Verhandeling : De Wet op de Pati«ntenrechten en de Anti - Discriminatiewet: de gevolgen voor...

Click here to load reader

download Verhandeling : De Wet op de Pati«ntenrechten en de Anti - Discriminatiewet: de gevolgen voor de verzekeringswereld?

of 23

  • date post

    29-Jun-2015
  • Category

    Law

  • view

    286
  • download

    6

Embed Size (px)

description

Verhandeling.

Transcript of Verhandeling : De Wet op de Pati«ntenrechten en de Anti - Discriminatiewet: de gevolgen voor...

  • 1. KUL: Graduate School of Business StudiesPostgraduaat Verzekeringswezen2002/2003De Wet op de Patintenrechten en de Anti - Discriminatiewet: de gevolgen voor de verzekeringswereld?Mieke ListhaegheAdvocaatBaliestraat 688000 Brugge

2. Postgraduaat Verzekeringswezen 2002-20032InhoudInleiding1. Algemeen: Analyse van de nieuwe wetten en afbakening naar de verzekeringswereld toe.1.1. De Wet op de Patintenrechten.1.1.1. Algemeen.1.1.2. De Wet op de Patintenrechten en de verzekeringswereld.1.1.2.1. Rechtstreekse invloed.1.1.2.1.1. Medisch Onderzoek.1.1.2.1.2. Het gewijzigde art. 95 W.L.O.1.1.2.2.Onrechtstreekse invloed: de professionele aansprakelijkheid van de beroepsbeoefenaar?1.2. De Anti - Discriminatiewet.1.2.1. Algemeen.1.2.2. De Anti Discriminatiewet en de verzekeringswereld.1.2.2.1. Discriminatie door segmentatie?1.2.2.2. Objectief en redelijk verantwoord criterium.2. Concreet: Gevolgen van beide wetten voor de verzekeringswereld an sich.2.1. Schadeverzekeringen2.1.1.Aansprakelijkheidsverzekeringen.2.1.2.Andere Schadeverzekeringen.2.2. Persoonsverzekeringen2.2.1. Levensverzekeringen.2.2.1. Andere Persoonverzekeringen.3. Besluit 3. Postgraduaat Verzekeringswezen 2002-20033InleidingHet jaar 2002 was een belangrijk jaar voor de verzekeringswereld.Na het KB van 16 januari 2002 nopens de opheffing van het bonus malus systeem [1] waren er de Wetten van 2 en van 22 augustus 2002 houdende diverse bepalingen betreffende de Verplichte Aansprakelijkheidverzekering inzake Motorrijtuigen, die een geheel van nieuwe regelingen invoerde op het gebied van de motorrijtuigenverzekering [2].Voorts werd het Belgische Gezondheidsrecht verder uitgebreid: na de goedkeuring van de Wet van 28 mei betreffende de Euthanasie [3] werd de Wet van 22 augustus 2002 betreffende de Rechten van de Patint goedgekeurd [4].De eerste materie werd (weliswaar onder zr strikte voorwaarden) letterlijk uit het strafrecht gehaald. De tweede materie dat al jaren via jurisprudentile constructies werd opgebouwd / ondersteund- werd (uit - eindelijk) gecodificeerd en op enkele punten merkelijk uitgebreid (zie infra).Ook het jaar 2003 levert met de publicatie van de Anti - Discriminatiewet [5] op 17 maart de verzekeringswereld een bom, gezien deze Wet - die alle directe en indirecte discriminatie door priv-personen verbiedt, hetzij de zogenaamdehorizontale discriminatie- op het eerste gezicht de segmentatiepolitiek zoals die gehanteerd wordt in de verzekeringswereld op de helling zet.Deze recente Wetten zorgen voor de nodige commotie in de verzekeringswereld waar de contracten los van de eigen acceptatiepolitiek - globaal gezien beheerst worden door de dwingende bepalingen Wet op de Landverzekeringsovereenkomsten en de specifieke uitvoeringsbesluiten.Gelet op de bondigheid van deze scriptie laat ik de materie betreffende de Verplichte Aansprakelijkheidverzekering op het gebied van Motorrijtuigen buiten beschouwing (deze wordt wel bij de verdere bespreking waar nodig in de marge