v.z.w. ARABEL ARABEL a.s.b.l. Robert Bosmans* & Koen Van Keer** *University Ghent, Terrestrial...

download v.z.w. ARABEL ARABEL a.s.b.l. Robert Bosmans* & Koen Van Keer** *University Ghent, Terrestrial Ecology

If you can't read please download the document

  • date post

    29-Jun-2020
  • Category

    Documents

  • view

    0
  • download

    0

Embed Size (px)

Transcript of v.z.w. ARABEL ARABEL a.s.b.l. Robert Bosmans* & Koen Van Keer** *University Ghent, Terrestrial...

  • v.z.w. ARABEL ARABEL a.s.b.l.

    NIEUWSBRIEF VAN DE BELGISCHE ARACHNOLOGISCHE VERENIGING

    FEUILLE DE CONTACT DE LA SOCIÉTÉ ARACHNOLOGIQUE DE BELGIQUE

    Nieuwsbr. Belg. Arachnol. Ver. Volume 32 (2) 2017

  • VOORZITTER / PRÉSIDENT : Rop Bosmans Ooievaarstraat 98

    9000 Gent ONDERVOORZITTER / VICE-PRÉSIDENT : Jan Bosselaers Rerum Novarumlaan 2

    2340 Beerse SECRETARIS / SECRÉTAIRE : Rudy Jocqué

    Veeweidestraat 92, 3040 Huldenberg

    PENNINGMEESTER / TRÉSORIER : Johan Van Keer

    Bormstraat 204 bus 3 1880 Kapelle-op-den-Bos

    WEBMASTER : Arnaud Henrard

    Rue de Namur 69/2 1300 Wavre EDUCATIEVE ACTIVITEITEN / Marc Alderweireldt ACTIVITÉS ÉDUCATIVES Begoniastraat 5 9090 Melle REDACTEUR NIEUWSBRIEF / Léon Baert REDACTEUR FEUILLE DE CONTACT leopold I-plein 3A 8400 Oostende BEHEERDER BEELDENBANK / Koen van Keer ADMINISTRATEUR PHOTOTHÈQUE Boomgaardstraat 79 2018 Antwerpen BEHEERDER DATABANK / Frederik Hendrickx ADMINISTRATEUR BANQUE DE DONNEES Hoekskenstraat 11 9070 Heusden LIDGELD / COTISATION: 20 Euro REKENING / COMPTE: IBAN: BE65 0014 4419 4196 BIC: GEBABEBB Vermelding: “Lidgeld / cotisation ARABEL”

    Geciteerd in / Cité dans : Zoological Record.

    Leescommissie / Commission de lecture: Marc Alderweireldt, Léon Baert, Robert Bosmans, Arnaud Henrard, Rudy Jocqué, Kevin Lambeets, Isabelle Sauvage, Koen Van Keer. Redactie / Rédaction : Léon Baert. Vertalingen naar het Frans / Traductions en français: Léon Baert. Vertalingen naar het Engels / Traductions en anglais: Rudy Jocqué.

    Cover : Pardosa saltans Töpfer-Hofmann, 2000 (© Gilbert Loos) ISSN 0774-7225

  • Nieuwsbr. Belg. Arachnol. Ver. (2017), 32(2): 39

    Een herziene soortenlijst van de Belgische spinnen (Araneae)

    Robert Bosmans* & Koen Van Keer**

    *University Ghent, Terrestrial Ecology Unit Ledeganckstraat 35, B-9000 Gent, Belgium **Boomgaardstraat 79, B-2018 Antwerpen

    Samenvatting De auteurs geven een overzicht van de soorten die sinds de laatste catalogus van de spinnen van België BOSMANS (2009) als nieuw werden vermeld. Het aantal steeg van 703 soorten, waarvan 2 onvoldoende gedocumenteerd, naar 718, waarvan 1 onvoldoende gedocumenteerd. Het aantal waargenomen exotische spinnen nam sterk toe van 27 naar 34. Er wordt tevens een overzicht gegeven van alle wijzigingen in de arachnologische nomenclatuur sinds 2009. Ten slotte wordt een nieuwe soortenlijst voorgelegd.

