Visie 19 april 2013 - editie Limburg

Click here to load reader

  • date post

    23-Mar-2016
  • Category

    Documents

  • view

    219
  • download

    5

Embed Size (px)

description

Visie is het tijdschrift uitgegeven door ACW, de koepel van de christelijke werknemersorganisaties. Het valt op vrijdag gratis in de bus bij de leden van CM en ACV. Wie bij de tijd is leest Visie, met de Limburgse pagina's, op woensdag al digitaal.

Transcript of Visie 19 april 2013 - editie Limburg

  • samenlevinggezondheid

    werk

    krant over

    10

    11

    20jaargang 69 visie nummer 9 afgiftekantoor brussel x p806000 volgend nummer op 3 mei 2013

    dixit Een verschil maken tussen mensen die werken met hun handen of met hun hoofd, dat is niet meer van deze tijd.Marc Leemans, voorzitter ACV

    Pajottenland bespaart fors op energie

    Je leven lang dansen? Wie blijft dansen en bewegen, behoudt beter zijn evenwicht en voorkomt valpartijen.

    Europa maakt werk-nemers mobieler

    De Hongaarse Erzsi Ference Ills, stikster bij Van de Velde: Ik voel me thuis in Belgi.

    De nieuwe werkvloer

    Het congres van het Vlaams ACV hakt knopen door.

    Zin in een avondje gezonde burgers maken in goed gezelschap?

    Ga dan eens mee koken met een Femma-groep in je buurt.

    Regionieuws 16

    www.acw.be

    www.cm.be

    www.acv-online.be

    s e Regio MechelenVrijdag 19 april 201309

    De opname kwam nogal over-rompelend over. Heb ook geen vragen gesteld. Ik was mentaal ingesteld op mijn opname en de

    behandeling. Dat opnamedocument werd door de bediende ingevuld. Ik heb dat maar vijf seconden gezien om mijn handtekening te zetten. Ik stond er niet bij stil, ik was nogal zenuwachtig voor de operatie. Dit zijn enke-le ervaringen die de onderzoekers opteken-den in gesprekken met patinten die recent naar het ziekenhuis moesten.Bij de opname moet de patint een docu-ment invullen waarbij hij belangrijke keu-zes maakt, de opnameverklaring. Zowel het kamertype als de keuze om al dan niet ver-zorgd te worden tegen de officile tarieven, hebben een grote invloed op de ziekenhuis-factuur. Zo is een gemiddelde opname in een eenpersoonskamer tot vier keer duurder dan een verblijf in een kamer van twee of meer personen.

    Opnamestress68 procent van de patinten ondertekent de verklaring op de dag van de opname. En dat blijkt niet het ideale moment. Mensen ge-ven aan dat ze dan voornamelijk bezig zijn met hun medische toestand en de praktische aspecten van de opname, zegt CM-voorzit-ter Marc Justaert. Het brengt dus een zekere stress met zich mee. Ook zijn de omstandig-heden aan de onthaalbalie niet ideaal om de informatie en de gevolgen van je keuzes in te schatten: er zijn wachtrijen en er praten mensen op de achtergrond.

    Financile gevolgenHet recht op genformeerde toestemming is een van de acht rechten van de patint. 83 procent van de ondervraagden is vrij te-vreden over de uitleg die ze krijgen over de kamer- en tariefkeuze. Toch begrijpt 40 pro-cent achteraf niet wat de financile gevol-gen zijn van hun keuzes. Marc Justaert: De cijfers geven ook aan dat 88 procent van de artsen geen uitleg geeft over de kostprijs van

    Stress aan de balieDag van opname in ziekenhuis niet ideaal om bewuste keuzes te maken

    Het moet snel gaan aan de balie want er wachten nog mensen en je bent met je hoofd bij de operatie. De dag van opname in het ziekenhuis is niet het beste moment om een document in te vullen en het kostenplaatje goed in te schatten. Dat blijkt uit onderzoek van CM en Ziekenzorg CM naar aanleiding van de Dag van de Patintenrechten.

    de ingreep, ook al heeft die daar zeker een rol in te spelen. Een goede commu-nicatie zou immers een samenwerking moeten zijn tussen arts en ziekenhuis, elk vanuit hun eigen rol.

    CM stelt de ziekenhuizen voor om de op-nameplanning met alle aspecten, ook de financile, op voorhand te organi-seren. Zo kan de patint voor de dag van opname weten waar hij aan toe is. CM ziet daarbij een sterkere rol voor de behandelende arts. Driekwart van de pa-tinten is voorstander van een kostenraming voor de ingreep. Voor de meeste ingrepen moet dat mogelijk zijn, vindt CM-voorzitter Marc Justaert.

    www.cm.be/ mijnrechten

    Zie ook pagina 5: Als patint moet je opkomen voor je rechten

    3

    8

  • 2 onze samenlevingWOORDveR ING

    ww

    w.tw

    itter

    .com

    /ACW

    _tw

    eet

    ww

    w.fa

    cebo

    ok.c

    om/a

    cwvi

    sie

    Moet er nog nieuws zijn?Kun jij je een leven voorstellen zonder nieuws? Je bant simpelweg alle kranten uit je huis, zapt weg als Martine Tanghe of Dany Verstraeten op de beeldbuis ver-schijnen en schakelt je gehoor uit als het radionieuws wordt uitge-zonden.

    Iemand die ik ken heeft heel bewust de keuze gemaakt om het nieuws niet te volgen. Waarom? Omdat ik er niet gelukkig van word, zegt ze. Meestal is het negatief en het zijn veelal dingen die je zelf niet kunt veranderen.

    Ik doe even de test en overloop enkele krantenkoppen. Vandaag in de aanbieding zijn bomaanslagen in Boston, meer slachtoffers van mensenhandel en het einde van Alfacam. Niet meteen kwesties die ik als burger kan oplossen. En vro-lijk word ik er inderdaad niet van. Maar wat de krant mij ook vertelt, is dat twaalf experts een nieuwe pensioenhervorming voor Belgi zullen voorbereiden. En dat er door een Europese maatregel een nieuw type vrachtwagen zou komen, dat verkeersveiliger en milieuvriende-lijker is. Dat stemt mij hoopvol.

    Zonder nieuws leven, kan best. Maar dan loop je wel enkele voor-delen mis. De actualiteit volgen helpt je om de wereld net iets beter te begrijpen. Je wordt er ook een meer kritische en betrokken bur-ger van. Bovendien is kennis macht. Hoe beter je genformeerd bent, hoe sterker je in het leven staat. Een verwittigd lezer is er twee waard.

    Leen Grevendonck

    Visie vrijdag 19 april 2013

    kwb zoekt nieuwe lesgevers voor de work-shops Watt met je verlichting?, Het ABC van sociale media en Op stap met de warmtecamera. Die activiteiten staan op de kalender van het werkjaar 2013-2014 en worden gegeven in heel Vlaanderen.

    Watt met je verlichting?Ben jij gebeten door duurzaamheid, heb je technologisch inzicht en kun je voor een groep staan? Dan ben je de ideale lesgever voor de vorming Watt met je verlich-ting? Tijdens deze activiteit leer je men-sen zonder voorkennis hoe ze de energie-verslinders in hun woning kunnen her-kennen en hoe ze duurzame verlichting installeren.

    Sociale mediaTijdens de vorming Het ABC van de soci-ale media leren deelnemers welke sociale media waarvoor worden gebruikt. Als les-

    Kwb zoekt lesgeversgezinsbeweging kwb biedt haar plaatselijke groepen elk jaar een aan-tal interessante vormingen aan. experts komen dan uitleg geven over bijvoorbeeld duurzame verlichting, sociale media of hoe je je huis kunt isoleren. Voor die vormingen gaat kwb nu op zoek naar lesgevers.

    gever geef je hen de nodige tips om zelf aan de slag te gaan en leer je de basisbe-grippen en beveiligingsinstellingen aan.

    WarmtecameraEnergiedeskundigen met enige ervaring zijn de geknipte mensen om een vorming over duurzaam wonen en isoleren te begeleiden. Tijdens de vorming Op stap met de warmtecamera analyseer je een aantal woningen en bespreek je de resul-taten met de bewoners en andere gente-resseerden.

    Interesse? Neem contact op met [email protected] (0472 600 208), voor vrijdag 3 mei. Lesgevers krijgen een specifieke vorming, lesmateriaal en eventueel een vergoeding (als vrijwilliger of freelancer).

    Petitie voor automatische toekenning schooltoelage

    Netwerk tegen Armoede, de koepelorga-nisatie van 55 armoedeverenigingen, start een petitie voor de automatische toekenning van schooltoelagen vanaf volgend schooljaar. Nu is dat pas voor-zien vanaf het schooljaar 2014-2015. De organisatie vindt ook dat ouders die dit jaar hun aanvraag te laat indienden, toch nog een schooltoelage moeten krijgen. De Vlaamse regering stelt de automa-tisering uit, niet om technische maar om budgettaire redenen. Dat vinden wij onbegrijpelijk, gezien armoedebestrij-ding een topprioriteit is van de Vlaamse regering, aldus het Netwerk Tegen Armoede.

    Onderteken de petitie op www.ipetitions.com/petition/automatische-toekenning-schooltoelage-vanaf

    Betrek verenigingen bij gemeentebeleid

    De Verenigde Verenigingen, de spreekbuis van het maatschappelijk middenveld, heeft een open brief ge-stuurd naar alle burgemeesters in Vlaanderen en Brussel. In de brief dringt het samenwerkingsverband erop aan om lokale verenigingen te ondersteunen en sterk te betrekken bij het lokale beleid. De Verenigde Vereni-gingen is ervan overtuigd dat dat zowel de verenigingen als het gemeentebe-leid ten goede komt. Bij de brief staan ook tips om de daad bij het woord te voegen.

    Lees de open brief na op www.deverenigdeverenigingen.be

    kNIpsels

    veR INGbeelDKapotte spullen Krijgen tweede levenWat doe je met een broodrooster die niet meer werkt? Of met een wollen trui waarin een gaatje zit? Kapotte spullen hoef je niet weg te gooien, want in een Repair Caf leer je hoe je ze kunt herstellen.

    Een Repair Caf is een gratis bijeen-komst waarop mensen hun spullen repareren met de hulp van deskundi-gen. Alles waar wat aan hapert krijgt er een tweede leven: kleding, meubels, elektrische apparaten, fietsen, servies of speelgoed. Gereedschap is voorhan-den. Er worden bijeenkomsten georga-niseerd in Antwerpen, Oost-Vlaande-ren, Vlaams-Brabant en Brussel.

    www.repaircafe.be 02 894 46 15 (Netwerk Bewust Verbruiken)

    Joer

    i Thi

    ry, S

    TUK

    Kun

    sten

    cent

    rum

  • 3 onze samenlevingVisie vrijdag 19 april 2013

    Bruno Moens (midden op de foto) van Kyoto in het Pajottenland: In december 2011 tekenden 14 Pajotse organisaties, waaronder ACW, kwb, Okra en ACV, een charter voor meer duurzaam energiegebruik.

    Een infoavond over woningisolatie in Gooik.

    Bruno Moens werkt in een 19de-eeuwse boerderij in Gooik, omringd door glooiende fruit-boomgaarden. Een klein para-dijsje, waar het natuur-educatief centrum de Paddenbroek een thuis heeft. Het Pajottenland is het Toscane van het Noorden, zegt Bruno. En voel maar: ondanks de kou geeft de zon de indruk dat de lente, waar we zo naar snakken, hier en nu begint.

    Energie besparenHet landelijke Pajottenland straalt rust uit, maar toch is er veel werk aan de winkel. We voeren een ambitieus plan uit voor duur-zaam energieverbruik. Met het project Kyoto in het Pajottenland maken we de inwoners warm om energie te besparen. We spreken hen aan om mee te doen aan samenaan-koopacties voor dak-, zoldervloer- en muur-isolatie. Verder stimuleren we coperatieve initiatieven voor energie uit wind, zon en biomassa. Ons doel is 20-50-100 tegen 2020. Ofwel: twintig procent minder CO2-uitstoot be-halen, door eerst vijftig procent energie te besparen in onze woningen, en dan de nog nodige energie voor honderd procent uit hernieuwbare energiebronnen te halen. Op die manier dragen wij ons steentje bij aan de strijd tegen de klimaatverandering.