aangehaald teneinde een globale interferentie tussen de verschillende nieuwe Wetgevingen mogelijk te maken).Daar waar de Euthanasiewet a priori geen noemenswaardige (interpretatie)problemen poneert,Immers, de Euthanasiewet stelt expliciet in art.15 dat een persoon die overlijdt ten gevolge van euthanasie geacht wordt een natuurlijke dood te zijn gestorven wat betreft de uitvoering van de overeenkomsten waarbij hij partij was, en met name de verzekeringsovereenkomsten (Meer nog : het invoeren van een uitsluitinggrond zou in se een directe discriminatie uitmaken op basis van een op het ogenblik van de contractsluiting nog niet gekende toekomstige ziektezodat de clausule- conform de anti-discriminatiewet nietig is, zie infra).veroorzaken de Wet op de Patintenrechten en de Anti Discriminatiewet (al dan niet gecombineerd) voor de verzekeringswereld an sich op zijn minst gezegd een aantal theoretische/praktische problemen.Het is de bedoeling om - vertrekkend van voormelde nieuwe Wetteksten- de gevolgen voor de verzekeringswereld te bespreken, voorzien van mijn eigen interpretatie(s). 4. Postgraduaat Verzekeringswezen 2002-200341. Algemeen: Analyse van de nieuwe wetten en afbakening naar de verzekeringswereld toe.1.1. De Wet op de Patintenrechten.1.1.1. Algemeen.1. De Wet op de Patintenrechten is naast de internationale ontwikkelingen met betrekking tot regulering van de rechtsbescherming van de Patint [6]- het resultaat van een jarenlange lobby tussen de verschillende belangengroepen spelers op het gebied van het gezondheidsrecht [7].De aanloopfase duurde daarom lang.De eerste (wetgevende) initiatieven strandden in 1999 op de dioxinecrisis [8]. De paars rood - groene regering nam de draad terug op in het regeerakkoord van 7 juli 1999 dat kwaliteitsvolle en meer toegankelijke gezondheidszorgen vooropstelde [9]. Na uitgebreide hoorzittingen in het federale parlement werd de Wet ondertekend door Minister Aelvoet, nog voor haar ontslag naar aanleiding van de Nepal - crisis.Belgi is thans het zevende land van de Europese Unie na Denemarken, Finland, Griekenland, Nederland, Spanje en Frankrijk- waar een Wet bestaat die aan Patinten expliciet een aantal subjectieve rechten toekent [10]. De Wet op de Patintenrechten werd gepubliceerd in het Belgisch Staatsblad op datum van 26 september 2002 en treedt in werking volgens de algemene regels, namelijk 10 dagen na publicatie, hetzij op 6 oktober 2002.2. De aanloopfase duurde niet enkel lang door het lobbywerk van diverse belangengroepen [11], doch ook door de ontwikkelingsgeschiedenis van de Patintenrechten zelf.In Belgi heeft vooreerst de rechtspraak een belangrijke rol gespeeld in de ontwikkeling van de Patintenrechten.Deze recht scheppende rechtspraak heeft zich onder meer maar niet uitsluitend ontwikkeld in het licht van de medische aansprakelijkheid [12] : vb. het recht op een zorgvuldige behandeling, het recht op informatie, het recht op toestemming, enz.Deze rechtspraak steunt op internationale verdragsteksten, op grondwettelijke bepalingen, op strafrechtelijke bepalingen en op algemene rechtsbeginselen [13].De Wet op de Patintenrechten heeft deze ontwikkelingen gecodificeerd en beoogt de rechten van de Patint op het gebied van de gezondheidszorg te definiren en te versterken (vb. het recht op inzage en afschrift van het medisch dossier, zie infra).Patint in de zin van de Wet is de natuurlijke persoon aan wie gezondheidszorg wordt verstrekt, al dan niet op eigen verzoek (art.2.1). 