    Résumé Les auteurs donnent un résumé des espèces nouvelles pour la faune de Belgique depuis le dernier catalogue de BOSMANS (2009). Le nombre d’espèces s’est élevé de 703, dont 2 insuffisamment documentées, jusqu’à 718, dont 1 insuffisamment documentée. Le nombre d’araignées exotiques observées a augmenté considérablement de 27 espèces à 34. Les auteurs donnent également un suivi de tous les changements nomenclaturaux à partir de 2009. Finalement, une nouvelle check-list de la faune aranéologique belge est présentée.

    Summary The authors present a survey of all species new to the Belgian fauna, since the last catalogue of BOSMANS (2009). The present number of species raised from 703, of which 2 were insufficiently documented, to 718 of which 1 is insufficiently documented. The number of exotic spiders found in Belgium grew considerably from 27 to 34. A survey of all nomenclatural changes since 2009 is given. Finally, a new checklist for the Belgian arachnological fauna is presented.

    1. Inleiding Het arachnologische onderzoek in de wereld en Europa staat niet stil. De verspreiding van de Europese soorten begint beter en beter gekend te worden en nog steeds worden, maar dan vooral in de Mediterrane regio, talrijke nieuwe soorten beschreven. In België worden bijna jaarlijks nog soorten voor de eerste keer waargenomen. Het gaat dan om zeldzame soorten die aangetroffen worden omdat voordien in de het geschikte habitat niet werd gezocht, om soorten die door de opwarming van de aarde op een natuurlijke manier hun areaal naar het noorden kunnen uitbreiden of ten slotte om soorten die door de sterk toegenomen wereldhandel en -transport in ons land terecht komen. Deze laatste zijn al lang een punt van discussie of ze al of niet in een landelijke soortenlijst dienen te worden opgenomen. Het feit of spinnen zich bij ons al of niet kunnen voortplanten, binnenshuis of buitenshuis, wordt hier gehanteerd als criterium voor opname. Hierbij zijn ook de soorten die zich recent bij ons hebben gevestigd en neozone soorten worden genoemd. De overige worden exoten genoemd, en zijn in een aparte lijst opgenomen. Het is niet uitgesloten dat sommige van hen zich hier in de toekomst ook zullen inburgeren. In het verleden werden reeds vier soortenlijsten van de Belgische spinnen gepubliceerd. KEKENBOSCH, BOSMANS & BAERT (1977), BOSMANS & MAELFAIT (1986) , BOSMANS & VANUYTVEN (2001) en BOSMANS (2009). Het aantal soorten wordt getoond in Tabel 1. Twee ervan waren onvoldoende gedocumenteerd, omdat ze slechts mondeling gemeld werden op een vergadering van de Belgische Arachnologische Vereniging of omdat er naamverwisseling mogelijk was met andere verwante soorten. Zeven jaar later wordt nu een nieuwe stand van zaken opgemaakt in de vorm van een overzichtslijst van de sindsdien nieuw aangetroffen soorten.

  • Nieuwsbr. Belg. Arachnol. Ver. (2017), 32(2): 40

    Tabel 1. Aantal soorten in catalogi van de Belgische spinnen.

