Vijf bijlen

Click here to load reader

  • date post

    25-Mar-2016
  • Category

    Documents

  • view

    219
  • download

    2

Embed Size (px)

description

Verzameling zkv's uit 2007 en 2008

Transcript of Vijf bijlen

  • Vijf bijlen

    bw.vijfbijlen2007.def_Opmaak 1 16-05-13 16:32 Pagina 1

  • bw.vijfbijlen2007.def_Opmaak 1 16-05-13 16:32 Pagina 2

  • a.l. snijders

    Vijf bijlen335 zkvs

    afdh

    bw.vijfbijlen2007.def_Opmaak 1 16-05-13 16:32 Pagina 3

  • Eerste druk

    isbn 978 90 72603 33 3

    2009 A.L. Snijders, Erven Rinus van den Bosch enAFdH Uitgevers, Enschede/Doetinchem

    Niets uit deze uitgave mag worden vermenigvuldigd en/of openbaar

    gemaakt door middel van druk, fotokopie, microfilm of op welke andere

    wijze ook, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever.

    bw.vijfbijlen2007.def_Opmaak 1 16-05-13 16:32 Pagina 4

  • inhoud

    verantwoording 62007 7 2008 345 index 659colofon 667

    bw.vijfbijlen2007.def_Opmaak 1 16-05-13 16:32 Pagina 5

  • verantwoording

    De tekeningen in Vijf bijlen zijn afkomstig uit hetomvangrijke archief van de Haagse beeldend kun-stenaar Rinus van den Bosch. Martien Frijns maak-te de selectie voor dit boek.

    In 1957 ontmoetten A.L. Snijders en Van den Boschelkaar op de Haagse kunstacademie: Hij was de eer-ste vreemdeling die ik leerde kennen. Een vreemde-ling is iemand die over alles een andere opvattingheeft dan jij. Het is heel moeilijk om met zo iemandbevriend te raken, maar als het lukt, is het ook raak.Rinus van den Bosch overleed in 1996. In september2009 publiceerde AFdH Rinus, een biografie in ge -denk stukken en een uitgebreide kennismaking metzijn beeldende werk. Het Rotterdamse MuseumBoijmans Van Beuningen wijdde tot december 2009een retrospectief aan het werk van Rinus van denBosch.

    bw.vijfbijlen2007.def_Opmaak 1 16-05-13 16:32 Pagina 6

  • 2007

    bw.vijfbijlen2007.def_Opmaak 1 16-05-13 16:32 Pagina 7

  • bw.vijfbijlen2007.def_Opmaak 1 16-05-13 16:32 Pagina 8

  • bw.vijfbijlen2007.def_Opmaak 1 16-05-13 16:32 Pagina 9

  • bw.vijfbijlen2007.def_Opmaak 1 16-05-13 16:32 Pagina 10

  • 01.01

    11

    voortschrijdend inzicht

    Ik ben tien jaar idealist geweest, tussen 1957 en1967. Ik meende dat de mens goed was, dwz zelf-standig en redelijk, dwz zonder behoefte aan gezag.Toen las ik The Blank Slate van Steven Pinker:

    in de romantische jaren zestig geloofde ikals jonge tiener in Canada, het land dat zo pratgaat op zijn vredige klimaat, echt in het anar-chisme van Bakoenin. Lachend wuifde ik hetargument van mijn ouders weg dat de hel zoulosbreken als de regering ooit het leger zouopheffen. Dat verschil van inzicht werd op deproef gesteld op 17 oktober 1969 om acht uurs morgens, toen de politie van Montreal in sta-king ging. Tegen half twaalf s morgens werd deeerste bank beroofd. Rond het middaguurwaren de meeste winkels in het centrum geslo-ten vanwege plunderingen. Een paar uur laterbrandden taxichauffeurs de garage plat van eenlimousineverhuurbedrijf dat met hen concur-reerde om klanten bij de luchthaven op te pik-ken. Vanaf een dak schoot een sluipschutter eenpolitieman uit de provincie dood; relschoppersbraken in in diverse hotels en restaurants; en ineen huis in een buitenwijk sloeg een arts eeninbreker dood. Tegen het einde van de dagwaren er zes banken beroofd, honderd winkelsgeplunderd, twaalf branden gesticht, veertigwagonladingen aan winkelruiten stukgeslagenen werd er voor drie miljoen dollar materileschade aangericht, alvorens het stadsbestuur het