    Kyoto in het Pajottenland Sociale organisaties en 15 gemeenten besparen energie

    SamenaankoopVeel industrie is er niet in het Pajottenland. Daarom concentreren we ons op de hon-derdduizend gezinnen die er wonen. Zij kregen een folder in de bus met info over wo ningisolatie. In elk van de 15 gemeenten hielden we ook een infoavond. Voor dak- en zoldervloerisolatie namen we al het initiatief voor een samenaankoop bij producenten uit de omgeving. De inwoners konden op elf contactavonden praten met aannemers over de uitvoering van de werken, met wooncon-sulenten om premies aan te vragen en met kredietverstrekkers voor hun lening. Zo kre-gen zij een compleet verhaal. Dan wordt het heel eenvoudig om mee te doen. Een bespa-ring op je energierekening is de beloning.In het najaar is er nog een samenaankoop voor muurisolatie gepland en volgend jaar is

    hoogrendementsglas aan de beurt.

    In de wijkWe willen ook nog naar de wijken gaan om andere doelgroepen te bereiken. Zowel men-sen in huur- als koopwoningen, middenklas-sers als mensen die minder begoed zijn. We willen elke woning op het vlak van energie doorlichten en dan een samenaankoop orga-niseren voor de wijk. Het Fonds ter Reductie van de Globale Energiekost komt financieel tussen als je aan bepaalde voorwaarden vol-doet. Een energiebesparende ingreep van 3 000 euro kan bijvoorbeeld renteloos en gespreid terugbetaald worden, met de op-brengst van de energiebesparing.

    ToekomstIn de toekomst wil Kyoto in het Pajotten-

    land coperaties op wijkniveau oprichten, om samen zonnepanelen of een windmolen te kopen. Iedereen kan dan aandeelhouder worden van de coperatie. Iedereen heeft toe-gang tot hernieuwbare energie. En de winst vloeit terug naar de inwoners. We willen er ook voor zorgen dat de nieuwe gemeentebesturen duurzame energie op-nemen in hun beleid. De provincie Vlaams-Brabant wil klimaatneutraal worden, maar in het Pajottenland heeft nog geen enkele gemeente een princiepsbeslissing genomen.

    Er is dus nog een lange weg te gaan.

    Griet Verhoeyen

    www.kyotoinhetpajottenland.be 02 306 45 62

    HoeVeel enerGie en Geld BesParen de Pajotse Gezinnen?Tot voor kort betaalde een gemiddeld Pajots gezin jaarlijks 1 700 euro aan verwarming en 770 euro aan elektriciteit. Voor de 100 000 gezinnen in het Pajottenland samen is dat een energiekost van ruim 250 miljoen euro en een CO2-uitstoot van 600 000 ton per jaar. Dankzij de samenaankoopacties kunnen ze tot 950 euro per jaar besparen, samen goed voor 75 miljoen euro of 200 000 ton CO2.

    VerwarmingAl zon 150 inwoners van het Pajottenland hebben gemiddeld 4 500 euro genvesteerd in de isolatie van hun huis. Daardoor verbruiken ze jaarlijks tot 56 procent minder energie voor de verwarming van hun huis. Ze gebruiken per jaar 1 120 liter stookolie minder voor hetzelfde of zelfs een hoger com-fort. Daarmee besparen ze tegen de huidige stookolieprijzen ongeveer 950 euro per jaar. Of anders uitgedrukt: de investering is op vijf jaar terugver-diend en heeft na twintig jaar het drievoudige (14 280 euro netto) opgebracht.Samen bespaarden de deelnemende Pajotse gezinnen op een jaar tijd al 163 000 liter stookolie, 150 000 euro en 393 ton CO2.

    ElektriciteitHet Pajots klimaatproject wil met lokale coperaties investeren in energie uit zon, wind of biomassa. Daarmee hoopt het om 78 miljoen euro in eigen streek te houden, voor de productie en consumptie van elektriciteit. Dat budget vloeit vandaag weg naar buitenlandse elektriciteitsbedrijven.

    Het Pajottenland wil tegen 2020 twintig procent minder Co2 uit-stoten, vijftig procent besparen op de energiekost en honderd procent van de nodige energie halen uit hernieuwbare energiebronnen, zegt Bruno Moens, projectleider van Kyoto in het Pajottenland. aan dat ambiti-euze plan werken de provincie Vlaams-Brabant, de 15 Pajotse gemeenten en heel wat sociale organisaties mee, waaronder aCW, kwb, okra en aCV.

    Cia

    Jan

    sen

  • www.thuiszorgwinkel.be

    Tempuractie geldig in de Thuiszorgwinkel t.e.m. 30 april 2013. De voorwaarden van de actie vind je in de Thuiszorgwinkel.

    De adressen van onze Thuiszorgwinkels vind je op onze website of via 02 246 49 49.

    - 10 %+ GRATIS

    kussensloopt.w.v.

    39 euro*

    - 10 %+ GRATIS

    hoofdkussent.w.v.

    119 euro*

    - 10 %+ GRATIS

    hoeslaken & dekbed t.w.v.

    318 euro*

    DUBBELE voordeelweken

    * Bij aankoop van een Tempur hoofdkussen naar keuze.

    * Bij aankoop van een Tempur New Original matras (21-25 cm).

    * Bij aankoop van een Tempur New Original matras (21 cm) + een Tempur elektrisch verstelbare bedbodem.

    * Bij aankoop van een Tempur New Original matras (25 cm) + Tempur elektrisch verstelbare bedbodem.

    Breng dit bonnetje mee naar onze stand op Reva 14.06 en maak kans op 1 van onze prachtige prijzen.Misschien win jij wel een hometrainer, n van de drie bloeddrukmeters of caloriemeters!Prijsvraag: hoeveel Thuiszorgwinkels telt Vlaanderen op 25/4/2013?

    Antwoord:

    Naam:

    Adres:

    E-mail:

    BO

    N

    - 10 %+ GRATIS dekbedt.w.v.

    249 euro*

    NIEUWECOLLECTIE

    13 04 19 Visie Tempur.indd 1 15/04/2013 13:31:12

    4 post

    UWGEDACHT

    1 6 3 8 1 2 3 10

    2 5 1 7 9

    3 9 2 9 8 8 3

    4 4 4 8 4

    5 3 8 8 6 1

    6 3 8 2 2 8 5

    7 8 5 1 3 1

    8 5 3 1 9

    1 2 3 4 5 6 7 8 9 10

    Sleutelwoord 314

    Sleutelwoord 314

    In sommige vakjes staat een getal dat correspondeert met een getal in de balk onderaan. De lettersdie ingevuld worden in de vakjes met een getal, kunnen ook op de balk worden ingevuld. Verticaalvormen de letters in de eerste en derde kolom ook een woord. Hoe luidt het sleutelwoord?

    1. Gazon; 2. muziekgezelschap; 3. vogel; 4. nabootsing; 5. binnenkort; 6. treffend; 7.ballerina; 8. tussenverdieping.

    Oplossing Sleutelwoord 314

    grasperkensemblelepelaarimitatieeerdaagsfrappantdanseresentresol

    De woorden op de eerste en derde verticale regel zijn:GELIEFDE en ASPIRANT.

    Het sleutelwoord luidt: SPRINGBALK.

    Puzzelland

    sleutelw 314&_sleutelw 314&.qxd 10-01-13 14:15 Pagina 1

    SLEUTELWOORD

    Visie vrijdag 19 april 2013

    Zoek het sleutelwoord in de balk onderaan.In sommige vakjes staat een getal dat over-eenkomt met een getal in de balk onderaan. De letters die je in de vakjes met een getal invult, kun je ook op de balk invullen. Verticaal vormen de letters in de eerste en derde kolom ook een woord.

    1. gazon, 2. muziekgezelschap, 3. vogel, 4. nabootsing, 5. binnenkort, 6. treffend, 7. Ballerina, 8. tussenverdieping.

    Oplossing onderaan pag. 20.

    aDVertentIe

    Stuur je lezersbrief naar Redactie Visie, Postbus 20, 1031 Brussel of naar [email protected] Vermeld je woonplaats.De redactie kan de teksten inkorten of niet opnemen bij plaatsgebrek. Onder elke brief publiceren wij de volledige naam en woonplaats van de auteur. Als je je reactie liever zonder deze gegevens ziet verschijnen, vermeld dit dan uitdrukkelijk.

    GMD+In ons dorp zijn er verschillende huisartsen, maar geen van hen is geconventioneerd. Dat wil zeggen dat wij voor elke consultatie een supplement uit eigen zak moeten betalen. Van huisarts veranderen is niet evident, want veel huisartsen in de omgeving nemen geen nieuwe patinten meer aan. Onze huisarts beheert ons globaal medisch dossier (GMD). en hij rekent ook nog een GMD+ aan, maar dat hebben wij nooit gevraagd. Naam en adres bekend bij de redactie Als je huisarts je GMD beheert en als je tussen 45 en 75 jaar bent, dan overloopt de huisarts een keer per jaar met jou een checklist over jouw algemene gezondheidstoestand. Onder meer voedingsgewoonten, beweging, stress en vaccinaties komen aan bod. Deze preventiemodule (GMD+) is een ver-plicht onderdeel van het GMD en wordt als extra voordeel daarvan volledig terugbetaald. De huisarts neemt de vragen-lijst met jou door tijdens een consultatie of huisbezoek. Voor die consultatie of dat huisbezoek betaal je wel remgeld.

    ArtsentarievenDat sommige niet-geconventioneerde specialisten meer aanrekenen voor een consultatie, zoals Marc Justaert in Visie nr. 8 aangeeft, is correct. Mijn dermatologe vraagt 33 euro terwijl het officile tarief 30,98 euro is. Maar als patint ga je meestal de officile tarieven niet op voorhand na. en je wijst er de specialist ook niet gemakkelijk op dat hij meer aanrekent. Want de kans is groot dat hij je dan niet meer wil behandelen en naar iemand anders verwijst. en waarom veranderen van arts als je tevreden bent? Vaak stuurt je huisarts je ook door naar een specialist die hij kent. als patint kies je dan op eigen houtje meestal geen andere arts. Ook al rekent de specialist naar wie je bent doorverwezen meer aan. Zorg primeert toch nog altijd. Hilde Maes, Dentergem

    Werklozen oproepen voor zorgjobsOnlangs sprak ik met de directrice van een zorginstelling, die onmiddellijk tien mensen in dienst zou nemen als er geld voor zou zijn. Mijn vraag is dan: waarom kunnen werklozen niet opgeroepen worden om deze jobs in te vul-len? Heel wat zorginstellingen kunnen hulp gebruiken en het zou hen niets kosten. Zowel de werklozen als de wer-kende bevolking zouden erdoor gebaat zijn, binnen een veel eerlijker systeem. Het zou burn-out voorkomen bij werknemers en depressies bij mensen die zonder werk thuis zitten en zich nutteloos voelen. Naam en adres bekend bij de redactie

    ACV ijvert al jaren voor meer jobs in zorg en welzijn. Maar deze jobs zijn afhankelijk van overheidsfinanciering en daar knelt meestal het schoentje. Bij vacatures in de zorg worden werklozen opgeroepen, net zoals voor alle andere jobs. Maar werklozen aan werkloosheidsvergoeding tewerkstellen in de zorg is beslist geen goed idee. Dat zou alle inspanningen om werknemers een eerlijk loon naar werk te bieden overhoop halen. Iets anders is vrijwilligerswerk. Dat is perfect mogelijk, en vaak meer dan welkom in de zorginstellingen. Ook werklozen kunnen dat vandaag al doen. Dat kan zorgen voor zingeving, sociale contacten en maatschappelijk nuttig werk. Maar dat is wel nooit een alternatief voor de noodzakelijke, professionele jobs in de zorg.

    RechtzettingIn Visie van 5 april (rubriek Zegt op pag. 19) verscheen een interview met toeleider Beksolt tangief over inburge-ring. Hij is niet tewerkgesteld bij het Onthaalbureau Inburgering Vlaams-Brabant. toeleiders werken door-gaans als art. 60er voor een OCMW via het Provinciaal Integratiecentrum.

    VACATUREm/V

    CM

    Solution architect

    Software specialist Java

    Onbepaalde duur voltijds Brussel

    Thuiszorgwinkels

    Professioneel inkoper hulpmiddelen

    Manager business unit hulpmiddelen

    Onbepaalde duur voltijds - Mechelen

    Meer vacatures en info: www.cmjobs.be

  • 5 hoe gaat het met u?Visie vrijdag 19 april 2013

    Als patint moet je opkomen voor je rechtenProtheses in de handen en de voeten, een tenniselleboog, een hernia en gewrichtsontstekingen. Minstens vijftien keer

    heeft Hilde Ivens (44) de voorbije jaren in het ziekenhuis gelegen. Geen enkele keer wist ik op voorhand hoeveel ik zou moeten betalen.