    Aantal soorten

    1. KEKENBOSCH, BOSMANS & BAERT (1977) 613

    2. BOSMANS & MAELFAIT (1986) 600

    3. BOSMANS & VANUYTVEN (2001) 679

    4. BOSMANS (2009) 703

    5. BOSMANS & VAN KEER (2017) 718

    Ook het onderzoek naar onderlinge verwantschappen en het maken van revisies staat niet stil en dit geeft dikwijls aanleiding tot wijzigingen in de gangbare nomenclatuur. Het leek ons interessant om ook de wijzigingen sinds 2009 samen te vatten. De naamgeving is gebaseerd op de WORLD SPIDER CATALOG, 2017. 2. Nieuwe soorten voor België sinds Bosmans, 2009 2.1. Soorten die tot de inheemse fauna worden gerekend Familie Agelenidae Coelotes atropos (Walckenaer, 1830)(Britse bostrechterspin) BOSMANS & VANUYTVEN (2001) stelden vast dat de oude Belgische citaties van BECKER (1882) als foute determinaties dienden te worden beschouwd, omdat alle Belgisch geverifieerd materiaal in werkelijkheid Coelotes terrestris (Wider, 1834) betrof. DE BAKKER et al. (2012) troffen te Wellin in de provincie Luxembourg nu toch exemplaren van C. atropos aan, zodat de soort opnieuw in de Belgische lijst kan worden opgenomen. Familie Araneidae Zygiella montana (C.L. Koch, 1834)(Bergsectorspin) De eerste waarneming van deze soort in België gebeurde te Ovifat in de provincie Luik. Ze werd door JANSEN (2010) gemeld onder de naam Parazygiella montana. Dit is een Midden-Europese soort die eerder op grotere hoogte voorkomt. Door verwarring met de verwante Zygiella x-notata (Clerck, 1757) wordt het voorkomen in België misschien onderschat. WUNDERLICH beschreef in 2004 drie nieuwe genera voor soorten die vroeger in het genus Zygiella werden geplaatst: Parazygiella voor Zygiella montana, Leviellus voor Zygiella kochi (Thorell, 1870) en Stroemiella voor Zygiella stroemi (Thorell, 1870). In een uitgebreide, fylogenetische studie van de onderfamilie Zygiellinae door GREGORIČ et al. (2015) wordt het genus Parazygiella Wunderlich, 2004 in de synonymie van Zygiella F. O. Pickard-Cambridge, 1902 geplaatst, zodat de bij ons voorkomende soort opnieuw als Zygiella montana moet vermeld worden. Verder beschouwen deze auteurs Leviellus en Stroemiella als synoniemen (zie verder onder Leviellus stroemi). Familie Dictynidae Emblyna brevidens (Kulczyński, 1897) Deze soort werd voor het eerst in België aangetroffen in de provincie Limburg in het natuurreservaat De Maten te Genk (OGER, 2014). Het is een Centraal- en Midden-Europese soort die nog niet in Nederland werd waargenomen. Familie Eresidae Eresus sandaliatus (Martini & Goeze, 1778) De enige gepubliceerde waarneming van een Eresus soort is die van BECKER (1881, 1896) als Eresus niger. Dit materiaal is echter niet bewaard, zodat er niet met zekerheid kon worden vastgesteld of het Eresus kollari dan wel E. sandaliatus betrof. Beide soorten kunnen namelijk in België voorkomen. Zowel PEETERS & VAN KEER (2009), als ŘEZÁČ et al. (2008) gaan er echter vanuit dat de door Becker gemelde soort Eresus kollari betrof. VAN KEER et al. (2008) konden de aanwezigheid van Eresus sandaliatus bevestigen.

  • Nieuwsbr. Belg. Arachnol. Ver. (2017), 32(2): 41

    Familie Gnaphosidae Scotophaeus quadripunctatus (Linnaeus, 1758) DE KONINCK (2010) citeerde deze soort voor het eerst in België. Hij trof een enkel exemplaar aan in het postsorteercentrum van Turnhout. Scotophaeus quadripunctatus komt voor in heel Europa maar wordt zelden aangetroffen. Familie Linyphiidae Abacoproeces saltuum (L. Koch, 1872) VAN KEER & JACOBS (2015) vermelden deze soort als nieuw voor België. Ze troffen ze aan in het natuurreservaat van de Kalmthoutse Heide. Oreonetides quadridentatu