5. Postgraduaat Verzekeringswezen 2002-20035Onder gezondheidszorg wordt begrepen diensten verstrekt door een beroepsbeoefenaar met het oog op het bevorderen, vaststellen, behouden, herstellen of verbeteren van de gezondheidstoestand of om de Patint bij het sterven te begeleiden (art.2.2).De Wet kent daarom een zeer ruim toepassingsgebied: zodra een zorgverlener,beroepsbeoefenaar [14] genoemd, zorg [15] verleent aan een Patint, is de Wet van toepassing [16, verticale artikelsgewijs bespreking van de wet].1.1.2. De Wet op de Patintenrechten en de verzekeringswereld.1. De Wet op de Patintenrechten lijkt op het eerste gezicht een globale codificatie van wat de rechtspraak gedurende diverse decennia hoofdzakelijk in het licht van de medische aansprakelijkheid - heeft gecreerd.Er is echter meer.De Wet voorziet enkele innoverende bepalingen (vb. het recht op inzage en afschrift van het volledig medisch dossier, gewijzigde art. 95 W.L.O., het ruime toepassingsgebied waardoor het medisch onderzoek verricht door een arts van de verzekeraar ook expliciet beoogd wordt, zie infra) en voorziet bovenal de versterkte/gepreciseerde formuleringen van bestaande patintenrechten.De invloed ervan op de medische praktijk, a fortiori op de Verzekeringswereld kan men thans gezien de recente Wet - nog niet volledig schatten.2. De verzekeringsovereenkomst is essentieel een kanscontract en wordt als volgt omschreven de omslag van de gevolgen van het toeval op het vermogen van de mens door de onderlinge hulp ingericht volgens de wetten van de statistiek [17].De techniek van de verzekeringen bestaat erin een onzekere toekomstige gebeurtenis die ofwel betrekking heeft op het vermogen (schadeverzekeringen) ofwel op het leven, de fysieke integriteit en de gezondheidstoestand (persoonverzekeringen) van een persoon te vervangen door zekerheid voor wat betreft de economische gevolgen van het zich voordoen van schadeverwekkende feiten (= risico-overdracht).Bij het verlenen van de wederzijdse toestemming weten de partijen immers niet hoe groot hun eigen prestatie dan wel die van tegenpartij zal zijn [18].Historisch gezien waren er eerst zeeverzekeringen en dan landverzekeringen [19]. Het hoeft geen betoog dat huidig werk de landverzekeringswereld beoogt die globaal gezien beheerst worden door de dwingende bepalingen Wet op de Landverzekeringsovereenkomsten (hierna W.L.O.) en de specifieke uitvoeringsbesluiten.3. De Verzekeringswereld wordt door de Wet op de Patintenrechten rechtstreeks benvloed enerzijds door het ruime toepassingsgebied van de wet zelf (nl. het medisch onderzoek, zie 1.1.2.1.1.) en anderzijds in de Tak Persoonverzekeringen door art. 19 die art. 95 W.L.O. op een ingrijpende manier wijzigt (zie 1.1.2.1.2). 6. Postgraduaat Verzekeringswezen 2002-20036De Verzekeringswereld, meer bepaald de Tak Schadeverzekeringen, Afdeling Aansprakelijkheidsverzekeringen, wordt m.i. ook onrechtstreeks benvloed door verscheidene bepalingen van de Wet op de Patintenrechten die de verplichtingen van de beroepsbeoefenaar strikt reglementeert/preciseert en daarom (impliciet) zijn aansprakelijkheid meer in het gedrang brengt (zie 1.1.2.2.).1.1.2.1. Rechtstreekse invloed.1.1.2.1.1.Medisch Onderzoek.1. De Wet op de Patintenrechten heeft een zeer ruim toepassingsgebied (zie boven), in het bijzonder door het begrip gezondheidszorg: diensten verstrekt door een beroepsbeoefenaar met het oog op het bevorderen, vaststellen, behouden, herstellen of verbeteren van de gezondheidstoestand of