    Onze ziekteverzekering in tien verhalen

    32 jaar was ik toen ik moest stoppen met werken. Ik was ver-pleegkundige in een rusthuis. Toen ik last

    kreeg van mijn rug, stond ik daar eerst niet bij stil. Het is een typische verpleegsters-ziekte. Maar het ging van kwaad naar erger. Op een bepaald ogenblik heb ik mijn rug grondig laten onderzoeken. Het ver-dict: een dubbele hernia.Ik heb nog geprobeerd. Een behande-ling bij de orthopedist, spierontspanners, spuit jes in de pijnkliniek. En tussendoor werken. Maar op den duur was het niet meer te doen. Na een jaar sukkelen kwam het zware oordeel: medische pensionering. Dat komt hard aan. Ik deed mijn job dood-graag, maar ik zou nooit meer kunnen wer-ken.

    Van kwaad naar ergerMet mijn hernia ging het van kwaad naar erger. Geleidelijk aan raakte mijn been verlamd. Een operatie was onvermijdelijk. Het was het begin van een lange lijdens-weg. Ik heb de ziekte van Bechterew. Ik krijg constant gewrichtsontstekingen. Het is een zware vorm van reuma. Mijn tenen groeien scheef, ik heb last van tennisel-lebogen en soms kan ik mijn vingers niet meer bewegen. Door mijn reuma ben ik ook pijnpatint.Zijn de gewrichtsontstekingen hevig, dan moet ik naar het ziekenhuis. Na mijn eer-ste hernia-operatie is het niet meer opge-houden. In mijn handen en voeten zitten verschillende protheses. Ik ben al vier keer geopereerd voor een tenniselleboog. En regelmatig moet ik binnen om een teen te laten rechtzetten. De voorbije jaren heb ik zeker vijftien keer in het ziekenhuis gele-gen.

    ZiekenzorgIk weet ondertussen dat je als patint moet opkomen voor je rechten. Ik heb ge-merkt dat veel mensen nog nooit van pa-tintenrechten gehoord hebben. Ik moet eerlijk zeggen dat ik ze in het ziekenhuis nog nergens ben tegengekomen. Maar ik ken ze wel. Omdat ik zelf verpleegkun-dige geweest ben en omdat ik er als vrij-williger bij Ziekenzorg CM vaak mee te maken krijg.Over de dienstverlening heb ik niet te klagen. Over het algemeen word ik goed verzorgd. Een van de grote pijnpunten is de ziekenhuisfactuur. Ik weet op voor-hand nooit hoeveel een opname mij zal kosten. Het is nochtans een van de pati-entenrechten dat je moet genformeerd worden over de financile aspecten van je opname. Maar zon opnameverklaring moet je vaak ondertekenen de dag dat je een ingreep ondergaat. Op dat ogenblik heb je andere zaken aan je hoofd.

    Gouden boorIk kies steeds voor een gemeenschappe-lijke kamer of een tweepersoonskamer. Ik weet dat artsen mij geen ereloonsup-plementen mogen aanrekenen, maar toch kom je voor verrassingen te staan. Onlangs kreeg ik een factuur waarop hon-derden euros waren aangerekend voor een boor. Hebben jullie een gouden boor gebruikt?, vroeg ik in het ziekenhuis. Ik liet mijn factuur controleren in het CM-kantoor. Uiteindelijk bleek ze te kloppen. Het ging om een boor voor eenmalig ge-bruik. Dat wil ik best aannemen, maar dat hadden ze mij op voorhand mogen zeggen.Ik besef dat dokters tussen hun operaties door weinig tijd hebben, maar toch sta ik er steeds op dat zij mij informatie geven over mijn gezondheidstoestand. Ik schrijf mijn vragen altijd op. Onlangs heb ik ont-dekt dat je ook een vertrouwenspersoon mag aanduiden.

    VerdovingAls pijnpatint is verdoving voor een operatie voor mij heel belangrijk. Zon

    harde operatietafel is een marteling. Daarom vraag ik altijd een volle-dige verdoving. Een anesthe-sist heeft mij dat ooit geweigerd. Ik kreeg alleen een plaatselijke verdo-ving. Voor de operatie begon, kon ik het niet meer houden van de pijn. Achteraf heb ik klacht ingediend bij de ombuds-dienst van het ziekenhuis. De dienst Le-denverdediging van CM heeft mij aange-raden om aan mijn huisarts een briefje te vragen waarin ik steeds om een volledige verdoving vraag.

    Ik kan je verzekeren dat het niet leuk is om zo vaak in het ziekenhuis te verblij-ven. Vanuit mijn ervaring probeer ik wel andere mensen te helpen. Ik ben actief bij Ziekenzorg CM. Ondanks mijn reuma en mijn pijn probeer ik er altijd het beste van

    te maken. Ik heb ook zwakke momenten. Soms zit ik stilletjes in mijn zetel te huilen. Maar ik laat het hoofd nooit hangen. An-ders kom je nergens.

    Tekst: Dieter Herregodts Illustratie: Rutger Van Parys

    PATIEnTEnREcHTEn In fEITEn En cIjfERs

    De acht patintenrechten zijn wettelijk vastgelegd. Het gaat om het recht op kwaliteitsvolle dienstverlening, vrije keuze van de zorgverlener, bescher-ming van de persoonlijke levenssfeer, informatie over de gezondheidstoe-stand, toestemming na informatie, een patintendossier, klachtenbemidde-ling en pijnbehandeling.

    60 procent van de Vlamingen weet niet welke rechten wettelijk bepaald zijn, zo blijkt uit een enqute van CM en Ziekenzorg CM.

    Voor vier op de tien patinten is de ziekenhuisfactuur een verrassing. Vooral de ereloonsupplementen doen de wenkbrauwen fronsen.

    Wat kan CM voor je doen? Heb je het gevoel dat je patin-

    tenrechten niet gerespecteerd zijn? Dan kun je terecht bij de dienst Ledenverdediging van je ziekenfonds. Zij informeren, adviseren en bemiddelen als je met problemen geconfronteerd wordt.

    Heb je vragen bij je opnamever-klaring? Ga je niet akkoord met je ziekenhuisfactuur? Had je geen zicht op de financile gevolgen van een ingreep? Ben je slachtoffer van een medisch ongeval? Wil je klacht indienen bij de ombudsdienst? Of wil je inzage in je patintendossier? De dienst Ledenverdediging helpt je verder.

    Moet je naar de dokter, dan krijg je een flink stuk terugbetaald. Kun je door gezondheidsproblemen lan-gere tijd niet werken, dan krijg je een uitkering. De wet die dit regelt, bestaat 50 jaar. CM wil deze mijlpaal in de geschiedenis niet ongemerkt laten voorbijgaan. In tien bijdragen belichten we evenveel facetten van de gezond-heidszorg. Telkens aan de hand van een persoonlijke getuigenis.

    DEE

    L 4

  • 6 Visie vrijdag 19 april 2013

    Gratis brochure over vaccinatiesMazelen verslaan door nog meer kin-deren te vaccineren. Dat is het opzet van de Europese Vaccinatieweek in Vlaanderen, van 22 tot 28 april.

    De vaccinatie tegen mazelen wordt gegeven in twee dosissen: een eerste spuitje voor de babys van twaalf maanden en een tweede spuitje voor de tienjarigen in het vijfde leerjaar. In Vlaanderen krijgt 96 procent van de babys een eerste inenting. Van de tie-ners wordt 92,5 procent ook een twee-de keer ingent. Volgens de Wereldgezondheidsorganisatie is een vaccinatiegraad van 95 procent nodig om mazelen uit te schakelen. In haar brochure Hoe gezond zijn vac-cins? vertelt CM meer over het belang van vaccinatie. Je kunt ze tot 10 mei gratis bestellen bij de dienst Gezondheidspromotie van je regionale ziekenfonds of downloaden.

    www.cm.be/ ziekte-en-behandeling

    knipsels

    zoek enwin

    Stuur je antwoord voor 29 april op een gele briefkaart naar Persdienst CM, Postbus 40, 1031 Brussel. Of mail naar [email protected] Vermeld welke prijs je wenst: het boek Ten oorlog. Een reis langs het front van WO I van Arnout Hauben en Johanna Spaey (tocht langs kleine dorpjes en bekende en minder be-kende steden op de frontlijn), uitg. De Bezig Bij of het boek Frutselprutsel-knutselboek van LABOR (ori gi nele en te gekke doe-opdrachten), uitg. Davidsfonds.Uit de juiste inzendingen worden vijf winnaars geloot.

    Oplossing Visie nr. 8: Bloot

    WinnaarsPaul Bogaert (Hamme)Clara Bracke (Ganshoren)Lydie Schoorens (Maarkedal)Paul Troch (Tildonk)Ronald Van de Vijver (Ekeren)

    Neem ook deel aan de CM-webquiz op www.cm.be.

    Speur je in Visie mee naar het antwoord?

    Tip: Pil die werkt door ze aan te raken

    Oplossing

    L

    IETS VERkEERDS GEGETEn?

    dokTeRHUis

    Edd

    y F

    liers

    Door een voedselinfectie of -vergifti-ging kun je je flink ellendig voelen. Maar wat zijn nu precies de boosdoe-ners en hoe kun je het voorkomen?

    Wat is het?

    Er is een verschil tussen een voedsel-infectie en een voedselvergiftiging. Een voedselvergiftiging ontstaat door gifstoffen van bijvoorbeeld bacterin of schimmels. Die gooien het spijsver-teringsstelsel overhoop, waardoor je tot enkele uren na de maaltijd last krijgt van buikkrampen, diarree, koorts, misselijkheid en eventuele braakneigingen. Bij een voedselinfec-tie heb je gelijkaardige klachten, maar omdat de darmwand ontsteekt door levende ziektekiemen, kunnen de symptomen ook weken later nog de kop opsteken.

    Wat kan ik zelf doen?

    Meestal gaan de klachten vanzelf over en hoef je dus niet naar de dokter te gaan. Zorg ervoor dat je voldoende drinkt (twee glazen per ontlasting) en blijf eten waar je zin in hebt. Let wel op met zoetigheid en laxerende stoffen zoals pruimen, sterke koffie of vetrijke producten.

    Wanneer ga ik naar de dokter?

    Ga naar de dokter als je naast diarree ook meer dan 38,5 C koorts hebt, als je de kwaal opliep in het buitenland of als je tussen de buikkrampen door blijvende buikpijn hebt. Met een baby ga je naar de dokter als hij na twee voedingen nog steeds diarree heeft, niet wil drinken of suf is, bij jonge kin-deren als de symptomen langer dan twee dagen aanhouden en er ook andere klachten zijn.

    Hoe komt het?

    Heel wat ziektekiemen kunnen voed-selvergiftigingen of -infecties veroor-zaken. Veel voorkomende boosdoe-ners zijn de salmonellabacterie (zit vooral in dierlijke producten), de liste-riabacterie (vooral in rauwe produc-ten), het norovirus (via een besmette persoon of via schaal- en schelpdie-ren) en stafylokokken (nestelen zich bij mens en dier).

    Hoe kan ik het voorkomen?

    Zorg voor een goede basishygine: was je handen regelmatig voor en tij-dens het koken, gebruik aparte hand-doeken voor de vaat en vervang regel-

    matig bacterienesten zoals handdoe-ken, schotelvodden en schuurspons-jes. Laat het eten in de koelkast tot vlak voor je het bereidt, zet overschot-jes binnen de twee uur afgedekt in de koelkast en bewaar ze niet langer dan twee dagen. Ontdooi ingevroren eten niet bij kamertemperatuur, maar in de koelkast of de microgolf en vries ont-dooide gerechten nooit opnieuw in.

    Michiel Callens, preventie-arts CM

    Tekst: Nele Verheye

    www.cm.be/dehuisdokter

    hoe gaat het met u?

    Meerwaarde of speelgoed?Gezondheidsapps op je gsm

    Je smartphone als hartslagmeter, stappenteller of stethoscoop? Of snel je gehoor testen met je tablet? Gezondheidsapps beloven het te doen. Er circuleren er duizenden, maar hoe weet je wat nuttig is?

    samen meer dan 57 000. Meestal kun je ze gratis of tegen een kleine prijs downloaden.

    Wat bestaat er zoal?

    Je kunt het zo gek niet bedenken of er bestaat een app voor. Er bestaan toepassingen die je gsm of tablet omtoveren in een hartslagme-ter, een stappenteller of een stethoscoop. Er zijn er om je gehoor of je zicht te testen. Er zijn apps die je helpen stoppen met roken of die ervoor zorgen dat je sneller in slaap valt. Je vindt er zelfs die je een seintje geven als het tijd is om je medicijnen in te nemen.

