innovatieprogrammas onderkendWillem de Jager (Oud directeur van Rabobank, n van de drijvendeproces.wordt.krachten achter het TRANSUMO programma) en Dennis Stevense Pilotproject Zorg > Showcase voor in portfolio. (Student informatica, Technische Universiteit Delft, ontwikkelde de Meso focusiPhone applicatie TREIN). Zorg niet alleen menselijk, maar tegelijkertijd bemensbaarAlliantie Gezamenlijk maken de Nederlandse leaserijders zon 40 miljard en betaalbaar houden is n van de grote maatschap- In het project zullen vijf complementaire koplopers uit de Creatievezakelijke kilometers per jaar. Door gedragsaanpassing van dezeDeze partijen zullen samenwerken met de partijen uit de Creatieve pelijke uitdagingen waar Nederland voor staat. Essentieel industrie in een strategische rol worden ingezet: Studio Petr van zakelijke bestuurders is een enorm besparingspotentieel reali-industrie op basis van de mentaliteit, principes en aanpak van onderdeel van de oplossing om de druk op het zorgsysteemBlokland en Claudia Mens, Total Identity & Total Active Media, STBY,seerbaar. 10% minder kilometers zou niet alleen zorgen voor een Creative Thinking. te verminderen is het ondersteunen van mensen om zelf deMediaCatalyst, Indes, N=5.reductie van emissie samenhangend met 4 miljard kms minder, zorg te zoeken die zij nodig hebben, of hun zorg in eigen maar ook substantieel (meer dan die 10%) minder kilometers file Activiteiten hand te nemen. Dit vraagt om creatieve oplossingen waarbijDeze partijen zullen intensief samenwerken in een alliantie Achmea/ (dus minder verloren tijd, en nog verdere reductie van uitstoot). DeHet project volgt de Creative Thinking aanpak. Parallel aan deze het perspectief van de mensen en de benodigde gedrags-Agis, VGZ/UVIT, Zorg Innovatie Platform, ZONMW, Waag Society en leaserijders als proeftuin is aantrekkelijk, omdat: 1) leaseautos zijn aanpak wordt intensief samengewerkt om de kennisdoelstellingen verandering centraal staat. Dat is precies het perspectiefBert Mulder. Deze partijen zullen samenwerken met de partijen uit demodern, geschikt voor inbouw nieuwe apparatuur, 2) leaseautosvanuit het innovatieprogramma te realiseren. van dit pilotproject. Het pilotproject Zorg zet een mix van Creatieve industrie op basis van de mentaliteit, principes en aanpakkennen snelle vervangingscycli (maandelijks nieuwe autos op de topbedrijven uit de Nederlandse creatieve industrie in eenvan Creative Thinking.weg; goed inbouw moment), 3) zakelijke lease professionals zijn vaakWaarde van Creatie Innovatieprogramma Creatieve Industrie34 Deel II - Wat? Hoofdstuk 3 Projecten - Uitvoeren, leren en opnieuw uitvoeren35 19. Planning van de pilotprojectenDe Kickstart projecten Januari t/m december 2011.De kickstartprojecten doorlopen de stadia 1, 2 en 3 van de lifecyle.Specificatie:#Activiteit Budget PlanningKICK START PROjECTEN jf m a m j j a s o n dKPIs:> Economische waarde generatie aantonen1Define the challenge 0.05> Groei van omzet en marge aantonen> Ervaring aantoonbaar overdragen2Explore needs & opportunities0.05Betrokken organisaties creatief MKB: 3-5 per project3Define insights0.1 4Explore ideas & experiment 0.2 Kwantitatieve Aantal projecten: 15projectkenmerken: Gemiddelde projectomvang: 400 K5Define concepts0.2 Periode van uitvoering: 2011-2013Gemiddelde projectduur: 1 jaar6Develop pilots & improve 0.8InhoudelijkeKick-start projecten worden inhoudelijk geheel bepaald door de creatieve industrie zelf. Immers daar is het inzicht,7Define end result0.1 uitgangspunten: de inspiratie en het ondernemerschap aanwezig om kansen te zien en te willen ontginnen.Om dit te bereiken wordt vanuit de gemeenschap de agenda opgesteld met meest kansrijke gebieden voor de1.5 inzet van de strategische rol van de creatieve industrie. Het programmabureau Waarde van Creatie organiseert enbegeleid het opstellen en onderhouden van deze agenda. De flankerende activiteiten beschreven in hoofdstuk 4worden hiervoor ingezet.De agenda wordt gebruikt voor het opstellen van de inhoud van de call voor kickstart projecten. InhoudelijkeDe kickstart projecten kenmerken zich door hun lage instapdrempel door gebruik te maken van een laagdrem-projectkenmerken: pelige kick-start regeling. Projecten die in aanmerking komen voor selectie bestaan uit een samenwerking tussende creatieve industrie en maatschappelijke of industrile gebieden. De projecten bouwen voort op de vergaardekennis uit de pilotprojecten en ambiren naast een succesvolle showcase ook een bijdrage van de kennisopbouwvia het monitorcenter. Instrumenten: De eerste stadia van de kickstart projecten bestaat uit een haalbaarheidsstudie via een aanvraag in de haalbaar-heids of designing demand regeling. Voorwaarde voor toekenning is de intentie om een projectvoorstel voor eenkickstart project in te dienen.Het