Vergrijzing vraagt om ingrijpende veranderingen Er komen veel veranderingen op de ouderenzorg af....

download Vergrijzing vraagt om ingrijpende veranderingen Er komen veel veranderingen op de ouderenzorg af. Veranderingen

of 50

  • date post

    17-Jul-2020
  • Category

    Documents

  • view

    0
  • download

    0

Embed Size (px)

Transcript of Vergrijzing vraagt om ingrijpende veranderingen Er komen veel veranderingen op de ouderenzorg af....

  • Vergrijzing vraagt om ingrijpende veranderingen

    De ouderenzorg van morgen

  • 2

    Inhoudsopgave

    1. Vooraf 3

    2. Thema's ouderenzorg van morgen 6 Thema 1 Andere vormen van ouderenzorg

    Thema 2 Technologische ontwikkeling

    Thema 3 Kwaliteit van leven

    Thema 4 Zorg thuis

    Thema 5 Eigen verantwoordelijkheid van ouderen

    Thema 6 Preventie en welzijn

    3. Uitdagingen op weg naar de ouderenzorg van morgen 26

    4. Actielijnen voor ouderenzorgorganisaties 28 Actielijn 1 Technologie en innovatie

    Actielijn 2 Sociale inclusie

    Actielijn 3 Beter voorbereid oud worden

    Actielijn 4 Netwerkzorg

    Actielijn 5 Positieve gezondheid en persoonsgerichte zorg

    5. Samen op weg naar de ouderenzorg van morgen 44

    Bijlagen 46 Vooruitgangskracht volgens Morgens

    Het onderzoek naar de ouderenzorg van morgen

    De auteurs

  • 1 . Vooraf

    Er komen veel veranderingen op de ouderenzorg af. Veranderingen op het gebied

    van technologie, de wijze van zorg verlenen en de inzet van medewerkers.

    Dit in een setting waarin:

    De levensverwachting in Nederland blijft toenemen (zie afbeelding 1). De verwachting is

    dat in 2040 een kwart van de Nederlanders 65-plusser is.

    De financierbaarheid van de zorg twijfelachtig is. Bij ongewijzigd beleid en uitvoering

    stijgen de uitgaven voor zorg in 2040 tot 174 miljard euro, een verdubbeling ten opzichte

    van de huidige situatie.

    De vergrijzing leidt tot een toename van de zorgvraag op alle gebieden (zie afbeelding 2).

    Deze ontwikkelingen waren voor Morgens aanleiding om onderzoek te doen naar de

    ouderenzorg van morgen. In ons onderzoek staan drie vragen centraal:

    1. Hoe ziet de ouderenzorg er over 10 jaar uit? 2. Wat kunnen zorgorganisaties doen om bij te dragen aan de ouderenzorg van morgen?

    3. Wat zijn de grootste uitdagingen op de weg naar de ouderenzorg van morgen?

    De antwoorden op deze vragen heeft Morgens samengevat in zes thema's die de

    ouderenzorg over 10 jaar beschrijven. Daarna zijn de belangrijkste uitdagingen op weg naar

    de ouderenzorg van morgen op een rij gezet en sluit Morgens deze publicatie af met vijf

    actielijnen waar ouderenzorgorganisaties nu al zelf mee aan de slag kunnen gaan.

    Om tot deze publicatie te komen heeft Morgens kwalitatief en kwantitatief onderzoek

    gedaan. Daarover meer in de bijlage.

    3

  • Vergrijzing heeft grote impact op volksgezondheid en zorg

    Het aandeel ouderen in de samenleving neemt toe. Ook bereiken mensen steeds vaker een

    hoge leeftijd en hebben steeds meer mensen een chronische aandoening zoals artrose,

    nek- en rugklachten, diabetes en dementie. Bovendien hebben mensen steeds vaker

    meerdere aandoeningen tegelijk. Dementie veroorzaakt in 2040 de meeste sterfte en de

    hoogste ziektelast. Niet alleen medische, maar ook sociale problemen nemen toe. Het

    aantal eenzame ouderen stijgt. Ouderen wonen vaker zelfstandig en ook vaker alleen.

    Door deze ontwikkelingen ontstaat er meer druk op zowel de formele als de informele zorg.

    Zorgvoorzieningen komen het meest onder druk te staan in de krimpregio’s.

    (Volksgezondheid Toekomst Verkenning 2018 (RIVM) )

    4

  • Afbeelding 1: Ontwikkeling van de levensverwachting in Nederland.

    Afbeelding 2: Deze infographic toont een aantal

    demografische ontwikkelingen en effecten

    daarvan op de volksgezondheid en

    zorg bij voortzetting van huidig beleid.

    (Rijksinstituut voor Volksgezondheid

    en Milieu, april 2018)

    70

    75

    80

    85

    90

    De levensverwachting stijgt van 81,5 jaar in 2015 naar bijna 86 jaar in 2040

    1990 1995 2000 2005 2010 2015 2020 2025 2030 2035 2040

    Mannen: 84,2 jaar

    Vrouwen: 87,4 jaar

    Totaal: 85,8 jaar

    2040 Levensverwachting (jaren) Toekomst

    5

  • Thema 1 Andere vormen van ouderenzorg Wonen en zorg op maat

    De ouderenzorg zoals die nu is georganiseerd, is in de toekomst niet houdbaar, zowel

    vanwege de steeds grotere personeelstekorten als de oplopende zorgkosten. We moeten

    de ouderenzorg efficiënter organiseren, nieuwe woonvormen ontwikkelen en bestaande

    structuren en schotten doorbreken. Dit betekent dat alle betrokkenen samen aan de

    slag moeten: zorgaanbieders, gemeenten, verzekeraars en ouderen zelf. Ons onderzoek

    laat zien dat respondenten denken dat de zorg op termijn betaalbaar blijft door nieuwe

    woonvormen voor ouderen.