    Is dat allemaal betrouwbaar?

    Neen, zeggen onze experts Frank De Smet en Frie Niesten van de medische directie CM. Iedereen die dat wil, kan een gezondheids-app op de markt brengen. Er is geen controle op de medische inhoud. Er bestaat ook nog geen keurmerk om goede apps te onder-scheiden van slechte.

    Zijn gezondheidsapps waardeloos?

    Dat ook niet. Vergelijk het met het klassieke internet. Via dokter Google kun je heel wat gezondheidsinformatie vinden. De kwaliteit

    Wat is een app?

    Een app is een klein programmaatje dat je in-stalleert op je smartphone of tablet. Je down-loadt het via een onlinewinkel. De grootste zijn App Store van Apple en Google Play Sto-re van Google. Er bestaan ondertussen hon-derdduizenden apps in heel uiteenlopende categorien.

    Wat heeft dat met gezondheid te maken?

    Er zijn apps die specifiek ontwikkeld zijn om onze gezondheid te bevorderen of op te vol-gen. Of die dat tenminste beloven. Gezond-heidsapps zijn aan een sterke opmars bezig. In de twee grootste winkels zijn er vandaag

    is zeer variabel. Er zijn gezondheidheidsapps die nuttig kunnen zijn.

    Hoe weet je dat?

    Door in de eerste plaats je gezond verstand te gebruiken en kritisch te zijn. Kijk wie de bron van de app is en welk doel hij ermee heeft. Wees zeker voorzichtig als een app afkomstig is van een instantie die een andere bedoeling heeft dan zuiver informatie verstrekken of een dienst verlenen. En ga via de gebruiks-voorwaarden na hoe de toepassing omgaat met je persoonlijke gegevens. Weet dat een app een handig hulpmiddel kan zijn, maar nooit de zorgverlener zal vervangen.

    Dieter Herregodts

    AllE CM-kAntOrEn Op JE sMArtphOnE

    Ook CM heeft een eigen app. Wil je weten waar er een CM-kantoor is in je buurt? Of ben je op zoek naar een zorgverlener? Met Mijn CM vind je het antwoord in een handomdraai.Tik je locatie in en de toepassing vertelt jou waar de dichtstbijzijnde CM-kantoren, CM-brievenbussen of Thuiszorgwinkels zijn. Vul je post-code in en je krijgt een lijst van de resultaten met een kaartje. Je ziet of je arts geconventioneerd is en bij welke osteopaten, chiropractors of psychotherapeuten je een CM-tege-moetkoming krijgt.De app kun je gratis downloaden via Google Play Store en Apple App Store.

  • 7Visie vrijdag 19 april 2013

    Moet de patient de besparingen Voelen?

    deVOORZeT

    in de zoektocht naar extra geld om het begrotingstekort te verminderen, komt ook de gezondheidszorg opnieuw in het vizier. Minister van sociale Zaken laurette onkelinx maakt zich sterk dat er geen besparingen komen op de kap van de patient.

    de belgische Vereniging van artsensyndicaten (bVas) is allesbehalve tevreden met de beoogde besparingen. Ze vindt de besparingen op de honoraria van de cardiologen en klinisch biologen onaanvaardbaar. Ze zijn een inbreuk op het laatste akkoord tussen de artsen en ziekenfondsen, stelt ze. ook de aangekondigde hervorming van de ziekenhuisfinanciering meer volgens het ziektebeeld van de patinten stuit het artsensyndicaat tegen de borst.

    bVas dreigt daarom met een ziekenhuisstaking en alsof dat niet genoeg is het opzeggen van het akkoord artsenziekenfondsen. artsen zullen dan vrij hun honorarium bepalen. Wie hier het slachtoffer van zal zijn, hoef ik niet uit te leggen!

    ook de ziekenhuizen stellen luid en duidelijk dat de patinten de besparingen zullen voelen. ofwel moeten patinten het inkomensverlies van de ziekenhuizen helpen compenseren,

    ofwel krijgen ze te maken met een krappe dienstverlening en langere wachtlijsten, zeggen ze.

    de onvrede van de artsen bewijst dat voorafgaand overleg over de begrotingsmaatregelen met de artsen en ziekenfondsen beter was geweest.

    Maar dat sommige artsenleiders en vertegenwoordigers van de ziekenhuizen spontaan verklaren dat de patint de besparingen zal voelen, betreur ik ten zeerste. de reflex van deze hoofdrolspelers in de gezondheidszorg zou moeten zijn: hoe vermijden we dat de patinten het slachtoffer zijn van de besparingen? dat is alleszins de belangrijkste bekommernis van de ziekenfondsen, CM op kop.

    Marc JustaertVoorzitter CM

    ww

    w.t

    wit

    ter.

    com

    /CM

    ziek

    enfo

    nds

    ww

    w.f

    aceb

    ook.

    com

    /CM

    ziek

    enfo

    nds

    zich goed voelen, dan genieten wij daar even sterk van.

    Tijdens de Johh Night zijn er optredens van Michael Schack, de drummer van onder andere Milk Inc. en Netsky en een dj-set van AKS.

    Leerlingen van het KTA2 in Diest maakten het de vakantiegangers in Ter Duinen naar hun zin.

    Wil je er zelf bij zijn? Surf naar www.johhtrofee.be en maak kans op twee tickets.

    hoe gaat het met u?

    Meerwaarde of speelgoed? 6 apps voor jou gedownloadonderstaande apps zijn gratis. Instant Heart rate heeft ook een betalende variant met meer moge-lijkheden. alle apps zijn verkrijg-baar via apple app store en google play store, behalve apotheek.be (enkel apple app store).

    Apotheek.be wacht

    Wat is het? de app vertelt waar er een apotheker van wacht is in de buurt

    waar je je bevindt. Je ziet meteen hoe ver het wandelen is. Van elke apotheek krijg je adres en telefoonnummer.Onze mening? deze app is een bruikbaar hulpmiddel.

    Help ze niet naar de tuut

    Wat is het? deze eenvoudige toepassing verandert je

    telefoon in een geluidsmeter. tik op de knop en je telefoon meet het aantal decibel in je omgeving. geef daarna aan hoe lang je van plan bent om daar te blijven en de app vertelt of je risico loopt op gehoorschade.Onze mening? Zit eenvoudig in elkaar, maar kan nuttig zijn. We weten niet of de metingen altijd juist zijn, maar de app maakt ons wel bewust van de gevaren van geluidsoverlast.

    EHBO

    Wat is het? een bijensteek, een bloedneus, onderkoeling of verslikking. deze

    app vertelt hoe je zelf de eerste hulp kunt bieden. Uitgegeven door het nederlandse rode Kruis.

    Onze mening? Vanwege de bron lijkt de informatie betrouwbaar, maar het vervangt de eHbocursus niet. neem de informatie op een rustig moment door. in noodsituaties is daar meestal geen tijd voor.

    RunKeeper

    Wat is het? een jogging in het park? of een fietstocht in de Vlaamse

    ardennen? runKeeper registreert via gps je traject. de app houdt je snelheid bij en berekent hoeveel calorien je verbrandt.Onze mening? de app motiveert om te bewegen. begin je pas met sporten, ga indien nodig langs bij de dokter om te bepalen welk niveau je aankunt.

    CalorieTeller

    Wat is het? een soort dagboek waarin je bijhoudt wat je precies gegeten

    hebt en hoeveel je beweegt. de app berekent hoeveel calorien je opneemt en verbrandt.Onze mening? Kan een motivatie zijn om bezig te zijn met gezonde voeding, maar vervangt zeker de ditist niet. die doet veel meer. Hij zal bijvoorbeeld ook nakijken of je voedingspatroon evenwichtig is.

    Instant Heart Rate

    Wat is het? plaats je wijsvinger op de camera van je smartphone of tablet en

    je toestel vertelt wat je hartslag is.Onze mening? niet meer dan een gimmick. Het is veel eenvoudiger om je hartslag te controleren door een vinger op je pols te houden en te tellen.

    Viol

    et C

    orbe

    tt b

    rock

    Op vakantie in buitenland

    Ziekenhuisfactuur niet zelf betalende financile crisis in landen als spanje en portugal, heeft ook gevolgen voor toeristen en buitenlanders die daar ver-blijven en medische zorg nodig hebben.

    Aangezien de overheid in die landen de ziekenhuizen laat betaalt, proberen deze hun geld rechtstreeks bij de (buitenland-se) patint te halen. De ziekenfondsen krijgen meer meldingen dat de Europese ziekteverzekeringskaart wordt geweigerd en dat de ziekenhuisfactuur rechtstreeks naar de patint wordt gestuurd.

    Mutas bellenWat kun je doen als je tijdens een vakan-tie in het buitenland wordt gevraagd om de kosten voor een behandeling in het ziekenhuis te betalen? CM raadt patinten aan om zoals voorheen bij elke ziekenhuis-opname meteen te telefoneren naar het alarmnummer 0032 2 272 09 00 van Mutas (24 uur op 24). De alarmcentrale neemt dan meteen contact op met het ziekenhuis om afspraken te maken over de behandeling en de betaling ervan via het ziekenfonds (CM-reisbijstand). Patinten hoeven de zie-kenhuisfactuur in het buitenland niet zelf te betalen. Krijg je zelf een factuur, verwit-tig dan meteen het ziekenfonds.

    de kracht van jonge helpende handeneen creanamiddag voor kinderen met kanker, een fitnesstuin voor senioren of een brunch in het rusthuis. Honderden jongeren hebben zich de voorbije maanden ingezet voor langdurig zieke en zorgbehoevende mensen. Zij maken kans op de johh trofee van Ziekenzorg CM.

    Met de Johh trofee (Johh staat voor Jonge helpende handen) wil Ziekenzorg CM initiatieven van jongeren voor langdurig zieke en zorgbehoevende mensen aan-moedigen en waarderen. Zowel scholen als jeugdorganisaties konden een project indienen. Tijdens de Johh Night op 24 mei in Het Depot in Leuven horen we wie er in de prijzen valt.

    Vakantiegangers verwennenEen van de kanshebbers is het 7de jaar Thuis- en Bejaardenzorg van het KTA2 in Diest. Zij draaiden een hele week mee in de hersteloorden Ter Duinen in Nieuwpoort (zie foto) en Hooidonk in Zandhoven. Deze week zijn hier heel wat mensen die in een rusthuis wonen, zegt leerlinge Isa-beau Geerts. Zij vinden het geweldig om elke dag naar de zee te wandelen. Als zij

  • Visie vrijdag 19 april 20138 hoe gaat het met u?

    Sommige uitkeringen hoger

    Sinds 1 april zijn sommige uitkeringen verhoogd. Dat is het gevolg van het Interprofessioneel Akkoord. Het forfaitair bedrag voor Hulp van der-den bedraagt nu 20 euro per dag.Voor werknemers is het loonplafond voor de berekening van de uitkering ver-hoogd met 2 procent. Dit geldt voor men-sen die vanaf 1 april arbeidsongeschikt worden.Zelfstandigen met gezinslast krijgen tij-dens het eerste jaar arbeidsongeschikt-heid voortaan het minimumbedrag dat een regelmatige werknemer met gezins-last ontvangt: 53,32 euro per dag. Dat geldt ook na dat eerste jaar als ze hun bedrijf niet stopzetten.

    Geef een compliment van iemand bekend

    Verras eens een vriend of collega met een compliment van iemand bekend. Dat geeft jullie beiden een goed gevoel. Drie bekende Vlamingen zetten hun schou-ders onder het CM-project Pluk je geluk. Pol Goossen, Cath Luyten en Maarten Bosman delen elk in hun eigen stijl com-plimenten uit. Via www.facebook.com/plukjegeluk kun je de boodschap van een van hen door-sturen naar iemand uit je omgeving. Zeker eens doen. Want een schouder-klopje krijgen en geven doet altijd deugd.

    www.facebook.com/plukjegeluk

    Verpleegkundige bij Kazou

    Kazou vraagt voor haar JOMBA-vakanties (Jongeren Met Bijzondere Aandacht) nog verpleegkundigen. Ben je verpleegkun-dige/arts of volg je de opleiding ver-pleegkunde (2de of 3de jaar) of genees-kunde (4de jaar en verder), dan kun je je kandidaat stellen om mee te gaan. Als verpleegkundige op JOMBA-vakantie sta je in voor de dagelijkse verzorging. Je neemt verpleegkundige taken op en draait mee in het vakantiegebeuren.

    www.kazou.be/daszekerda

    Onderzoek prostaatkanker

    Het Federaal Kenniscentrum voor de Gezondheidszorg (KCE) doet een weten-schappelijk onderzoek naar de behande-ling van gelokaliseerde prostaatkanker. Daarvoor zoekt het Kenniscentrum man-nen bij wie de aandoening werd vastge-steld en die, indien mogelijk, de laatste drie maanden hebben gekozen voor een behandeling van actieve bewaking. Van hen wordt een interview afgenomen. Anonimiteit is verzekerd. Wie deelneemt, krijgt een vergoeding van 25 euro.