    bw.vijfbijlen2007.def_Opmaak 1 16-05-13 16:32 Pagina 11

  • 12

    leger en natuurlijk de Mounties (de fameuzebereden politie) moest laten aanrukken om de orde te herstellen. Deze doorslaggevendeproefondervindelijke test liet geen spaan heelvan mijn politieke opvattingen...

    Toen ik dit gelezen had en begreep dat de mensgeen schone lei was, was ik geen idealist meer, maarstapte over op het maatschappelijke realisme: ikwerd realist. Vijftien jaar later werd ik werkeloos endoor de sociale dienst te Zutphen gedwongen tesolliciteren bij de politieschool. Ik dacht: daar is nietsop tegen als je realist bent, en ik werd bij gebrek aanmedesollicitanten aangenomen. Als iemand met eengeheugen tegen me zei: dat had ik nooit van je ge -dacht, antwoordde ik: Voortschrijdend inzicht.

    De school leidde voornamelijk op voor Rotter-dam. Ik was wel eens bij een bediging in het stad-huis van die stad. Als het volkslied werd gespeeldstond iedereen op, ik ook. Een adspirant zei: Dathad ik nooit van u gedacht, ik antwoordde: Voort-schrijdend inzicht.

    bw.vijfbijlen2007.def_Opmaak 1 16-05-13 16:32 Pagina 12

  • 01.01

    13

    trots

    Op de politieschool kwamen vier lichtingen per jaarbinnen. De mode was dat je je dan met de andere le -raren voorstelde aan de nieuwe klassen. Ik was norsin die tijd, ik had zin om mijn naam en leeftijd tezeggen en dan het lokaal te verlaten. Maar dat konniet, ik moest uren blijven zitten en naar iedereenluisteren en over mezelf iets meer vertellen dannaam en leeftijd. Collegas vertelden vaak dat ze trotswaren op hun kinderen. Dat irriteerde me, hoe konje trots zijn op je kinderen? Je kon wel blij zijn dat jeze had, maar trots? Dat vroeg ik dan wel eens aan debetrokkene (niet in het openbaar trouwens, zo botwas ik nou ook weer niet), maar dat leverde niets op.Ik bleef zitten met het vage idee dat de kinderentrots moesten zijn op zichzelf, als ze daar zin in had-den, maar dat ik niets met die trots te maken had.

    Gelukkig lees ik dat betekent niks anders danhet verkrijgen van voortschrijdend en terugtredendinzicht. Van Epictetus kende ik maar n opmer-king: Het zijn niet de dingen zelf die de mensen inverwarring brengen, maar hun meningen omtrentdie dingen.

    Gisteren las ik zijn Encheiridion:

    beroem u nooit op de voortreffelijkheid vaneen ander. Als het paard vol trots zou zeggen:Ik ben schoon, dan zou het nog aanvaardbaarzijn, maar als ge zelf vol trots zou zeggen: Ikheb een schoon paard, weet dan dat ge trotszijt op de schoonheid van een paard. Wat is danhet uwe? Zintuiglijke waarneming. Daarom:

    bw.vijfbijlen2007.def_Opmaak 1 16-05-13 16:32 Pagina 13

  • 14

    alleen wanneer ge op natuurlijke wijze gebruikmaakt van de zintuigen kunt ge trots zijn, wantdan zijt ge trots op een voortreffelijke eigen-schap die van uzelf is.