programmabureau treedt op als aanjager en distributiepunt voor de toekenning van aanvragen. Hiervoor wordteen commissie vanuit de CI zelf ingesteld.De uitvoering van de kickstart projecten in stadium 4 worden geselecteerd door middel van een open call. Deinhoudelijke projectkenmerken worden door Waarde van Creatie aangeleverd aan Agentschap NL.Voor de tender levert Waarde van Creatie de leden van de onafhankelijke selectiecommissie. Ook levert Waardevan Creatie een compliance advies over de ingediende voorstellen na het haalbaarheid stadium. Dit advies wordtmeegenomen in de selectie door de selectiecommissie. OmvangKickstart stadia 2-3:Er worden 100 initiatieven via de laagdrempelige haalbaarheid regeling met 20 K begroot.Voor de uitvoering van de Nederlandse Designing Demand regeling wordt 2000 K begroot op basis van 50projecten met een budget van 40K. Kickstart stadium 4Er wordt gestreefd wordt naar een omvang van 15 projecten met een gemiddelde omvang van 400 K perproject. De begroting voor elk van de kickstart projecten volgt een vaste verdeling voor deelnemers uit respectievelijkde Creatieve Industrie, de maatschappelijke- content/industriespelers en de kennisinstellingen. Het gemiddeldegevraagde overheidsbijdrage bedraagt 45%. Totale budget omvang: 10000 K. Waarde van Creatie Innovatieprogramma Creatieve Industrie36 Deel II - Wat? Hoofdstuk 3 Projecten - Uitvoeren, leren en opnieuw uitvoeren37 20. De Opschalingsprojecten projecten3.3 Naar een Business / Monitoring Modelwordt door een monitor geregistreerd en vastgelegd. Periodiek De opschalingsprojecten doorlopen de stadia 1, 2 en 3 van de lifecyle. wordt met de input uit de pilotprojecten het model gevalueerd en3.3.1 Monitoring pilotprojecten bijgesteld, door een klankbord groep. Deze klankbordgroep bestaat Specificatie:Een belangrijk knelpunt bij het beter benutten van de kracht van de uit een team van economische en bedrijfskundige specialisten. Increatieve industrie in Nederland, is het ontbreken van overtuigenddeze groep zitten onder meer een creatief MKB-er, iemand van eenOPSCHALINGSPROjECTENbewijs. Het zichtbaar en meetbaar maken van de toegevoegdebusiness school, een econoom en een business consultant.KPIs:> Economische waarde generatie aantonen waarde van creatief denken is een grote uitdagingen van het> Groei van omzet en marge aantoneninnovatieprogramma. 3.3.2 Monitoring Creative Thinking Proces> Ervaring aantoonbaar overdragenDe drie hiervoor beschreven pilotprojecten hebben onder meer alsNaast de ontwikkeling van een tool om de waarde van creativeBetrokken organisaties creatief MKB: 3-5 per projectdoel kennis en inzichten te leveren op de volgende gebieden:thinking te bepalen, wordt ook de ontwikkeling van het creative> Het meetbaar bewijs te leveren van de waarde van creatie met alsthinking proces gevolgd.Kwantitatieve Aantal projecten: 20projectkenmerken: Gemiddelde projectomvang: 800 K resultaat een toe te passen businessmodelDoordat de monitor bij de verschillende projecten meekijkt kunnenPeriode van uitvoering: 2012-2015 > Evalueren en optimaliseren van het Creative Thinking proces inzichten worden verzameld over het creative thinking proces. In eenGemiddelde projectduur: 1-2 jaarHet monitoren van de projecten is dan ook als specifieke activiteit inzelfde denktank constructie als bij de ontwikkeling van de waardeInhoudelijkeOpschalingsprojecten vormen de laatste stap in de stimulering van een volwassen en gedragen markt voor de inzet van dedit innovatie programma gedefinieerd. van creatie-tool wordt het creative thinking proces verder ontwikkelduitgangspunten: strategische rol van de creatieve industrie. Een opschalingsproject is een samenwerking tussen de creatieve industrie en eenen beschikbaar gemaakt voor de Creatieve industrie. In de denktankmaatschappelijke of industrile organisatie met als doel een gevalideerde innovatieve aanpak voor een maatschappelijke of indus-Doelstellingensessies wordt deelgenomen door experts op het gebied van hettrile uitdaging verder te vermarkten in binnen en buitenland.1. Het in kaart brengen van waarde en geldstromen in de projecten creative thinking proces en specialisten met specialistische kennisDe bijdrage vanuit Creatie van Waarde betreft de steun aan de deelnemende creatieve industrie om de opschaling te kunnenrealiseren. Dit betreft groei van de organisatie, promotie en ondersteuning in de business, samenwerking met de maatschappelijke toont de toegevoegde waarde van creative thinking aan, wat van de verschillende fasen in het creative thinking procesof industrile organisatie.bijdraagt aan de strategische positionering van de creatieve industrie. In workshops worden de verzamelde kennis en inzichten gevalueerdInhoudelijkeDe Opschalingsprojecten kenmerken zich door gefaseerde aanpak in de ond