    [email protected] Tel. 02 287 33 27

    knipsels

    sMAkeliJkCOuSCOuS MEt GrOEntESPIESJES

    Ingredinten voor 4 personen: 250 g couscous (grote korrel) 1 aubergine 1 groene, 1 rode en 1 oranje paprika 8 kersto-

    maatjes 16 champignons 8 eetlepels olijfolie 2 teentjes knoflook koriander bladpeterselie 1 theelepeltje komijn 1 eetlepel sumak (rode zure besjes ) peper zout 500 g volle, dikke yoghurt 1 teentje knoflook citroensap enkele fijngehakte blaadjes verse basilicum

    bereid de couscous en laat afkoelen snijd de aubergine en de paprikas in even grote stukken doe de stukken in een

    kom met de champignons en de kerstomaatjes roer er de olijfolie bij pel de teentjes knoflook, hak fijn en voeg toe

    kruid met de koriander, de bladpeterselie, de komijn, peper en zout laat 30 minuten rusten rijg de stukjes groentjes op de

    spiesjes en rooster ongeveer 10 minuten onder de ovengrill meng de yoghurt met een geraspt teentje knoflook, zout, basilicum en/of

    citroensap verdeel de afgekoelde couscous over 4 borden schik de groentespiesjes hierop en werk af met sumak

    Recept uit het boekje Marokkaans koken, een uitgave van De Praktische School partner van Femma, www.femma.be - 02 246 51 11.

    Fran

    k C

    roes

    Zorg dat je niet valt22-28 april, Week van de Valpreventie

    Kun je al dansend voorkomen dat je valt? Jazeker. Dansen bevordert het evenwicht en met een beter evenwicht heb je minder kans om te vallen. Als dansen niet meer lukt, dan is er vast wel een andere manier om te bewegen. Want blij-ven zitten uit schrik om te vallen, mag je echt niet doen.

    Een op de drie thuiswonende ouderen valt minstens eens per jaar. In de woonzorgcentra is dat de helft van de bewoners. En deze men-sen vallen niet uit een boom of van een lad-der. Ze vallen in hun vertrouwde omgeving. De oorzaak is soms een miniem drempeltje, maar de gevolgen kunnen gaan van wat blau-we plekken tot ernstige breuken bijvoor-beeld van heup of schouder. Valpreventie, voorkomen dat je valt, is dus belangrijk.

    Viviane (76) is de jongste twee jaar al ver-schillende keren gevallen. Zomaar. Het is ei-gen aan haar ziekte, Parkinson, zei de dokter. De gevolgen bleven tot nu toe beperkt. Ze viel op haar zijkant, zegt haar man Roger (80). Maar hij beseft heel goed dat het een volgende keer wel ernstig kan zijn. Het kwam ter sprake toen de maatschappelijk werker van CM langskwam. We willen alles weten en doen om hier zo lang mogelijk te kunnen blijven wonen, zei Roger. Uit schrik dat zijn vrouw van de trap zou vallen, had hij zelf al een traplift laten installeren. En het tapijt verdween van onder de tafel in de woonkamer. Van woonadviseur Ilse De Schepper hoorden Viviane en Roger wat ze nog meer konden doen. En ze volgden haar goede raad.

    LooprekDe eerste keer dat ik bij mensen langsga, be-spreken we alles wat er in huis gebeurt, van s morgens tot s avonds, zegt Ilse. Uit bed geraken, is voor Viviane niet gemakkelijk. Roger moet haar meehelpen. Op advies van Ilse is het bed nu verhoogd, maar met de be-diening van de pas geleverde elektrische lat-tenbodem, moet Viviane nog leren werken. Dat lukt wel, zegt ze. Roger staat altijd klaar

    om haar te helpen, maar ze doet alles het liefst alleen, ook s nachts opstaan. Roger is al een beetje minder ongerust nu Ilse Viviane ervan kon overtuigen om een loop-rek met twee poten en twee wielen te gebrui-ken. Enthousiast was ze eerst niet, maar haar schrik om te vallen hielp haar over de brug. Ze kan er ondertussen al vlot mee overweg.

    Zoals bij veel ouder wordende mensen slaag-de Viviane er niet meer in om in bad te stap-pen. Ik waste me op een stoel in de keuken, maar dat is niet ideaal. Ilse stelde voor om

    een badplank te installeren samen met een handgreep. Nu gaat Viviane op de badplank zitten en kan ze haar benen over de badrand zetten en zittend douchen met de hulp van Roger. Zo is er geen gevaar om uit te glijden.

    HometrainerEigenlijk vergroot alles wat moeilijk gaat het risico om te vallen, weet Ilse. Zelfs je kousen aantrekken. Roger haalde voor Vivi-ane een kousenaantrekhulp, maar het kost haar nog altijd veel tijd. Ze geeft niet gauw op. Je doet alles toch het liefst zelf, lacht ze.

    Dans je leven lang, is het motto van de Week van de Valpreventie van de Vlaamse overheid. Dansen bevordert het evenwicht en helpt dus om vallen te voorkomen.

  • Visie vrijdag 19 april 2013 9 hoe gaat het met u?

    Als je arbeidsongeschikt erkend bent als werknemer in de algemene regeling, kun je vanaf nu vlotter weer aan de slag. Je hoeft niet meer te wachten op de toestem-ming van de adviserend geneesheer.

    Ben je arbeidsongeschikt en krijg je een uit-kering, dan moet je nog altijd aan de advi-serend geneesheer van het ziekenfonds de toestemming vragen om opnieuw te gaan werken. Nieuw is nu dat je niet meer op de beslissing van de adviserend geneesheer moet wachten om weer actief te worden. Je kunt deeltijds terug naar je vroegere job, maar je kunt ook deeltijds bij een nieuwe werkgever beginnen, vrijwilligerswerk doen of een zelfstandig (bij)beroep uitoe-fenen. Ondertussen behoud je je uitkering.De adviserend geneesheer moet oordelen

    Mag ik werken terwijl ik arbeidsongeschikt ben?

    of je gezondheid de activiteit die je uitoe-fent toelaat. Hij kan je ook oproepen voor een controle. Oordeelt de adviserend ge-neesheer dat je activiteit niet verenigbaar is met je gezondheidstoestand, moet je er meteen mee stoppen. De beslissing van de adviserend geneesheer kun je als verkla-ring voorleggen bij je werkgever. Stop je zelf je nieuwe activiteit, dan moet je met-een het ziekenfonds verwittigen.

    Het formulier om je werkhervatting aan te vragen, bezorg je ten laatste de dag voor je begint aan de adviserend geneesheer van je ziekenfonds. Je vindt het formulier op www.cm.be (Diensten en voordelen) of bij de consulent in je CM-kantoor.

    www.cm.be (Toegelaten activiteiten)

    ? !

    Sabine Du Pont (43) helPt mamaS en PaPaS

    HELPENDEHANDEN

    Toen ik stage liep op een kraamaf-deling, wist ik het al. Later wil ik iets met babys doen. Sabine Du Pont uit De Pinte helpt als kraamverzorgende jonge ouders uit de nood. Ze zien haar graag komen.

    aanvankelijk wilde ik kleuterleidster worden. maar mijn studies liepen niet van een leien dakje en ik werd uitein-delijk verzorgende. had ik maar denk ik soms, maar mijn huidige job vind ik minstens even leuk. al tijdens mijn stage op de kraamafdeling wist ik dat ik iets met babys wou doen. bij Fa-miliehulp heb ik lange tijd kraamzorg gecombineerd met gezinshulp en ou-derenzorg, nu doe ik enkel kraamzorg.

    Klein wonder

    het was een evidente keuze. ik vind het leuk om bij jonge ouders over de vloer te komen. Wat is er fijner dan te mogen werken met nieuw leven? De mensen zijn altijd heel blij met mijn komst. De eerste acht weken met een baby kunnen erg vermoeiend zijn, ze-ker als er ook nog broertjes of zusjes rondlopen. en dan hebben we het nog niet over tweelingen.

    eerst en vooral help ik natuurlijk met de baby. als kraamverzorgende breng ik een pak ervaring in huis, het zou zonde zijn om dat niet te gebruiken. bovendien volg ik ook regelmatig bij-scholingen, zodat ouders bij mij te-rechtkunnen met al hun vragen. hoe laat ik mijn kindje boeren, hoe leg ik het in zijn bed, hoe geef ik het eerste

    badje, ik leg het niet alleen uit maar kan het meteen ook voortonen. aan mama n aan papa. ook die is meestal erg blij met wat praktische uitleg.

    Kant-en-klare ovenschotel

    op vraag van de ouders help ik ook mee in het huishouden. ik doe de was, de strijk of de boodschappen, of ik maak een schotel die kant-en-klaar in de oven kan. of ik geef de baby een badje terwijl mama even bijslaapt. Vroeger werd er vaker hulp ingeroe-pen van de grootouders, maar nu ie-dereen langer moet werken, wordt dat steeds minder evident. bovendien komen oma en opa ook graag eens gewoon op bezoek, zonder te hoeven stofzuigen, strijken of koken. ik doe het met plezier en ik word ervoor be-taald. Prima oplossing, toch?

    Nele Verheye

    Info, prijzen en reservaties: 070 233 119 of www.intersoc.be.

    Ontdek alles over onze werkvakanties op www.intersocwerkvakanties.be.

    Lic. 7013 - A5654Lic. 7013 - A5654

    AllerheiligenvakantieIntersoc-Halloween in Leysin

    Je logeert er in volpension met kof e, thee, water, frisdranken, pils van het vat en wijn inbegrepen. Met onze aximfo verken je begeleid of op eigen houtje de regio. Voor de kleine spookjes in het hotel zijn er kinderclubs met Nederlandstalige Intersoc-monitoren. Maar ook teenys en ados beleven met hun vrienden een geweldige tijd.

    Periode en prijzen: Van 26 oktober tot 2 november 2013 427 euro per persoon in volpension/all-in 91 euro toeslag single kamer Vaste kinderkortingen tot 100 procent

    Bibber en b(el)eef Happy Halloween in spookhotel Fabiola in Leysin Zwitserland. Op de vooravond van Allerheiligen grijpen geesten en spoken naar de macht. Enge menus, een all-in verblijf, horroranimatie en -uitstappen en griezeldecoratie tegen een angstaanjagend lage prijs.

    Een welgemeend DANKJEWEL aan al onze vrijwilligers!

    Deze winter hebben onze vakantiegasten weer kunnen genieten van het chte vakantiegevoel.Wij willen al onze vrijwilligers die hiertoe hebben bijgedragen, bedanken voor hun inzet, toewijding en professionaliteit.

    Wil jij deze zomer ook mee op werkvakantie? Registreer je dan meteen op onze website www.intersocwerkvakanties.be of neem telefonisch contact op via 02 246 47 35 (hoteldiensten) of 02 246 47 36 (animatie).

    Visie_19-04_Intersoc-Halloween.indd 1 12/04/2013 10:04:34

    Hoe kunnen we je helpen? CM geeft raad.

    Samen met Roger maakt ze nog altijd het eten klaar, stilzitten is niets voor haar. Van-daar dat Roger haar niet gauw alleen laat. Ook al rijdt hij graag eens met de fiets weg als het mooi weer is. Tijdens de lange winter fietste Roger vooral op de hometrainer, kwes-tie van toch wat beweging te hebben. De ki-nesist heeft het Viviane ook aangeraden, maar zij vindt het niet zo prettig, zegt Roger.

    Of ze toch niet aan een personenalarm zou-den denken, vraagt Ilse. Als Viviane zou val-len en Roger is niet in de buurt, is hij verwit-tigd met n duw op de knop. Roger en Viviane zien er wel iets in. Ilse brengt ook ter sprake dat Viviane een rolstoel kan aanvra-gen. Maar daarvan wil Viviane nog niet ho-ren. Daar moeten we nog eens over naden-ken, zegt ze.

    Chris Van Hauwaert

    Checklist: Hoe veilig is jouw huis?onderstaande tips voor een veilige woning gelden in alle kamers. neem deze checklist mee en kijk eens hoe veilig jouw huis is.