    Dat had ik moeten weten, toen, op de politieschool.Maar ik weet het nu pas, sinds gisteren.

    bw.vijfbijlen2007.def_Opmaak 1 16-05-13 16:32 Pagina 14

  • 01.01

    15

    god

    Veertig jaar geleden las ik in een boekje over kunstvoor het eerst iets over Sam Rodia, een Italiaansewerkman die in 30 jaar een stel torens in zijn achter-tuin in Watts bouwde. Ik zag fotos en las over zijnleven, spaarzame gegevens. Ik vond de torens hetmooiste wat ik ooit gezien had, en ik vond de maneen samenballing van alles wat ik de moeite waardvond in een mensenleven. Hij had 30 jaar dag ennacht aan de torens gewerkt en in n zin alles ver-klaard: I had in mind to do something big and I did.

    Gisteravond, op de laatste dag van 2006, heb iknaar een filmpje gekeken dat van Simon Rodilla (zoheet hij daar) bestaat. Een zoon heeft het via inter-net opgespoord en uit Los Angeles naar Nederlandlaten komen. Het is een kort filmpje, je ziet hemwerken aan zn torens en je hoort hem zeggen I had in mind to do something big and I did. Ik wistniet dat ik zo was, maar ik dacht dat ik God aan hetwerk zag.

    bw.vijfbijlen2007.def_Opmaak 1 16-05-13 16:32 Pagina 15

  • 05.01

    16

    roman 1

    In 1892 voltooit Herbert Whiddbar Isgram de romanwaar hij drie jaar aan gewerkt heeft. Op een woens-dagmiddag, buiten aan tafel, naast een Oostenrijksepijnboom. (Nu lijkt het alsof hij in Oostenrijk is,maar dat is schijn, hij woont in Zuid-Frankrijk, inAubagne, waar bomen staan die door de FransenOostenrijkse pijnbomen worden genoemd.) Als laat-ste zin van het boek had hij En dat weet je niet, weet jewel willen gebruiken, maar dat ging niet, omdat dat in1892 nog geen taal was. Zeventig jaar later had hetwel gekund, ik kende in die tijd een hippiemeisje datzulke zinnen uitsprak. Herbert Whiddbar Isgram wastoen al dood, en zijn boek werd niet meer gelezen.Aanvankelijk was het wel een succes, hoewel over-schaduwd door een denigrerende opmerking van eenoude schoolvriend, die net als Herbert in Zuid-Frankrijk was gaan wonen. De Azuren Kust bestondwel, maar is eigenlijk gemaakt door gefortuneerdeEngelsen, die er in de tweede helft van de 19e eeuwin groten getale gingen wonen. Terecht, want het is demooiste plek ter aarde nergens vormen historie,natuur, cultuur en klimaat zon bedwelmende een-heid. Het was de laatste roman van Whiddbar, wantdoor de misprijzende opmerking van zijn oudevriend realiseerde hij zich dat het werk van jaren doorn opmerking vernietigd kan worden. Hij heeftnooit meer geschreven, hij is het land gaan bebou-wen, omdat hij meer bevrediging vond in arbeidwaarin werk en opbrengst samengebald waren. Metzijn vriend heeft hij niet gebroken, wat ik bewonde-renswaardig vind.

    bw.vijfbijlen2007.def_Opmaak 1 16-05-13 16:32 Pagina 16

  • 09.01

    17

    basiliek van de doodsangst

    bij een opiniepeiling van Gallup in 1999 werdAmerikanen gevraagd of ze zouden stemmenvoor een in alle opzichten bekwame kandidaatals de persoon in kwestie een vrouw was (95%zou dat doen), een rooms-katholiek (94% zeija), jood (92%), zwart (92%), mormoon (79%),homoseksueel (79%) of athest (49%).[Richard Dawkins, God als misvatting]

    naar het noorden liggen de Russische ka -thedraal, het Russische mannen- en vrouwen-hospitium, het Franse Hpital de St. Louis, hetjoodse blindentehuis, de kerk en het hospitiumvan de H. Augustinus, de Duitse school, hetDuitse weeshuis, het Duitse doofstommenasiel,the School of the London Mission to the Jews,de Abessijnse kerk, the Anglican Church, College and Bishops House, het Dominica-nenklooster, het sem