    0%

    Zorg op afstand

    Wearables zorgen voor eerdere signalering en daarmee inzet van zwaardere zorg voorkomt of uitstelt

    Volledige zorg thuis

    Verdwijnen van concurrentie onder zorgaanbieders

    Robots nemen zorgtaken over

    Nieuwe woonvormen voor ouderen

    Lonen van zorgpersoneel stijgen waardoor het aantal ZZP'ers dan wel uitzendkrachten afneemt

    10%

    20%

    30%

    40%

    50%

    18%

    53%

    35%

    39%

    20%

    12%

    8%

    Vraag: Wat is de belangrijkste doorbraak waarmee de ouderenzorg op termijn betaalbaar blijft?

    2 . Thema's ouderenzorg van morgen

    6

  • De volgende drie aspecten kenmerken de andere vormen van ouderenzorg van morgen:

    Regionalisering: Ouderenzorg wordt meer vanuit een regionaal perspectief bekeken. Organisatiegrenzen en het onderscheid tussen cure en care vervagen,

    cliënten of patiënten staan centraal in de ‘netwerkzorg’ voor ouderen. Dit komt onder

    andere tot uiting in gespecialiseerde medische centra voor ouderen. In deze centra

    leveren welzijnsorganisaties, huisartsen, geriaters, verpleeg-/verzorgingshuizen,

    thuiszorgorganisaties, wijkverpleging en andere medisch specialisten geïntegreerde

    zorg en behandeling.

    Vastgoed voor ouderen: In het vastgoed van morgen wonen ouderen zo lang mogelijk zelfstandig thuis. Toekomstig vastgoed is uitgerust met mogelijkheden voor

    onder andere monitoring op afstand, sensoren, domotica en robotica. Daarbij is veel

    aandacht voor sociale cohesie, zodat bewoners veel voor elkaar kunnen betekenen en

    eenzaamheid wordt voorkomen. En uiteraard is (thuis)zorg dichtbij, zodat dit indien

    nodig geleverd kan worden. Je kan dit ook wel het particuliere bejaardenhuis noemen.

    Zelf zorg inkopen: Het is in de toekomst makkelijker en gebruikelijker om zelf zorg in te kopen. Ouderen of hun mantelzorgers kiezen zelf het type zorg, de

    zorgprofessional, de tijd, datum en locatie waar zorg geleverd moet worden. Enerzijds

    komt dit tegemoet aan de behoefte van ouderen aan maatwerk en personalisering van

    zorg. Anderzijds vraagt dit verdergaande flexibilisering van de arbeidsmarkt in de zorg.

    7

  • Havenue

    Een voorbeeld van een andere manier van organiseren en

    samenwerken is Havenue in Rotterdam. Havenue is een

    nieuw integraal zorgconcept voor ouderen. Doel is om eerder

    en sneller te interveniëren als de kwetsbaarheid van ouderen

    toeneemt, zodat ze langer gezond thuis kunnen wonen. Dit

    voorkomt onnodige Spoedeisende Hulp bezoeken en opnames

    in ziekenhuizen, verpleeg- en verzorgingshuizen en thuiszorg,

    wat bijdraagt aan kostenreductie. Daarnaast organiseert

    Havenue hiermee zorg die beter aansluit op de wensen van

    de (kwetsbare) oudere Rotterdammer. Havenue is in de wijk

    georganiseerd. In Havenue wordt intensief samengewerkt

    tussen welzijnsorganisaties, huisartsen, verpleeg- en

    verzorgingshuizen en thuiszorg, geriaters en andere medisch

    specialisten.

    (havenuerotterdam.nl)

    Een voorbeeld van een andere vorm van

    ouderenzorg: het Polder Hofje. Het is een dorpje op

    zich, waar senioren zelfstandig kunnen wonen en –

    als ze het nodig hebben – zorg kunnen krijgen.

    (Noordkopnieuws.nl, juli 2019)

    Verpleegkundige opent zelf minidorpje voor ouderen in strijd tegen eenzaamheid

    8

  • 9

  • 5% 10% 15% 20-30% 31-40%

    12%

    16%

    12%

    18%

    xx%14%

    2% 0%

    41-50% > 50% Geen idee

    27%

    Vraag: Wat is de tijdswinst die verzorgend en verplegend

    personeel door de inzet van technologie kan behalen in 2029?

    Thema 2 Technologische ontwikkeling Versnelling treedt op: consequenties voor ouderen en professionals

    De digitalisering van de zorg gaat steeds sneller. Zorgprocessen veranderen en er is steeds

    meer mogelijk om ouderen optimaal te ondersteunen bij het ouder worden. Dit draagt bij

    aan de kwaliteit van leven, maar het vraagt ook andere werkzaamheden en vaardigheden

    van professionals. De inzet van technologie, zoals zorgrobots, domotica en monitoring

    op afstand, lost het tekort aan personeel niet geheel op, maar draagt daar wel sterk aan

    bij. In ons onderzoek geeft 34% van de respondenten aan dat verzorgend en verplegend

    personeel met de inzet van meer technologie 20% of meer tijdwinst kan behalen.

    10

  • In de ouderenzorg van morgen zien wij de volgende ontwikkelingen:

    Continue dataverzameling: De digitale mogelijkheden om de kwaliteit van leven te vergroten zijn geïntegreer