    Woonkamer Keuken Slaapkamer Badkamer TraphalGarage/berging

    Voldoende verlichting

    meubels staan zo dat er voldoende ruimte is

    tapijten en/of matten hebben antisliplaag

    Vloer is makkelijk te onderhouden en zo veel mogelijk vrij

    Waar nodig zijn hand-grepen als steun

    lichtschakelaars makkelijk bereikbaar

    telefoon makkelijk bereikbaar

    elektriciteitskabels zijn goed aan de muur bevestigd

    Ilse de Schepper, woonadviseur bij Thuiszorgwinkel Assist Waas en Dender.

    De gratis Cm-dienst thuis blijven wonen geeft onder meer advies over aanpassin-gen in de woning die de veiligheid verhogen. info in het Cm-thuiszorgcentrum of de thuiszorgwinkel. ook via www.cm.be/thuisblijvenwonen waar je een aanvraagfor-mulier vindt en een filmpje kunt bekijken.

    Van 22 tot 28 april loopt de Week van de Valpreventie. De Cm-folder Vallen voorko-men vind je via www.cm.be en bij de dienst Gezondheidspromotie van je zieken-fonds. meer info ook op www.valpreventie.be.

    Kijk op www.valbus.be wanneer de valbus van Cm en Ziekenzorg Cm in je buurt is.

    Ste

    faan

    Van

    hul

    Als CM-lid kun je voor kraamzorg een tegemoetkoming tot vier euro per uur krijgen. Meer info op www.cm.be (Diensten en voordelen, geboorte).

    lie

    ven

    Van

    ass

    che

  • 10 Visie vrijdag 19 april 2013

    Europa maakt werknemers mobielerAls jouw bedrijf de deuren sluit, ben jij dan bereid om in een andere vestiging 1 500 kilometer verder te gaan werken?

    Het is niet vanzelfsprekend, maar een twintigtal Hongaren gingen in op het aanbod van lingerieproducent Van de Velde in Schellebelle.

    Peter Vandeputte (links op foto) is magazijnier en ACV-dlgu bij Van de Velde in Schellebelle. Het Oost-Vlaamse bedrijf maakt luxueuze dameslingerie

    en heeft bekende merken zoals Marie Jo. Alle belangrijke activiteiten vinden plaats in Belgi, zegt Peter, zoals het ontwerp van de lingerie, het snijden van de stoffen, de kwaliteitscontrole en de distributie. Maar het assembleren gebeurt in Tunesi en China. Vroeger gebeurde dit in Hongarije en daarvoor in Belgi.

    Waarom is de assemblage naar het buitenland verhuisd?

    In de textielsector is arbeid een belangrijke kostenfactor. Omdat de lonen in Oost-Euro-pa veel lager waren, heeft Van de Velde ja-ren geleden de assem-blage naar Hongarije verhuisd. Toch zijn er bij die delokalisatie geen jobs gesneuveld in Belgi. De stiksters van de assemblage konden op andere afdelingen beginnen. Van-daag zijn er zelfs meer werknemers in Belgi dan vroeger. In 2009 heeft Van de Velde de fa-briek in Hongarije gesloten en de productie verlegd naar Tunesi. Drie redenen speelden mee in die beslissing. Ten eerste ging de na-bijgelegen school dicht, waar stikopleidingen werden gegeven. Het was moeilijk om nog ge-schoold personeel te vinden. Ten tweede was Hongarije intussen toegetreden tot de Euro-pese Unie, waardoor de lonen gestegen wa-ren. Een derde reden was dat de leiding van de fabriek toe was aan een nieuwe uitdaging.

    Wat is er dan met het personeel in Hongarije gebeurd?

    In de Hongaarse fabriek werkten 345 werk-nemers. De meerderheid verloor zijn baan,

    maar kreeg wel een ontslagvergoeding mee. Een klein deel van het personeel kreeg de kans om aan de slag te gaan in Belgi. Een ze-vental mensen is op dat aanbod ingegaan. Dat is misschien niet zoveel, maar het is ook een grote stap om je thuisland achter te laten en 1 500 kilometer verder te gaan wonen. Intussen zijn er nog andere Hongaarse werk-nemers hier begonnen, ook familieleden. Vandaag zijn ze met een klein twintigtal.

    Verdienen jouw Hongaarse colle-gas evenveel als de Belgische?

    Ja, de Hongaren en de Belgen hebben dezelf-

    de loons- en arbeidsvoorwaarden. In de on-dernemingsraad hebben wij daar op geha-merd. Je ziet vaak dat mensen uit Oost-Euro-pa hier komen werken, maar dan een pak minder verdienen, door bijvoorbeeld als schijnzelfstandige te werken. Maar dat is niet het geval bij Van de Velde. Het is ook nooit een discussiepunt geweest voor de directie.

    Hoe werden de Hongaarse collegas hier opgevangen?

    Van de Velde heeft op voorhand geregeld dat zij terecht konden in enkele appartementen. Zo konden de mensen makkelijker verhuizen

    VLOER (4/4) DE EUROPA

    Mijn Hongaarse collegas hebben dezelfde loons- en arbeidsvoorwaarden.

    Peter Vandeputte, ACV-dlgu bij Van de Velde

    Fran

    k B

    ahnm

    ulle

    r

    en hier rustig op zoek gaan naar een geschik-te woning. Ook konden zij taallessen Neder-lands volgen via het bedrijf.Met de ACV-ploeg hebben wij hen verwel-komd op een kennismakingsavond. We heb-ben ook geluisterd naar hun vragen en ant-woorden gezocht. Allemaal zijn ze lid gewor-den van het ACV.Vier jaar later vind ik dat onze Hongaarse col-legas goed gentegreerd zijn in Belgi en in het bedrijf. Zij spreken goed Nederlands en de samenwerking op de vloer gaat goed.

    Is de toetreding van Hongarije tot de Europese Unie een vloek of een zegen voor deze mensen?

    Voor onze Hongaarse collegas is het een mes dat aan twee kanten snijdt. Doordat Honga-rije lid geworden is van de Europese Unie, zijn de lonen er gestegen. Dat is een goede zaak natuurlijk, maar het heeft ook een rol ge-speeld in de beslissing om de fabriek van Van de Velde daar te sluiten. Wel is het zo dat er vrij verkeer van werknemers is in de Europe-se Unie. Dat heeft hen dan weer de kans ge-geven om naar Belgi te verhuizen en hier te komen werken. De levensstandaard in Belgi is hoger dan in Hongarije, dus deze mensen zijn er wel op vooruit gegaan. Als vakbond staan we kritisch tegenover het Europese ver-haal, maar het is niet louter negatief. Het biedt ook kansen aan mensen. Europa maakt werknemers mobieler.

    Leen Grevendonck

    De ACV-ploeg bij Van de Velde deed zijn uiterste best om de nieuwe Hongaarse collegas op te vangen .

    De Hongaarse Erzsi Ference Ills (41) is stikster op de ontwerpafdeling bij Van de Velde in Schellebelle.

    Ik werkte vijftien jaar voor Van de Velde in Hongarije, toen de fabriek in 2009 sloot. Dat was een moeilijke periode. Er werkten bijna 350 vrouwen in de fabriek. Iedereen mocht zich kandidaat stellen om hetzelfde werk te doen bij Van de Velde in Belgi. De meeste collegas waren bang voor zon grote verande-ring, maar voor mij was het een gemak-kelijke beslissing. Mijn twee zonen stu-deerden nog en mijn man was werk-loos. Ik moest een inkomen verdienen voor mijn gezin.

    In Belgi heb ik van veel mensen hulp gekregen, ook van de collegas van het ACV. Zo kon ik mij gemakkelijker aan-passen. Dat mijn zonen op zon grote afstand woonden, was wel moeilijk.

    Mijn job doe ik heel graag. Het is bijna hetzelfde werk als in Hongarije, maar interessanter. Hier wordt lingerie van de eerste tot de laatste stap gemaakt. Mijn loon is ook hoger. Intussen is mijn jongste zoon naar Belgi verhuisd. Hij werkt ook bij Van de Velde, op de factu-ratiedienst. Ik wil in Belgi blijven wonen, want ik voel me hier thuis. Mijn leven is volledig veranderd, maar ik heb hier mijn plaats gevonden.

    Ik voel me thuis in Belgi

    De Hongaarse Erzsi verhuisde in 2009 naar Belgi en werkt als stikster bij Van de Velde. Ik vind mijn job hier inte-ressanter.

    W eg met

    de

    uw job, ons werk

  • 11Visie vrijdag 19 april 2013

    Het verschil tussen arbei-ders en bedienden is ongrondwettig, stelt het Grondwettelijk Hof, dat tegen 8 juli een oplossing

    eist. We proberen al jaren met sociaal over-leg te komen tot een gemeenschappelijk sta-tuut, zegt Marc Leemans. Nu is het overleg tussen werknemers- en werkgeversorgani-saties en de regering afgelopen. De regering zal zelf met een voorstel komen.

    Daarom voeren wij nu de druk op voor een beter, gemeenschappelijk statuut voor alle werknemers. Wij willen alle verschillen nu wegwerken. Wij willen dezelfde berekening voor vakantiegeld, hetzelfde gewaarborgd

    loon bij ziekte, dezelfde regeling voor tijde-lijke werkloosheid, opzeg en proeftijd, de uit-betaling van het loon op een vast tijdstip en meer werkzekerheid door vorming en loop-baanbegeleiding. Ook al behandelde het Grondwettelijk Hof alleen de opzeg en de carensdag (de onbetaalde eerste dag ziekte voor arbeiders, red.), wij eisen een globale aanpak van deze zeven dossiers. Met een actieplan zetten wij druk op de rege-ring, de parlementsleden en de werkgevers. Tegelijk willen we onze werknemers goed in-formeren. Zij moeten weten dat we voor be-langrijke weken staan.

    Pamflet en petitieOp woensdag 17 april deelden ACVers mas-saal pamfletten uit aan de werknemers van bedrijven en instellingen met een syndicale werking. Dat gebeurde ook in de sector van de openbare diensten. Daar heeft ongeveer de helft van de werknemers een contractueel statuut, zij zijn dus betrokken partij. Alle werknemers konden een petitiekaart onder-tekenen en afgeven aan hun afgevaardigden of dienstencentrum. Je kunt de petitie nog tot 28 april digitaal ondertekenen en versprei-den via Facebook. ACV bezorgt dan alle inge-zamelde petitiekaarten aan de regering Di Rupo, om een verbeterd gemeenschappelijk statuut af te dwingen.

    Politici en werkgeversOok de politici die nieuwe wetten goedkeu-ren, willen wij informeren en overtuigen. Op maandag 22 april gaan delegaties van het ACV de meeste partijbureaus bezoeken. De ACV-verbonden nemen op hetzelfde moment contact op met parlementsleden in hun regio. En woordvoerders in de sectoren roepen hun paritair comit deze maand nog samen, om de ACV-aanpak uit te leggen aan de werkge-

    vers en om het debat aan te gaan. Wij volgen het dossier op de voet. De ontwik-kelingen en de inhoud van het regeringsvoor-stel zullen bepalen of ons actieprogramma uitgebreid wordt. Hardere acties zijn moge-lijk. We moeten werkgevers en beleidsmakers overtuigen van een beter, gemeenschappelijk statuut.

    Patrick Wirix

    Meer lezen? www.beterstatuut.be

    KnoPen over de nieuWe WerKvloer doorHaKKen

    Dat lijkt misschien wel saai, twee dagen lang discussiren en ideen uit-wisselen. Maar het is ook ontzettend belangrijk. Om verschillende redenen. Het ACV speelt een belangrijke rol in het sociaal overleg. Om die rol goed te kunnen opnemen, hebben onderhan-delaars natuurlijk een mandaat en een richting nodig. In een onderneming komt dat mandaat uit overleg met de collegas. Op Vlaams niveau bepaalt het congres de krachtlijnen en pro-gramma van het Vlaams ACV voor de komende jaren. De inhoudelijke terug-valbasis, zeg maar. Het is natuurlijk onmogelijk om alle leden en miltanten uit te nodigen op een congres. Daarom stellen alle centrales en verbonden delegaties samen. Die delegaties heb-

    ben op hun beurt een mandaat gekre-gen nadat in hun kern, verbond of cen-trale met zoveel mogelijk mensen de discussie over de congresthemas is gevoerd.

    Maar de inhoud van het congres is net zo belangrijk als de manier van wer-ken. Vlaanderen heeft al heel wat bevoegdheden op het gebied van werk, onderwijs en opleiding, begeleiding van werkzoekenden, zorg En binnen-kort, als de zesde staatshervorming uitgevoerd is, wordt dat pakket nog groter en ingrijpender. Kinderbijslag, controle en activering van werkzoe-kenden, opleiding van werknemers Vlaanderen zal op al die terreinen zelf volledig de dienst gaan uitmaken. Met

    dit congres willen we ons daar goed op voorbereiden.

    Tegelijk staat Vlaanderen voor veel nieuwe uitdagingen, die ook het ACV bezighouden. Hoe zorgen we dat er werk is voor iedereen? Dat iedereen zijn kans krijgt op die arbeidsmarkt? En dat we gezond en met veel plezier werken, zeker op een moment dat we langer aan de slag zullen moeten blij-ven? De antwoorden op die vragen wil-len we met dit congres concreet maken op een snel veranderende werkvloer.

    Geen makkelijke uitdagingen. Maar ik ben er zeker dat het Vlaams ACV op za-terdag 27 april al heel wat sociale en duurzame antwoorden zal hebben.

    Ann Vermorgen, nationaal secretaris

    De ontwerpkrachtlijnen vindt u op www.acv-online.be

    Wij willen een beter, gemeenschappelijk statuuteen verschil maken tussen mensen die werken met hun handen of met hun hoofd: aCv vindt dat niet meer kunnen. Wij gaan volop voor een beter, gemeenschappelijk statuut voor arbeiders en bedienden, zegt aCv-voorzitter Marc leemans. Met een actieplan informeren wij de werknemers en zetten wij druk op regering, parlement en werkgevers.

    Op Vlaams niveau bepaalt het congres de krachtlijnen en programma van het Vlaams ACV voor de komende jaren.

    deFOCUS

    ww

    w.t

    wit

    ter.

    com

    /Acv

    onlin

    eht

    tps:

    //w

    ww

    .face

    book

    .com

    /het

    .acv

    De voorbije maanden las u in Visie regelmatig interviews met vakbonds-afgevaardigden en experts over De nieuwe werkvloer. Niet toevallig, in de aanloop naar het congres van het Vlaams ACV met als thema De nieuwe werkvloer. Na meer dan een jaar voorbereiding en discussies is het eind volgende week (26 en 27 april) eindelijk zo ver. Vijfhonderd mili-tanten en medewerkers komen dan in Oostende samen om knopen door te hakken.

    Petitie: Ja, iK Wil nu een beter, geMeensCHaPPeliJK statuut voor alle WerKneMers.

    Naam: Datum: Handtekening:

    Bezorg deze strook aan je ACV-afgevaardigde, je ACV-secretaris, het ACV-dienstencentrum in je buurt of per post via ACV, Haachtsesteenweg 579, 1030 Brussel. Je kunt onze petitie ook elektronisch tekenen op www.beterstatuut.be.

    !

    W eg met

    de

    Weg

    met de

    uw job, ons werk

  • 12 Visie vrijdag 19 april 2013bondigvak

    Stijging uitkeringen in april en meiDe regering en de sociale partners, waaronder het ACV, maakten de voorbije maanden nieuwe afspraken over de sociale uitkeringen voor de komende jaren. Enkele maatrege-len gaan in april en mei van start.

    Sinds 1 april 2013: - De uitkeringen bij tijdelijke werk-loosheid bedragen nu 70 % van het begrensde laatste loon. - De maximum werkloosheidsuitke-ringen (plafonds) werden voor ieder-een verhoogd met 2 %.- Bij nieuwe uitkeringen van ziekte en invaliditeit verhoogt de maximum uitkering (plafond) met 2 %. - Voor zwaar zorgbehoevendende zieken en invaliden die hulp van der-den nodig hebben, stijgt de aanvul-lende uitkering tot 20 euro per dag.

    Vanaf 1 mei 2013:- Het vakantiegeld voor invalide werknemers gaat omhoog met 66 euro (tot 274,09 euro).- Het vakantiegeld voor gepensio-neerde werknemers stijgt met 5 %.

    Op 29 maart werden ook drie caos voor de aanpassing van de jeugdlo-nen ondertekend. De discriminatie van werknemers van 18 tot 20 jaar wordt de komende jaren weggewerkt. Sinds 1 april heeft een jongere van 18 jaar recht op een loon van minstens 1 321,60 euro bruto per maand. Voor een 19-jarige werknemer is dat 1 381,67 euro en voor een 20-jarige 1 441,74. Dit geldt niet voor jongeren met een studentencontract.

    Militanten denken na over nieuwe werkvloer500 vakbondsmilitanten uit alle sec-toren en regios zitten volgende week samen op het Vlaams ACV-congres in Oostende, om er na te denken over de grote uitdagingen van de Vlaamse arbeidsmarkt. Zo moeten er duurza-me, waardige en kwaliteitsvolle jobs komen. Discriminatie moet op alle vlakken weggewerkt worden. En er moet ook een oplossing gevonden worden voor het hoge aantal jonge-ren zonder diploma. Zie ook De focus op pag. 11.

    ACV Voeding en DienstenIndexeringIn de tabaksbedrijven (paritair comi-t 133) worden de afgesproken mini-mumlonen en de werkelijke lonen op 1 april verhoogd met 3,20 % (vorige lonen x 1,0032). Bij de ACV-afgevaardigden in je onderneming en op de secretariaten van ACV Voeding en Dienstenkun je terecht voor meer info over de lonen in je onderneming.

    HERDENKING omGEKomEN zEEluITrouw aan de traditie werden op Paasmaandag de vissers en zeelieden herdacht die op zee omgekomen zijn. Werken op zee brengt gevaren met zich mee, dat weten deze werknemers maar al te goed. Met een bloemenhulde en een ingetogen viering in Oostende herdachten vrienden, familie en collegas de omgekomen zeelui, in het bijzonder twee roergangers die begin dit jaar om het leven kwamen. (LVDB)

    Jens Van Heuverswijn heeft er net een vakbondsles opzitten, met twaalf jon-geren van 17 18 jaar. Zij studeren voor

    grootkeukenmedewerker, vloerder of schil-der in het Buitengewoon Secundair Onderwijs (BuSO) De Einder in Oudenaarde. Ik vertrek altijd van wat de jongeren al weten. Hoe ken je de vakbond?, vraag ik bij-

    Jongeren leren zelf initiatiefnemen op arbeidsmarkt

    ACV-scholenwerking

    Wat zijn mijn rechten en plichten als werkzoekende? Hoe hoog is een inschakelingsuitkering? Hoeveel ga ik verdienen? Jongeren die aan hun eerste studentenwerk of job begin-nen, hebben veel vragen, ervaart Jens Van Heuverswijn. Met 13 jaar ervaring in het lokale vakbonds-werk trekt hij geregeld naar mid-delbare scholen om schoolverla-ters te informeren.

    voorbeeld. Staken en betogen, zeggen ze dan, volgens het beeld in de media. Dat hoort er inderdaad soms bij, maar natuurlijk doet de vakbond meer dan dat.

    Juiste info Jongeren hebben ook een beperkt of verkeerd beeld van wat ze op de arbeidsmarkt mogen verwachten. Op de vraag Hoeveel denk je te ver-dienen? krijg ik veel te lage of te hoge schat-tingen te horen. Jongeren hebben behoefte aan juiste informatie. Zij willen graag weten wat het verschil is tussen bruto- en nettoloon, welke belastingen ze zullen betalen en waar dat geld naartoe gaat. Ik leg dat heel eenvou-dig uit met concrete voorbeelden.

    School verlatenDat het je niet in de schoot geworpen wordt, daar hamer ik op. Je moet zelf informatie in-winnen. Als schoolverlater schrijf je je best meteen in als werkzoekende bij de VDAB. Je

    moet dan nog een jaar wachten vooraleer je aanspraak kunt maken op een inschakelings-uitkering. Als we het over het bedrag van die uitkering hebben, trekken de leerlingen wel grote ogen. Een +18-jarige die samenwoont, krijgt 417,30 euro per maand. Dat is een recht, maar het blijft wel weinig als je huur, water, elektriciteit en verwarming moet betalen. Ik wijs hen ook op het belang van een goede houding. Een werkzoekende en een werkne-mer hebben rechten, maar ook plichten. Je moet actief en regelmatig naar werk zoeken. Je moet alle vacatures en sollicitatiebrieven bijhouden. En het is logisch dat je je werkge-ver verwittigt als je ziek bent.

    ZwartwerkVeel jongeren doen studentenjobs en ont-dekken snel dat de wetgeving daarvoor inge-wikkeld is. De meeste vragen van jongeren en hun ouders gaan over de sociale zeker-heidsbijdragen, belastingen en kinderbijslag.

    uw job, ons werk

    Tiny

    Bog

    aert

    s

    Jens Vanheuverswijn van de ACV-scholenwerking: Voor de les solliciteren in BuSo De Einder ga ik soms op een kantoor in de buurt zitten. Ik speel dan de werkgever en de leerlingen gaan in op een vacature.

  • 13Visie vrijdag 19 april 2013

    Behaal je binnenkort je diploma of ben je met je studies gestopt? Schrijf je dan tijdig in bij de VDAB (Vlaamse Dienst voor Ar-beidsbemiddeling en Beroepsopleiding) of Actiris (als je in Brussel woont). Hoe sneller je je inschrijft, hoe sneller je recht hebt op een inschakelingsuitkering.

    Studeer je dit jaar af in juni of juli? Schrijf je dan in bij de VDAB vr 1 augustus. Je be-roepsinschakelingstijd begint dan te lopen en duurt 310 dagen. Je hebt dan ten vroegste vanaf 27 juli 2014 recht op een inschake-lingsuitkering. Studeer je pas af in september? Of heb je je studies stopgezet tijdens het schooljaar? Je beroepsinschakelingstijd begint te lopen op de dag dat je je inschrijft.Je kunt je inschrijven bij de VDAB via www.vdab.be/mijnloopbaan, telefonisch via 0800 30 700 of in een VDAB-kantoor of

    Wat als je stopt met studeren?werkwinkel. Als je po-sitieve evaluaties krijgt van de VDAB en de RVA, kun je gedurende maximaal drie jaar een inschakelingsuitke-ring krijgen, zolang je werkloos blijft. Als je nog thuis woont, be-draagt die uitkering 417,30 euro per maand. Als je alleen woont en tussen 18 en 21 jaar oud bent, bedraagt die 484,12 euro.

    In de Gids voor schoolverlaters en werkende jongeren vind je nog meer tips. Bestel de gids gratis via [email protected] Als je lid wordt van het ACV, heb je ook recht op begeleiding en verdedi-ging. Info op www.acv-online.be

    ? !

    ACV Voeding en DienstenIk wijs de jongeren wel op de gevaren van zwartwerk. Het wordt stil als ik het verhaal vertel van een jobstudente die volgens haar contract enkel moest opdienen en afruimen in het restaurant. Ze werd gevraagd om een omelet te bakken, waarbij het vuur in haar gezicht sloeg. Lees je contract dus rustig na, vooraleer je tekent. En werk nooit zonder contract. Als je zonder contract acht uur gewerkt hebt en maar vijf uur betaald krijgt, of als je van een stelling dondert op een bouwwerf, dan heb je geen poot om op te staan.

    SolliciterenVoor de les solliciteren in BuSO De Einder ga ik soms op een kantoor in de buurt zitten. Ik speel dan de werkgever en de leerlingen gaan in op een vacature. Ze moeten zich presente-ren aan het onthaal, mijn kantoor zoeken, op de deur kloppen en een sollicitatiegesprek voeren. Hebben ze de vacature mee? Kunnen ze zeggen wie ze zijn, wat ze kunnen en wat ze willen? Weten ze wat een contract van on-bepaalde duur en een proeftijd zijn? Weten ze welk loon ze mogen vragen? Het is een tijdsintensieve aanpak, maar het levert veel resultaat op. Jongeren leren zo om zelf initia-tief te nemen op de arbeidsmarkt.

    Nodig en nuttigDe jongeren zijn enthousiast over de lessen. En ik heb er zelf ook veel voldoening van. Vakbondswerk is niet altijd meetbaar en zichtbaar. De ACV-scholenwerking is heel concreet en ik ben ervan overtuigd dat het nodig en nuttig is. De leerlingen kunnen vragen stellen en er is voldoende tijd voor uitleg. Ook al komen heel wat zesdejaars nog niet meteen op de arbeidsmarkt, ze steken er toch iets van op en ze weten dat wij bestaan. De drempel naar de vakbond is alvast wat lager.

    Griet Verhoeyen

    Voor studenten is er het gratis Enter-lidmaatschap van het ACV. Enter-leden krijgen dezelfde service als een betalend lid. Meer informatie over de ACV-scholenwerking en het Enter-lidmaatschap? www.acv-enter.be

    Ruth Vaes is vakbondssecreta-ris bij ACV Voeding en Diensten in Limburg. Zij volgt het bedrijf ISS op, dat in onderaanneming voor

    Ford Genk werkt. ISS is een Deense groep die onder meer schoonmaakdiensten levert aan bedrijven. In Belgi telt het bedrijf zon 10 000 werknemers. In de Ford-fabriek in Genk werken dertig poetsmannen en -vrou-wen van ISS. Velen onder hen werken er al tientallen jaren. Hoewel ISS hun feitelijke werkgever is, voelen zij zich personeel van Ford. De sluiting van de fabriek raakt hen evenzeer.

    Wat betekent de sluiting voor het personeel van ISS?

    Ford voorziet niet in een sociaal plan voor deze dertig mensen. Omdat ISS een groot be-drijf is in Belgi, vindt Ford dat ISS zelf een oplossing moet vinden. Na een personeelsac-tie heeft de directie van ISS zich gengageerd om voor iedereen een passende job te zoeken. Met de vakbonden is ook afgesproken om een boeteclausule te onderhandelen. Als er toch ontslagen vallen, komt er een sociaal plan.ISS heeft niet veel werven voor industrile schoonmaak in de regio. Met Ford verliest het bedrijf een belangrijke klant. Het personeel is dus in grote onzekerheid. Zal er voor ieder-een nog werk zijn na de sluiting? En als er

    Wat met het poetspersoneel van Ford Genk?Een maand geleden keurden de arbeiders van Ford Genk en de vier rechtstreekse toeleveranciers het ontwerpakkoord voor een sociaal plan goed. Maar heel wat werknemers bij andere toeleve-ranciers en onderaannemingen vallen uit de boot. Voor hen is onzekerheid nog altijd troef, zegt Ruth Vaes van ACV Voeding en Diensten.

    ontslagen vallen, zal daar dan iets tegenover staan?

    Hebben jullie verdere stappen afge-sproken met de directie?

    Op 18 april (Visie ging in druk op 16 april, red.) is er een personeelsvergadering. ISS zal de werking toelichten van zijn jobcentrum. Ie-dere werknemer krijgt een intakegesprek om na te gaan wat de verwachtingen zijn. Op 29 april overleggen de syndicale delegatie en de directie, om klaarheid te scheppen over wat een passende job precies is. Als je altijd

    uw job, ons werk

    Hoe kunnen we je helpen? ACV geeft raad.

    Dertig poetsmannen en -vrouwen van ISS op Ford Genk wachten bang af of zij binnen ISS een nieuwe, passende job zullen vinden.

    Werknemers in onderaanneming niet goed beschermdOok al gaat het maar om dertig mensen bij ISS, die door de sluiting van Ford misschien hun werk verliezen, toch is het een belangrijk dossier voor ACV Voeding en Diensten. Ruth Vaes: Het toont aan hoe weinig werknemers in onderaanneming beschermd zijn.

    Onze centrale verdedigt een aantal sectoren die in onderaanneming voor bedrij-ven werken, zoals schoonmaak, bewaking en catering. Onderaanneming is inte-ressant voor bedrijven, omdat het goedkoper is dan vaste werknemers in dienst nemen. Zij sluiten een contract met de onderaannemer en niet met de mensen die op hun werf werken. Zo vallen werknemers in onderaanneming bijna nooit onder de regelgeving voor collectief ontslag. Pas als 10 procent van het perso-neel zijn job verliest, kun je praten over een sociaal plan en premies. Maar dat wordt geteld op niveau van het bedrijf, en niet op het niveau van een werf of bedrijfssite.

    Dertig werknemers van ISS op Ford Genk is bijlange na geen 10 procent van het totale personeelsbestand van ISS Belgi. Maar het gaat hier wel om een volledi-ge werf die wordt opgedoekt. Als er binnen ISS geen passende jobs gevonden worden voor deze dertig mensen, worden zij in principe via de gewone ontslag-regeling de laan uitgestuurd. Ook al hebben zij jarenlang gewerkt op Ford Genk, in het slechtste geval staan zij met lege handen op straat. Dat is onrechtvaardig.

    in Genk gewoond en gewerkt hebt, is een job in Brussel geen alternatief. Ook over de in-houd van het sociaal plan zullen we praten. Dat beloven zware onderhandelingen te wor-den.De tijd dringt. Op 1 juni verdwijnt er een shift bij Ford Genk. Dan heeft ISS al te veel perso-neel op de werf in Genk. Ik hoop dat we dit dossier nog voor de zomer kunnen afronden.

    Leen Grevendonck

  • 14 Visie vrijdag 19 april 2013

    De hitte viel loodzwaar op ons, toen we de luchthaven van Cotonou in Benin rond middernacht verlieten, ver-telt Jozef Mampuys. Van

    rond het vriespunt naar 30 graden, de eerste dag was dat wennen.Wat Afrika verder typeert? Er is een grote weg, en zodra je die verlaat, kom je op stof-fige wegen door de savanne. Er is altijd volk op de baan. En ineens stoot je dan op een dorp, met hutten en enkele stenen gebou-wen, waar vaak een sociaal project in huist.

    Welke projecten hebben jullie bezocht?

    We maakten kennis met projecten die fi-nancile ondersteuning krijgen van onder andere het ACV, de ACV-centrale Voeding en Diensten en de bediendencentrale LBC-NVK, waarin ik zelf nog altijd actief ben als mili-tant. MODES, de Mouvement Ouvrier pour le Dveloppement Economique et Social, is een be-langrijke partner van Wereldsolidariteit in Benin. Meer dan zeventig lokale organisaties maken er deel van uit: vakbonden, boeren-organisaties, coperaties, vrouwen- en jon-gerenorganisaties. Samen zijn ze goed voor zon 8 000 leden, waarvan de helft vrouwen. Een succesverhaal is het Centre de formation en coiffure et esththique, een praktische kap-persopleiding (zie foto) gecombineerd met taallessen.

    We hebben ook de ngo Soeurs Unies lOeuvre bezocht. Zij helpen vrouwengroepen bij hun economische activiteiten. Met steun van werknemers uit de Belgische petroleumsec-tor kwamen er zonnepanelen voor de cope-ratieve. Die leveren energie. Voor de verlich-ting van de werklokalen, zodat er s avonds

    In Afrika zet je best je Europese bril afMet Wereldsolidariteit op bezoek in Benin en Togo

    In maart bracht oud-medewerker en ACV-militant Jozef Mampuys met Wereldsolidariteit een bezoek aan sociale projecten in Benin en Togo. Wat hij er leerde? Dat initia-tieven die van onderuit groeien de grootste kans op slagen hebben. En dat vooral vrouwen fier en zelfbewust actief zijn op het ter-rein.

    lessen lezen en schrijven kunnen worden ge-geven. Voor een diepvries, om vers fruit op te slaan en later te kunnen verkopen. Voor een pompinstallatie bij een waterput. En voor een oplaadpunt voor gsms, waarmee mani-okboeren en- verwerkers informatie kunnen inwinnen over prijzen op de markt. Wie van de energie gebruik maakt, betaalt een kleine bijdrage. Die dient voor herstellingen of voor nieuwe toepassingen.

    Welk bezoek blijft je speciaal bij?

    Ik ben getroffen door de Mouvement des Tra-vailleurs Chrtiens du Bnin (MTC). Die doen nog echt vrijwilligerswerk aan de basis. Een twintigtal groepen werkt aan de oorzaken van onrechtvaardigheid. Ze ontwikkelen activiteiten volgens de noden in hun om-geving. Ze leren mensen lezen en schrijven. Armen en mensen met een handicap krijgen er een

    beroepsopleiding. En door bijvoorbeeld ko-nijnen te leren kweken, verdienen heel wat mensen een centje bij. MTC trekt zich ook het lot aan van kinderen die als goedkope huishoudkrachten worden ingezet. De mensen van MTC zijn heel blij met de Conventie voor waardig werk voor huishoudpersoneel, die in juni 2011 werd aangenomen door de Internationale Arbeids-organisatie in Genve. Ze lobbyen samen met andere organisaties om de regering van Benin te overtuigen om die conventie te be-krachtigen.

    Heb je ook vakbondsmensen ont-moet?

    Ik heb de Confdration Syndicale des Tra vail leurs du Togo (CSTT) leren ken-

    nen. Met 65 000 leden is dat de sterkste vak-bond in de privsector in Togo. In december 2011 lagen ze mee aan de basis van een in-terprofessioneel akkoord. CSTT vertegen-woordigt ook de andere vakbonden in het overleg met de regering. In de voorbije zes jaar kregen zij daar op heel wat eisen een antwoord van de overheid. Soms moeten ze hun eisen ondersteunen met acties. Zo kwam er pas een akkoord over een statuut voor de overheidsambtenaren na een ver-wittigingsstaking. Het is me opgevallen hoe ruim vakbonds-werking in Afrika wordt opgevat. Zo on-dersteunt de vakbond CSTT ook een ge-zondheidscentrum en een werkplaats voor vrouwen die vissen roken. Dankzij nieuwe ovens zijn de zware arbeidsomstandigheden toch wat verbeterd.

    Wat heb je uit je bezoek geleerd?

    In Afrika zet je best je Europese bril af. So-ciale bewegingen hebben er geen miljoenen leden. Vergeet niet dat het in Europa bijna honderd jaar duurde voor sociale bewegin-gen groot werden.Ik leerde ook dat lokale medewerkers de no-den het best kennen. Initiatieven van onder-uit en met begeleiding hebben de grootste kans op slagen. Ook de samenwerking van vakbonden, vrouwenorganisaties, mutuali-teiten, coperaties en verstrekkers van mi-crokrediet is een troef.Maar bovenal merkte ik dat vrouwen de be-langrijkste kracht van verandering zijn. Het zijn zij die de projecten op het terrein fier en zelfbewust aansturen.

    Griet Verhoeyen

    Jozef Mampuys in de kappersstoel van het Centre de formation en coiffure et esththique (vormingscentrum voor kappers en schoonheidsspecialisten): Bij de praktische kappersopleiding krijgen de jongeren ook taallessen.

    Wereldsolidariteit

    We are connectedTwintig procent van de wereldbevolking verdient minder dan 1 euro per dag. Tachtig procent heeft geen menswaardig werk en sociale bescher-ming.

    Het rijke Europa wordt ook niet gespaard. In Belgi sluiten heel wat bedrij-ven. Meer dan vijftien procent van de Belgen is arm. In deze context wil Wereldsolidariteit haar visie op de wereld en op ontwik-kelingssamenwerking scherp stellen. Met haar partnerorganisaties in Afrika, Latijns-Amerika en Azi, maar ook met haar netwerk in Belgi. Want het enige recept tegen de crisis is meer samenwerking tussen soci-ale bewegingen wereldwijd. We are connected. Samen moeten we grip krijgen op de wereld.

    www.wereldsolidariteit.be we are connected

    Samengrip krijgenop de wereld

    ZEGT uw job, ons werk

  • Guy

    Put

    tem

    ans

    Geef nu al toestemming om je gezondheidsinformatie te delen

    Alle relevante gezondheidsgegevens beschikbaar voor alle zorgverleners die je verzorgen. Het is bijna zover. Als patint kun je daarvoor nu al toestemming geven, zegt Frank Robben, de architect

    van de digitale gegevensuitwisseling in ons land.

    Wanneer kreeg je de laatste vaccinatie tegen tetanus? Zijn er geneesmidde-len die je niet verdraagt? Welk resultaat gaf het maagonderzoek dat je eerder onderging? Het zou een

    arts die je voor het eerst ziet veel helpen n tijd besparen als al deze gegevens met een druk op de knop ter beschikking zijn.

    Is dit toekomstmuziek?

    Onze informatica is klaar om ervoor te zorgen dat de nut-tige informatie die over jou beschikbaar is bij je huisarts en in het ziekenhuis kan gedeeld worden met elke zorgverle-ner die je verzorgt. Met die zorgverlener heb je een zoge-naamde therapeutische relatie of zorgrelatie. Het beschik-baar stellen van deze informatie heeft veel voordelen. Het vermijdt overbo-dige onderzoeken, artsen verliezen minder tijd met het invullen van lange medische vragenlijsten, moge-lijke fouten worden vermeden. Geneesmiddelen worden beter op elkaar afgestemd. Dit zal voor ieder-een een grotere verbetering zijn, maar vooral voor chronisch zieke mensen en personen met een handicap die met veel zorgverleners en administra-tieve diensten in contact komen.

    Hoe concreet is dit nu al?

    Er zijn verschillende toepassingen ontwikkeld en ze komen gaandeweg in de praktijk. Deze m